bài hát trong tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi tại trường thực hành mầm non (đại học hải phòng)

Tác giả trong các tài liệu trên đã có công sưu tầm và biên soạn bài hát mới đa dạng về tính chất thể loại và phong phú về nội dung phù hợp với tuổi nhà trẻ - mẫu giáo, giúp giáo viên các

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Giáo dục mầm non là khâu đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, làmột bộ phận quan trọng trong sự nghiệp đào tạo thế hệ trẻ thành những conngười mới xã hội chủ nghĩa Một trong ba mục tiêu của cải cách giáo dục nước

ta là làm tốt việc chăm sóc giáo dục thế hệ trẻ ngay từ tuổi ấu thơ, tạo tiền đềcho sự phát triển và hoàn thiện nhân cách con người Giáo dục ở bậc học mầmnon đã góp phần vào việc thực hiện mục tiêu trên

Các môn học ở trường mầm non, đặc biệt là môn âm nhạc có vai trò quantrọng trong việc hình thành và phát triển về đức, trí, thể, mỹ cho trẻ Nghệ thuật

âm nhạc vừa là nội dung, vừa là động lực và phương tiện góp phần không nhỏtrong việc phát triển thẩm mỹ và tình cảm cho trẻ Đây là một khâu quan trọngtrong quá trình giáo dục phát triển toàn diện nhân cách của trẻ nói chung vàcông việc này cần được tiến hành ngay từ lứa tuổi nhà trẻ - mẫu giáo

Các nhà nghiên cứu giáo dục nói rằng trẻ lứa tuổi mẫu giáo, đặc biệt làmẫu giáo 5- 6 tuổi rất thích âm nhạc và có khả năng hoạt động âm nhạc tốt hơn

so với các độ tuổi khác Các bài hát, điệu múa đã trở thành món ăn tinh thần vôcùng hấp dẫn đối với trẻ; việc giáo dục trẻ thông qua các hoạt động âm nhạc,giúp trẻ thể hiện được sự sáng tạo, hướng trẻ đến cái chân - thiện - mỹ là nhiệm

vụ hàng đầu trong công tác giáo dục đào tạo của chúng ta Nhiều nhạc sĩ nổitiếng như Phạm Tuyên, Hoàng Vân, Lưu Hữu Phước đã và đang sáng tác hàngloạt các bài hát để dành tặng lứa luổi “búp trên cành”, nhưng việc nâng cao chấtlượng giáo dục trẻ nói chung và chất lượng giáo dục âm nhạc nói riêng thôngqua sử dụng các bài hát trong tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ mẫu giáo 5- 6tuổi là vấn đề quan trọng Trẻ độ tuổi này bắt đầu có khả năng tư duy logic vàcảm nhận được những sự vật hiện tượng đơn giản trong cuộc sống xung quanhmình qua hoạt động với âm nhạc; sự tác động của âm nhạc là phương tiện hữuhiệu biến một bài học khô khan, khó tiếp thu thành những bài giảng hấp dẫn trẻ.Qua thực tế và quá trình giảng dạy, chúng tôi đã thấy được những ưu điểm,

- 6 tuổi diễn ra tại trường Thực hành mầm non (Đại học Hải Phòng), đây làtrường quốc lập được đánh giá tốt về chất lượng chăm sóc nuôi dạy trẻ Trườngluôn hoàn thành tốt nhiệm vụ giáo dục âm nhạc cho trẻ, nhiều năm qua trường

đã đạt được khá nhiều thành tích trong nuôi dạy trẻ nói chung và tổ chức hoạtđộng âm nhạc cho trẻ nói riêng Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đã đạtđược trường vẫn còn một số hạn chế trong phương pháp tổ chức hoạt động âmnhạc cho trẻ, nặng về áp đặt, chưa sáng tạo, ít chú ý phát huy năng lực cảm thụ

âm nhạc cho trẻ dẫn tới chất lượng hoạt động âm nhạc của trẻ chưa cao

Từ thực tiễn trên, tôi chọn đề tài: “Bài hát trong tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi tại trường Thực hành Mầm non (Đại học Hải Phòng)” làm đề tài cho luận văn tốt nghiệp của mình.

2 Lịch sử nghiên cứu

Hiện nay có rất nhiều công trình nghiên cứu về giáo dục âm nhạc cho trẻmẫu giáo, chúng tôi có thể đưa danh sách các tài liệu theo nhóm như sau:

2.1 Tài liệu của tác giả nước ngoài với cuốn “Phương pháp giáo dục âm nhạc

ở nhà trẻ và mẫu giáo” của nhà sư phạm nổi tiếng người Nga N.A.Vet - lu-

ghi-na do Nxb Giáo dục Matxcơva, năm 1989 Sách đề cập đến vấn đề dạy học âmnhạc cho trẻ ở trường mầm non với 2 độ tuổi nhà trẻ và mẫu giáo

2.2 Tài liệu trong nước viết về giáo dục âm nhạc cho tuổi mẫu giáo cũng khá phong phú và đa dạng, nhóm đề tài viết về phương pháp giáo dục âm nhạc cho

trẻ mầm non và những vấn đề lý luận liên quan đến GDAN của trẻ gồm:

- Trần Hữu Du (1983),“Giáo dục âm nhạc trong trường mẫu giáo”, Nxb Giáo dục.

- Phạm Thị Hoà, Ngô Thị Nam (2010), Giáo dục âm nhạc tập 1,2, Nxb Đại học

Sư phạm

- Ngô Thị Nam (2008) “Phương pháp dạy học âm nhạc cho trẻ trước tuổi học”,

Nxb Giáo dục, Hà Nội

- Ngô Thị Nam (1995), Âm nhạc và phương pháp giáo dục âm nhạc, Bộ Giáo

dục và Đào tạo, Trung tâm nghiên cứu đào tạo bồi dưỡng giáo viên, Hà Nội

- Ngô Thị Nam, Trần Minh Trí (1995), Bồi dưỡng nghiệp vụ Sư phạm âm nhạc, Bộ

Giáo dục và Đào tạo, Hà nội.

- Lê Đức Sang, Hoàng Công Dụng, Trịnh Hoài Thu (2008), Giáo trình âm nhạc

và múa, Nxb Giáo dục.

- Cố vấn GS.TS Đinh Văn Tiến - Ulrich lipp, tác giả Nguyễn Thị Minh Phượng

- Phạm Thị Thuý (2011), Cẩm nang phương pháp Sư phạm, NxbTổng hợp

Thành phố Hồ Chí Minh

- Nguyễn Phương Thảo, “Nghiên cứu phương pháp dạy trẻ mẫu giáo thể hiện bài hát trữ tình trong chương trình giáo dục Âm nhạc ở trường mầm non”,

Khóa luận ĐHSP Âm nhạc K2 chính qui, Nhạc viện Hà Nội

- Trần Minh Trí, Ngô Thị Nam (1995), Bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm âm nhạc,

Bộ GD và ĐT Hà Nội

Nhóm tài liệu của các tác giả trên chủ yếu đi sâu về các phương pháp, biệnpháp dạy học âm nhạc cho trẻ ở độ tuổi nhà trẻ và mẫu giáo; một số tài liệu đisâu vào hướng dẫn sinh viên các phương pháp, cách thức tổ chức hoạt động âmnhạc cho trẻ mầm non; hướng dẫn cho giáo viên ngành Sư phạm mầm non cácphương pháp, biện pháp tổ chức HĐAN cho trẻ

2.3 Nhóm tác giả đưa ra các bài soạn và hướng dẫn giáo viên thực hiện bài soạn theo chương trình gồm:

- Vũ Tuấn Anh, Trần Thị Thu Dung (2011), Giáo án mầm non hoạt động âm nhạc,

Nxb Hà Nội

- Nguyễn Thị Kim Dung (2006), “Nâng cao chất lượng dạy nghe nhạc cho trẻ mẫu giáo lớn (5-6 tuổi) ở các trường Mầm non thành phố Điện Biên Phủ”, khóa

luận tốt nghiệp Đại học chuyên tu K4, Chuyên ngành Sư phạm Âm nhạc

- Phạm Thị Hoà (2009), Giáo trình tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ mầm non, Nxb Giáo dục, Việt Nam

- Phạm Thị Hòa, Vũ Tuấn Anh và Trần Thị Thu Dung (2011), Giáo án mầm non hoạt động âm nhạc, Nxb Hà Nội.

- Phạm Thị Hòa (2007), Một số gợi ý về việc soạn giáo án để dạy trẻ mẫu giáo theo định hướng đổi mới giáo dục, Tạp chí Giáo dục số 160

- Lê Thị Huệ, Phạm Thị Tâm (đồng chủ biên) (2012), Thiết kế các hoạt động

học có chủ đích, hoạt động góc và hoạt động ngoài trời trong trường mầm non,

- Chu Thị Thanh Loan, “Nâng cao chất lượng dạy hát cho trẻ mẫu giáo lớn (5 đến

6 tuổi) ở trường Tràng An - Thanh Xuân - Hà Nội”, đề tài nghiên cứu khoa học cấp

trường, ĐHSP Âm nhạc K3 chính qui, Trường ĐHSP Nghệ thuật Trung ương

- Trần Thị Ngọc Trâm, Lê Thu Hương, Lê Thị Ánh Tuyết (đồng chủ biên)

(2012), Hướng dẫn tổ chức thực hiện chương trình giáo dục mầm non mẫu giáo lớn 5 - 6 tuổi, Nxb Giáo dục Việt Nam.

- Hoàng Văn Yến (2003), Hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục âm nhạc mẫu giáo, Nxb Âm nhạc, Vụ Giáo dục Mầm non

Các tài liệu trên là tài liệu tham khảo giúp giáo viên biết cách soạn bài và lập

kế hoạch hoạt động âm nhạc cho trẻ ở trường mầm non Tuy nhiên với mỗi tácgiả lại đề cập đến một khía cạnh khác nhau, ví dụ tác giả Tuấn Anh - Thu Dung

Phạm Hòa đưa ra các bài soạn âm nhạc cho trẻ mầm non, tác giả Lê Huệ Ngọc Trâm - Hoàng Văn Yến lại đi sâu hướng dẫn giáo viên cách tổ chức thựchiện chương trình giáo dục mầm non, tác giả Thanh Loan đưa ra biện pháp nângcao chất lượng dạy hát cho trẻ 5 - 6 tuổi…

-2.4 Nhóm tác giả sưu tầm và biên soạn các bài hát dành cho trẻ mầm non gồm:

- Đào Ngọc Dung sưu tầm tuyển chọn (2004), Đồng dao con cò - Những bài hát đồng dao trẻ thơ, Nxb Âm nhạc.

- Nguyễn Hạnh sưu tầm và tuyển chọn - Vui quá là vui - Nxb Lao động

- Hoàng Lân (2006), Ca khúc thiếu nhi Việt Nam phổ thơ, Nxb Thanh niên (56 bài hát).

- Trần Thị Ngân, Nguyễn Thị Thu sưu tầm và biên soạn (2011), Đồng dao và trò chơi trẻ em, Nxb Văn học

- Bùi Anh Tôn (2009), Quà tặng tuổi thơ, Nxb Âm nhạc.

- Hoàng Văn Yến (2007), Trẻ mầm non ca hát, Nxb Âm nhạc, Vụ giáo dục mầm non.

- Nhiều tác giả (2009), Cánh én tuổi thơ, Nxb Âm nhạc

- Nhiều tác giả (2010), Nu na nu nống, Nxb Âm nhạc.

Tác giả trong các tài liệu trên đã có công sưu tầm và biên soạn bài hát mới

đa dạng về tính chất thể loại và phong phú về nội dung phù hợp với tuổi nhà trẻ

- mẫu giáo, giúp giáo viên các trường mầm non có vốn bài hát để lựa chọn sửdụng trong giảng dạy và tổ chức các hoạt động âm nhạc cho trẻ

Công trình nghiên cứu của những tác giả nói trên chủ yếu nghiên cứu vềdạy âm nhạc nói chung cho trẻ mẫu giáo Phần lớn các tài liệu đều viết về lứatuổi mầm non, ngoài các tài liệu đã xuất bản có một số luận văn chuyên ngànhmầm non cũng đề cập đến một vài khía cạnh có liên quan đến đề tài - đây là các

tư liệu quí giúp chúng tôi rất nhiều trong quá trình hoàn thành luận văn nhưngchưa có tài liệu nào đề xuất các biện pháp cụ thể về việc sử dụng các bài háttrong tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi tại một địa chỉ cụthể là trường Thực hành Mầm non (Đại học Hải Phòng) như hướng đi mà đề tàiđang nghiên cứu

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu thực trạng sử dụng các bài hát trong tổ chức HĐAN cho trẻ 5 - 6tuổi tại trường Thực hành mầm non tại thành phố Hải Phòng từ đó đề xuất một sốbiện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi tạitrường Thực hành mầm non nói riêng và các trường mầm non nói chung

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Nghiên cứu cơ sở lý luận, tổng hợp các tài liệu liên quan đến đề tài

Tìm hiểu thực trạng sử dụng các bài hát trong tổ chức HĐAN cho trẻ 5 - 6tuổi tại trường Thực hành Mầm non thành phố Hải Phòng

Thực nghiệm sử dụng các bài hát trong tổ chức HĐAN cho trẻ 5 - 6 tuổitại trường THMN thành phố Hải Phòng

Đề xuất một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc cho trẻ 5

- 6 tuổi tại trường Thực hành Mầm non thành phố Hải Phòng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp sử dụng bài hát trong tổ chức HĐAN cho trẻ 5 - 6 tuổi tạitrường Thực hành Mầm non thành phố Hải Phòng

Tiếp cận các bài hát chủ yếu dựa trên các bản nhạc.

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu sau:

Phương pháp điền dã thực địa (khảo sát, dự trực tiếp giờ dạy của giáo viên

và hoạt động âm nhạc của trẻ, ghi chép thông tin, quay camera giờ học)

Phương pháp hệ thống phân tích, tổng hợp, so sánh

Phương pháp thu thập thông tin, xử lý dữ liệu

6 Đóng góp của luận văn

Cung cấp cơ sở lý luận trong việc sử dụng các bài hát vào tổ chức hoạt động

âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi tại trường mầm non

Góp phần đa dạng hoá các biện pháp, phương pháp, phương tiện dạy học

âm nhạc và cách tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ đạt kết quả cao

Tăng hiệu quả sử dụng các bài hát vào tổ chức HĐAN cho trẻ mầm non

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Luận văn là tài liệu hữu ích cho giáo viên trường Thực hành Mầm nonthành phố Hải Phòng và cho giáo viên tại các trường mầm non khác trong vàngoài thành phố trong việc tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi

Luận văn nghiên cứu sử dụng các bài hát vào tổ chức hoạt động âmnhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi sẽ đóng góp một phần nhỏ trong những công trìnhnghiên cứu về tuổi mầm non

8 Bố cục của luận văn:

Ngoài phần mở đầu và kết luận luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận

Chương 2: Thực trạng sử dụng bài hát trong tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ mẫu

giáo 5 - 6 tuổi tại trường Thực hành Mầm non (Đại học Hải Phòng)

Chương 3: Biện pháp sử dụng bài hát trong tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ

mẫu giáo 5 - 6 tuổi tại Trường Thực hành Mầm non (Đại học Hải Phòng)

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Một số thuật ngữ sử dụng trong đề tài

* Nhân cách: “Có nhiều cách định nghĩa và những quan niệm khác nhau về nhân

cách nhưng có thể nêu lên một định nghĩa về nhân cách như sau: Nhân cách là một tổ hợp những đặc điểm, những thuộc tính tâm lý của cá nhân, biểu hiện bản sắc và giá trị của con người” [Nguyễn Quang Uẩn (2008), Tâm lý học đại

cương, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Tr 155] Theo định nghĩa trên, phát triển

và hoàn thiện nhân cách trẻ tức là hoàn thiện về tâm lý - xã hội, giá trị và cốtcách làm người cho mỗi cá nhân trẻ

* Tâm lý : Là ý nghĩ, tình cảm làm thành đời sống nội tâm, thế giới bên trongcủa con người [Nguyễn Quang Uẩn (2008), Tâm lý học đại cương, Nxb Đại họcQuốc gia Hà Nội, Tr 6] Như vậy khi nói đến tâm lý trẻ là nói đến những suynghĩ bên trong, tình cảm của trẻ đối với các sự vật hiện tượng hay một conngười cụ thể

* Nhân viên nuôi - hay còn gọi là cô nuôi trong trường mầm non để phân biệtvới giáo viên, nhân viên kế toán, nhân viên bảo vệ nhân viên nuôi phụ tráchviệc chăm sóc nuôi dưỡng trẻ theo chương trình chăm sóc giáo dục trẻ ở trườngmầm non do Bộ Giáo dục ban hành

1.2 Âm nhạc trong sự phát triển và hoàn thiện nhân cách trẻ

1.2.1 Âm nhạc góp phần định hướng và phát triển thẩm mỹ cho trẻ

“Giáo dục nhận thức thẩm mĩ, xét về thực chất và chủ yếu là giáo dục về cáiđẹp, có nhận thức đúng đắn đầy đủ về cái đẹp, có năng lực ý chí tình cảm để biếnđổi cuộc sống chưa đẹp thành đẹp - đó chính là “hạt giống đỏ” gieo mầm trồngnên con người cao đẹp” [Vũ Minh Tâm (2000), Mỹ học và giáo dục thẩm mỹ,Nxb Giáo dục]

Giáo dục âm nhạc là một môn học quan trọng trong chương trình giáo dụcmầm non Âm nhạc là nghệ thuật âm thanh, là nghệ thuật động, luôn đòi hỏihoạt động trực tiếp và sáng tạo của con người Trong giáo dục, âm nhạc được

coi là phương tiện cơ bản góp phần hình thành và phát triển cho trẻ tình cảm thẩm

mĩ và tình cảm đạo đức lành mạnh, lòng nhân ái Thông qua những giai điệu mượt

mà, tiết tấu nhanh chậm, tính chất sôi nổi - trữ tình … tất cả những yếu tố trênđem đến cho trẻ niềm say mê hứng thú với âm nhạc; giúp trẻ nhận biết những nétvui buồn; tiết tấu nhẹ nhàng hay sôi động trong mỗi tác phẩm âm nhạc

Âm nhạc giúp trẻ hiểu biết cảm nhận và rung động trước cái đẹp của sự vậthiện tượng tự nhiên xung quanh trẻ; hiểu cái đẹp trong sinh hoạt thường ngày,tất cả những nét đẹp đó đã góp phần định hướng và phát triển thẩm mỹ cho trẻ.Thông qua hoạt động âm nhạc giúp trẻ phát triển khả năng lĩnh hội cái đẹp; phânbiệt được những điều nên làm và không nên làm; biết hoạt động độc lập và sángtạo khi tiếp xúc với các dạng hoạt động âm nhạc khác nhau; giúp hình thành thịhiếu âm nhạc ban đầu cho trẻ

Nghệ thuật là một phương thức làm hình thành và phát triển nhân cáchcon người Tiếp xúc với nghệ thuật, con người sẽ được gợi mở để hoànthiện về nhiều mặt nghệ thuật giúp con người “có tính chất người” chốnglại sự dung tục, thấp hèn làm tha hoá con người ở ngay trong chính bảnthân con người và nâng cao niềm tin vào chính con người [20, tr.75]

1.2.2 Âm nhạc góp phần giáo dục đạo đức cho trẻ

Giáo dục âm nhạc được xếp vào các môn phương pháp trong chương trình giáodục trẻ trước tuổi học Âm nhạc là môn học nghệ thuật gần gũi với trẻ, là hoạt động trẻrất yêu thích được thực hiện thường xuyên và luôn mang lại niềm vui cho trẻ

Các tác phẩm âm nhạc với nhiều nội dung khác nhau, mỗi thể loại lại đemđến cho trẻ những cảm xúc và tình cảm đạo đức khác nhau; đôi khi tác dụng củalời ca còn mạnh hơn những câu mệnh lệnh (như cô hát ru trẻ ngủ thay vì răn đe,quát tháo bảo trẻ ngủ ) Những bài hát gợi lên ở trẻ những tình cảm yêu thươngcon người, nhắc nhở trẻ luôn quan tâm tới những người thân của mình như ông

bà, cha mẹ, anh chị, cô giáo, bạn bè và thấy gắn bó với gia đình như bài “Cháu yêu bà”; “Ông cháu”; “Cả nhà thương nhau”; “Bố là tất cả”; “Niềm vui gia đình” trẻ thêm, yêu quê hương đất nước, gợi cho trẻ niềm tự hào dân tộc qua

hình ảnh sinh động của bài “Cò lả”; “Quê hương tươi đẹp”; “Vườn cây của ba”;

“Miền Nam của em”

Âm nhạc luôn nhắc trẻ nhớ ơn những người đã hy sinh cho Tổ Quốc và

mang đến cho trẻ một cuộc sống hòa bình ấm no hạnh phúc như bài “Nhớ ơn Bác”; “Cháu thương chú bộ đội”; “Chú bộ đội đi xa”; “Ánh trăng hoà bình”

âm nhạc còn mở mang sự hiểu biết cho trẻ về các dân tộc khác trong cộng đồngngười Việt, nhen nhóm trong trẻ tình hữu nghị quốc tế qua một số bài hát hoặc

trích đoạn tác phẩm nước ngoài như “Cây muỗm”; “Ru em”; “Chim sáo”

Sự ngộ nghĩnh của các loài vật hoặc cây cỏ như “Con chim vành khuyên”;

“Con mèo mà trèo cây cau”; “Mau mau tỉnh dậy”; “Tôm cá cua thi tài”; “Vì sao chim hay hót”; “Vì sao con mèo rửa mặt”; “Mèo đi guốc” mang lại cho trẻ lòng

nhân ái, biết yêu quý và bảo vệ những con vật có ích cho cuộc sống; các bài hát đógiáo dục trẻ tính ngoan ngoãn, biết chê trách điều xấu và làm theo điều hay lẽ phải

Trong khi hoạt động âm nhạc trẻ được cùng nhau hát, múa, chơi trò chơi đãgiáo dục trẻ tình đoàn kết, thương yêu giúp đỡ nhau - ở đó sự đồng cảm và tinh thần

kỷ luật, ý thức tập thể của trẻ được hình thành Hoạt động âm nhạc còn động viênnhững trẻ nhút nhát, thiếu tự tin mạnh dạn hơn, nhanh chóng hòa nhập cộng đồng

Âm nhạc giúp trẻ cảm thấy vui tươi thoải mái trong sinh hoạt hàng ngày;

âm nhạc còn ảnh hưởng trực tiếp đến suy nghĩ, hành vi của trẻ như tự kìm chếbản thân; biết cảm thông, giúp đỡ quan tâm đến bạn và mọi người xung quanh Đây cũng chính là những điều kiện cần thiết góp phần hình thành phát triển vàhoàn thiện nhân cách trẻ

1.2.3 Âm nhạc góp phần giáo dục trí tuệ cho trẻ

Với hoạt động nghe hát nghe nhạc hoặc trò chơi âm nhạc trẻ tập trung ghinhớ, chú ý quan sát; biết so sánh độ cao thấp của âm thanh để xác định hướngtiến hành của giai điệu Trẻ còn biết phân biệt các âm sắc như âm sắc của cácloại nhạc cụ hay âm sắc của giọng người ), bước đầu nhận xét các hình tượngbiểu hiện trong âm nhạc Trẻ ghi nhớ đặc điểm, tính chất âm nhạc; biết đánh giátác phẩm được nghe từ đó liên tưởng tích lũy kiến thức cơ bản về gia đình - xãhội - về các hiện tượng thiên nhiên qua các khái niệm âm nhạc đơn giản như tiếttấu, nhịp độ, cường độ đây là những trải nghiệm ban đầu giúp trẻ đánh giá cáiđẹp của nghệ thuật âm nhạc do vậy trí tuệ trẻ phải hoạt động tích cực

“Khi học hát, trẻ tiếp thu đường nét giai điệu, tiết tấu, âm nhạc với lời ca giản

dị, dễ hiểu gần gũi với trẻ của các bài hát giúp trẻ làm quen với văn hóa nhân loại nóichung và văn hóa dân tộc nói riêng; ca hát sẽ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, phát âmchính xác, lời nói biểu cảm và mở rộng vốn từ cho trẻ” [15, tr.34]

Nội dung giáo dục âm nhạc được chia theo từng độ tuổi với các tác phẩmngày một khó hơn đòi hỏi trẻ phải tích cực tư duy, tưởng tượng, sáng tạo khitham gia các hoạt động âm nhạc

1.2.4 Âm nhạc góp phần giáo dục thể chất cho trẻ

Ca hát “giúp trẻ củng cố cơ quan phát âm, có hơi thở sâu, tránh nói lắp;hoạt động hát còn đẩy mạnh chức năng hoạt động của các cơ quan phát thanh,

hô hấp, làm cho giọng của trẻ tốt hơn, tạo điều kiện rèn luyện phối hợp giữanghe và hát” [7, tr.12] Âm nhạc còn được coi là phương tiện tốt nhất để pháttriển tai nghe cho trẻ Tính chất đa dạng của các tác phẩm và các dạng hoạt động

âm nhạc phong phú đã gợi cho trẻ những phản ứng gắn với sự thay đổi nhịp timmạch, sự trao đổi máu, sự hô hấp, giãn nở cơ

Trong vận động theo nhạc trẻ vừa tư duy tưởng tượng sáng tạo - ghi nhớtác phẩm vừa thể hiện hứng thú của mình với âm nhạc bằng những động tácnhún nhảy, lắc thân người theo giai điệu của bài hoặc thực hiện những động tácmúa đơn giản Sự thay đổi trong nhịp điệu tiết tấu bài hát bản nhạc làm chođộng tác của trẻ trở nên nhịp nhàng, uyển chuyển và chính xác hơn; tạo cho trẻ

sự hoạt bát nhanh nhẹn và tư thế đẹp, duyên dáng

Hoạt động giáo dục âm nhạc ở trường mầm non đã góp phần hình thành

và phát triển nhân cách cho trẻ Mối liên hệ giữa các mặt giáo dục được thể hiện

đa dạng qua sự phong phú của các hoạt động âm nhạc “Sự nhạy cảm và tai nghe

âm nhạc được phát triển ở mức độ phù hợp giúp trẻ có những tình cảm, hành vitốt đẹp, đẩy mạnh hoạt động trí tuệ, thường xuyên và hoàn thiện mọi vận độngthể chất ở trẻ” [15, tr.35] Nhận thức đúng ý nghĩa của giáo dục âm nhạc là gópphần giáo dục toàn diện cho trẻ, là điều kiện cần thiết để thực hiện tốt việc tổchức hoạt động âm nhạc cho các cháu

1.3 Đặc điểm tâm, sinh lý và khả năng âm nhạc của trẻ 5 - 6 tuổi

1.3.1 Đặc điểm tâm, sinh lý của trẻ 5 - 6 tuổi

1.3.1.1 Đặc điểm tâm lý của trẻ 5 - 6 tuổi liên quan đến âm nhạc:

Đặc điểm nổi bật trong đời sống tâm lý của trẻ 5 - 6 tuổi là sự tưởng tượngphong phú kết hợp sự sáng tạo ngộ nghĩnh Ở tuổi mẫu giáo lớn tư duy của trẻchuyển dần từ sự cảm nhận đánh giá hình thức bên ngoài sang nghiên cứu và tìmhiểu bản chất bên trong của mỗi sự vật hiện tượng Những thuộc tính cụ thể vàsinh động như màu sắc, âm thanh có tác động mạnh lên các giác quan và ghidấu ấn trong tâm trí trẻ Đối với trẻ mọi thứ đều có thể thiên biến vạn hóa mộtcách hết sức linh hoạt Tính linh hoạt trong suy nghĩ của trẻ cũng là một trongnhững điều kiện cần cho các hoạt động sáng tạo nghệ thuật

Ở độ tuổi này vui chơi là hoạt động chủ đạo Khi chơi, trẻ thường thoát rakhỏi bản thân để nhập vai mình một cách hết sức tự nhiên, trò chơi là một hình thứcvận động mà qua đó cơ thể non nớt của trẻ được phát triển và hoàn thiện hơn

Trẻ 5 - 6 tuổi có khả năng tập trung chú ý lâu hơn, có khả năng tri giáctoàn vẹn hình tượng âm nhạc và cảm nhận được trạng thái chung của tác phẩm,khả năng hiểu và cảm nhận về nhịp điệu tiết tấu âm nhạc của trẻ dễ dàng hơn sovới các độ tuổi khác

1.3.1.2 Đặc điểm sinh lý của trẻ 5 - 6 tuổi liên quan đến âm nhạc:

Trẻ em vốn học mà chơi, chơi mà học nên các hoạt động âm nhạc kết hợpvới trò chơi là một hình thức hấp dẫn Tuy nhiên, tùy thuộc vào sự phát triển củalứa tuổi mà trẻ có những hoạt động học - chơi phù hợp

Độ tuổi này bộ máy phát âm còn yếu, nhạy cảm và chưa ổn định; giọng trẻcao và yếu do thanh quản của trẻ to bằng một nửa - các dây thanh đới mảnhhơn so với người lớn; vòm họng cứng chưa linh hoạt - lưỡi chưa hoàn thiệnlấp khá đầy khoang miệng, hơi thở yếu Giọng hát tự nhiên giữa cháu trai

và cháu gái không có sự khác biệt nhiều; “các âm phát ra chưa rõ ràng,nhiều khi không theo chủ định của trẻ Âm vực trẻ không rộng, âm vựcthuận lợi để trẻ 5 - 6 tuổi có thể hát tự nhiên âm vang là từ Do (Re) đến Si(Do) [26, tr.137]

Âm thanh của trẻ sẽ phát triển tốt nếu được chăm sóc cẩn thận và rèn luyện

có phương pháp Trẻ mẫu giáo tiếp nhận thế giới xung quanh bằng trực quancảm tính do đó hoạt động ca hát và vui chơi, đặc biệt là vận động âm nhạc tạođiều kiện cho trẻ bộc lộ cảm xúc một cách ngẫu hứng; trẻ luôn có nhu cầu giaotiếp với xung quanh và giải tỏa năng lượng cơ thể Những hoạt động có tiết tấunhịp nhàng tạo sự phát triển cân bằng giữa các giác quan làm cho trẻ hoạt bát vànhanh nhẹn hơn; biết phối hợp động tác với âm nhạc linh hoạt hơn

1.3.2 Khả năng âm nhạc của trẻ 5 - 6 tuổi

Trẻ 5 - 6 tuổi đã thể hiện tính độc lập cao hơn và ham tìm hiểu hơn so với trẻ3- 4 tuổi Những câu hỏi như “Vì sao? Thế nào? Cái gì?” luôn được đặt ra trongquá trình tư duy, trẻ bắt đầu nắm được mối quan hệ giữa các sự vật hiện tượng khácnhau trong cuộc sống

Trẻ nhóm tuổi này có khả năng phân biệt và so sánh những dấu hiệu củamột số phương tiện biểu hiện âm nhạc, hiểu mối quan hệ giữa chúng và tính chấtchung của âm nhạc Trẻ có thể phân biệt được sự cao thấp của âm thanh; giaiđiệu bài hát đi lên hoặc đi xuống; cường độ âm thanh to nhỏ và cả sự thay đổi vềsắc thái mạnh, nhẹ; trẻ biết phân biệt âm sắc của một số nhạc cụ và giọng hát;phân biệt tính chất âm nhạc hay nhịp độ nhanh chậm của bài hát Cảm giác tainghe và kinh nghiệm nghe nhạc của trẻ được tích lũy nhiều hơn Trẻ hiểu đượcyêu cầu thể hiện bài hát hoặc biết kết hợp các động tác vận động với bài hát chosinh động Hứng thú với từng dạng hoạt động âm nhạc của trẻ khác nhau do vậykhả năng âm nhạc của từng trẻ cũng thể hiện rõ nét hơn Trẻ biểu hiện sự thíchthú một dạng hoạt động âm nhạc nào đó rõ rệt như có trẻ thì thích những bài hát,điệu múa này còn một số trẻ lại thích những bài hát, điệu múa khác; có trẻ lạithích trò chơi với nhạc cụ Một số trẻ biết nhận xét đánh giá bạn hoặc tự đánhgiá mình - trẻ có thể nhận xét bạn này hát hay, bạn kia hát không hay hoặc thấymình hát bài này không hay bằng bài kia Mức độ phát triển khả năng âm nhạc

của trẻ cùng một nhóm tuổi không giống nhau, ví dụ một số trẻ hát tốt nhưngcảm giác về tiết tấu khi kết hợp hát với vận động chưa tốt…

Nhìn chung độ tuổi này giọng trẻ có độ vang, âm sắc giọng ổn định, tầm

cữ giọng mở rộng hơn; sự phối hợp giữa nghe và hát hoặc hát và vận động tốthơn so với trẻ 4- 5 tuổi Trẻ 5 - 6 tuổi có thể hát được cao độ quãng 7, quãng 8.Với sự giúp đỡ của giáo viên trẻ tiếp thu các hoạt động âm nhạc dễ dàng, tự tinhơn, có khả năng ghi nhớ liên tục động tác với âm nhạc và thích HĐAN Giáoviên kết hợp giảng giải giúp trẻ hiểu được những kiến thức đơn giản về nhạc lý

và có thể dạy trẻ một số kỹ năng chơi đàn đơn giản

Trong vận động trẻ thể hiện được sự mềm dẻo, nhanh nhẹn; biết di chuyểnđội hình và định hướng trong không gian; biết phối hợp vận động với âm nhạc vàbiết thể hiện diễn cảm bài hát Qua hoạt động với âm nhạc trẻ nắm được cácđộng tác vận động cơ bản như đi, chạy, nhảy và có khả năng vận dụng các độngtác riêng lẻ vào trong các điệu múa, trò chơi âm nhạc với những yếu tố sáng tạonhất định Trẻ biết phối hợp động tác với bạn hoặc động tác giữ thăng bằng mộtchân; biết xoay xung quanh bạn và quanh mình Các động tác vận động và múaphong phú hơn như động tác nhảy chân sáo, đá lăng chân, chạy hất gót…tuy vậy trẻvẫn còn hạn chế ở kỹ năng khống chế, sử dụng động tác thân mình và các động tác

có biên độ hẹp

Từ những đặc điểm trên, trong quá trình giáo dục âm nhạc cho trẻ giáo viênkhông những phải tìm hiểu những đặc điểm lứa tuổi nói chung, mà còn phải chú ý cảnhững đặc điểm cá biệt ở từng trẻ để lựa chọn phương pháp biện pháp cho phù hợp

1.4 Nội dung giáo dục âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi

Nói đến nội dung GDAN có nghĩa là nói đến các bài hát, các khái niệm âm

nhạc đơn giản, các động tác vận động và các trò chơi âm nhạc … giáo viên muốn gửi đến cho trẻ, thông qua các phương pháp, biện pháp, nghệ thuật lên lớp của mình

để giáo dục trẻ, với mục đích góp phần phát triển và hoàn thiện nhân cách cho trẻ,

giúp trẻ có hứng thú và nhu cầu hoạt động âm nhạc Nội dung giáo dục âm nhạc

cho trẻ ở trường mầm non được tiến hành theo 4 dạng hoạt động chủ yếu là ca hát, nghe hát nghe nhạc, vận động theo nhạc và trò chơi âm nhạc, trong đó:

Hoạt động hát là hoạt động âm nhạc được trẻ yêu thích Nó là động lựcgiúp trẻ đến với âm nhạc và là phương tiện đặc biệt hỗ trợ tích cực cho các hoạtđộng giáo dục khác ở trường mầm non Trẻ được học hát các bài hát dành chotrẻ mầm non, được cùng cô trò chuyện về ý nghĩa nội dung bài hát giúp trẻ cảmnhận nghệ thuật qua đó giáo dục tình cảm đạo đức, thẩm mỹ cho trẻ, tạo điềukiện rèn luyện cho trẻ những kỹ năng hoạt động âm nhạc phong phú.

Vận động âm nhạc là sự phối kết hợp giữa âm nhạc và các động tác nhảymúa, sử dụng đồ chơi âm nhạc để gõ đệm theo lời hát giúp trẻ cảm nhận về nhịpđiệu, góp phần tích cực vào việc phát triển trí tuệ và thể chất

Nghe hát - nghe nhạc là hình thức tạo điều kiện để trẻ được thưởng thức

và nhận biết một số tác phẩm âm nhạc tiêu biểu, các làn điệu dân ca các vùngmiền, các thể loại bài hát dưới nhiều hình thức biểu diễn hấp dẫn khác nhau làmphong phú thêm đời sống văn hóa tinh thần của trẻ

Trò chơi âm nhạc giúp trẻ phát triển tai nghe, cảm giác về tiết tấu nhịp

điệu… đồng thời ôn luyện những kỹ năng hoạt động nghệ thuật cho trẻ, vì vậytrò chơi âm nhạc được thực hiện với các nội dung và hình thức hấp dẫn, phù hợpvới nội dung bài học và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ Khi tham gia trò chơi đóngvai, diễn kịch, tập thể hiện tính cách của nhân vật theo bài hát; chơi các trò chơi

có phản xạ nhanh, các hình thức biểu diễn văn nghệ trong khi chơi giúp trẻ cótác phong mạnh dạn tự tin trong sinh hoạt tập thể

Trẻ được làm quen với các chủ đề âm nhạc mô tả hình tượng sinh động vàqua đó trẻ sẽ họa lại bằng động tác mô phỏng về các hiện tượng thiênnhiên, về tính cách của các con vật ngộ nghĩnh, hoặc nhân cách hóanhững sự vật, sự việc như: máy bay, ô tô, tầu hỏa, xe lu, tiếng gió thổi,sóng biển… làm phong phú đời sống âm nhạc của trẻ [27, tr.7,8]

1.5 Mục đích - nhiệm vụ dạy học âm nhạc đối với trẻ

1.5.1 Mục đích của giáo dục âm nhạc đối với trẻ

“Mục đích của giáo dục âm nhạc ở trường mầm non là đưa âm nhạc

đến với đời sống trẻ thơ, đặt cơ sở ban đầu cho việc giáo dục văn hoá âm

nhạc, góp phần giáo dục thẩm mỹ, đạo đức; đẩy mạnh sự phát triển trí tuệthể chất cho trẻ” [15, tr.42].

Giáo dục văn hoá âm nhạc cho trẻ là một quá trình phức tạp gồm nhiều giaiđoạn được thực hiện liên tục cùng với quá trình đào tạo con người “Đây là việclàm quan trọng vì những ấn tượng về cái đẹp của nghệ thuật âm nhạc mà trẻ tiếpnhận được không chỉ khơi dậy ở trẻ những cảm xúc chân thực đầu tiên với âm nhạc

mà còn được giữ mãi trong tâm hồn trẻ” [15, tr.43] Trong chương trình giáo dụctrẻ mầm non thì giáo dục âm nhạc được coi là một nội dung quan trọng - là mộtphương tiện hữu hiệu góp phần hình thành, phát triển và hoàn thiện nhân cách trẻ.Trẻ được tham gia hoạt động âm nhạc với nhiều nội dung và hình thức khác nhaunhưng rất phong phú, hấp dẫn Đây là môn học và là một hoạt động được trẻ yêuthích vì nó phù hợp với sở thích âm nhạc, đáp ứng được nhu cầu hoạt động của trẻ;qua âm nhạc trẻ được bộc lộ cảm xúc - tình cảm trong suy nghĩ, âm nhạc còn làphương tiện rất hiệu quả giúp trẻ tích luỹ những kỹ năng sống của mình

Thông qua âm nhạc trẻ biết nâng niu và giữ gìn những giá trị tốt đẹp củacuộc sống Trẻ em có tính hiếu động, thích cái mới lạ nên mối quan hệ giữa âmnhạc và vận động ở trẻ được hình thành dễ dàng Vận động theo nhạc cũngchính là cơ sở ban đầu hình thành cho trẻ những kỹ năng thể hiện cảm xúc củamình bằng động tác hình thể Trò chơi âm nhạc là hình thức hoạt động sáng tạo,phong phú và hấp dẫn nhất đối với trẻ Trò chơi còn giúp cho nội dung giáo dục

âm nhạc trở nên sinh động và đa dạng hơn

1.5.2 Nhiệm vụ dạy học âm nhạc đối với trẻ 5 - 6 tuổi

Xuất phát từ mục đích giáo dục và phát triển toàn diện nhân cách trẻ; căn

cứ vào đặc điểm của các HĐAN và đặc điểm lứa tuổi thì nhiệm vụ giáo dục âmnhạc cho trẻ mẫu giáo bao gồm:

- Giáo dục hứng thú với âm nhạc cho trẻ bằng con đường phát triển cảm thụ âmnhạc, tai nghe âm nhạc; giúp trẻ cảm nhận sâu sắc tiến tới hiểu nội dung tác phẩm;được tiếp xúc với âm nhạc thường xuyên giúp trẻ có khả năng nhận biết tính chất âmnhạc, cảm giác về tiết tấu và hình thành giọng hát tốt

- Mở rộng những ấn tượng âm nhạc cho trẻ qua cách làm quen với các tácphẩm âm nhạc đa dạng dưới nhiều hình thức khác nhau Đối với trẻ, việc thayđổi các hình thức hoạt động âm nhạc, việc tìm kiếm các bài hát mới lạ sẽ manglại niềm vui và sự hứng thú với âm nhạc cho trẻ.

- Cung cấp cho trẻ một số khái niệm âm nhạc đơn giản riêng lẻ; dạy trẻnhững kỹ năng âm nhạc đơn giản, tập thể hiện tính chân thực, hồn nhiên và biểucảm khi trình diễn các tác phẩm âm nhạc Khơi dậy những biểu hiện ban đầu về

sở thích âm nhạc trên cơ sở những ấn tượng và khái niệm âm nhạc trẻ đã tiếp thuđược; bước đầu hình thành thái độ lựa chọn sau đó là sự đánh giá nhận xét cáctác phẩm

“Phát triển ở trẻ năng lực cảm thụ, tưởng tượng; sự tập trung chú ý, biếtnhận xét, có khả năng diễn tả hứng thú và sự lựa chọn; phát huy tính tích cựcsáng tạo trong tất cả các dạng hoạt động âm nhạc vừa sức với trẻ” [7, tr.19] Tạo cho trẻ tính độc lập, sáng tạo từ đó trẻ có hứng thú và nảy sinh nhucầu hoạt động âm nhạc Ngoài ra, giáo dục âm nhạc còn bồi dưỡng tình cảm dântộc mà âm nhạc chính là một phương tiện sắc bén vì nó lưu giữ những nét đặcsắc của dân tộc một cách sinh động và sâu sắc trong tâm hồn trẻ

1.6 Phương pháp tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi

1.6.1 Một số phương pháp dạy cơ bản

1.6.1.1 Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan:

Làm mẫu và sử dụng đồ dùng trực quan là biện pháp quan trọng giúp trẻtri giác toàn vẹn âm nhạc với vận động trong một khối thống nhất Giáo viênvừa sử dụng đồ dùng giảng dạy có hiệu quả vừa làm động tác điệu bộ cử chỉminh hoạ phù hợp và thể hiện sắc thái tình cảm qua nét mặt cho trẻ nhìn thấy vìnhững gì trẻ được nghe kết hợp trực tiếp nhìn giúp trẻ khắc sâu ấn tượng, cảmnhận tính chất, góp phần phát triển thẩm mĩ và giáo dục tình cảm cho trẻ

1.6.1.2 Phương pháp dùng lời:

Dùng lời là biện pháp cần thiết để giải thích chi tiết, đặc điểm động tác vàkích thích trẻ hoạt động độc lập Trong giáo dục âm nhạc phương pháp dùng lời

cho các phương pháp khác như phương pháp trình bày tác phẩm, phương phápthực hành luyện tập hay phương pháp kiểm tra đánh giá Chính vì vậy khi sửdụng lời nói trong dạy học âm nhạc cần phải có sự chuẩn bị kỹ, dùng lời đúnglúc, đúng chỗ.

Phương pháp dùng lời trong giáo dục âm nhạc rất phong phú và đa dạng.Dùng lời để diễn giải, giải thích nội dung, tư tưởng của tác phẩm âm nhạc, làphương tiện để diễn tả âm nhạc, trò chuyện với trẻ về nội dung âm nhạc, kểchuyện về âm nhạc, đặt câu hỏi gợi mở, nhắc nhở những chỗ trẻ quên, hướngdẫn trẻ thực hành các hoạt động âm nhạc, khích lệ động viên trẻ… Các biệnpháp dùng lời phải được lựa chọn để sử dụng vào các hoạt động âm nhạc khácnhau, phục vụ cho mục đích và yêu cầu cụ thể của từng tiết học, từng độ tuổi saocho phù hợp

Trong quá trình cho trẻ nghe nhạc hay cảm thụ âm nhạc, giáo viên sử dụnglời nói phải hết sức ngắn gọn, rõ ràng, phải hướng tới tính chất, nội dung và cácphương tiện diễn tả âm nhạc Lời nói của cô phải phù hợp với tính chất của tácphẩm âm nhạc Để giới thiệu về một tác phẩm âm nhạc mà trẻ sắp được học, lờigiới thiệu về tác giả tác phẩm phải ngắn gọn, đầy đủ ý, trò chuyện với trẻ về nộidung tác phẩm, đọc một vài câu thơ nhằm lôi cuốn, dẫn dắt trẻ đến với tác phẩm.Biện pháp dùng lời trong quá trình hướng dẫn trẻ múa và vận động theonhạc, trước khi làm mẫu hay sau khi làm mẫu cho trẻ giáo viên dùng lời để giảithích yêu cầu của các động tác múa và kết hợp giữa động tác với âm nhạc.Trong khi cho trẻ luyện tập, giáo viên nói với trẻ về những chi tiết của động tác

và tính chất âm nhạc Khi trẻ chưa thực hiện được hoặc thực hiện được rồi giáoviên cũng cần sử dụng lời nói để nhắc nhở, động viên trẻ Trong quá trình thựchành luyện tập giáo viên đặt hêọ thống câu hỏi để trẻ trả lời… Tất cả các quátrình hoạt động âm nhạc đều sử dụng phương pháp dùng lời nhưng giáo viênphải tùy thuộc vào từng độ tuổi để có nhiều biện pháp dùng lời khác nhau.Phương pháp dùng lời kết hợp với các phương pháp khác trong dạy học âm nhạc

sẽ đem lại hiệu quả cao trong quá trình giáo dục âm nhạc cho trẻ

1.6.1.3 Phương pháp thực hành nghệ thuật: [7, tr.23]

Thực hành nghệ thuật là phương pháp thực hành mang tính trình diễn cáctác phẩm nghệ thuật, là việc giáo viên hướng dẫn cho trẻ lặp đi lặp lại các kĩnăng vận động, hát, nghe và được coi là phương pháp tổ chức hoạt động âmnhạc của trẻ Phương pháp này được sử dụng trong suốt quá trình dạy học âmnhạc, ngay từ hoạt động cảm thụ âm nhạc đến khi trẻ được nghe nhạc nghe hátđến các HĐAN khác như: hát, múa, vận động theo nhạc, chơi trò chơi âm nhạc.Trong quá trình cho trẻ nghe nhạc, sự trình bày diễn cảm của giáo viên làđộng lực thu hút trẻ tập trung chú ý lắng nghe Khi đó trẻ so sánh, phân biệtnhững thuộc tính của âm thanh, độ cao thấp - to nhỏ, tính chất của tiết tấu hayhướng đi của giai điệu Khi hướng dẫn trẻ thực hành nghe nhạc giáo viên nênsắp xếp chỗ ngồi sao cho mọi trẻ đều nhìn thấy cô trình diễn, nghe rõ giọng háthay tiếng đàn của cô Giáo viên trực tiếp hát cho trẻ nghe ca khúc, bài hát dân ca

có thể vừa đàn vừa hát hoặc kết hợp gõ đệm bằng mõ, trống, phách, xúc xắc Giáo viên có thể mời người hát, đàn cho trẻ nghe, hoặc cho nghe qua phươngtiện, hoặc trẻ vừa nghe hát vừa xem cô múa Với hình thức này sẽ tạo cho trẻhứng thú, say mê thưởng thức và cùng phụ họa với cô theo nhịp điệu âm nhạc Khi hướng dẫn trẻ thực hành kĩ năng vận động theo nhạc, giáo viên dạy trẻnhảy múa, thực hiện các động tác phối hợp của thân thể với nhịp điệu âm nhạc,tạo hình tượng nghệ thuật qua đó giáo dục thẩm mĩ cho trẻ Hướng dẫn trẻ thựchành giáo viên phải kiên nhẫn trình bày nhiều lần và có sự thay đổi trong hìnhthức trình bày Khi hát, khi đàn theo giai điệu của bài giúp trẻ có điểm dựa vềcao độ trẻ sẽ thuộc bài hát nhanh hơn

Đối với việc rèn kĩ năng ca hát cô dạy trẻ hát đúng nhạc, rõ lời, biết hátbiểu diễn sắc thái tình cảm, tạo cho trẻ hứng thú ca hát Có nhiều cách khácnhau để dạy trẻ thuộc bài hát và tập các hình thức biểu diễn đạt được hiệu quảnhư cô đọc chậm lời bài hát cho trẻ nghe, bắt nhịp cho trẻ hát theo cô cả bài hátnhiều lần cho trẻ thuộc dần dần Giáo viên căn cứ vào bài hát dễ hay khó, dàihay ngắn, mức độ đã biết của trẻ để chọn cách luyện tập cho trẻ Khi trẻ thuộcbài giáo viên hướng dẫn trẻ thể hiện sắc thái tình cảm, cho trẻ tập các hình thức

chậm Phương pháp thực hành luyện tập giúp trẻ nắm bắt tác phẩm, rèn luyệncác kĩ năng âm nhạc và hoàn thiện bài hát Khi sử dụng phương pháp này giáoviên cần chú ý đến sức khỏe cũng như khả năng chịu đựng của từng nhóm trẻ,bên cạnh đó cô nên phối hợp với phương pháp dùng lời để gợi mở, khuyếnkhích trẻ khi thực hành luyện tập Việc thay đổi các trạng thái hoạt động âm nhạc

từ tĩnh sang động như từ nghe nhạc sang hát, múa hoặc vận động theo nhạc phải

có sự luân phiên, hợp lí để trẻ không chán và tận dụng thời gian giúp trẻ tiếp thukiến thức được nhiều hơn Mỗi dạng hoạt động âm nhạc không nên luyện tập kéodài sẽ làm cho trẻ chóng mệt Giáo viên có thể làm cho trẻ yêu thích âm nhạcbằng nhiều cách nhưng đầu tiên là tạo điều kiện cho trẻ được nghe và tiếp xúc với

âm nhạc càng nhiều càng tốt, đặc biệt là được nghe và xem chính các cô giáo thểhiện Do vậy, phương pháp thực hành nghệ thuật là phương pháp đặc thù của bộmôn âm nhạc, nó chiếm một vị trí quan trọng trong suốt quá trình dạy học âmnhạc

1.6.2 Phương pháp tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi

1.6.2.1 Dạy trẻ kỹ năng ca hát được tiến hành theo trình tự sau:

- Làm quen với bài hát, giới thiệu bài: Trước khi dạy trẻ hát giáo viên cho

trẻ làm quen với bài hát mới mọi lúc, mọi nơi Khi giới thiệu giáo viên dùng lờinói ngắn gọn sinh động dễ hiểu gần gũi với trẻ để giới thiệu tên bài hát, tên tácgiả

- Hát mẫu: Cô hát mẫu trực tiếp cho trẻ nghe đúng cao độ trường độ và hát

rõ lời kết hợp động tác cử chỉ minh hoạ phù hợp sau đó cho trẻ nghe qua phươngtiện như đàn, băng đài, băng hình hát

- Dạy trẻ hát: Sau khi trình bày bài hát thì cô bắt nhịp cho trẻ hát theo cô từđầu đến hết bài nhiều lần đến khi trẻ nắm được lời bài hát Giáo viên có thể đọcchậm lời bài hát cho trẻ dễ nhớ Trong quá trình dạy hát giáo viên động viênkhuyến khích và sửa sai cho trẻ Khi trẻ đã nắm được bài hát cô cho trẻ hát luânphiên thay đổi giữa tổ, nhóm, cá nhân kết hợp các đạo cụ minh hoạ phù hợp

- Đàm thoại với trẻ: Sau cùng, cô đàm thoại với trẻ về tên bài hát, tên tácgiả hoặc vài nét về nội dung tác phẩm.

1.6.2.2 Dạy trẻ kỹ năng nghe hát - nghe nhạc

Trước khi cho trẻ nghe cô cho trẻ làm quen với bài hát mọi lúc mọi nơi sau

đó tiến hành dạy trẻ theo các bước:

- Giới thiệu bài: Cô dùng lời nói ngắn gọn, sinh động, dễ hiểu gần gũi với

trẻ để giới thiệu tên bài hát, tên tác giả hoặc xuất xứ làn điệu dân ca Có thể đàngiai điệu hoặc cho trẻ nghe một vài âm thanh có liên quan đến nội dung bài hát

để thu hút sự chú ý của trẻ

- Hát cho trẻ nghe: Cô hát chính xác về cao độ, trường độ, hát diễn cảm rõlời bài hát Sau khi hát trực tiếp cho trẻ nghe cô cho trẻ nghe qua phương tiệnnhư băng hình, băng đài hoặc diễn tấu bằng các loại nhạc cụ

- Đàm thoại, củng cố tác phẩm: Sau cùng giáo viên đàm thoại với trẻ vềtên bài hát, tên tác giả, tác phẩm; tính chất giai điệu, tiết tấu lời ca

1.6.2.3 Dạy trẻ kỹ năng vận động theo nhạc

Trước khi dạy trẻ vận động cô phải dạy trẻ thuộc bài hát Dạy trẻ vận độngtheo nhạc được thực hiện theo trình tự sau:

- Giới thiệu bài: Cô giới thiệu về tên bài hát, tên vận động hoặc vài nét vềvận động mà trẻ sắp học sau đó cho trẻ hát lại bài hát và xếp đội hình cho trẻ

- Làm mẫu, phân tích động tác: Giáo viên làm mẫu vài lần để trẻ được xem côthực hiện nên cô phải làm mẫu chính xác, đẹp sau đó phân tích chi tiết động tác

để trẻ nắm được động tác và cô tiến hành dạy trẻ vận động

- Xếp đội hình và cho trẻ luyện tập: Sau khi phân tích động tác giáo viên xếp độihình và cho trẻ vận động

- Thi đua tổ nhóm cá nhân: Khi trẻ nắm được động tác, giáo viên cho trẻ thiđua tổ nhóm cá nhân, có thể kết hợp các đạo cụ minh họa phù hợp

- Đàm thoại: Cuối giờ học giáo viên đưa hệ thống câu hỏi về tên bài hát, tên tác giả, tên vận động hoặc vài nét về vận động để trẻ trả lời

Trẻ ở lứa tuổi mầm non học tập thông qua hoạt động vui chơi Các HĐANnhư ca hát, vận động theo nhạc, nghe hát nghe nhạc được tổ chức dưới dạng tròchơi luôn là hình thức hấp dẫn, lôi cuốn trẻ và được mọi trẻ yêu thích, giáo viênhướng dẫn trẻ chơi như sau:

- Giới thiệu trò chơi

- Giải thích cách chơi, luật chơi

- Hướng dẫn trẻ chơi và chơi cùng trẻ

- Trong khi tổ chức cho trẻ chơi, cần khuyến khích, động viên các trẻ thamgia; cô nên nâng dần mức độ và yêu cầu của trò chơi sau mỗi lần chơi [7, tr.80]

Trẻ mầm non có các dạng trò chơi âm nhạc sau:

Trò chơi dựa vào nội dung bài hát: Trẻ đóng vai các nhân vật vừa diễn vừa hát Trò chơi giúp trẻ nhận biết các phương tiện diễn tả cơ bản của âm nhạc Trò chơi rèn luyện trí nhớ AN: Trẻ nhắc lại giai điệu khi nghe giáo viênđàn, nhìn tranh đoán tên bài hát, nghe giai điệu nhận ra bài hát…

Tiểu kết chương 1

Trong chương trình giáo dục ở trường mầm non thì giáo dục âm nhạc làmột hoạt động nghệ thuật gần gũi với trẻ, được trẻ yêu thích và là nguồn cảmhứng mạnh mẽ giúp trẻ cảm nhận cái hay cái đẹp trong nghệ thuật và trong cuộcsống Hoạt động âm nhạc là một hoạt động không thể thiếu đối với trẻ vì nó gắnvới các hoạt động khác trong một ngày ở trường mầm non (từ lúc tới trường,trong giờ học, trong các hoạt động chung đến khi về nhà) Âm nhạc còn làphương tiện rất hữu hiệu khi phối hợp với các hoạt động giáo dục khác, giúp trẻ

có khả năng trải nghiệm những cảm xúc trong cuộc sống Nghệ thuật âm nhạc

có vai trò quan trọng giúp nuôi dưỡng và phát triển tâm hồn trẻ

Việc giáo dục âm nhạc được coi là yếu tố quan trọng trong quá trình hìnhthành và phát triển nhân cách trẻ bởi chính các hoạt động âm nhạc đã góp phầnđiều chỉnh các hành vi, thao tác, ứng xử của trẻ đối với thế giới xung quanh cũngnhư thái độ của bản thân trẻ đối với chính mình Hoạt động với âm nhạc giúp trẻ

dễ thích nghi với môi trường và khẳng định mình trong xã hội Giáo dục âm nhạc

cho trẻ còn giúp trẻ tự tin, nhanh nhẹn, sáng tạo hơn trong mọi hoạt động, nhanhchóng hoà nhập cộng đồng.

Có thể giáo dục âm nhạc bằng nhiều cách khác nhau, giáo dục ở các độtuổi khác nhau nhưng với trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi thì âm nhạc là một phương tiện hữuhiệu nhất để giáo dục trẻ về các mặt đức, trí, thể, mĩ, góp phần phát triển và hoànthiện nhân cách trẻ mầm non nói chung và trẻ 5 - 6 tuổi nói riêng

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG SỬ DỤNG BÀI HÁT TRONG TỔ CHỨC

HOẠT ĐỘNG ÂM NHẠC CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 - 6 TUỔI TẠI TRƯỜNG THỰC HÀNH MẦM NON (ĐẠI HỌC HẢI PHÒNG)

2.1 Vài nét về trường Thực hành Mầm non (Đại học Hải Phòng)

2.1.1 Cơ cấu tổ chức và cơ sở vật chất của trường Thực hành Mầm non 2.1.1.1 Cơ cấu tổ chức của trường

Trong mục “phạm vi nghiên cứu” ở phần đầu của luận văn chúng tôi đãđưa ra khách thể nghiên cứu của đề tài là trường Thực hành Mầm non (Đại họcHải Phòng) Nằm trên địa bàn quận Kiến An thành phố Hải Phòng, trường đượcthành lập khoảng tháng 6 năm 1989 Khi mới thành lập, trường Thực hành Mầmnon là một tổ thực hành của trường Trung học Sư phạm Nhà trẻ mẫu giáo HảiPhòng và là cơ sở thực hành trực tiếp của sinh viên Sư phạm mầm non Đến năm

2007 thì “tổ thực hành” đó được đổi tên là trường Thực hành Mầm non trựcthuộc trường Đại học Hải Phòng Trường là nơi thực hành, thực tập và rèn nghềthường xuyên của sinh viên Sư phạm Khoa mầm non Trường có nhiệm vụ đónsinh viên sư phạm mầm non về kiến tập - thực tập nên giáo viên của trường lêntiết minh hoạ phương pháp thường xuyên cho các bộ môn trong đó có môn âmnhạc Hầu hết các trẻ đang học tại trường đều sống trong khu vực nội thành gầntrường nên điều kiện sinh hoạt tương đối tốt, được tiếp xúc nhiều với các sinhviên xuống trường rèn luyện nghiệp vụ sư phạm nên hầu hết trẻ có thói quen vàhứng thú hoạt động, đặc biệt là hoạt động các môn năng khiếu

Tập thể cán bộ giáo viên của trường là một tập thể đoàn kết, có kinhnghiệm chăm sóc giáo dục trẻ; nắm vững chuyên môn, nhiệt tình với công việc;các giáo viên luôn có ý thức trách nhiệm cao và tinh thần tự giác - tích cực họctập nâng cao trình độ chuyên môn Chất lượng chăm sóc nuôi dưỡng giáo dụctrẻ của nhà trường luôn được ngành học mầm non quận Kiến An và nhân dântrong vùng đánh giá cao Hàng năm tỉ lệ trẻ ở mức độ bình thường đạt trên 96%,

trường được phòng GD&ĐT quận Kiến An coi là trường trọng điểm về chấtlượng chăm sóc nuôi dưỡng trẻ.

Trường Thực hành Mầm non với 21 năm xây dựng và phát triển đã đạt đượcnhiều thành tích cấp Quận, cấp Thành phố và luôn là lá cờ đầu của ngành học mầmnon quận Kiến An thành phố Hải Phòng, trường luôn thực hiện tốt hai nhiệm vụ là:

- Chỉ đạo thực hành thực tập và minh họa phương pháp cho sinh viênKhoa giáo dục Mầm non các hệ đào tạo chính qui, tại chức

- Tham gia tích cực công tác chuyên môn, công tác phong trào của phòng

GD & ĐT quận Kiến An, trường là một trong hai đơn vị trọng điểm chất lượng caocủa quận Trong năm học 2013 - 2014 trường có 26 cán bộ giáo viên với 8 lớp học

và khoảng 400 cháu đến trường Sắp xếp nhân sự của trường là: Ban giám hiệugồm hai người trong đó có Hiệu trưởng, hiệu phó; giáo viên trực tiếp đứng lớp dạytrẻ là 17 cô phụ trách 8 lớp; nhân viên gồm 07 người trong đó 04 nhân viên nuôi;một kế toán; một thủ quỹ, một phụ trách vệ sinh chung

2.1.1.2 Cơ sở vật chất liên quan đến hoạt động âm nhạc của trẻ

Về cơ sở vật chất và đồ dùng dạy học, trường Thực hành Mầm non đượctrang bị đàn phím điện tử, tivi, máy vi tính ở các lớp học; phòng học của trẻ luônsạch sẽ gọn gàng, khuôn viên nhà trường có một sân khấu nhỏ phục vụ cho cáchoạt động ngoại khóa, các buổi biểu diễn văn nghệ…cơ sở vật chất như vậy đãtạo điều kiện tương đối tốt cho việc dạy học của các cô, đồng thời kích thích cáccháu hứng thú hoạt động âm nhạc Tuy cơ sở vật chất có thuận lợi cho việc dạyhọc âm nhạc nhưng qua điều tra chúng tôi thấy có một số bất cập như sau:

Trường không có phòng học chuyên trách cho các môn nghệ thuật nhưphòng âm nhạc, phòng múa, phòng vẽ; các giờ học âm nhạc hoặc các môn nghệthuật khác được giáo viên tiến hành dạy ngay tại lớp Hiện tại trường Thực hànhMầm non chưa có giáo viên chuyên trách dạy các môn nghệ thuật trên nên giáoviên chủ nhiệm lớp phải dạy trẻ tất cả các môn trong đó có âm nhạc mặc dù khảnăng âm nhạc nói chung của một số giáo viên còn hạn chế

Hội trường, sân khấu và phòng học là những nơi sinh hoạt tập thể của trẻ

động âm nhạc cũng bị kìm hãm Phía sau trường là dãy nhà tập thể của dân nênphòng học cho trẻ chưa thực sự thông thoáng; ánh sáng chủ yếu là dùng điện, íttận dụng được ánh sáng tự nhiên ngoài trời Sàn nhà được trải bằng chiếu cói nênkhi thực hiện các hoạt động âm nhạc gây vướng nên trẻ không thoải mái tự tin

Phương tiện để phục vụ cho hoạt động âm nhạc của trẻ còn chưa đảm bảochất lượng, một số đồ do dùng nhiều nên đã cũ, hỏng nhưng chưa được thay thế.Băng đĩa các bài hát mới hoặc các bài hát theo chủ điểm giáo dục không có hoặcrất ít; tranh ảnh liên quan đến nội dung giáo dục âm nhạc như tranh ảnh các nhạcsĩ; ảnh các bài múa, trang phục các dân tộc hoặc các đạo cụ âm nhạc còn thiếunhiều… Đồ chơi âm nhạc thiếu, số đồ chơi còn lại không đa dạng về chất liệu,màu sắc và thể loại nên không hấp dẫn và chưa gây được hứng thú cho trẻ khihoạt động âm nhạc

2.1.1.3 Đội ngũ giáo viên trường Thực hành Mầm non:

Với tổng số 26 giáo viên, 100% là nữ, tuổi đời trung bình 35 tuổi, đội ngũgiáo viên trong trường Thực hành Mầm non có trình độ đạt tiêu chuẩn và đượcđào tạo qua các lớp sư phạm mầm non cơ bản như: THSP Nhà trẻ - Mẫu giáo,CĐSP mẫu giáo TW, ĐHSP Hà Nội Trường không có giáo viên chuyên về âmnhạc nên việc dạy âm nhạc hoàn toàn do các giáo viên dạy các lớp đảm nhiệm.Nhân tiện chúng tôi cũng xin nói qua một chút về khả năng âm nhạc và chươngtrình học âm nhạc của sinh viên Sư phạm mầm non mà khi ra trường chính là độingũ giáo viên trong các trường mầm non

Trong chương trình đào tạo chuyên ngành sư phạm Mầm non của KhoaGiáo dục mầm non trường Đại học Hải Phòng có các học phần như: âm nhạc,xướng âm, kỹ thuật ca hát, đàn phím điện tử nhưng số tiết dành cho các họcphần này rất ít và nội dung học phần cũng đơn giản Có những môn học theochúng tôi là quan trọng, rất cần cho các giáo viên mầm non như đàn, kỹ thuật cahát… nhưng khi học ở trường Sư phạm các học phần đó chỉ được xếp vào cácmôn tự chọn (là môn không bắt buộc sinh viên học) Những môn tự chọn đó đòihỏi người học phải có năng khiếu nên sinh viên ít lựa chọn, do vậy khi ra trườngnhững “giáo viên mầm non tương lai” không biết sử dụng đàn, hát không chuẩn

về cao độ - trường độ nên không thu hút được trẻ Với qui định của chương trìnhhọc như vậy nếu không tự học, tự nghiên cứu thì khi ra trường các giáo viênmầm non này chỉ nắm được một vài kiến thức âm nhạc đơn giản, chưa đủ để đápứng yêu cầu của công việc giáo dục nghệ thuật cho trẻ Đây chính là một hạnchế của các cấp có thẩm quyền mà theo chúng tôi phải có sự điều chỉnh kịp thời.Trên thực tế các giáo viên mầm non cần được rèn luyện khả năng âm nhạc tốthơn, kiến thức âm nhạc được tích luỹ nhiều hơn để có đủ tự tin khi tổ chức chotrẻ hoạt động âm nhạc

Mặc dù vậy, các giáo viên trường Thực hành Mầm non đều là những ngườitận tâm trong công việc, luôn yêu nghề, mến trẻ và có ý thức tự giác học tập nângcao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, rèn kinh nghiệm và năng lực giảng dạy Các

cô còn tích cực tham gia các hoạt động văn nghệ, thể thao và hội thi giáo viêndạy giỏi cấp quận, cấp thành phố và liên tục giành được những thành tích cao

2.2 Chương trình và việc thực hiện chương trình giáo dục âm nhạc cho trẻ 5

-6 tuổi tại trường Thực hành Mầm non (Đại học Hải Phòng)

2.2.1 Chương trình giáo dục âm nhạc cho trẻ 5 - 6 tuổi

Căn cứ vào mục đích và nội dung giáo dục âm nhạc của Vụ Giáo dục

Mầm non theo “Thông tư số 17/2009/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo Ban hành Chương trình Giáo dục mầm non” hướng dẫn giáo viên mầm non thực

hiện các tiết dạy giáo dục âm nhạc có nội dung trọng tâm cố định, nhằm triểnkhai hết các dạng hoạt động âm nhạc (ca hát, vận động theo nhạc, nghe hát, tròchơi âm nhạc) Về nội dung chương trình giáo dục âm nhạc, trường Thực hànhMầm non thực hiện theo quy định của Vụ giáo dục mầm non, Bộ Giáo dục -Đào tạo Nội dung chương trình giáo dục âm nhạc được chia ra 4 dạng hoạtđộng âm nhạc chủ yếu, đó là:

- Ca hát, nghe nhạc nghe nhạc, múa và vận động theo nhạc, trò chơi âm nhạc

Giờ học âm nhạc ở tuổi mẫu giáo 5 - 6 tuổi được gọi là giờ hoạt động cóchủ đích theo các lĩnh vực (môn âm nhạc ở trường mầm non được xếp vào hailĩnh vực là lĩnh vực thẩm mỹ và lĩnh vực tình cảm xã hội) và bao giờ cũng có

được kéo dài trong khoảng 25- 35 phút tuỳ theo độ tuổi với nội dung được cấutrúc như sau:

- Giờ dạy kỹ năng ca hát: Nội dung trọng tâm là dạy kỹ năng ca hát cho trẻ (giáo viên dạy trẻ học bài hát mới theo các chủ điểm đã định) Nội dung kết hợp

là vận động hoặc nghe hát và trò chơi âm nhạc (thường là ôn vận động cũ hoặcnghe lại bài hát tiết học trước đã giới thiệu)

- Giờ dạy kỹ năng vận động: Nội dung trọng tâm là dạy trẻ kỹ năng vận động (giáo viên dạy trẻ học một vận động mới) Nội dung kết hợp là nghe hát

hoặc ôn hát và trò chơi âm nhạc (cho trẻ nghe bài đã học hoặc ôn lại bài đã hát ởtiết trước)

- Giờ rèn kỹ năng cho trẻ (giờ tổng hợp hoặc giờ hoạt động nghệ thuật):

Nội dung trọng tâm là ôn lại những nội dung đã học dưới hình thức tự biểu diễnkết hợp làm quen với bài sắp học, trong đó nội dung ôn lại những bài đã họcđược coi như nội dung trọng tâm nên trẻ được rèn luyện nhiều hơn

Nội dung chương trình giáo dục âm nhạc cho trẻ lớp mẫu giáo lớn theohình thức đổi mới (xem bảng phụ lục trang )

2.2.2 Việc thực hiện chương trình giáo dục âm nhạc cho trẻ

Trong nội dung chương trình giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non cókhoảng 130 bài hát với nhiều thể loại khác nhau như bài hát trữ tình, bài mangtính hành khúc, bài hát vui, sôi nổi; các làn điệu dân ca các vùng miền Các bàihát đó được phân chia theo các chủ điểm giáo dục để giáo viên của trường lựachọn sử dụng trong tổ chức hoạt động âm nhạc cho phù hợp với trẻ Nội dungcủa phần dạy hát được lấy trong số 130 bài hát quy định, tùy từng chủ điểm giáoviên có thể lựa chọn thêm những bài ngoài chương trình nhưng phù hợp với khảnăng của trẻ để sử dụng Nội dung phần hát cho trẻ nghe được lấy trong số 88bài và giáo viên cũng có thể lựa chọn thêm các bài hát khác cho phù hợp với trẻ

và phù hợp với chủ điểm để dạy trẻ Chương trình giáo dục âm nhạc cho trẻ mẫugiáo 5 - 6 tuổi của trường Thực hành Mầm non được thực hiện thường xuyêntrong suốt một năm học, bắt đầu từ tháng 9 năm trước đến tháng 5 năm sau vàđược thực hiện theo 8 chủ điểm, mỗi chủ điểm được thực hiện trong vòng 2 đến

6 tuần Sau đây là một số bài hát được chia theo 8 chủ điểm trong nội dungchương trình giáo dục âm nhạc cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi:

Ở chủ điểm: “Trường Mầm non” trẻ được học hát, vận động và nghe hát

hoặc chơi trò chơi âm nhạc (TCAN) với các bài sau:

- Vườn trường mùa thu - Nhạc và lời Cao Minh Khanh

- Cháu vẫn nhớ trường mầm non - Nhạc và lời Hoàng Lân

- Ngày vui của bé - Nhạc và lời Hoàng Văn Yến

- Em đi mẫu giáo Nhạc và lời Dương Minh Viên

- Chào ngày mới - Nhạc và lời Hoàng Văn Yến

- Trường em - Nhạc và lời Phạm Đức Lộc

Chủ điểm: “Gia đình” trẻ được học hát, vận động và nghe hát hoặc chơi

TCAN qua các bài:

- Cả nhà đều yêu - Nhạc và lời Bùi Anh Tôn

- Cháu yêu bà - Nhạc và lời Xuân Giao

- Bà còng đi chợ - Nhạc và lời Phạm Tuyên

- Mẹ đi vắng - Nhạc và lời Trịnh Công Sơn

- Niềm vui gia đình - Nhạc và lời Hoàng Vân

Chủ điểm: “Một số ngành nghề” giáo viên cho trẻ học hát, vận động, nghe hát

hoặc chơi TCAN với các bài:

- Bác đưa thư vui tính - Nhạc và lời Hoàng Long

- Cháu yêu chú công nhân - Nhạc và lời Hoàng Văn Yến

- Cô giáo miền xuôi - Nhạc và lời Mộng Lân

Chủ điểm: “Thế giới động vật” trẻ được hát, vận động và nghe hát hoặc

chơi TCAN với bài:

- Chú mèo con - Nhạc và lời Nguyễn Đức Toàn

- Gọi bướm - Nhạc và lời Đào Ngọc Dung

- Em vẽ - Nhạc và lời Phạm Thị Sửu

- Có con chim chích - Nhạc và lời Trần Hoàn

Chủ điểm: “Tết và mùa xuân” trẻ học hát, vận động và nghe hát hoặc

- Mùa xuân - Nhạc và lời Hoàng Văn Yến

- Cùng múa hát mừng xuân - Nhạc và lời Hoàng Hà

- Sắp đến Tết rồi - Nhạc và lời Hoàng Vân

Chủ điểm: “Thế giới thực vật” trẻ được hát, vận động và nghe hát hoặc

chơi TCAN với các bài:

- Hoa trường em - Nhạc và lời Dương Hưng Bang

- Em yêu cây xanh - Nhạc và lời Hoàng Văn Yến

- Màu hoa - Nhạc và lời Hồng Đăng

Chủ điểm: “Phương tiện giao thông” trẻ được hát, vận động và nghe hát

hoặc chơi TCAN các bài:

- Bạn ơi có biết - Nhạc và lời Hoàng Văn Yến

- Em đi chơi thuyền - Nhạc và lời Trần Kiết Tường

Chủ điểm: “Quê hương - Đất nước - Bác Hồ” trẻ được hát, vận động và

nghe hát hoặc chơi trò chơi âm nhạc các bài:

- Múa với bạn Tây Nguyên - Nhạc và lời Phạm Tuyên

- Trái đất này là của chúng mình - Nhạc Trương Quang lục lời Định Hải

- Nhớ ơn Bác - Nhạc và lời Phan Huỳnh Điểu

- Đêm pháo hoa - Nhạc và lời Phạm Tuyên

- Rước đèn dưới ánh trăng - Nhạc và lời Phạm Tuyên

Nhìn vào nội dung chương trình âm nhạc đã quy định nêu trên chúng tôithấy các bài hát trong chương trình tương đối phong phú về tính chất và thể loại,phù hợp với độ tuổi của trẻ, nội dung các bài mang tính giáo dục, đa số bài cóchất lượng nghệ thuật tốt Tuy nhiên, so với thực tế hiện nay và nhu cầu hoạtđộng âm nhạc của trẻ 5 - 6 tuổi tại trường thì chương trình còn thiếu tính cậpnhật, một số bài có chất lượng nhưng đã quá cũ, bài thì được nghe quá nhiều gâynên sự nhàm chán cho cả người dạy và người học Bên cạnh đó một số bài hát

có giai điệu chưa hấp dẫn trẻ, chất lượng các bài chưa thật sự nổi tiếng, bài vềchủ điểm còn thiếu so với nhu cầu hoạt động của trẻ Một vài năm trở lại đâycác tác giả đã sáng tác nhiều bài hát mới mang tính hiện đại, phù hợp với lứatuổi mẫu giáo trong thời kỳ phát triển hội nhập của xã hội và được trẻ yêu thích

nhưng các bài hát đó vẫn chưa được bổ sung vào chương trình GDAN cho trẻ.

Vì lý do trên chúng tôi thiết nghĩ nên tăng số lượng các bài hát mới, đưa thêmmột số bài phù hợp vào chương trình thay thế một số bài đã quá cũ hoặc bài cógiai điệu chưa thu hút trẻ Trên thực tế giáo viên trường Thực hành Mầm non đãlựa chọn và đưa thêm một số bài hát mới vào dạy trẻ hát, vận động và cho trẻnghe hát nghe nhạc nên trẻ rất hứng thú và thích hoạt động âm nhạc

2.3 Thực trạng việc sử dụng bài hát vào tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi trường Thực hành Mầm non (Đại học Hải Phòng)

2.3.1 Thực trạng việc dạy hát

2.3.1.1 Việc dạy hát cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi tại trường Thực hành Mầm non

Hiện nay việc dạy các nội dung âm nhạc cho trẻ được giáo viên của trường

thực hiện theo phương pháp cũ, chưa phát huy được tính tích cực của trẻ; sự linhhoạt sáng tạo đi sâu vào chất lượng và quá trình tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ còn chưa được chú ý nên kết quả hoạt động âm nhạc của trẻ không cao

Ca hát là nội dung quan trọng giữ vai trò chủ đạo trong các hoạt động âmnhạc nói riêng và các hoạt động chung của trẻ ở trường mầm non Kết hợp âmnhạc với các môn học khác giúp trẻ tiếp thu kiến thức dễ dàng thoải mái, có âmnhạc đi kèm trong các hoạt động khiến trẻ thấy mới lạ và có hứng thú hơn khihọc tập và rèn luyện Việc dạy hát cho trẻ từ trước đến nay theo cách dạy truyềnkhẩu là giáo viên hát mẫu sau đó bắt nhịp cho trẻ hát từ đầu đến hết bài nhiềulần đến khi trẻ nắm được bài hát Sau đó cô cho trẻ hát thi đua tổ nhóm cá nhânkết hợp với vận động hoặc đạo cụ minh hoạ phù hợp

Sau đây chúng tôi xin mô tả một trong các giờ dạy hát đã dự của nhóm trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi, đó là giờ dạy kỹ năng ca hát lớp 5A trường Thực hành Mầm non:

Chúng tôi dự giờ dạy hát của cô Hoàng Thị Dinh dạy trẻ lớp 5A, với nội

dung là dạy hát bài “Em vẽ” (sáng tác Phạm thị Sửu) Theo cách làm cũ là bước

1 - cô cho trẻ xem một số tranh vẽ về con gà trống, con mèo, con bướm trắng,ông mặt trăng, ông mặt trời là những hình ảnh có trong bài hát để giới thiệu tên

bài hát Sau khi hát mẫu 2 lần cô cho trẻ xem ca sĩ nhí Xuân Mai thể hiện cũngbài hát đó trên máy vi tính Bước 2: Cô bắt nhịp cho trẻ hát theo cô nhiều lần đếnkhi trẻ hát được bài hát Bước 3: Cô cho trẻ thi đua tổ nhóm cá nhân, vừa hátvừa vỗ tay theo nhịp bài hát Bước 4: Cô đặt câu hỏi đàm thoại với trẻ về tên bàihát, tên tác giả, nội dung tác phẩm.

Qua dự giờ cô Dinh ở trường Thực hành Mầm non chúng tôi có nhận xét như sau:

- Về ưu điểm: Giáo viên đã giới thiệu bài hát bằng tranh ảnh sinh động và phùhợp với tâm lý của trẻ; cô hát đúng cao độ, trường độ bài hát, trẻ được xem côbiểu diễn, nghe cô hát trọn vẹn bài hát và được học hát theo đúng phương pháp(là dạy hát truyền khẩu) Vì bài hát quen thuộc, được nghe nhiều nên trẻ nhanhthuộc giai điệu và lời bài hát Giáo viên đã tạo không khí sôi nổi cho giờ họcbằng cách cho trẻ vừa hát vừa kết hợp một số đồ dụng trực quan Lời nói của cônhẹ nhàng gần gũi, tác phong tự tin thu hút trẻ

- Bên cạnh ưu điểm trên còn một số hạn chế như: Giáo viên không sử dụng đànnên lúc đầu chưa bắt giọng đúng cho trẻ; giọng hát của cô chưa truyền cảm Nóichung các giờ dạy kỹ năng ca hát cho trẻ của trường Thực hành mầm non màchúng tôi đã được dự đều thực hiện theo một trình tự không thay đổi là giớithiệu bài hát, hát mẫu và bắt nhịp cho trẻ hát, cuối cùng cô đàm thoại với trẻ vềtác giả, tác phẩm và nội dung tác phẩm; quá trình dạy không có sự sáng tạo, cácbước trong một giờ dạy trẻ hát được lặp đi lặp lại hàng ngày nên trẻ thấy nhàmchán ít hứng thú Giáo viên sử dụng đồ dùng trực quan chưa thành thạo gây mấttập trung của trẻ Máy vi tính tuy sử dụng tiện lợi, hình ảnh đẹp, sống độngnhưng màn hình nhỏ không phù hợp cho số lượng đông trẻ xem

Một số giáo viên chủ quan, bước chuẩn bị trước khi dạy trẻ hát khôngnghiên cứu kỹ bài hát nên khi dạy trẻ tuy thuộc lời bài hát, hát đúng nhịp nhưngcác kỹ năng ca hát cần thiết như phong cách trình bày bài hát, tư thế hát, cáchlấy hơi, phát âm nhả chữ… thì cô ít chú ý dạy trẻ Khâu giới thiệu bài của một

số giáo viên chưa hấp dẫn sinh động thu hút trẻ; giáo viên chưa có biện pháp đểkhơi gợi hay kích thích trẻ đến với hoạt động âm nhạc Phần hát mẫu của đa sốgiáo viên chưa thể hiện được cảm xúc của mình; nhiều bài hát giáo viên thể hiện

chưa đúng tính chất (giáo viên trình bày tính hành khúc sang tính vui hoạt sôinổi hoặc bài cần hát nhịp độ chậm cô lại hát nhanh) Động tác minh hoạ cho bàihát còn lúng túng, nhiều động tác chưa ăn khớp với nhạc Khi dạy trẻ hát, hầuhết các giáo viên chưa thành thạo trong sử dụng đàn phím điện tử, các cô thường

sử dụng phần nhạc được cài đặt sẵn trong USB hoặc trong bộ nhớ của đàn nênkhi có sự cố là lúng túng khiến giờ học không hiệu quả Nhiều cô vì không biết

sử dụng đàn nên còn hát chay, dạy chay khiến trẻ không có hứng thú học Cũng

do không có đàn nên đôi khi giáo viên hát sai về cao độ, trường độ … có giáo viên

vì dạy lặp đi lặp lại một bài hát quen thuộc nên không còn chú ý đến phong cách trìnhdiễn tác phẩm dẫn đến hiệu quả giờ học của cô và trẻ là “dạy cho xong” không manglại hứng thú hay xúc cảm cho trẻ Giáo viên chưa chú ý hướng dẫn trẻ các kỹ năngtrình diễn tác phẩm cũng như ít sửa cho trẻ các kỹ năng hoạt động âm nhạc như

kỹ năng hát, kỹ năng vận động, kỹ năng thực hiện trò chơi âm nhạc

2.3.1.2 Việc lựa chọn bài hát khi tổ chức cho trẻ hoạt động âm nhạc:

Hiện nay chương trình GDAN cho trẻ tại trường Thực hành Mầm non có

sử dụng tập sách “Trẻ mầm non ca hát” do nhạc sĩ Hoàng Văn Yến biên soạn

năm 2008 với tổng số là 218 bài hát Với số lượng 130 bài dạy trẻ hát và 88 bài

cô hát cho trẻ nghe tác giả đã bổ xung một số bài theo chủ điểm nhưng so vớithực tế và nhu cầu HĐAN của trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi tại trường thì số lượng bàinhư trên vẫn chưa đủ để tổ chức cho trẻ HĐAN Thực tế các giáo viên chỉ sửdụng khoảng 2/3 số bài trong tổng số 130 bài đó, số bài còn lại do không phùhợp với chủ điểm hoặc giai điệu và tiết tấu của bài đó không hay, trẻ khó hát nên

các giáo viên thường bỏ qua, ví dụ một số bài: “Thả đỉa ba ba”; “Con cò cánh trắng”; “Cùng múa hát mừng xuân”; “Ngựa gỗ”; “Vì sao chim hay hót”; “Lá xanh”, “Màu hoa”; “Ông cháu”; “Em thêm một tuổi”; “Dâng hoa lên Ông và Bác”; “Thương con mèo”… trong 2/3 số bài hát các giáo viên sử dụng được thì

thiếu bài hát của một số chủ điểm như bài về chủ điểm giao thông; bài về chủđiểm Tết và mùa xuân; về chủ điểm quê hương - đất nước); nhiều bài hát quá cũ

và quen thuộc không mang tính thời đại Những bài hát dùng cho trẻ mẫu giáo 5

nhưng vì một số bài đã quen thuộc, lời ca - giai điệu không hay gây nên sự nhàmchán cho cô và trẻ

Về tính chất thể loại của các bài hát chủ yếu là tính vui, sôi nổi, ít bài tínhtrữ tình và đặc biệt ít bài tính hành khúc Đây cũng là một trong những khó khăncho các giáo viên khi lựa chọn bài hát phù hợp chủ điểm để dạy trẻ

Về âm nhạc phần lớn các bài phù hợp với trẻ nhưng có một số ít bài chưa

đáp ứng được yêu cầu của chương trình như bài “Cá vàng bơi” tác giả sử dụng quãng nhảy và móc kép khó hát đối với trẻ; bài “Sắp đến tết rồi” là một bài rất

quen thuộc nhưng tác giả lại sử dụng quãng 1/2 cung nên đa số trẻ hát không

chuẩn 2 tiết nhạc cuối của bài; bài “Hoa trường em” tác giả sử dụng nhiều nốt

hoa mĩ và các ký hiệu luyến láy không phù hợp với giọng của trẻ; với bài

“Màu hoa” nhiều quãng nhảy như quãng 4, quãng 5, quãng 7, quãng 6…quá khó đối với trẻ; bài “Dâng hoa lên Ông và Bác” có quãng 1/2c và nhiều từ mà cao

độ của nốt khác dấu giọng, còn nhiều bài khác như bài “Thương con mèo”, “Em

đi mẫu giáo”, “Cùng đi đều”, “Khám tay”… tất cả những bài này các giáo viên

của trường không đưa vào chương trình dạy trẻ hát

Hướng dẫn của Vụ Mầm non có cho phép giáo viên được lựa chọn bài hátmới trên các phương tiện thông tin đại chúng để sử dụng trong tổ chức HĐANcho trẻ nên hiện nay số lượng và chất lượng các bài hát so với trước đây đãphong phú đa dạng hơn Tuy số lượng bài tăng, một số bài về chủ điểm đã được

bổ xung nhưng trong số bài bổ sung đó trẻ vẫn không thực hiện được về giai

điệu như bài “Đường em đi”; bài “Sau mưa”, có bài giọng Cdur nhưng tác giả lại kết lời 1 ở bậc VI (kết ở âm La) trẻ khó hát như bài “Chào ngày mới”; có bài

âm vực rộng, quãng nhảy xa từ quãng 8 sau đó về quãng 3 nên trẻ khó hát như

bài “Em vẽ”; có bài cả giai điệu và tiết tấu đều khó hát với trẻ như bài “Tôm cá cua thi tài” Các bài hát nêu trên đều là những bài hát mới nhưng cô rất ít dạy trẻ

hát vì giai điệu và tiết tấu âm nhạc các bài đó là khó đối với trẻ Trường Thựchành Mầm non gợi ý các giáo viên sưu tầm bài hát trên mạng hoặc trên cácphương tiện thông tin đại chúng khác nhưng khi sao chép bài trên mạng đa sốgiáo viên chỉ sao chép được phần lời không có phần âm nhạc; với những bài hát

đó giáo viên chỉ được nghe hát truyền khẩu từ ca sĩ hát chứ không có phần nhạccủa bài hát đó để kiểm chứng đúng hay sai Một số bài hát ca sĩ đã hát sai về tiết tấu

và lời ca nhưng chúng tôi thấy các giáo viên của trường không biết vẫn ứng dụngvào dạy trẻ HĐAN Có những bài hát giáo viên cần cả phần nhạc và lời ca cho trẻhoạt động nhưng do không thu được phần nhạc dẫn đến hiệu quả giờ học khôngcao, đôi khi kiến thức âm nhạc cô mang đến cho trẻ chưa thực sự chính xác

Thiết nghĩ khi đưa các bài hát vào sử dụng trong chương trình GDAN cho trẻmầm non nói chung và trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi nói riêng các tác giả và người soạnchương trình cũng nên căn cứ vào khả năng và trình độ của giáo viên mầm non đểbiên soạn vì chính họ là những người trực tiếp đứng lớp để dạy và tổ chức HĐANcho trẻ; chính giáo viên trực tiếp dạy phải thực hiện được thì giờ học của trẻ mới đạthiệu quả cao và mang tính thiết thực Sau đây chúng tôi xin đưa ra danh sách 30bài hát mà chúng tôi đã căn cứ vào các yêu cầu trên để lựa chọn như sau (xemphụ lục trang 94)

2.3.2 Thực trạng việc dạy trẻ nghe hát, nghe nhạc

Trong các trường mầm non nội dung nghe nhạc là bắt buộc theo quy địnhcủa Vụ giáo dục mầm non, chủ yếu giáo viên cho trẻ nghe các bài hát mẫu giáo,một số làn điệu dân ca trong nước và nước ngoài….nhưng hiện tại trường Thựchành Mầm non (Đại học Hải Phòng) nói riêng và trường mầm non trên toànthành phố Hải Phòng nói chung khoảng 2 năm nay không đưa nội dung nghe hátnghe nhạc vào làm nội dung trọng tâm của bài học âm nhạc độ tuổi mẫu giáo màchỉ đưa vào nội dung trọng tâm của nhà trẻ Với độ tuổi mẫu giáo nội dung nghehát nghe nhạc được đưa vào nội dung kết hợp trong các giờ học âm nhạc của trẻnên các giáo viên của trường không tập trung chú ý đầu tư nhiều, đôi khi nộidung dạy trẻ nghe hát nghe nhạc còn sơ sài

Với 88 bài cô hát cho trẻ nghe được ghi trong chương trình qui định nhưngcác giáo viên của trường Thực hành Mầm non chỉ sử dụng trên phân nửa số bài,

số còn lại là một loạt bài mà theo chúng tôi là tương đối khó so với khả năng âm

nhạc của giáo viên trong trường như bài: “Huyền thoại mẹ”, “Ru con mùa

“Tiếng đàn bầu”, “Giữ trọn tình quê”, “Lên ngàn”, “Bài ca hy vọng”, “Địu con

đi nhà trẻ”, “Dòng nước mát”, “Tiếng sáo xa lá”, “Ví dặm”, “Ra ngõ mà trông”,

“Ngồi tựa mạn thuyền”, “Lòng mẹ”, “Ơn nghĩa sinh thành”…

Các bài cô hát cho trẻ nghe theo các chủ điểm trong năm còn thiếu nhiềunhư bài hát nghe về chủ điểm gia đình; bài hát nghe về chủ điểm “Tết và mùaxuân”; bài hát nghe về chủ điểm phương tiện giao thông, chủ điểm động vật vềcác con vật sống dưới nước… Đối với trẻ mẫu giáo, nghe nhạc đóng vai trò gâyhứng thú, phát triển tai nghe gắn liền với phát triển cảm thụ âm nhạc cho trẻ

Do nội dung hát cho trẻ nghe không phải là nội dung trọng tâm nên chúngtôi không tổ chức dự giờ hát nghe cụ thể mà chỉ quan sát chung trong các giờhọc hát và vận động, chúng tôi xin được đưa ra những nhận xét về cách giáoviên của trường tổ chức cho trẻ nghe hát nghe nhạc như sau:

- Về ưu điểm: Cô gây hứng thú cho trẻ bằng cách cho trẻ xem tranh ảnh, đọc câu

đố, có hệ thống câu hỏi đàm thoại kích thích trẻ giúp trẻ tập trung hơn vào tiếthọc Giáo viên có sử dụng đồ dùng dạy học gây sự thích thú cho trẻ

- Hạn chế của giáo viên: Các cô chỉ hát chay không vừa hát vừa đệm đàn trựctiếp, có biểu diễn minh họa nhưng động tác hời hợt không cảm xúc Giáo viênhát một số bài chưa đúng nhạc, chưa rõ lời Do khâu chuẩn bị chưa kỹ nên nộidung hình ảnh giúp trẻ nghe và cảm nhận bài hát không phong phú, cần có thêmhình ảnh minh hoạ trên vitính tạo thêm sự sinh động cho trẻ; khả năng thể hiệnbài hát của cô thiếu đa dạng và không hấp dẫn khiến trẻ chưa hứng thú khi nghehát nghe nhạc

Cô không chú ý giảng cho trẻ hiểu về nội dung, về xuất xứ, tính chất, giaiđiệu tiết tấu cô chưa hình thành cho trẻ khả năng nghe, khả năng nhận xét, ghinhớ, phân biệt được tính chất âm nhạc và chưa phát triển tai nghe và khả năngcảm thụ âm nhạc cho trẻ

2.3.3 Thực trạng dạy vận động cho trẻ

Trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi đã đi, đứng, chạy nhảy vững vàng thoải mái, đúng

tư thế và định hướng vận động nhanh nhạy Đa số trẻ có nhu cầu và rất hứng thúkhi tham gia các hoạt động nghệ thuật như: tạo hình, đọc thơ, kể chuyện, vẽ, hátmúa,….và trẻ muốn thể hiện cảm xúc của mình trong các hoạt động đó Trẻ mẫu

giáo lớn cũng rất thích khám phá thế giới xung quanh, trẻ đã có một số kỹ năng

sơ đẳng về quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp, suy luận và bước đầu cónhững sáng tạo nhất định trong mọi hoạt động, nhất là trong hoạt động múa vàvận động theo nhạc

Sau đây chúng tôi xin mô tả một trong các giờ dạy vận động mà chúng tôi đã được dự của nhóm trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi, đó là giờ dạy kỹ năng vận động lớp 5B trường Thực hành Mầm non:

Giờ học âm nhạc có nội dung trọng tâm là dạy vận động múa bài

“Múa cho mẹ xem” (sáng tác Xuân Giao) trong chủ điểm “ Gia đình” Giờ học

do cô Nguyễn Thị Ánh dạy

Bước 1: Cô Ánh giới thiệu bài bằng một câu thơ nói về tình cảm gia đình

Cô hỏi trẻ về những người thân trong gia đình của trẻ và mời một số trẻ trả lời

Cô nhận xét và nhắc lại những người thân trong nhà gồm ông, bà, cha, mẹ, anh,chị em Sau đó cô ổn định chỗ ngồi, bắt nhịp cho trẻ hát lại bài hát 1 lần

Bước 2: Cô vừa hát vừa kết hợp múa mẫu hai lần Sau đó cô phân tích

động tác theo câu hát như sau: Câu 1 “Hai bàn tay của em đây em múa cho mẹ xem” hai tay đưa ra trước ngang ngực, guộn bàn tay rồi đưa cả 2 tay sang bên trái làm động tác guộn cổ tay sau đó đổi bên Câu 2 “Hai bàn tay của em…” làm động tác giống câu 1; “như hai con bướm xinh xinh” để hai tay vuông góc

ngang ngực làm động tác vẫy bên trái rồi đổi sang bên phải, mỗi bên 1 lần Câu

3 “Khi em giơ tay lên là bướm xinh bay múa” làm động tác từng tay một đưa vòng lên trên đầu tạo hình ô van xế trán Câu 4 “Khi em đưa tay xuống là con bướm đậu trên cành hồng” hai tay làm động tác uốn mềm hạ dần xuống sau đó

đưa hai tay lên chào hết bài

Bước 3: Cô xếp đội hình vòng tròn cho trẻ, nhắc trẻ vừa hát vừa kết hợpmúa cả bài hai lần Cô lưu ý sửa sai cho trẻ, cứ luyện tập như vậy đến khi trẻnắm được bài múa

Bước 4: Cô cho trẻ thi đua tổ nhóm cá nhân kết hợp các đạo cụ minh hoạphù hợp Qua giờ dạy vận động theo nhạc cho trẻ 5- 6 tuổi, chúng tôi có vàinhận xét như sau:

- Về ưu điểm: Cô giới thiệu bài hay, sinh động thu hút trẻ Cô cũng làmmẫu đẹp, đúng động tác Khi phân tích cô dùng lời nói ngắn gọn dễ hiểu với trẻ,

có sửa sai và động viên khuyến khích trẻ luyện tập Trẻ có hứng thú với giờ vậnđộng, nét mặt tươi vui Một số ít trẻ có khả năng kết hợp động tác với nhạc, biếtthể hiện động tác, biết tạo dáng đẹp

- Nhược điểm: Cô không sử dụng đàn organ vào việc giảng dạy nên vất vảkhi phải hát nhiều lần cho trẻ tập phần múa mẫu nên cho trẻ vừa nghe bài hát quaphương tiện vừa xem cô trình diễn bài múa sẽ gây ấn tượng đẹp cho trẻ Giáo viênchưa thể hiện tình cảm nét mặt, chưa thể hiện nét mặt với động tác Nhiều trẻ phốihợp động tác múa với nhạc chưa tốt, chưa thể hiện được tính chất của bài

2.3.4 Thực trạng hướng dẫn trẻ chơi trò chơi âm nhạc

Trẻ lứa tuổi mầm non học tập thông qua hoạt động vui chơi Các HĐANnhư ca hát, vận động, nghe hát nghe nhạc… được tổ chức dưới dạng trò chơi làhình thức hấp dẫn, lôi cuốn trẻ, thường được mọi trẻ yêu thích Trò chơi âmnhạc là dạng vận động được trẻ yêu thích do yếu tố “chơi” của nó Phương châm

“học mà chơi, chơi mà học” đã được áp dụng cho nhiều môn học ở các trườngmầm non, trong đó có môn âm nhạc Hoạt động âm nhạc dưới hình thức chơikhông phải là điều xa lạ đối với trẻ em, vì chúng ta đều biết trò chơi âm nhạcluôn được các giáo viên lồng ghép trong các giờ hoạt động âm nhạc, là dạnghoạt động âm nhạc tổng hợp dưới mọi hình thức hấp dẫn và vừa sức với trẻ Tròchơi âm nhạc là loại trò chơi có luật lệ rõ ràng trong đó trẻ phải vận động saocho phù hợp với phần nhạc và phần lời Trò chơi âm nhạc giúp trẻ phát triểnnăng khiếu, ôn luyện, củng cố, những kiến thức và kỹ năng thực hành trongcác hoạt động âm nhạc, là phương tiện góp phần nâng cao khả năng cảm thụ âmnhạc nói chung và cảm thụ nhịp điệu âm nhạc nói riêng cho trẻ

Qua tìm hiểu thực tế tiết dạy âm nhạc ở trường Thực hành Mầm non,chúng tôi nhận thấy trò chơi âm nhạc là hoạt động thường xuyên được tổ chứctrong các tiết học và đều được các trẻ tích cực tham gia với thái độ hào hứng.Tuy nhiên, giáo viên thiết kế trò chơi âm nhạc chưa hợp lý, cần bổ sung và điềuchỉnh các trò chơi và nội dung chơi cho phù hợp với trẻ Sau đây là cách tổ chức

cho trẻ chơi trò chơi âm nhạc của trường Thực hành Mầm non qua giờ hoạtđộng âm nhạc của cô trần Thị Liên lớp 5C Trong tiết dạy âm nhạc có trọng tâm

là dạy hát bài “Cô giáo miền xuôi” (sáng tác Mộng Lân), nội dung kết hợp một là

vỗ đệm theo tiết tấu chậm bài “Cô giáo miền xuôi” và chơi trò chơi âm nhạc mang tên “Nhận hình đoán tên bài hát” trong chủ điểm “một số ngành nghề” Cô Liên

cho trẻ chơi theo các bước như sau:

Bước 1: Cô giới thiệu với lớp một hộp quà do bạn búp bê gửi tặng lớpmình nhân dịp đầu xuân mới Trong hộp có rất nhiều bí mật, nhưng bạn búp bêmuốn khi các con lấy được món quà gì thì hãy hát tặng bạn búp bê một bài háttheo hình vẽ trên món quà đó nhé

Bước 2: Cô yêu cầu trẻ ở dưới ngồi nghe bạn hát và thể hiện cảm xúccùng với bạn

Bước 3: Cho các trẻ cùng được chơi, cô theo dõi và gợi ý cho trẻ khi trẻchưa hát được Qua quá trình theo dõi cách cô Trần Liên tổ chức cho trẻ chơichúng tôi có nhận xét như sau:

- Ưu điểm: Trò chơi có nội dung phong phú, trẻ dễ tìm bài hát nên được cáctrẻ tham gia khá vui nhộn Cô và trẻ cùng tạo không khí vui vẻ khi học

- Nhược điểm: Vì trò chơi trên là nội dung kết hợp nên giáo viên chưa chúý phát triển tai nghe, cảm xúc âm nhạc và kỹ năng hoạt động âm nhạc cho trẻ.Các bài hát mới chưa được lồng ghép vào trò chơi, nội dung trò chơi có sự táchbiệt, không ăn nhập với hai nội dung chính của giờ học, khi chơi cô chưa thểhiện sự sáng tạo trong quá trình tổ chức cho trẻ chơi

Nói chung trong quá trình tổ chức cho trẻ chơi trò chơi âm nhạc giáo viênchọn bài hát không phù hợp nên trò chơi không gây hứng thú và chưa kích thíchđược sự sáng tạo của trẻ; không chú ý nâng mức độ khó của trò chơi, ngại thiết

kế trò chơi mới - nhiều trò chơi được lặp lại khiến trẻ nhàm chán Đồ dùng, đồchơi phục vụ cho các hoạt động âm nhạc còn ít hoặc sơ sài không đủ cho cô vàcháu sử dụng Đồ chơi âm nhạc thiếu, không phong phú về chất liệu - màu sắc -thể loại nên chưa hấp dẫn trẻ

Trò chơi âm nhạc là nội dung kết hợp được đan xen với những nội dungchính là học hát và vận động theo nhạc Trò chơi âm nhạc tuy không phải nộidung trọng tâm của tiết học, nhưng qua hoạt động chơi để giáo viên củng cốkiến thức âm nhạc, phát triển trí nhớ âm nhạc, tai nghe nhạc, nâng cao khả năngcảm thụ âm nhạc cho trẻ rất hiệu quả, giúp trẻ không cảm thấy nhàm chán, mệtmỏi khi học Cho trẻ chơi trò chơi âm nhạc là phù hợp với tâm, sinh lý lứa tuổicủa trẻ vì trẻ luôn hiếu động, đòi hỏi sự thay đổi liên tục của các nội dung hoạtđộng nhằm đáp ứng mục tiêu học mà chơi, chơi mà học của trẻ Hoạt động chơicủa trẻ đòi hỏi giáo viên phải tổ chức linh hoạt, biết kết hợp lồng ghép khéo léo

âm nhạc với trò chơi góp phần làm tiết học thêm sinh động

2.3.5 Lồng ghép bài hát vào các giờ học khác

Âm nhạc hay nói cụ thể hơn là các bài hát được lồng ghép vào các nộidung học tập và sinh hoạt cuả trẻ, tất cả mọi hoạt động của trẻ ở trường mầmnon được kết hợp với bài hát ở mọi hình thức khác nhau làm cho hoạt động đótrở nên sinh động và hấp dẫn hơn Tuy nhiên trong quá trình vận dụng bài hátgiáo viên chưa để ý đến lời ca và hình tượng của bài hát (nhiều bài hát sai cao

độ, không đúng nhịp so với bản nhạc); số lượng bài về các chủ điểm còn ít (ví

dụ bài làm nhạc nền cho tạo hình, vẽ, xé dán; bài cho môn toán), có những đĩahát giọng Miền Nam trẻ nghe không rõ lời

Việc lồng ghép các bài hát vào các hoạt động ở mọi thời điểm trong ngàyđược chia thành 2 hình thức là lồng ghép các bài hát vào giờ học âm nhạc (gọi làgiờ hoạt động có chủ đích) và sử dụng bài hát vào các hoạt động khác trong mộtngày đến trường của trẻ Thực tế việc sử dụng các bài hát trong tổ chức hoạt động

âm nhạc cho trẻ chưa phong phú cả về thể loại và tính chất Khi kết hợp bài hát vàotừng môn học thì số lượng bài quá ít và chưa phù hợp (giờ làm quen chữ cái, giờhọc toán, giờ tạo hình vẽ, xé, dán) Các bài hát đưa vào hoạt động trong ngày củatrẻ không được giáo viên sắp xếp theo trình tự nội dung hoạt động (giờ đón trẻ thì

cô sẽ mở nhạc gì, giờ hoạt động góc sử dụng bài gì) Mặt khác khi tổ chức HĐANgiáo viên không tạo điều kiện cho trẻ được hoạt động âm nhạc hết khả năng của