quản trị hàng tồn kho trong quản trị sản xuất

+ Sản lượng của một đơn hàng thực hiện trong một chuyến hàng.. Mô hình sản lượng đơn hàng sản xuất POQ – Production Order Quantity.Mô hình POQ cũng có những giả định như EOQ chỉ thay đổi

CHƯƠNG 4 QUẢN TRỊ HÀNG TỒN KHO

I KHÁI NIỆM - CÁC CHI PHÍ VỀ HÀNG TỒN KHO

1 Khái niệm:

a.Hàng tồn kho

Hàng tồn kho là các nguồn vật lực nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất và tiêu thụ sản phẩm ở hiện tại và trong tương lai

KHẢ NĂNG

CÁC YTSX

KHẢ NĂNG SẢN XUẤT

1.Lao động ( nhân lực)

2.Máy móc thiết bị ( vật lực )

Nhà

Cung

Ứùng

Kho Vật Tư

Sản Xuất

Kho Thành Phẩm

Người Tiêu Dùng

Phân loại hàng tồn kho theo hình thái vật chất

cụ thể

• Nguyên vật liệu

• Bán thành phẩm mua ngoài

• Phụ tùng thay thế

• Sản phẩm dở dang

• Bán thành phẩm tự chế

• Thành phẩm

Phân loại theo nguồn gốc hàng tồn kho

• Hàng tồn kho mua ngoài

•Hàng tồn kho tự sản xuất

Phân loại theo quá trình sử dụng hàng tồn kho

• Hàng tồn kho ở khâu dự trữ

•Hàng tồn kho ở khâu sản xuất

•Hàng tồn kho ở khâu tiêu thụ

Phân loại ABC hàng tồn kho

• *Nhóm A bao gồm những loại hàng tồn kho có

giá trị cao nhất chiếm 70-80% nhưng về

chủng loại chỉ chiếm15%

• *Nhóm B bao gồm những loại hàng tồn kho có

giá trị trung bình chiếm 15-25% nhưng về

chủng loại chiếm 30%

• *Nhóm C bao gồm những loại hàng tồn kho có

giá trị thấp nhất chiếm 5-10% nhưng về

chủng loại chiếm 55%

Mã

vật

tư

%so với tổng số loại

Sản lượng năm

Đơn giá

Giá trị hàng năm

%so với tổng giá trị

Phân loại

b Tồn kho trung bình Trong quá trình sử dụng hàng tồn kho,

hàng trong kho có lúc cao, lúc thấp, để đơn giản trong việc tính chi phí tồn kho, người

ta sử dụng tồn kho trung bình

Nhà cung ứng

Kho

C đh

t đh

2 Các chi phí về hàng tồn kho

a Chi phí đặt hàng : là chi phí cho việc chuẩn bị và thực hiện đơn hàng

- Chi phí cho việc tìm kiếm nguồn hàng

- Chi phí cho hoạt động cho trạm thu mua hay văn phòng đại diện.

- CP cho người môi giới.

- CP cho việc giao tiếp ký kết các hợp đồng kinh tế.

- CP vận chuyển….

b Chi phí tồn kho:

- Chi phí cho việc sử dụng kho ( khấu hao, tiền thuê kho).

- Chi phí cho các thiết bị bảo quản.

- Chi phí cho nhân viên quản lý kho.

- Các khoản hư hỏng mất mát về hàng tồn kho không kiểm soát được nguyên nhân.

- Phí tổn đầu tư vào hàng tồn kho.

+ Trả lãi tiền vay, + Chi phí sử dụng vốn.

+ Các khoản bảo hiểm về hàng tồn kho.

Tồn kho Chi phí tồn kho cho 1 đơn vị

Ctk = trung bình x hàng tồn kho trong năm

( Qtb) ( H = I x P ) Với I là tỷ lệ chi phí hàng tồn kho trong 1 năm so với giá trị hàng tồn kho

c Chi phí mua hàng:

Gọi Chtk : Tổng chi phí về hàng tồn kho trong

II CÁC MÔ HÌNH TỒN KHO:

1 Mô hình sản lượng đơn hàng kinh tế (EOQ) (Economic order quantity).

Mô hình EOQ được xây dựng dựa trên 5 giả định : + Nhu cầu biết trước và không thay đổi.

+ Thời gian đặt hàng biết trước và không thay đổi.

+ Sản lượng của một đơn hàng thực hiện trong một chuyến hàng.

+ Không khấu trừ theo sản lượng.

+ Không xảy ra thiếu hụt về hàng tồn kho.

Theo mô hình : Qmin = 0 ; Qmax = Q*

=> QTB = Q* / 2

D : Tổng nhu cầu hàng tồn kho trong 1 năm

S : Chi phí 1 lần đặt hàng

H : Chi phí tồn kho cho 1 đvị hàng / năm

Q : Sản lượng đơn hàng

Q* : Sản lượng đơn hàng tối ưu.

P : Đơn giá hàng tồn kho

Q S

VD : Tổng nhu cầu vật tư 1.000 kg/năm , chi phí tồn kho 1 năm bằng 20% giá mua, chi phí 1 lần đặt hàng S = 200.000 đồng Giá vật tư 50.000

đồng/kg.Số ngày làm việc thực tế 300 ngày.

Tính : Sản lượng đặt hàng tối ưu

Số lần đặt hàng Thời gian giữa 2 lần đặt hàng

2 Mô hình sản lượng đơn hàng sản xuất (POQ – Production Order Quantity).

Mô hình POQ cũng có những giả định như EOQ chỉ thay đổi giả định thứ 3:

"Sản lượng của một đơn đặt hàng thực hiện trong nhiều chuyến hàng", và hoàn tất sau khoảng thời gian t.

POQ áp dụng trong trường hợp vừa nhập hàng vừa xuất hàng hay vừa sản xuất vừa tiêu thụ hàng

Mô hình POQ được xây dựng dựa trên 5 giả định : + Nhu cầu biết trước và không thay đổi.

+ Thời gian đặt hàng biết trước và không thay đổi.

+ Sản lượng của một đơn hàng thực hiện trong nhiều chuyến hàng và hoàn tất sau thời gian t.

+ Không khấu trừ theo sản lượng.

+ Không xảy ra thiếu hụt về hàng tồn kho.

2

*

d H

d H

Q S

VD: Tại 1 XN có nhu cầu về một loại vật tư là

50 đvị/ngày Chi phí một lần đặt hàng cho loại vật tư này là 300.000đồng Mức độ cung ứng của đơn vị đối tác là 150 đvị/ngày Chi phí tồn kho cho vật tư này là 1.500đồng/đv/ năm XN hoạt động 300 ngày/năm.

Yêu cầu xác định sản lượng đặt hàng tối

ưu cho loại vật tư trên.

VD: Tại 1 XN có nhu cầu về một loại sản phẩm là 50 đvsp/ngày Chi phí một lần chuẩn bị sản xuất loại sản phẩm này là 300.000đồng Khả năng sản xuất của XN là 150 đvsp/ngày Chi phí tồn kho cho sản phẩm là 1.500đồng/đvsp/ năm XN hoạt động 300 ngày/năm.

Theo anh chị , xí nghiệp nên sản xuất như thế nào ?

3 Mô hình tồn kho có khấu trừ theo sản lượng

Mô hình này có giả định giống mô hình EOQ nhưng đổi giả định thứ 4 là có khấu trừ theo sản lượng.

Mô hình tồn kho có khấu trừ theo sản lượng được xây dựng dựa trên 5 giả định :

+ Nhu cầu biết trước và không thay đổi.

+ Thời gian đặt hàng biết trước và không thay đổi + Sản lượng của một đơn hàng thực hiện trong một chuyến hàng.

+ Có khấu trừ theo sản lượng.

+ Không xảy ra thiếu hụt về hàng tồn kho.

* Các bước xác định sản lượng đơn hàng tối ưu:

Bước 1: Xác định Q * tương ứng với các mức khấu trừ

Bước 2: Điều chỉnh các Q * i cho phù hợp

Bước 3: Tính tổng chi phí hàng về hàng tồn kho tương ứng với mức sản lượng đã điều chỉnh ở bước 2

Bước 4: Xác định sản lượng đơn hàng tối ưu tương ứng với tổng chi phí về hàng tồn kho thấp nhất

i

i

P I

DS Q

Số lượng một lần mua ( kg ) Đơn giá

C htk1 = 52.000.000 đồng

C htk2 = 51.136.686 đồng

C htk3 = 51.213.333 đồng

i i

Số lượng một lần mua ( kg ) Đơn giá

C htk2 = đồng

C htk3 = đồng

Bước 4 Kết luận chọn Q * = kg/đơn hàng

i i

4.Mô hình xác suất với thời gian cung ứng không đổi (mô hình tồn kho có dự trữ an toàn).

Mô hình này cũng có những giả định như mô hình EOQ nhưng thay đổi giả định 1 và giả định 5.

+ Nhu cầu không xác định một cách chắc chắn.

+Thời gian đặt hàng biết trước và không thay đổi +Sản lượng của một đơn hàng thực hiện trong

một chuyến hàng.

+Không khấu trừ theo sản lượng.

+ Có khả năng xảy ra thiếu hụt về hàng tồn kho.

.

90đv ROP 80

Thiếu hàng  

  Đủ hàng

Ví dụ : Nhu cầu một loại hàng tồn kho trong thời gian đặt hàng lại được thống kê như sau ( ROP = 80 đv ) :

- Chi phí tồn kho: 10.000 đồng/đv/năm

- Chi phí thiệt hại : 8.000đồng/đv

-Số lần đặt hàng trong 1 năm là n = 6 lần

Gọi P (A) là xác suất thỏa mãn nhu cầu về hàng tồn kho

P (B) là xác suất xảy ra thiếu hụt về hàng tồn kho

Ta có P (A) + P (B) = 1

Nếu ROP = 80 đv P (A) = 0,55

P (B) = 0,45

P(A) ↑ => DTAT ↑ (dự trữ an toàn)

=> Chi phí tồn kho ↑

Chi phí thiệt hại do thiếu hàng

↓

Vấn đề đặt ra là xác định DTAT bằng bao nhiêu để cho tổng chi phí bao gồm chi phí tồn kho và chi phí thiệt hại

do thiếu hụt hàng-> min

DTAT ROP CP toàn

Bài tập 1: Nhu cầu một loại sp được dự báo như sau :

( Đvt : 100 sp ) Tháng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Nhu

cầu 14 14 12 10 15 20 25 25 28 30 25 22

Kế hoạch sx được duyệt là sx ở mức trung bình Loại sp này sử dụng vật tư A với định mức 0.2 kg/sp Chi phí mỗi lần đặt hàng cho vật tư A là 100.000đ Chi phí tồn kho 1 năm bằng 20% giá mua Đơn vị cung ứng đưa ra chính sách như sau:

Số lượng (kg) Đơn giá (đồng/kg)

b) Nhu cầu vật tư A hàng tháng = 2.000 sp x 0,2 kg / sp (biết trước không đổi)

Tháng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Nhu cầu 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 Đặt hàng 20 - - - - 20 - - - - 20 - TKCK 16 12 8 4 - 16 12 8 4 - 16 12

Tích lũy giá trị %

Tích lũy giá trị %

119.000 217.400 263.600 290.600 303.350 315.900 327.200 336.200 342.800 350.300 356.300 361.300 366.100 370.900 374.900 378.500

6.25 12.50 18.75 25.00 31.25 37.50 43.75 50.00 56.25 62.50 68.75 75.00 81.25 87.50 93.75 100.00

31.44 57.44 68.64 76.78 80.15 83.47 86.45 88.82 90.57 92.55 94.13 95.46 96.72 97.99 99.05 100.00

A A A B B B B B C C C C C C C C

Nhu cầu một loại vật tư trong thời gian đặt hàng lại được thống kê

như sau: ( Đơn vị tính : kg )

Chi phí tồn kho 30.000đồng/kg/năm.

Chi phí thiệt hại do thiếu hàng 20.000đồng/kg.

Xác định mức dự trữ an toàn tối ưu cho loại vật tư này biết thêm rằng thời gian đặt hàng là 5 ngày, sản lượng đặt hàng là 600 kg/đơn hàng,thời gian giữa hai lần đặt hàng là 30 ngày, số ngày hoạt động thực tế 360 ngày/năm.

- Chi phí tồn kho: 30.000 đồng/ kg/năm

- Chi phí thiệt hại do thiếu hàng: 20.000đồng/ kg

-Số lần đặt hàng trong 1 năm là n =360/30= 12 lần

- Nhu cầu bình quân : d = 20 kg/ ngày

DTAT ROP CP tồn kho CP thiệt hại do thiếu hàng TC

0 100

20 120

40 140

60 160

Nhu cầu về một loại hàng tồn kho là 1000 đv/năm.Chi phí đặt hàng 200.000đ/đơn hàng.Chi phí tồn trữ một năm bằng 20% giá mua Đơn vị cung ứng đưa ra chính sách giá như sau:

Từ 50 -299 đơn vị giá 50.000đ/đv Từ 300 -599 đơn vị giá 49.000đ/đv Từ 600 đơn vị trở lên giá 48.000đ/đv

Hiện tại doanh nghiệp đang đặt hàng với số lượng 250 đv/lần.Theo anh chị nên đặt hàng với số lượng bao

nhiêu và số tiền sẽ tiết kiệm được nếu đặt hàng theo cách này?

Bài tập: Nhu cầu một loại sản phẩm được dự báo như sau :

Nhu cầu 540 600 720 840 1200 900 Lượng sản phẩm tồn kho đầu tháng 1 là 120 sản phẩm.Số công nhân cuối tháng 12 năm trước là 20 người.Định mức sản lượng cho một công nhân là 30 sp/tháng Loại sản phẩm này sử dụng vật tư A với định mức 3 kg/sp.Chi phí mỗi lần đặt hàng cho vật tư A là

500.000 đồng Chi phí tồn kho một năm bằng 20% giá mua.Chi phí tồn kho cho sản phẩm là 20.000 đồng/sp/tháng.Chi phí đào tạo 800.000 đồng/người, sa thải 800.000

đồng/người.Mức lương bình quân của một công nhân là 900.000 đồng/tháng, ngoài giờ tăng 50% Đơn vị cung ứng vật tư A đưa ra chính sách giá như sau :

Số lượng mua (Kg) Đơn giá ( đồng/kg ) Dưới 3000 15.000

Từ 3000 đến dưới 6000 14.000 Từ 6000 trở lên 12.000

Chi phí PA 1 PA 2 PA 3 1.Tiền lương trong giờ

Số lượng một lần mua ( kg ) Đơn giá

Bài tập: Tại 1 công ty có tài liệu sau đây :

1 - Số lượng sản phẩm tiêu thụ trong 6 tháng vừa qua :

- Số công nhân tháng 6 là 44 người

2 Dự kiến trong 6 tháng sắp tới

- Định mức sản lượng 10 sản phẩm/người/tháng.

- Chi phí tiền lương bình thường 40.000đồng/sản phẩm, ngoài giờ tăng 20%; Chi phí tồn kho 20.000đồng/sản phẩm/ tháng

- Chi phí đào tạo 600.000đồng/người, sa thải 500.000 đồng/người.

Yêu cầu :

a.Hãy hoạch định và tính chi phí cho 3 phương án có thể có giả sử rằng tháng 8 nhu cầu bổ sung thêm là 40 sản phẩm và tháng 10 là 20 sản phẩm

b.Loại sản phẩm này sử dụng vật tư A với định mức 4 kg/sp.Chi phí mỗi lần đặt hàng cho vật tư A là 1.500.000 đồng Chi phí tồn kho một năm bằng 20% giá mua.Đơn giá vật tư A là 15.000 đồng/kg.Hãy xác định sản lượng đơn hàng tối ưu cho vật tư A( Chỉ hoạch định trong sáu tháng)

Tháng Doanh :

số thực tế(y)

Chi phí PA 1 PA 2 PA 3 1.Tiền lương trong giờ

Bài tập : Vẽ đồ thị biểu diễn mối quan hệ giữa sản lượng và chi phí trong mô hình tồn kho có khấu trừ với các Q*

chưa điều chỉnh là 250 , 252 , 254 ; khi điều chỉnh là 250 , 500 , 1000 và kết quả chọn

a.Q* = 500.

b Q* = 1000.

c Q* = 250