Tiểu luận môn phân tích chính sách thuế Thuế Hiệu Quả

Tiểu luận môn phân tích chính sách thuế Thuế Hiệu Quả Tính hiệu quả của thuế thể hiện gánh nặng phụ trội do thuế tạo ra ở mức thấp nhất. Gánh nặng phụ trội là phần tổn thất phúc lợi xã hội (tức phần xã hội mất đi) vượt quá số thuế mà chính phủ thu được.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA TÀI CHÍNH NHÀ NƯỚC

CHUYÊN ĐỀ:

GVHD: Phó GS.TS NGUYỄN NGỌC HÙNG

Nhóm thực hiện

1 Nguyễn Thùy An

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN

CHUYÊN ĐỀ: THUẾ HIỆU QUẢ

Tính hiệu quả của thuế thể hiện gánh nặng phụ trội do thuế tạo ra ở mức thấp nhất Gánh nặng phụ trội là phần tổn thất phúc lợi xã hội (tức phần xã hội mất đi) vượt quá số thuế

mà chính phủ thu được

Vậy tính hiệu quả của thuế đo lường thông qua tổn thất xã hội

Kết quả: là những thành tựu thu được sau một quá trình Có kết quả tốt và kết quả xấu Hiệu quả là sự đo lường kết quả dựa trên các chi phi đã bỏ ra

H = K/C ( trong đó: H là hiệu quả; K là kết quả; C là chi phí)

Thuế luôn gây ra tổn thất xã hội

Vậy ta xem xét thị trường hàng hoá A, có cung cầu như sau:

DA : Q=( -100/3)P + 150

SA1: Q= 50P + 25

Nếu đánh thuế t = $0.5/đvsp

SA2: Q= 50(P – t) + 25 = 50P

- Khi đánh thuế t nên đường cung của hàng hoá bị dịch chuyển từ SA1 sang SA2 -> điểm cân bằng dịch chuyển từ A ($1,5; 100) sang B ($1,8; 90)

- Khi đánh thuế ở mức t = $0.5/ đvsp; giá tăng từ $1.5 lên $1.8 tức tăng $0.3 Vậy

$0.5 D

S A1

S A2

1.8

1.3

100 1.5

A C B

P

3.1 LOẠI THUẾ

Có 2 loại thuế: thuế trực thu và thuế gián thu

a Thuế trực thu:

Là thuế mà người chịu thuế chính là người nộp thuế

Ta xét 2 sắc thuế trực thu là thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN)

Tại Việt Nam, Luật thuế TNCN có hiệu lực từ ngày 1/1/2009, với 7 mức thuế suất từ 5% đến 35% và mức giảm trừ gia cảnh là 4 triệu đồng/ tháng cho người nộp thuế và 1,6 triệu đồng/ tháng cho một người phụ thuộc Hiện Chính phủ có kế hoạch trình Quốc hội sửa đổi Luật thuế TNCN, theo đó mức giảm trừ mới lần lượt là 6 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 2,4 triệu đồng/ tháng cho mỗi người phụ thuộc

Ta xét thuế TNCN đánh vào tiền công, tiền lương Ví dụ, một cá nhân A có thu nhập 6 triệu đồng / tháng; không có người phụ thuộc và không có thu nhập nào khác

Nếu không có thuế TNCN, ngân sách chi tiêu của cá nhân A là toàn bộ 6 triệu

Khi bị đánh thuế theo Luật thuế TNCN hiện hành, cá nhân A được giảm trừ 4 triệu -> thu nhập chịu thuế là 2 triệu, mức thuế suất là 5% -> thuế phải nộp là 0,1 triệu -> thu nhập thực tế/ ngân sách chi tiêu của cá nhân A chỉ còn 5,9 triệu

Cá nhân A có nhu cầu chi tiêu hàng hoá X (có giá 0,1 triệu đồng???)

Vậy đường cầu cho hàng hoá X dịch chuyển sang trái khi có thuế thu nhập cá nhân

Q

P 2

P 2

Q 1

Q 2

E 1

E 2

D 1 P

Khi D dịch chuyển sang D1, điểm cân bằng cung cầu hàng hoá X của cá nhân A dịch chuyển từ E1 sang E2, thặng dư của cá nhân A và nhà cung cấp đều giảm => tổn thất xã hội xảy ra (là phần giới hạn bởi hai đường cầu D & D1 bên trái đường cung S)

ii Thuế TNDN.

Mức thuế suất hiện hành là 25%

Giả sử doanh nghiệp B kinh doanh sản phẩm Y(P,Q)

Có doanh thu bán hàng TR = P x Q;

Và lợi nhuận của doanh nghiệp Pr = 20% TR = 0,2 P xQ

Thuế TNDN: T = 25% Pr = (0.05 Q)P => t = T: Q = 0.05P

Các doanh nghiệp muốn duy trì mức lợi nhuận sau thuế cao hơn thì họ có xu hướng phân bổ thuế 1 phần vào giá bán Đường cung dịch chuyển sang trái, tổn thất xã hội sẽ xảy ra

b Thuế gián thu

Hiện nay ở Việt Nam có các loại là: thuế giá trị gia tăng – VAT; thuế tiêu thụ đặc biệt; thuế xuất khẩu; thuế nhập khẩu;

Xét trường hợp thuế VAT Luật thuế GTGT hiện hành có hiệu lực từ 1/1/2009, với 3

t

Q

S 1

S 2

P 2

P 2 ’

Q 1

Q 2

P 1

Như đã phân tích trong phần 2, chỉ khác là thuế ở đây không cố định mà theo biến động giá:

t = 0.1 P

3.2 THUẾ SUẤT

Thuế suất: Tuỳ từng sắc thuế mà có các thuế suất khác nhau

Chúng ta xem xét tổn thất xã hội xảy ra đối với thuế nhập khẩu mặt hàng X với thuế suất

ưu đãi CEPT t1% và thuế suất thông thường t2% (t2> t1)

-Tổn thất xã hội xảy ra trong 2 trường hợp:

- Nếu thuế là t1, tổn thất xã hội là tam giác A1A2B

- Nếu thuế là t1, tổn thất xã hội là tam giác A1A3B

- Ta thấy, A1A2B nhỏ hơn A1A3B Vậy thuế suất càng cao thì tổn thất càng lớn

a TỔN THẤT XÃ HỘI TRONG THỊ TRƯỜNG ĐỘC QUYỀN

Có 2 cách đánh thuế trong thị trường độc quyền là đánh thuế theo sản lượng và đánh thuế không theo sản lượng

- Đánh thuế theo sản lượng:

Khi chính phủ đánh thuế thì giá tăng lên, sản lượng giảm xuống Như vậy sau khi đánh thuế theo sản lượng, người tiêu dùng bị thiệt, vì giá bán tăng lên, sản lượng

Q

Q 1

Q 2

t 1

Q

S 1

S 2

P 2

P 2 ’

Q 1

Q 2

P 1

t

S 3

t 2

A 1 B

A 2

2

A 3

C

P 3

P 3 ’

Q 3

giảm xuống và lợi nhuận của xí nghiệp cũng bị giảm xuống  cả người tiêu dùng

và nhà sản xuất đều gánh chịu tổn thất xã hội

- Đánh thuế không theo sản lượng:

Khi chính phủ khoán một mức thuế thì người tiêu dùng không bị ảnh hưởng vì giá cả và sản lượng không thay đổi, nhưng lợi nhuận của nhà sản xuất bị giảm xuống đúnng bằng khoản thuế  nhà sản xuất gánh chịu tổn thất xã hội

b TỔN THẤT XÃ HỘI TRONG THỊ TRƯỜNG CẠNH TRANH HOÀN HẢO:

Trong thị trường cạnh tranh hoàn hảo, đường cầu phản ánh lợi ích biên xã hội của tiêu dùng, đường cung phản ánh chi phí biên xã hội của nhà sản xuất

Khi chính phủ đánh thuế, thuế sẽ làm gia tăng chi phí của người sản xuất, dẫn đến sản lượng cung cấp giảm xuống ứng với mỗi mức giá Đường cung dịch chuyển sang điểm cân bằng mới Tại điểm cân bằng mới, số lượng sản phẩm bán được giảm xuống và giá cả tăng

Sự giảm đi sản lượng tạo ra tổn thất xã hội Người tiêu phải trả giá cao hơn, nên người tiêu dùng ít mua sản phẩm Nhà sản xuất không thể kiếm lời vì sản phẩm bán được ít hơn, nên thặng dư người sản xuất cũng giảm Tổng mức giảm thặng

dư của người sản xuất và người tiêu dùng là tổn thất xã hội

Vậy trong thị trường cạnh tranh hoàn hảo, khi chính phủ đánh thuế cả người tiêu dùng và nhà sản xuất đều gánh chịu tổn thất xã hội

Giống như co giãn theo giá cả của cung và cầu quyết định gánh nặng thuế lên những người tham gia thị trường, nên nó cũng quyết định tính không hiệu quả của đánh thuế: khi mức co giãn cung và cầu tăng, thì mức tổn thất của đánh thuế tăng

Dưới đây minh họa về tính không hiệu quả của thuế do độ co giãn của cung cầu:

Khi đánh thuế 50 cent/gallon dầu lửa vào người sản xuất Trong trường hợp đường cầu hoàn toàn không co giãn Thuế làm chi phí biên gia tăng, giá cả tăng khiến đường cung

S1 giảm dịch chuyển lên trên Điểm cân bằng mới bây giờ là giá P2 = 2$

Gánh nặng thuế trong trường hợp này sẽ do người tiêu dung gánh chịu hoàn toàn

Trong trường hợp cầu co giãn hoàn toàn, gánh nặng thuế sẽ do nhà sản xuất gánh chịu, phản ứng của nhà sản xuất sẽ gây ra tổn thất xã hội Điều này thể hiện tính không hiệu quả của thuế

Cung co giãn ít

Cuối cùng, nếu cung co giãn nhiều thì người tiêu dùng sẽ gánh chịu thuế nhiều hơn.

Kết luận: Do độ co giãn theo giá cả của cung và cầu quyết định ai là người chịu gánh

nặng thuế, từ đó người tiêu dùng và người sản xuất sẽ thay đổi hành vi để tránh thuế Từ

đó, tổn thất xã hội sẽ xuất hiện, chính là do bởi các cá nhân và người sản xuất đưa ra lựa chọn sản xuất và tiêu dung không hiệu quả nhăm tránh thuế