Đề tài giáo dục giới tính cho học sinh trung học cơ sở thông qua các hoạt động ngoại khóa đội thiếu niên tiền phong hồ chí minh. Các biện pháp tuyên truyền cho học sinh trung học cơ sở, giáo dục đạo đức, giáo dục giới tính, giáo dục kĩ năng sống. thông qua các trò chơi bổ ích, lí thú.
Trang 2Tháng 4 năm 2014
LỜI MỞ ĐẦU
Tổ chức Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh là tổ chức của thiếu nhi Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phụ trách Đội TNTP Hồ Chí Minh là lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường, là lực lượng hậu bị của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh; lực lượng nòng cốt của các phong trào thiếu nhi
Hiện nay, Đội ta càng ngày càng trưởng thành và lớn mạnh cả về quy
mô lẫn tổ chức, Việc làm thể nào để nâng cao chất lượng của Đội là một yêu cầu vô cùng quan trọng trong sự nghiệp phát triển đất nước, vì những thế hệ măng non hôm nay sẽ là những chủ nhân của nước ta sau này Vậy chúng ta phải luôn cố gắng nỗ lực để thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây – Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”
Với kinh nghiệm nhiều năm làm công tác phụ trách thiếu nhi tại trường THCS Đông Ngũ, cộng với sự tâm huyết với nghề; được sự giúp đỡ của PGD
& ĐT Huyện Tiên Yên, HĐĐ các cấp, bạn bè, đồng nghiệp Tôi mạnh dạn
nghiên cứu và thực hiện sáng kiến kinh nghiệm “Tăng cường giáo dục giới tính cho học sinh THCS thông qua các hoạt động ngoại khóa Đội” để góp
chút ít kinh nghiệm của mình vào việc nâng cao vị thế tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh Chắc chắn sáng kiến kinh nghiệm của bản thân tôi sẽ không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế Rất mong nhận được sự góp ý nhiều hơn nữa của Quý đồng nghiệp, HĐĐ các cấp, Phòng GD&ĐT huyện, Hội đồng khoa học các cấp để hoàn thiện hơn và để SKKN này đi vào triển khai thực tế tại nhiều đơn vị trường Phổ thông! Xin chân thành cảm ơn !
Tiên Yên ngày 25 tháng 03 năm 2014
Người thực hiện
Nguyễn Khánh
Trang 3I PHẦN MỞ ĐẦU
1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Bác Hồ kính yêu và được sự dìu dắt của Đoàn TNCS HCM, phong trào thanh thiếu nhi cả nước phát triển mạnh mẽ Đội TNTP Hồ Chí Minh trở thành nơi hội tụ của của các
em thiếu nhi và không ngừng lớn mạnh, xứng đáng là lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường góp phần xây dựng và bảo vệ tổ quốc Chính vì thế mục tiêu phát triển toàn diện về đức trí thể mĩ cho thiếu nhi là rất cần thiết cho công cuộc đổi mới va tương lai sau này của nước nhà
Thực hiện quyết định số 1676/QĐ-UBND ngày 15/06/2006 của
UBND tỉnh Quảng Ninh “Về việc thực hiện các mục tiêu về bảo vệ, chăm sóc
và giáo dục trẻ em”.
Hướng đến mục tiêu “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”; mục tiêu “Tăng cường giáo dục toàn diện cho HS”.
Tập trung triển khai Nghị quyết Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ IX về
“Chương trình bảo vệ, chăm sóc và giáo dục thiếu niên nhi đồng và xây dựng Đội TNTP Hồ Chí Minh vững mạnh”.
Giáo dục giới tính cho lứa tuổi học sinh THCS là tất yếu, được khẳng định trong các văn bản giáo dục của Bộ Giáo dục, đồng thời được tích hợp trong các môn học như Sinh học, Giáo dục công dân Hoạt động ngoại khóa
là một trong những cách thức giúp giáo dục mang lại hiệu quả cao đồng thời tăng cường khả năng hiểu biết thực tế cho HS
Nội dung giáo dục sức khỏe sinh sản, giới tính hiện nay đã được thông qua giảng dạy lồng ghép trong các môn giáo dục thể chất và y tế trường học Tuy nhiên, tại các trường trách nhiệm chủ yếu vẫn đang được “đùn đẩy” hết cho GV môn Sinh vì tâm lý ngại ngùng, cho là đó là chuyện tế nhị của cả thầy
và trò Nhiều GV thừa nhận, đề cập đến vấn đề này làm họ lúng túng chứ không tự tin để trao đổi với các em Chưa có sự kết hợp của Liên đội nhà trường với các giáo viên bộ môn trong tuyên truyền giáo dục HS
Ở bậc tiểu học, các em được làm quen với GDGT từ lớp 5 qua các bài như cơ thể người, về trứng, tinh trùng, về bào thai Nhưng do cách dạy “né tránh” của GV nên các em không những không có thêm kiến thức mà còn trở nên hoang mang, rối bời
Có rất nhiều HS nữ bậc tiểu học dậy thì sớm, có kinh nguyệt nhưng hoảng sợ, không biết nguyên nhân vì sao mình chảy máu Đã có những tình huống HS lớp 6, lớp 7 được học cơ chế thụ thai là do tinh trùng của nam gặp trứng của thì sợ hãi không dám tiếp xúc, vui đùa với bạn trai vì sợ có bầu,
do các em không được giải thích đến nơi đến chốn
Trang 4“Chúng tôi đã từng gặp tình huống cô HS lớp 6, 7 đã rất mạnh dạn hỏi
cô giáo “Làm sao tinh trùng gặp được trứng?, Có phải em bé sinh ra từ lỗ hậu môn của mẹ không? Em yêu bạn ấy, lúc nào cũng nhớ tới bạn ấy, giờ em phải làm sao? ” HS đã dám hỏi, lẽ ra GV phải tận dụng thời cơ đó để giải
thích cho HS thì cô bảo rằng em về hỏi mẹ Khổ nỗi, khi em về hỏi mẹ lại bị
la vì hỏi vớ vẩn và bảo con đến hỏi cô, cô rành hơn”
Ở lứa tuổi HS THCS khi bước vào giai đoạn tuổi dậy thì, các em bắt đầu có những chuyển biến và thay đổi quan trọng về cơ thể và tâm lí nhưng
do không được trang bị đầy đủ những kiến thức cơ bản nên các em hay có những ngộ nhận sai lệch, dẫn đến không ít bối rối và lo lắng
Chính vì vậy, việc đẩy mạnh giáo dục giới tính cho HS trong nhà trường thông qua các hoạt động ngoại khóa Đội là vô cùng cần thiết (các giờ hoạt động ngoài giờ lên lớp, ngoại khóa rèn kĩ năng sống, diễn đàn trẻ em, phát thanh măng non, sinh hoạt dưới cờ theo chủ điểm )
2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Cung cấp cho HS THCS hệ thống kiến thức cơ bản, chính xác, hữu ích
về giới tính, giúp các em nhận thức đúng đắn về vấn đề này, có trách nhiệm
về các mối quan hệ của bản thân tránh những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra Giáo dục các em nhận thức sâu sắc về giá trị tình bạn, tình yêu, giáo dục những khía cạnh đạo đức vê giới tính và hình thành những phầm chất đặc trưng cho phái tính ở các em
Thông qua các hoạt động Đội nói chung và việc thường xuyên hoạt động của tổ chức Đội, sẽ hình thành cho các em thói quen tốt, lành mạnh, trong sáng, thích tìm hiểu các kiến thức hơn, từ đó các em sẽ học tốt, ý thức ngoan ngoãn
Giáo dục đúng cách sẽ làm cho các em có một tư thế tác phong nhanh nhẹn, tháo vát, nhằm hoàn thiện vẻ đẹp trong con người, cả trong lời nói lẫn hành động từ đó có ý thức vươn lên trong mọi hoạt động góp phần giáo dục toàn diện cho HS
Hướng đến mục tiêu “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, tăng cường giáo dục giới tính HS trong trường học mang nhiều ý nghĩa
thiết thực Nó không chỉ góp phần giáo dục các kiến thức cho HS, kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm mà còn giúp học sinh rèn khả năng ứng xử văn hóa
Tạo cho các em hứng thú, sau các giờ học trên lớp căng thẳng các hoạt động của Đội sẽ là những món ăn tinh thần sảng khoái cho HS trong nhà trường, góp một phần vào việc nâng cao chất lượng giáo dục Sự phát triển về thể chất ngày một thay đổi, độ tuổi dậy thì của nam và nữ ngày càng sớm, việc trang bị các kiến thức về giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên là một việc hết sức quan trọng
HS sẽ được trang bị những kiến thức, sự nhận thức đúng đắn để các em bước vào đời vững vàng, không đi vào con đường lạc lối để ảnh hưởng tới tương lai của các em
Trang 53 THỜI GIAN - ĐỊA ĐIỂM
Thời gian: Tiến hành nghiên cứu trong năm học: 2013- 2014
Chọn đề tài, lên kế hoạch: Tháng 8 năm 2013
Thực hiện nghiên cứu và triển khai: Từ tháng 9 năm 2013 đến tháng 4 năm 2014
Tổng kết đề tài, rút kinh nghiệm qua quá trình thực hiện: tháng 4 năm 2014
Đề ra biện pháp và kinh nghiệm triển khai cho năm học tới: Từ tháng 5 năm 2014
Địa điểm: Tiến hành nghiên cứu, triển khai và áp dụng thực tế tại trường
THCS Đông Ngũ, xã Đông Ngũ, huyện Tiên Yên, tỉnh Quảng Ninh
Phạm vi đề tài: Giới hạn đối tượng nghiên cứu: Học sinh THCS, lứa tuổi từ
12 tuổi đến 16 tuổi Đối tượng HS các xã vùng thấp cụ thể là Trường THCS Đông Ngũ
Giới hạn địa bàn nghiên cứu: Địa bàn xã Đông Ngũ, huyện Tiên Yên,
(Trường THCS Đông Ngũ)
Giới hạn về khách thể khảo sát: Là các em Đội viên lứa tuổi từ 12 đến 16
tuổi trường THCS Đông Ngũ
Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp nghiên cứu lí thuyết; Phương pháp
điều tra quan sát; Phương pháp tổ chức thực nghiệm.
4 ĐÓNG GÓP MỚI VỀ MẶT THỰC TIỄN
Trong thời đại phát triển như hiện nay, việc đưa nội dung giáo dục giới tính vào các hoạt động Đội cho học sinh là vấn đề rất cần thiết Không nhất thiết phải đưa giáo dục giới tính thành một môn học chính khóa mà nên lồng ghép nhiều hơn nữa kiến thức giới tính vào một số môn như Giáo dục công dân hay Sinh học… hoặc là nội dung, chủ đề chính của nhiều tiết học hoạt động ngoài giờ Việc tuyên truyền về nội dung giáo dục giới tính đòi hỏi người thầy phải nắm rõ thực tiễn và các kiến thức giới tính chính xác, hình ảnh hay ví dụ minh họa rõ ràng, gần gũi với đối tượng cần giảng dạy; vì thế việc tổ chức một hoạt động ngoại khóa đòi hỏi phải có sự chuẩn bị trước Giáo viên có thể dành một buổi truyền đạt kiến thức, thông tin về giới tính rồi sau đó cho các em tạo nhóm, tìm hiểu một số tình huống trong đời sống và dựng các vở kịch trình diễn ở những buổi sau; cho các nhóm đặt các câu hỏi tình huống để nhóm trình diễn trả lời, kết thúc các tiết mục thì giáo viên sẽ nhận xét và tư vấn những thiếu sót cho các em rút kinh nghiệm
Đây cũng là giải pháp hữu ích đảm bảo thực hiện quyền được bảo vệ, chăm sóc và giáo dục của trẻ em, trong đó khẳng định rõ: Trẻ em có quyền được tham gia các hoạt động ngoại khóa.
Trang 6Thay đổi sự quan tâm của các bậc cha mẹ với con cái, tạo điều kiện cho con em mình tham gia nhiều hơn các hoạt động Đội TNTP HCM ở nhà trường cũng như ở cộng đồng dân cư, giảm tải việc học hành quá sức.
Qua thời gian nghiên cứu đề tài này sẽ góp phần nâng cao chất lượng các hoạt động Đội nói chung và cách thức tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp trong trường THCS Đông Ngũ nói riêng, vì đây là ngôi trường có điều kiện rất thuận lợi cho các hoạt động, có đội ngũ cán bộ phụ trách trẻ, năng động, số lượng HS lớn, tập trung Từ đó góp phần nâng cao chất lượng hoạt động tuyên truyền giáo dục học sinh
II PHẦN NỘI DUNG
1 CHƯƠNG I: TỔNG QUAN
1.2 Cơ sở lí luận:
Khái niệm về giới tính: Giới tính xác định sự khác nhau về mặt sinh
học giữa nam và nữ, sinh ra đã có và không thay đổi
Giáo dục giới tính: Theo định nghĩa của ngành y tế, giáo dục giới tính
là một thuật ngữ rộng miêu tả việc giáo dục về giải phẫu sinh dục, sinh sản, quan hệ tình dục, sức khoẻ sinh sản, các quan hệ tình cảm, quyền sinh sản và các trách nhiệm, tránh thai, và các khía cạnh khác của thái độ tình dục loài người Những cách giáo dục giới tính thông thường là thông qua cha mẹ, người chăm sóc, các chương trình trường học và các chiến dịch sức khoẻ cộng đồng
Tại Nhật Bản, giáo dục giới tính là bắt buộc từ 10 hay 11 tuổi, chủ yếu
đề cập tới các chủ đề sinh học như kinh nguyệt và xuất tinh Tại Trung Quốc
và Sri Lanka, giáo dục giới tính truyền thống gồm đọc về đoạn sinh sản trong các cuốn sách giáo khoa sinh học Ấn Độ có các chương trình với mục tiêu hướng tới trẻ em từ chín tới mười sáu tuổi
Hiện nay Việt Nam vẫn là một trong những nước có tỷ lệ nạo phá thai cao nhất thế giới, trong đó có không ít trường hợp là học sinh nữ còn ngồi trên ghế nhà trường THCS Mặc dù đã được nhìn nhận cởi mở và thẳng thắn hơn, nhưng tình dục và các vấn đề giới tính vẫn còn là vấn đề “nhức nhối” ở Việt Nam
Hoạt động ngoại khóa Đội: Là một mặt sinh hoạt của Đội dưới sự
lãnh đạo của Đoàn và sự tổ chức điều khiển của TPT, BCH liên chi đội Đội tập hợp, hướng dẫn đội viên và các em thiếu nhi tham gia những hoạt động của Đội trên nguyên tắc Tự nguyện - Tự quản dưới sự hướng dẫn của TPT Đội
Tại sao phải giáo dục giới tính cho lứa tuổi HS THCS? Các nhà
nghiên cứu đã chỉ ra rằng, HS ngày càng năng động, thông minh và phát triển nhanh hơn do điều kiện dinh dưỡng tốt Nhu cầu nhận thức vượt khung
chương trình là có Tuổi dậy thì đến sớm hơn, nữ (9-14 tuổi), nam (12-15
Trang 7tuổi) vậy khi 1 em HS lớp 6 hỏi về tình dục, hay 1 em HS lớp 5 có kinh
nguyệt mà tận lớp 8 các em mới được giới thiệu về vấn đề này là quá muộn Trẻ em mới lớn cần chỉ dẫn về giới tính và các mối quan hệ, nhưng ai là người các em tìm đến khi gặp các vấn đề về giới tính, nói với bố mẹ thì ngại, với các bạn thì đôi khi thông tin không chuẩn, nơi duy nhất là nhà trường và các thầy cô giáo Nên nhà trường cần là 1 điểm tựa tin cậy cho các em trong vấn đề này
Những giờ học về giới tính ở các trường học còn rất hiếm hoi Trong gia đình, ít bậc cha mẹ nào giảng giải cho con cái mình những kiến thức về giới tính, tình dục Chính vì thế mà giới trẻ phải tìm hiểu những điều đó từ sách báo, mạng Internet và cả những kênh không chính thống
Qua quá trình làm TPT Đội ở trường THCS Đông Ngũ, huyện Tiên Yên, tôi thấy vấn đề này còn được ít người nghiên cứu, nhiều TPT Đội chưa chú trọng giáo dục giới tính, giáo dục kĩ năng sống cho HS mặc dù vấn đề này
là cực kì quan trọng trong việc phát triển tâm sinh lí HS
Cùng hướng nghiên cứu với đề tài này: một số đề tài nghiên cứu đến việc giáo dục kĩ năng sống cho HS, giáo dục truyền thống, đạo đức, pháp luật,
an toàn giao thông thông qua các hoạt động Đội
Như vậy có thể khẳng định đề tài này là mới và có ý nghĩa thiết thực phục vụ cho việc xây dựng tổ chức Đội vững mạnh và giáo dục toàn diện HS
1.2 Cơ sở thực tiễn
Có một câu chuyện kể như sau:
Cậu bé hỏi: “Cha ơi, con đến từ đâu?” – “Ba mẹ nhặt được con từ một con phố rất đặc biệt”, câu trả lời.
Cậu bé hỏi tiếp: “Ông ơi, cha cháu có từ đâu?” – “Trời biết ông bà yêu trẻ con nên nhờ đại bàng mang ba cháu đến”.
Sau đó, trong một bài viết ở lớp về môn sinh học, cậu bé viết: “Gia đình em thật kỳ lạ, em không hiểu tại sao những hai thế hệ trước không hề có sex”.
Tính chất hài hước của câu chuyện thì đã rõ rồi Nhưng giới tính không
hề là chuyện đơn giản như vậy Sau nụ cười là sự băn khoăn…
Từ bấy lâu nay, quan niệm của người Việt Nam nói riêng và người Á Đông nói chung vẫn rất khắt khe trong vấn đề giới tính, xem đó là chuyện tế nhị, khó nói, chứ đừng nghĩ đến chuyện đem ra nói công khai trước đám đông, nhất là với bọn "nhóc tỳ" - theo suy nghĩ của nhiều bậc phụ huynh
Chính quan niệm này đã gây nên những hậu quả khôn lường Thanh thiếu niên, học sinh sinh viên ở lứa tuổi dậy thì thường tự khám phá những hiểu biết về bản thân, giới tính qua nhiều con đường khác nhau, vì thế không tránh khỏi những sai lầm cơ bản dẫn đến những sự việc đáng tiếc, không ai mong muốn
Những ngày còn học phổ thông, tôi và các bạn cùng trang lứa chỉ được học thoáng qua về giới tính trong chương trình Sinh học lớp 9 Còn chuyện yêu đương, chuyện rung cảm đầu đời là hoàn toàn "bí mật" chỉ có bạn bè với
Trang 8nhau mới biết, khó nói với bố mẹ hoặc thầy cô lắm Vì mấy ai chịu thông cảm đâu!
Chuyện rắc rối của cơ thể đang trong quá trình dậy thì cũng thế, muốn nói nhưng bố mẹ, thầy cô cứ thấy ngượng, lảng tránh Và càng ngượng, càng lảng tránh thì các em lại càng muốn tìm hiểu Ít có trường nào dám đưa những buổi ngoại khoá về giáo dục giới tính và sức khoẻ sinh sản thành buổi nói chuyện ngoại khoá Có tham dự những buổi nói chuyện như thế mới thấy được nhu cầu bức xúc và khẩn thiết được giáo dục về giới tính và tâm lý lứa tuổi dậy thì của các em hoc sinh
Chừng nào thì chúng ta mới thôi bỏ quan niệm giáo dục giới tính là "vẽ đường cho hươu chạy"? Thà vẽ cho chạy đúng đường còn hơn là không vẽ
nhưng hươu vẫn cứ chạy và chạy sai đường! Theo tôi, chúng ta cần tăng cường giáo dục giới tính cho HS thông qua nhiều kênh, trong đó các hoạt động Đội TNTP Hồ Chí Minh là kênh cực kỳ quan trọng
Nhằm thiết thực hưởng ứng Phong trào xây dựng trường học thân thiện
HS tích cực của Bộ GD&ĐT vào thực tế trường học
Qua thời gian nghiên cứu và tìm hiểu cho thấy, hiện nay một bộ phận không nhỏ các Nhà trường còn thiếu quan tâm về việc giáo dục giới tính cho các em HS, giáo dục kĩ năng sống, kĩ năng ứng xử, và các kiến thức tổng hợp
về tâm sinh lí và sự phát triển của cơ thể con người Các hoạt động tuyên truyền khác về giới tính của HS đôi khi các em còn ngại tiếp thu
Làm thế nào để từng bước giúp mỗi em tự nhận ra mình là một cá thể trong một cộng đồng có trách nhiệm, có tinh thần và phát huy làm chủ tập thể, biết độc lập, sáng tạo và học hỏi phấn đấu thành một học sinh tốt, một Đội viên gương mẫu là vấn đề trong quá trình công tác với chức vụ giáo viên Tổng Phụ trách Đội
Chúng tôi nhận thấy ở đa số các em còn rụt rè, thiếu tự tin Kĩ năng làm việc theo nhóm còn hạn chế, khả năng ứng xử trước các tình huống không linh hoạt, cho nên các em bị hổng kiến thức, thiếu hành trang tri thức khi bước vào cuộc sống mới
Trang 9đỏ nhừ.
Hiểu biết các khái niệm cơ bản, các cách tổ chức hoạt động Đội yêu cầu quan trọng của người TPT Đội Để khẳng định được vai trò, vị trí của tổ chức Đội mà TPT Đội là người đại diện trong nhà trường thì TPT phải không ngừng tự rèn luyện, phấn đấu hơn nữa để nâng cao trình dộ, kỹ năng, nghiệp vụ trong công tác Đội Phương pháp công tác Đội là hai điều kiện cơ bản có quan hệ chặt chẽ và bổ sung cho nhau giúp cho người TPT hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ
Liên đội Trường THCS Đông Ngũ có nhiều thành tích trong hoạt động Đội, các em thiếu nhi đều yêu thích các hoạt động Đội Và do HS là người dân tộc thiểu số chiếm đa số, nên TPT Đội phải chú trọng bồi dưỡng giáo dục
kĩ năng sống cho HS để các hoạt động thu được hiệu quả cao
Trang 102 CHƯƠNG II: NỘI DUNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
2.1 Thực trạng hiện nay của giáo dục giới tính trong trường học
Lỗ hổng từ những phương tiện truyền thông: Sự phát triển đáng kể của
ngành truyền thông, hệ thống internet, các mạng xã hội… HS giờ đây có thể tiếp xúc với nhiều luồng thông tin hơn các thế hệ trước Điều này vô tình ẩn chứa cả hai mặt tốt và xấu Nếu không biết cách chọn lọc để tiếp thu, những trang web sex, blog đen sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống tình cảm và nhận thức của các bạn trẻ Nhất là ở độ tuổi 14 – 15 là độ tuổi đang có sự phát triển mạnh mẽ về thể chất
Hiện nay, số nữ sinh phá thai quả thực là đáng báo động, trong khi đó,
ở một số nơi, nhà trường còn ngại ngần, chưa cho cán bộ y tế tuyên truyền sâu sắc về bao cao su, sức khỏe sinh sản, các vấn đề tâm sinh lý của trẻ nam, trẻ
nữ Coi đây là vấn đề tế nhị cần né tránh GV ngại truyền đạt, HS ngại tiếp thu
Có câu chuyện tôi sưu tầm trên internet như sau: “Con gái lớn của tôi (đang học lớp 9) kể: “Bạn H lớp con mang bầu năm tháng mà không ai biết
cả mẹ ạ Chính bạn ấy cũng không biết Hôm qua học thể dục, bạn ấy mệt quá ngất xỉu được mọi người trong lớp đem vào phòng y tế của trường, cô y
tá nói với giáo viên bộ môn thì chúng con mới nghe được”.
Rồi con hỏi tiếp: “Mà làm sao bạn H lại bị mang bầu vậy nhỉ?”.
Nghe con hỏi, tôi chợt giật mình Bấy lâu nay, khi con đề cập đến vấn
đề sức khỏe sinh sản, quan hệ tình dục là tôi lại e ngại không biết làm sao giải thích cho con hiểu, nên cứ nói lảng, nói tránh mãi Lỡ con gái mình rơi vào trường hợp như bạn H thì sao? Sau mấy ngày suy nghĩ bàn bạc với chồng, chúng tôi đi đến thống nhất là trao đổi với giáo viên chủ nhiệm để tìm cách truyền đạt đến con những kiến thức cơ bản nhất về giáo dục giới tính.
Qua câu chuyện trên, chúng ta phần nào biết được thực trạng đáng báo động của việc giáo dục kĩ năng sống, sức khỏe sinh sản và giáo dục giới tính cho HS lứa tuổi THCS
Tại trường THCS Đông Ngũ: nằm tiếp giáp quốc lộ 18A nhưng số
học sinh dân tộc thiểu số chiếm số lượng lớn, đa phần các em chưa được trang
bị kiến thức về các kĩ năng sống đơn giản Thậm chí nhiều HS nữ khối 8, 9 thấy kinh nguyệt còn hoảng sợ, hoang mang, chưa biết cách vệ sinh thân thể, học sinh nam vì tò mò tuổi mới lớn còn truy cập internet xem những thông tin
từ “web đen”, ảnh hưởng xấu đến nhận thức và hành động của các em
Trang 11Người xưa nói: “ Mưa dầm thấm đất” hay “Kiến tha lâu đầy tổ”, cho
thấy bằng biện pháp thông tin tuyên truyền mạnh mẽ trong nhà trường là cách tốt để giúp học sinh từng bước hình thành nhân cách chân chính, nhận ra mình là một công dân, một thành viên hữu ích trong cộng đồng xã hội với vị trí là một con ngoan trò tốt, hiểu được các kĩ năng sống cơ bản
Chúng tôi đã thực hiện 1 cuộc khảo sát nhỏ bằng cách trả lời vào các phương án đưa ra nhằm kiểm tra kiến thức của các em cơ bản về giới tính trước khi thực hiện đề tài:
PHIẾU KHẢO SÁT
Câu 1: Vị thành niên gồm các giai đoạn nào sau đây:
a Từ khi sinh ra đến tuổi dây thì
b 3 giai đoạn: từ 10 – 13 tuổi; từ 14 – 16 tuổi; từ 17 – 19 tuổi
c Cả 2 ý trên đều đúng
Câu 2: Giai đoạn từ 14 tuổi đến 16 tuổi cấu tạo sinh lí có đặc điểm:
a Cơ thể trưởng thành, con gái bắt đầu có kinh; con trai “chín về sinh dục”
b Lớn nhanh
c Hình thành các đặc điểm sinh dục phụ thứ cấp; có kinh( ở nữ), sinh tinh (ở nam)
Câu 3: Nếu quan hệ tình dục có giao hợp ở tuổi vị thành niên sẽ:
a Không gây hậu quả vì cơ quan sinh dục chưa phát triển đầy đủ
b Có thai vì ở nữ trứng đã chín và rụng; ở nam đã hình thành tinh trùng
c Cả 2 ý trên đều đúng
Câu 4: Tình yêu là gì?
a. Là tình bạn thân thiết giữa một người nam và một người nữ
b. Là tình thương mến sâu sắc, sự hòa hợp giữa hai người khác giới
c. Là tình cảm giữa hai người không phân biệt giới tính
Câu 5: Điểm khác biệt giữa tình bạn cùng giới và khác giới là:
a Tình bạn giữa bạn nam và bạn nữ
b Có sự chân thành tin cậy, đồng cảm sâu sắc
c Có một khoảng cách tế nhị, không dễ biểu lộ thân mật gần gũi,
Câu 6: Thế nào là tình dục an toàn?
a Thỏa mãn nhu cầu sinh lý
b Đảm bảo không nhiễm các bệnh lây lan qua đường tình dục, không gây tổn thương cơ quan sinh dục
c Cả hai đều đúng
Câu 7: Chu kỳ kinh nguyệt của một người phụ nữ:
a Thay đổi từ 21 đến 35 ngày
b Chính xác 28 ngày
c Có một chu kỳ
Câu 8: Bạn hãy cho biết, HIV không lây qua con đường nào sau đây?
a Đường tình dục
b Giao tiếp thông thường ( ôm hôn, bắt tay…)
c Lây từ mẹ nhiễm HIV sang con
Trang 12Câu 9: Bạn hãy cho biết, ở nước ta hiện nay tỷ lệ nhiễm HIV cao nhất nằm
trong độ tuổi nào?
a Dưới 20 tuổi
b Từ 20- 29 tuổi
c Từ 30- 39 tuổi
Câu 10: Tác hại của việc mang thai ở tuổi vị thành niên:
a Ảnh hưởng tới sức khỏe, tâm sinh li
b Ảnh hưởng tới kinh tế xã hội, tương lai của bản thân
c Cả 2 ý trên đều đúng
Kết quả khảo sát: (tính theo tỷ lệ %)
H1: Biểu đồ khảo sát kiến thức giáo dục giới tính trường THCS Đông Ngũ
* Đánh giá thực trạng
Ưu điểm:
Tham gia trả lời câu hỏi 1 cách tự nguyện và hào hứng
Nhìn chung các em HS đều hứng thú khi tham gia vào các hoạt động của Đội, các hoạt động ngoại khóa
Kênh thông tin thuận lợi: nhà trường đặt báo Thiếu niên tiền phong, thiếu nhi dân tộc, tri thức tuổi hồng, học trò cười, khai thác mạng Internet thường xuyên
BGH nhà trường rất ủng hộ các hoạt động Đội, tạo điều kiện về kinh phí cũng như cơ sở vật chất
Về phía Liên đội: Các hình thức tuyên truyền ngoại khóa còn đơn điệu, đôi khi không phù hợp dẫn đến sự tiếp thu của HS là chưa hiệu quả
Lớp 9A Lớp 8A Lớp 7C Lớp 7A Lớp 6C
Trang 13Các nội dung tuyên truyền chưa chú trọng đến việc giáo dục giới tính, giáo dục kĩ năng sống cho HS, mà chỉ chú trọng vào các kiến thức các bộ môn khoa học trong nhà trường.
Chưa tổ chức được ngoại khóa, hay diễn đàn giáo dục giới tính cho HS
Những nguyên nhân khách quan và chủ quan có thực trạng đó
Do việc tổ chức còn chưa có kinh nghiệm từ việc lên chương trình, phân công, tổ chức thực hiện chưa có sự đồng bộ và thống nhất; chương trình chưa hấp dẫn, lôi cuốn các em tham gia
TPT làm việc chưa có kinh nghiệm, chưa hiểu và làm tốt công tác xây dựng tổ chức Đội đặc biệt xây dựng các chương trình ngoại khóa Tổng phụ trách và Ban chỉ huy Liên đội chưa nhận thấy tầm quan trọng của vấn đề này
Các giáo viên chủ nhiệm là Phụ trách các chi đội chưa vào cuộc trong công tác Đội, thiếu nhiệt tình trong hoạt động chung
Có nhiều nguyên nhân khác nhau, cả nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan đẫn đến hiệu quả công việc của công tác giáo dục truyên truyền còn thấp nhưng nguyên nhân quan trọng nhất vẫn là nhận thức
về tầm quan trọng của công tác Đội Chính và vậy yếu tố tiên quyết là người Tổng phụ trách phải nâng cao năng lực, bồi dưỡng nghiệp vụ về công tác Đội, phải thật sự say mê phong trào, gắn bó với các em đội viên, với hoạt động đội nhà trường thì những hoạt động đội mới đi vào chiều sâu Tổ chức đội mới thực sự vững mạnh
2.2 CÁC BIỆN PHÁP, GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG GIÁO DỤC GIỚI TÍNH CHO HS THCS THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA ĐỘI
Quá trình triển khai áp dụng một số biện pháp, giải pháp, kinh nghiệm
và cách thức thực hiện trong năm học vừa qua để nâng cao chất lượng giáo dục giới tính tại trường THCS Đông Ngũ được tôi thực hiện theo các bước sau:
1/ Bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho HS về kiến thức giáo dục giới tính:
Nội dung: Ngay từ đầu năm học khi triển khai đề tài này, chúng tôi đã lên kế
hoạch tuyên truyền nâng cao nhận thức cho HS toàn trường về tầm quan trọng của việc tìm hiểu các kiến thức về giáo dục giới tính Cho các em tiếp cận với nội dung này bằng các hình thức sau:
+ Tham gia các lớp tập huấn kĩ năng sống đầu năm học
+ Sưu tầm, cấp phát tài liệu, băng đĩa tuyên truyền
+ Đẩy mạnh các hình thức tuyên truyền: Phát thanh măng non, bảng tin, nói chuyện dưới cờ, phối hợp với y tế học đường
+ Tích hợp các môn học, HĐNGLL
+ Sinh hoạt dưới cờ theo chủ điểm
Trang 14* Hoạt động tuyên truyền măng non: đây là hoạt động thường xuyên và
bổ ích, với các kiến thức đa dạng và phong phú, ngoài ra còn có thể kết hợp với phát tài liệu, tờ rơi tuyên truyền, bảng tin măng non
* Nói chuyện chủ đề “Sức khỏe giới tính”: có thể kết hợp y tế học
đường thường xuyên tư vấn sức khỏe, hướng dẫn HS vệ sinh thân thể, sức khỏe giới tính và các vấn đề khác
* Lồng ghép vào các ngoại khóa bằng hình thức như diễn tiểu phẩm,
hỏi đáp câu hỏi dạng trắc nghiệm, tự luận, vẽ tranh, thi viết
Các hoạt động này đều có sự cho phép của lãnh đạo nhà trường, sự thống nhất hỗ trợ của các tổ chức đoàn thể và thầy cô giáo, Đây là các hoạt có
ý nghĩa rất lớn trong giáo dục giới tính học sinh Từ nhận thức trong sách vở
và cuộc sống đã dễ dàng tự nhiên chuyển thành hành vi, kĩ năng thực hành của con người trong xã hội ngày nay cho các em Qua các hoạt động đã cung cấp cho các em tình cảm đẹp, tư tưởng đúng, giáo dục các em tránh xa điều sai, điều xấu Mỗi cuộc thi đều tổ chức chu đáo, thầy cô tham dự nghiêm túc, học sinh phải tham gia đầy đủ ngoài ra còn có sự đánh giá nhận xét, tuyên dương khen thưởng để động viên khuyến khích và giáo dục nhẹ nhàng mà hiệu quả
* Nhà trường có mối liên hệ mật thiết với gia đình để trao đổi về cách ửng xử của cha mẹ với những vấn đề mắc phải ở các em
Về phía gia đình, cha mẹ không nên đem chuyện ngày xưa ra để so sánh Vì với trẻ bây giờ ăn không sợ thiếu mà sợ béo, mặc không chỉ ấm mà phải đẹp, tuổi dậy thì đến sớm hơn, nên nhu cầu tìm hiểu về giới tính là rất lớn Thông tin bên ngoài thì nhiều mà suy nghĩ của trẻ lại chưa chín chắn vì thế các bậc cha mẹ cần phải làm gì để giúp các em có những hiểu biết và suy nghĩ chín chắn hơn; giúp các em tránh xa các sai lầm, nhất là các vấn đề liên quan tới giới tính, để các em trưởng thành một cách toàn diện và tương lai tốt đẹp hơn Các bậc phụ huynh cần quan tâm đến con hơn, dạy cho các em những gì nên và không nên làm Sử dụng những tài liệu giáo dục giới tính như sách báo phù hợp với độ tuổi để giải thích cho con Hiện nay có nhiều trang web giáo dục giới tính dành cho trẻ từ 10-12 tuổi, cung cấp nhiều kiến thức hữu ích về độ tuổi dậy thì, tình dục… Phụ huynh có thể cùng con vào những trang web này để giúp trẻ trang bị thêm kiến thức (tuy nhiên hãy nhớ tìm hiểu những trang web ấy trước để tránh những tình huống khó xử)
2/ Luyện kỹ năng thực hành, ứng xử, xử lí tình huống
Nội dung: Đi đôi với tuyên truyền nhận thức, Liên đội nhà trường còn đẩy
mạnh việc rèn luyện kĩ năng thực hành, xử lí tình huống mắc phải khi tiếp cận các tình huống có vấn đề, cụ thể như sau:
+ Rèn luyện cho các em tham gia đóng các tiểu phẩm tuyên truyền :
chủ đề tình bạn, tình yêu, giới tính và các nội dung khác liên quan, mỗi tuần học, đều cho các em diễn trước cờ, qua mỗi tiểu phẩm đều thể hiện 1 thông điệp cụ thể vừa dễ hiểu, vừa thiết thực
