xây dựng hồ sơ dạy học đại số 9 trung học cơ sở tiếp cận xu thế thế giới

Để đạt được mục đích đó, giáo dục phải thay đổi có hệ thống từ mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy - học, phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập của người học đến việc xây dựng m

VŨ THỊ THANH HUYỀN

XÂY DỰNG HỒ SƠ DẠY HỌC ĐẠI SỐ 9

TRUNG HỌC CƠ SỞ TIẾP CẬN XU THẾ THẾ GIỚI

Chuyên ngành: LL & PPDH môn Toán

Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến cô giáo – PGS.TS Vũ Thị

Thái, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Toán – Tin trường Đại học sư phạm – Đại học Thái Nguyên trong suốt quá trình học tập

và nghiên cứu

Tôi xin chân thành cảm ơn Phòng Giáo dục và đào tạo thành phố Thái Nguyên, Ban giám hiệu trường THCS Cam Giá, Trường THCS Tân Lập thành phố Thái Nguyên đã quan tâm và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện đúng kế hoạch học tập và nghiên cứu của mình Đặc biệt là các đồng nghiệp ở tổ Khoa học tự nhiên trường THCS Cam Giá, Trường THCS Tân Lập đã chia sẻ công việc, tạo điều kiện thuận lợi nhất để tôi yên tâm học tập và nghiên cứu

Xin chân thành cảm ơn các thành viên trong lớp cao học Toán khóa

17 và các bạn đồng nghiệp xa gần về sự động viên, khích lệ cũng như trao đổi về chuyên môn trong suốt quá trình tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thiện luận văn

Xin trân trọng cảm ơn!

Thái Nguyên, tháng 06 năm 2011

Vũ Thị Thanh Huyền

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHŨ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU

Sơ đồ 1.1 Quy trình xây dựng hồ sơ dạy học tiếp cận xu thế thế giới Bảng 1.1 Chuẩn kiến thức kĩ năngĐại số 9 THCS

Bảng 1.2 Khung chương trình Đại số 9 THCS

Bảng 1.3 Phân phối chương trình Đại số 9 THCS

phương trình bậc nhất hai ẩn”

thẳng cắt nhau”

thẳng cắt nhau”

Bảng 2.5 Kế hoạch kiểm tra đánh giá định kì Đại số 9

Bảng 3.2 Kết quả sau khi tiến hành thử nghiệm

Bảng 3.3 Kết quả trả lời câu hỏi 1

Bảng 3.4 Kết quả trả lời các câu hỏi từ 2 đến 7

Trang phụ bìa i

6 Khách thể nghiên cứu và Đối tượng nghiên cứu 5

1.2 Hình thức biên soạn hồ sơ dạy học tiếp cận xu thế thế giới 8

1.2.1 Xu thế thế giới trong xây dựng hồ sơ dạy học 8

1.2.2 Quy trình xây dựng hồ sơ dạy học tiếp cận xu thế thế giới 10

1.3 Chuẩn kiến thức, kĩ năng và phân phối chương trình Đại số 9 THCS 20

1.3.1 Chuẩn kiến thức, kĩ năng Đại số 9 THCS 20

1.3.2 Phân phối chương trình Đại số 9 THCS 21

Chương 2 XÂY DỰNG HỒ SƠ DẠY HỌC ĐẠI SỐ 9 TRUNG HỌC CƠ SỞ

TIẾP CẬN XU THẾ THẾ GIỚI

26

2.1.2 Lập kế hoạch dạy học 33

2.2.1 Bài dạy theo hình thức truyền thống 38

2.2.4 Kế hoạch bài dạy hướng dẫn tự nghiên cứu 68

2.3.2 Đánh giá cải tiến sau một học kì/năm học 81

3.4.2 Kết quả qua phiếu điều tra ý kiến của giáo viên 87

3.5 Những khó khăn, hạn chế rút ra qua thử nghiệm 90

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Toàn xã hội đang hết sức quan tâm đến những đổi mới của giáo dục và đào tạo, đòi hỏi giáo dục phải đào tạo ra những con người mới với những năng lực và phẩm chất đáp ứng được yêu cầu của thời đại Định hướng của giáo dục Việt Nam

là phải dần hội nhập với xu thế chung của thế giới Nghị quyết Trung ương 2 khoá 8

của Bộ Chính trị đã chỉ rõ:“Đổi mới mạnh mẽ quản lý nhà nước với giáo dục và

đào tạo”, “Tiếp tục đổi mới chương trình, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về phương pháp giáo dục”, “Chuẩn bị kĩ việc xây dựng và triển khai thực hiện bộ chương trình giáo dục phổ thông mới theo hướng hiện đại, phù hợp và có hiệu quả” Chiến

lược phát triển giáo dục Việt Nam 2009 – 2020 cũng nêu: “Giáo dục và đào tạo

phải góp phần tạo nên một thế hệ người lao động có tri thức, có đạo đức, có bản lĩnh trung thực, có tư duy phê phán, sáng tạo, có kĩ năng sống, kĩ năng giải quyết vấn đề và kĩ năng nghề nghiệp để làm việc hiệu quả trong môi trường toàn cầu hoá vừa hợp tác vừa cạnh tranh” Để đạt được mục đích đó, giáo dục phải thay đổi có

hệ thống từ mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy - học, phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập của người học đến việc xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh và thuận lợi, giúp người học có thể chủ động, tích cực kiến tạo kiến thức, phát triển kĩ năng và vận dụng những điều đã học được vào cuộc sống, để giáo dục thực

sự là vì người học Chiến lược chỉ đạo của Đảng và Nhà nước cũng nhấn mạnh, trong công cuộc hội nhập quốc tế, cần vận dụng những kinh nghiệm giáo dục của nhiều nước trên thế giới để tiết kiệm thời gian, công sức, tiền của, rút ngắn khoảng cách phát triển giữa nước ta với các nước trên thế giới, đồng thời phải xem xét thận trọng để đảm bảo tính khả thi và phù hợp với những giá trị truyền thống của dân tộc, vớí đặc điểm tình hình của đất nước, đáp ứng nhu cầu chấn hưng nền giáo dục nước nhà

Để những chủ trương, chiến lược đó trở thành hiện thực, chúng ta cần đổi mới

dần dần về nội dung, hình thức, phương pháp, cách thức sao cho phù hợp nhất với những điều kiện cụ thể Thực tế cho thấy khi có hoạt động dạy học là ắt người giáo viên phải có sự định hướng, chuẩn bị, thiết kế những nội dung cần dạy và phương pháp dạy từng nội dung đó Tuy nhiên, chúng ta thường chỉ tập trung vào khâu soạn giáo án mà chưa coi trọng các khâu còn lại như chuẩn bị mọi điều kiện để có được một giáo án tốt nhất, phù hợp nhất với đối tượng người học; sau khi tổ chức dạy – học trên lớp thì đánh giá, nhìn nhận lại kết quả một cách nghiêm túc để lần sau thực hiện tốt hơn Chính vì vậy, đối với mỗi giáo viên đứng lớp, việc đổi mới phương pháp dạy học phải được thể hiện đầu tiên ở khâu chuẩn bị hồ sơ dạy học Hồ sơ dạy học là sự thể hiện, là minh chứng của quy trình dạy học Hồ sơ dạy học tốt là một trong những điều kiện tiên quyết giúp người giáo viên hoàn thành tốt nhiệm vụ dạy học theo tinh thần chỉ đạo của Bộ GD & ĐT Nó giúp người giáo viên tư duy một cách hệ thống về các thành tố hiện hữu trong quá trình dạy học, chủ động trong thực thi kế hoạch dạy học cũng như có được những đánh giá hữu ích trong phát triển chuyên môn Vì khi lập hồ sơ dạy học, các thầy cô giáo đứng lớp có thể kiểm tra đánh giá và đánh giá cải tiến việc dạy học sau mỗ bài, mỗi chưng, mỗi học kì và mỗi năm học

Trong những năm qua, Bộ GD & ĐT đã tích cực cho tiến hành chương trình phát triển giáo dục trung học trong đó có việc tập huấn giáo viên thiết kế hồ sơ dạy học tiếp cận chuẩn quốc tế bao gồm 3 bước: Chuẩn bị, thực thi, đánh giá cải tiến Tuy nhiên, hiện nay việc thiết kế hồ sơ như trên mới chỉ tập trung triển khai ở các trường chuyên với đối tượng giáo viên cốt cán, học sinh khá giỏi

Môn Toán 9 nói chung và Đại số 9 THCS nói riêng có rất nhiều thuận lợi cho việc xây dựng hồ sơ dạy học tiếp cận xu thế Thế giới (có chương trình cụ thể, có chẩn kiến thức kĩ năng )

Với hy vọng trong tương lai gần mọi học sinh phổ thông của nước nhà đều được thụ hưởng một nền giáo dục hiện đại với các phương pháp dạy học tiên tiến,

cập chuẩn quốc tế, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Xây dựng hồ sơ dạy học Đại số 9 trung học cơ sở tiếp cận xu thế thế giới”

2 Lịch sử vấn đề

Trường Đại học Giáo dục Đại học Quốc Gia Hà Nội, một trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ đa ngành, đa lĩnh vực, chất lượng cao, có nhiều cơ hội tiếp cận và được chuyển giao nhiều chương trình đạt chuẩn quốc tế Ngay từ khi mới thành lập, Khoa Sư phạm Đại học Quốc Gia Hà Nội – nay là Trường Đại học Giáo dục Đại học Quốc Gia Hà Nội đã được giao nhiệm vụ đào tạo đội ngũ giáo viên chất lượng cao, có khả năng tham gia giảng dạy các trường chuyên, lớp chọn

Trong nhiều chương trình đào tạo, bồi dưỡng đạt trình độ quốc tế, trường Đại học Giáo dục Đại học Quốc Gia Hà Nội được chuyển giao toàn bộ chương trình huấn luyện giáo viên và chuyên gia đào tạo của Đại học Khảo thí Cambridge (University of Cambridge Internationnal Examinations, viết tắt

là CIE) 14 giảng viên của Trường Đại học Giáo dục Đại học Quốc Gia Hà Nội đã được chuyên gia đại học Cambridge trực tiếp huấn luyện, cấp bằng và

uỷ quyền thực hiện Quy trình dạy học tiếp cận chuẩn quốc tế tại Việt Nam Quy trình dạy học này đã được điều chỉnh trong phạm vi cho phép để phù hợp với hoàn cảnh của Việt Nam trong giai đoạn hiện tại

Đại học Quốc Gia Hà Nội giao cho Trường Đại học Giáo dục nghiên cứu

và triển khai dự án “Xây dựng quy trình phát triển kĩ năng nghề nghiệp cho

giáo viên trung học phổ thông chuyên tiếp cận chuẩn quốc tế” Dự án được

thực hiện từ 22/5/2008 đến 22/5/2009 theo quyết định số 1790/QĐ-KHCN của Giám đốc Đại học Quốc Gia Hà Nội, do Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Đức Chính (Trường Đại học Giáo dục Đại học Quốc Gia Hà Nội) chủ trì Trong dự

án này, quy trình dạy học tiếp cận chuẩn quốc tế được xây dựng gồm 3 khâu chuẩn bị, thực thi và đánh giá cải tiến Đối tượng thụ hưởng dự án là đội ngũ

giáo viên cốt cán của các trường chuyên và trường điểm hàng đầu tại các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Huế, Đà Nẵng, thành phố Hồ Chí Minh Trong dịp hè

2010, Bộ GD&ĐT đã triển khai quy trình dạy học tiếp cận chuẩn quốc tế nói trên trên diện rộng tới các trường trung học phổ thông chuyên trên cả nước (theo công văn số 3408/BGDĐT-GDTrH của Bộ GD&ĐT về việc bồi dưỡng

về giảng dạy cho giáo viên cấp THCS, THPT)

Theo cách tiếp cận trong đào tạo giáo viên cập chuẩn quốc tế của CIE,

áp dụng một số mẫu hồ sơ dạy học nói chung của tổ chức giáo dục Intel,của đại học Quebec Canada…chúng tôi xây dựng hồ sơ dạy học Đại số 9 gồm ba phần: chuẩn bị, thực thi - kế hoạch bài dạy (giáo án) và đánh giá cải tiến Theo đó, chúng tôi tiến hành tìm hiểu nhu cầu học sinh, xác định mục tiêu dạy học, lập kế hoạch dạy học, thực thi kế hoạch, kiểm tra đánh giá kết quả học tập và đánh giá cải tiến quá trình dạy học

3 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn dạy học, xây dựng hồ sơ dạy học Đại số 9 trung học cơ sở tiếp cận xu thế thế giới nhằm nâng cao năng lực dạy học cho giáo viên Toán THCS

4 Giả thuyết khoa học

Nếu xây dựng được hồ sơ dạy học Đại số 9 trung học cơ sở tiếp cận xu thế thế giới và tổ chức dạy học theo hồ sơ này một cách hợp lý thì có thể nâng cao năng lực dạy học Đại số 9 của giáo viên THCS và nâng cao chất lượng học sinh bộ môn

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Đưa ra những căn cứ xác đáng cho việc xây dựng hồ sơ dạy học

Đại số 9 THCS tiếp cận xu thế thế giới

- Xây dựng quy trình thiết kế hồ sơ dạy học Đại số 9 THCS bao gồm các

- Tổ chức thử nghiệm sư phạm nhằm khẳng định tính khả thi của đề tài

6 Khách thể nghiên cứu và Đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Hồ sơ dạy học

- Đối tượng nghiên cứu: Hồ sơ dạy học đại số 9 THCS tiếp cận xu thế thế giới

7 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Đọc, phân tích, tổng hợp, hệ thống các tài liệu, lí luận về xây dựng hồ sơ dạy học tiếp cận chuẩn quốc tế

- Phương pháp chuyên gia: Tham khảo các ý kiến của các chuyên gia về xây dựng hồ sơ dạy học

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tiến hành thử nghiệm và sử dụng thống kê toán học để đánh giá kết quả thử nghiệm sư phạm

Ở lứa tuổi này trẻ em phải trải qua thời kì phát dục với những dấu hiệu đặc trưng của tuổi dậy thì ở nam và nữ, đánh dấu sự biến đổi mạnh mẽ nhưng không đồng đều về mặt cơ thể và tâm sinh lý Sự phát triển của các mô và các tuyến nội tiết như tuyến sinh dục, tuyến giáp trạng, tuyến thượng thận đã dẫn đến sự phát triển nhảy vọt về chiều cao Tuy nhiên sự phát triển không đồng đều của tuyến nội tiết dẫn đến sự rối loạn của hoạt động thần kinh Các em hay bực tức nổi khùng hoặc những cơn xúc động mạnh, những phản ứng nóng nảy vô cớ và những hành vi bất thường Sự phát triển của hệ xương, chủ yếu là các xương tay, xương chân phát triển nhanh nhưng ngón tay ngón chân lại phát triển chậm Hệ tim mạch phát triển không cân đối tạo ra những rối loạn tạm thời của hệ tuần hoàn, gây cho các em sự nhức đầu chóng mặt mệt mỏi khi sinh hoạt, làm việc và học tập Những biến đổi về cơ thể và sinh lý làm trẻ có ấn tượng sâu sắc rằng

“mình không còn là trẻ con nữa”, trẻ cảm thấy mình là “người lớn” một cách có căn cứ Mặt khác chính người lớn cũng không hoàn toàn coi thiếu niên như những đứa trẻ nữa Vì vậy, ở lứa tuổi này xuất hiện nguyện vọng muốn làm người lớn và được đối xử như người lớn Sự dậy thì đã kích thích ở lứa tuổi này mối quan tâm đến người khác giới, làm nảy sinh những tình cảm, những rung cảm mới lạ Nó được các em bộc lộ một cách thẹn thùng, kín đáo và tế nhị

Nhiều em còn rất khó khăn trong việc tiếp xúc, hoạt động tập thể, hoạt động nhóm với bạn khác giới Đặc điểm tâm lý này đòi hỏi người giáo viên cần khéo

léo đưa các em vào các hoạt động tập thể, hoạt động nhóm

Lứa tuổi học sinh THCS là lứa tuổi giàu nghị lực và nhiều dự định lớn lao, tính tích cực xã hội phát triển mạnh mẽ Hoạt động xã hội cuốn hút học sinh lứa tuổi này là những hoạt động có tính chất tập thể, có liên quan đến nhiều người, có nhiều bạn bè tham gia Chính từ sự tích cực tham gia các hoạt động

xã hội mà tầm hiểu biết của các em được mở rộng, kinh nghiệm sống, tình cảm phong phú thêm, nhu cầu giao tiếp phát triển mạnh mẽ, nhân cách của các em được phát triển Ở tuổi thiếu niên, hoạt động học tập vẫn chiếm một vị trí quan trọng trong sự phát triển tâm lý, nhân cách tuy hoạt động này đã mang những sắc thái mới và có sự phân hoá đáng kể so với học sinh tiểu học Bởi vì hoàn cảnh, điều kiện học tập thay đổi, các em được học nhiều môn học mới, tiếp xúc với nhiều thầy cô giáo khác nhau, hình thức học tập đa dạng hơn, hoạt động nhiều khi vượt ra khỏi phạm vi nhà trường Các em tỏ ra ham thích hơn khi được được chủ động xây dựng, kiến tạo, lĩnh hội kiến thức và được học tập trong bầu không khí vui vẻ sôi động của hoạt động nhóm, hoạt động tập thể Đây là điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực

như dạy học theo hợp đồng, dạy học dự án, dạy học tự nghiên cứu

Tuy nhiên, hoạt động mang tính chủ đạo của lứa tuổi này lại là hoạt động giao lưu kết bạn Vị trí bình đẳng trong quan hệ bạn bè đặc biệt hấp dẫn thiếu niên Quan hệ với bạn bè ở thời kì này rất đa dạng, phức tạp, có nội dung hơn học sinh tiểu học và có thể vượt ra ngoài giới hạn của học tập, ngoài phạm vi nhà trường Giao tiếp bạn bè và sự phát triển của tình bạn có giá trị rất lớn đối với các em, nhiều khi giá trị này chiếm phần lớn vị trí của học tập, của quan hệ đối với người thân Do đó ảnh hưởng đáng kể đến học tập và các mối quan hệ khác Các em có nhu cầu lớn trong giao tiếp với bạn bè vì: Một mặt, các em rất khao

khát được giao tiếp và cùng hoạt động chung với nhau, các em có nguyện vọng được sống trong tập thể, có những bạn bè thân thiết tin cậy Mặt khác, cũng biểu hiện nguyện vọng không kém phần quan trọng là được bạn bè công nhận, thừa nhận, tôn trọng mình Học sinh THCS cho rằng quan hệ bạn bè cùng tuổi là quan

hệ riêng của cá nhân, các em có quyền hành động độc lập trong quan hệ này và bảo vệ quyền đó của mình Các em không muốn người lớn can thiệp vào chuyện bạn bè của mình Nếu có sự can thiệp thô bạo của người lớn, khiến các em cảm thấy bị xúc phạm, thì các em sẽ chống đối lại Do vậy để quá trình dạy học học sinh THCS thành công rất cần điều tra để nắm vững các yếu tố như đặc điểm tâm sinh lý, nhu cầu, trình độ nhận thức…của các em, làm nền tảng để thiết kế

kế hoạch dạy học cho phù hợp

Là người làm công tác giáo dục thế hệ trẻ, hơn ai hết chúng ta cần hiểu

rõ ở lứa tuổi thiếu niên các em không còn là trẻ con nữa, nhưng chưa hẳn đã

là người lớn Các em cần được tôn trọng nhân cách, cần được phát huy tính độc lập tự chủ nhưng cũng rất cần đến sự định hướng đúng đắn, sự chăm sóc chu đáo và đối xử tế nhị của người lớn, đặc biệt là các thầy cô giáo

1.2 Hình thức biên soạn hồ sơ dạy học tiếp cận xu thế thế giới

1.2.1 Xu thế thế giới trong xây dựng hồ sơ dạy học

Trong đào tạo giáo viên truyền thống, vấn đề xây dựng hồ sơ dạy học thường được hiểu là lập kế hoạch dạy học và thường chỉ tập trung vào các kỹ thuật soạn bài được cụ thể hóa bằng việc thiết kế giáo án dựa trên các yêu cầu của chương trình (được ban hành bởi các cấp quản lí) mà vô hình trung đã quên rằng kế hoạch ấy xây dựng là cho ai? vì ai? Đồng thời khâu đánh giá lại việc thực hiện kế hoạch dạy học cũng bị coi nhẹ, thường thì giáo viên chỉ thực hiện việc đánh giá bằng vài lời nhận xét cuối giáo án sau mỗi bài học Điều đó dẫn đến hiệu quả giáo dục không cao

Xu thế thế giới hiện nay việc xây dựng hồ sơ dạy học cần được hiểu là một tổ hợp phức tạp các thủ tục và quy trình sư phạm nhằm cung cấp một bức tranh vừa tổng thể vừa chi tiết cho tất cả các bên liên quan: giáo viên, học sinh và nhà quản lí Vì xây dựng

hồ sơ dạy học chính là xây dựng kế hoạch dạy học (tổng thể và chi tiết: cho cả năm học, từng học kỳ, từng bài dạy) Xây dựng hồ sơ dạy học giúp người giáo viên tư duy một cách hệ thống về các thành tố hiện hữu trong quá trình dạy học, chủ động trong thực thi kế hoạch dạy học, có được những căn cứ xác đáng để đánh giá trung thực việc dạy và học từ đó từng bước phát triển chuyên môn

Theo cách tiếp cận trong đào tạo giáo viên chuẩn Quốc Tế của CIE (University of Cambridge International Examinations) để xây dựng kế hoạch dạy học giáo viên cần thực hiện các nhiệm vụ sau:

+ Xác định nhu cầu và phong cách học tập của học sinh

+ Xây dựng (chi tiết hoá) các mục tiêu dạy học

+ Xác định được các yêu cầu về nội dung dạy học

+ Xây dựng được các ý đồ triển khai bằng các phương pháp, phương tiện dạy học có hiệu quả

+ Xây dựng được nguồn học liệu hỗ trợ học tập cho học sinh

+ Xây dựng được kế hoạch kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Mặt khác, cần xác định rõ vị trí của môn học trong toàn bộ chương trình khoá học (học kì, năm học), khối học, cấp học [10, tr.3]

Tập đoàn Intel (Integrated Electronics) thành lập năm 1968 tại Santa Clara, California, Hoa Kỳ Hàng năm Intel đầu tư 100 triệu USD để giúp cho việc học tập của giáo viên và học sinh và hỗ trợ cho việc nghiên cứu phát minh của các trường đại học đặc biệt trong lĩnh vực toán, khoa học và công nghệ

Trong Chương trình giáo dục của Intel cũng như Trường đại học Quebec của Canada, cấu trúc và nội dung của hồ sơ dạy học có nhiều nét tương đồng với Đại học Cambridge

Trên cơ sở nhìn nhận quá trình dạy học được diễn ra một cách tổng thể,

trọn vẹn với các thành tố liên kết với nhau thành chu trình và tác động qua lại

với nhau, việc xây dựng hồ sơ gồm 3 phần: Chuẩn bị - lập kế hoạch dạy học;

Thực thi kế hoạch dạy học; Kiểm tra - đánh giá và đánh giá cải tiến

1.2.2 Quy trình xây dựng hồ sơ dạy học tiếp cận xu thế thế giới

Quy trình xây dựng hồ sơ dạy học tiếp cận xu thế thế giới có thể biểu

diễn bằng sơ đồ 1.1 (Nguồn: University of Cambridge International

Examinations) [4-Tr 7]

Kế hoạch bài dạy (giáo án)

Chuẩn

bị

Thực

thi

Phân tích nhu cầu

Xác định mục tiêu môn học, bài học, lập kế hoạch dạy – học, chuẩn

bị tài liệu, PP, phương tiện, công

cụ, kiểm tra đánh giá

Mục tiêu bài dạy Lựa chọn, sắp xếp nội dung dạy học

Lựa chọn hình thức tổ chức dạy học, PP, phương tiện, công cụ, kiểm tra đánh giá

Chuẩn

bị

Thực

thi

Phân tích nhu cầu

Xác định mục tiêu môn học, bài học, lập kế hoạch dạy – học, chuẩn

bị tài liệu, PP, phương tiện, công

cụ, kiểm tra đánh giá

Mục tiêu bài dạy Lựa chọn, sắp xếp nội dung dạy học

Lựa chọn hình thức tổ chức dạy học, PP, phương tiện, công cụ, kiểm tra đánh giá

1.2.2.1 Giai đoạn chuẩn bị - lập kế hoạch dạy học

a) Phân tích nhu cầu

Phân tích nhu cầu là khâu đầu tiên trong quy trình dạy học Để thực hiện khâu này người giáo viên cần thực hiện các công việc sau:

- Xác định vị trí môn học trong chương trình của bậc học hay cấp học Điều này giúp giáo viên biết được vị trí, vai trò của môn học trong toàn chương trình bậc học, cấp học Từ đó có quan điểm đầy đủ về giáo dục toàn diện, xây dựng kế hoạch dạy học phù hợp nhằm đạt mục tiêu chung của bậc học, cấp học đồng thời giúp giáo viên tận dụng được kiến thức, kinh nghiệm

mà người học đã tích luỹ được từ các môn học khác, tạo sự liên kết, vận dụng tổng hoà các kiến thức đó vào học tập cũng như vào cuộc sống Căn cứ xác định là chuẩn kiến thức, kĩ năng và phân phối chương trình môn học do Bộ

GD & ĐT quy định

- Điều tra đối tượng người học: Bao gồm kiểm tra kiến thức nền của người học, điều tra phong cách học của người học, điều tra hứng thú của người học với môn học Kiểm tra kiến thức nền của người học trước khi bắt đầu môn học nhằm đánh giá khả năng học môn học, những thuận lợi khó khăn mà những người học khác nhau sẽ gặp phải trong quá trình học môn học đồng thời giúp giáo viên phân loại học sinh theo các nhóm năng lực Việc điều tra phong cách học của người học giúp giáo viên hiểu được những đặc trưng sinh học và thói quen học tập của từng người học cùng với nhu cầu học tập của họ Điều tra hứng thú của người học với môn học giúp giáo viên nắm được động cơ học tập môn học, những nguyên nhân dẫn tới việc thích hoặc không thích học môn học Có thể nói điều tra đối tượng người học tốt người giáo viên sẽ thiết kế, tổ chức được những giờ học hiệu quả hơn, có chiến lược dạy - học phù hợp hơn Để điều tra hiệu quả, giáo viên cần bắt đầu từ việc tìm hiểu để nhận diện được nhu cầu và phong cách học tập của học sinh Các

thông tin đầy đủ về nhu cầu, kỳ vọng và phong cách học tập của học sinh sẽ giúp giáo viên phác hoạ được kế hoạch tổ chức triển khai và quản lý hiệu quả việc dạy học, thúc đẩy các quá trình tìm kiếm cơ hội hỗ trợ cho học sinh trong suốt quá trình dạy học Các thông tin liên quan đến học sinh bao gồm:

+ Trình độ kiến thức, năng lực hiện tại;

+ Sở thích, hứng thú, động cơ, ý chí học tập;

+ Điều kiện, hoàn cảnh học tập;

+ Những mong muốn: Về kết quả, thành tích sẽ đạt được; về sự hỗ trợ của giáo viên; về các kiểu tổ chức hoạt động của môn học; về cách kiểm tra đánh giá…

+ Kỳ vọng về sự phát triển của chính cá nhân học sinh

Khi điều tra, giáo viên có thể áp dụng nhiều phương pháp để thu thập thông tin về học sinh Các phương pháp cần đảm bảo tính tích hợp, đa chiều,

mở và đơn giản (bằng các con đường tự nhiên nhất) Có thể thu thập thông tin

 Thu thập thông tin từ các forum, blog,…của học sinh;

 Quan sát hoạt động của học sinh…

- Tìm hiểu điều kiện cơ sở vật chất kĩ thuật của nhà trường hỗ trợ việc dạy - học môn học như đồ dùng dạy học, phòng thí nghiệm, thư viện, vườn trường, máy tính nối mạng internet giúp giáo viên có kế hoạch sử dụng (hoặc

bổ sung nếu cần) hỗ trợ cho quá trình dạy học môn học trong cả năm học Ngoài ra, giáo vên cũng cần tìm hiểu đặc điểm về điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, đặc thù địa lý, lịch sử của địa phương để có thể vận dụng vào quá trình dạy - học môn học sau này

b) Tuyên bố triết lý dạy - học

Trên cơ sở những thông tin thu được từ việc phân tích nhu cầu giáo viên có thể tuyên bố triết lý dạy học môn học Tại đây giáo viên có thể nêu vị trí, vai trò của môn học trong việc hình thành phẩm chất của một con người phát triển toàn diện, những điểm ưu tiên trong quá trình dạy - học môn học, những yêu cầu riêng, những điều kiện đặc thù để học tốt môn học, những chính sách khen thưởng, khuyến khích học tốt môn học

- Xác định mục tiêu bài học: Mục tiêu bài học là yếu tố quan trọng nhất

để lựa chọn, sắp xếp nội dung dạy học, lựa chọn hình thức tổ chức dạy - học, phương pháp, phương tiện, công cụ dạy - học và hình thức kiểm tra đánh giá Mục tiêu bài học là mô tả đầu ra mong đợi của giáo viên và học sinh sau một bài học, là cơ sở cho các hoạt động khác trong giờ học và cũng là tiêu chí để

đánh giá hiệu quả giờ học

- Mục tiêu dạy - học: Mục tiêu dạy - học chi tiết đƣợc xác định cho từng bài học, làm cơ sở cho việc xây dựng kế hoạch bài dạy (giáo án) cho từng bài học nói riêng Mục tiêu dạy - học chi tiết đƣợc thiết kế dựa trên thang bậc nhận thức của Bloom gồm 6 bậc:

+ Biết (Nhớ) - đây là bậc thấp nhất của nhận thức, khi học sinh kể tên, nêu lại, vẽ lại một sự vật hiện tƣợng

+ Hiểu - ở bậc nhận thức này học sinh có thể giải thích một hiện tuêọng, tóm tắt một bài văn, nghe và trả lời đƣợc câu hỏi có liên quan

+ Áp dụng - ở bậc nhận thức này học sinh có thể sử dụng đƣợc kiến thức

để giải quyết một tình huống cụ thể

+ Phân tích - ở bậc này học sinh phải xác định đƣợc những thành tố trong một tổng thể và mối quan hệ qua lại giữa chúng

+ Tổng hợp - nhận thức ở bậc này liên quan tới khả năng tạo ra chỉnh thể mới về chất nhƣ một kế hoạch, đề án

+ Đánh giá - đây là bậc nhận thức cao nhất, phức tạp nhất, là tổng hợp của các nhận thức khác Nhận thức ở bậc này giúp học sinh phát biểu kiến thức cá nhân và bảo vệ đƣợc ý kiến đó về một sự vật hay hiện tƣợng nào đó Trong dạy học, để thuận lợi cho việc xác định mục tiêu nhận thức của bài học, các nhà giáo dục đã đƣa 6 bậc nhận thức trên về ba bậc là:

+ Bậc 1: Biết (Nhớ) với các động từ: Liệt kê, phát biểu, gọi tên, nêu lại + Bậc 2: Hiểu, vận dụng với các động từ: Giải thích, phân biệt, vận dụng, sắp xếp lại

+ Bậc 3: Phân tích, tổng hợp, đánh giá với các động từ: so sánh, phân tích, bình luận, phán xét, lập kế hoạch, tổ chức

d) Lập kế hoạch dạy - học

Trên cơ sở các thông tin thu đƣợc từ khâu phân tích nhu cầu, căn cứ mục

tiêu chung của môn học và mục tiêu chi tiết của từng bài học, giáo viên xây dựng kế hoạch dạy - học cho từng bài học trong suốt một học kì hay năm học

Kế hoạch dạy - học là lịch trình cho một học kì hay năm học, chi tiết tới từng bài học với dự kiến về hình thức tổ chức dạy - học (ở nhà, trên lớp, làm việc nhóm, thí nghiệm ), các phương pháp, phương tiện, công cụ cần chuẩn bị (máy chiếu, đồ thí nghiệm phiếu học tập, câu hỏi ), các hình thức kiểm tra, đánh giá có thể (trắc nghiệm khách quan, câu đố )ứng với từng bài học

Phần cuối của kế hoạch dạy - học là kế hoạch kiểm tra đánh giá với các hình thức khác nhau vào các thời điểm khác nhau

Ngoài ra giáo viên có thể lập kế hoạch cho các hoạt động ngoài giờ lên lớp (ngoại khoá của bộ môn)

e) Tổ chức tài liệu dạy - học

Căn cứ vào các thông tin thu được, nhất là trong phần xác định mục tiêu môn học và mục tiêu chi tiết cho từng bài học, giáo viên lựa chọn, sắp xếp và

tổ chức tài liệu học tập cho phù hợp

Ngoài sách giáo khoa là các tài liệu học tập chính, giáo viên có thể chuẩn bị các loại sách tham khảo, tranh ảnh, hiện vật, băng hình, băng tiếng Các tài liệu dạy - học được lựa chọn trên cơ sở mục tiêu của từng bài học và các hình thức tổ chức dạy học đã được ghi trong kế hoạch dạy học Lứa tuổi, hứng thú, đặc điểm tâm lý của học sinh cũng là căn cứ để giáo viên lựa chọn tài liệu học tập

f) Chuẩn bị các hình thức tổ chức dạy - học, phương pháp dạy - học

Trong quá trình lập kế hoạch, giáo viên có ý thức lựa chọn hình thức tổ chức dạy - học và chuẩn bị các phương pháp phù hợp với mục tiêu và nội dung dạy - học Đối với hình thức tổ chức dạy - học có mặt thầy (face to face) có thể

sử dụng các phương pháp như thuyết giảng, thảo luận nhóm, mô phỏng, đóng vai, case study, các trò chơi, đố vui Bên cạnh đó giáo viên cần sử dụng hình

thức tổ chức dạy - học dưới dạng tự học có hướng dẫn và kiểm tra đánh giá của thầy như một hình thức tổ chức dạy - học chính thức Nguyên tắc cơ bản của dạy - học tự học là sự hướng dẫn tỉ mỉ, chi tiết theo từng bước (từ dễ đến khó)

và sự kiểm tra, đánh giá thường xuyên của giáo viên

g) Chuẩn bị các phương tiện, công cụ dạy học

Chuẩn bị máy tính, đèn chiếu, màn hình, các dụng cụ thí nghiệm, đồ dùng dạy học, phòng bộ môn, bảng các loại, phiếu học tập

1.2.2.2 Giai đoạn thực thi

Giai đoạn thực thi kế hoạch dạy học bắt đầu bằng khâu chuẩn bị kế hoạch bài dạy và môi trường dạy học

a) Chuẩn bị kế hoạch bài dạy

Kế hoạch bài dạy bắt đầu từ mục tiêu chi tiết của bài dạy đã được xây dựng từ đầu Đây là điểm trung tâm, quyết định toàn bộ các khâu còn lại của quy trình dạy học: Nội dung dạy học, hình thức tổ chức dạy học, phương pháp dạy học, hình thức kiểm tra đánh giá kết quả dạy học Việc xác định mục tiêu bài dạy giúp giáo viên sáng tạo trong việc hỗ trợ từng học sinh đạt mục tiêu bằng con đường của chính học sinh đó và giúp học sinh chủ động đạt mục tiêu theo cách của riêng mình

Khi xây dựng kế hoạch, người giáo viên phải lựa chọn, sắp xếp nội dung dạy học Trong các tài liệu hướng dẫn triển khai chương trình dạy học, phân phối chương trình môn học các cấp quản lý đã vạch rõ các nội dung trọng tâm cần đạt của từng chương, từng bài học Tuy nhiên trong thực tế triển khai nội dung dạy học có thể bắt gặp mâu thuẫn giữa yêu cầu nội dung, thời gian và hình thức thực hiện Vì vậy, để đảm bảo thực hiện đúng, đủ các yêu cầu về nội dung dạy học, đảm bảo mục tiêu dạy học đồng thời dung hoà được những

áp lực về thời gian, không gian, đối tượng bất kì giáo viên nào cũng cần “cấu trúc hoá” lại nội dung dạy học cho phù hợp với điều kiện dạy học cụ thể Việc

cấu trúc lại nội dung chương trình học giúp giáo viên:

+ Tăng khả năng áp dụng đa dạng các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học (trong và ngoài giờ lên lớp)

+ Phân bố thời gian triẻn khai một cách hợp lý

+ Tăng cơ hội dạy học phân hoá

+ Tăng cơ hội học tập tích cực cho học sinh

+ Thiết kế đa dạng các bài tập thực hành, tình huống có vấn đề, bài tập nghiên cứu

Trong kế hoạch dạy học giáo viên phải lựa chọn phương pháp, phương tiện dạy học cho từng bài học, từng nội dung kiến thức cụ thể Đây là bước khó khăn nhất trong quá trình lập kế hoạch bài dạy Nó đòi hỏi sự sáng tạo, năng lực sư phạm, khả năng dự báo các tình huống khó khăn cũng như hiểu thấu đáo về đối tượng học sinh trong lớp của người giáo viên Việc triển khai,

tổ chức các hình thức, phương pháp dạy học cần bám sát vào nội dung, mục tiêu dạy học và đặc điểm đối tượng người học Các hoạt động của giáo viên

và học sinh cần được tính toán, cân nhắc, triển khai thử nghiệm và rút kinh nghiệm, cải tiến thường xuyên Việc áp dụng các PPDHTC cải tiến, khắc phục những nhược điểm của từng phương pháp cần được tiến hành thường xuyên song song với việc lấy ý kiến phản hồi từ phía học sinh và đồng nghiệp Mặt khác, việc lựa chọn phương pháp, phương tiện dạy học còn bị chi phối bởi triết lý dạy học, sự nhận thức của chính giáo viên về vai trò của bản thân và học sinh Hiện nay, bên cạnh các PPDH truyền thống như thuyết trình, đàm thoại, vấn đáp còn có một số PPDHTC đang được đưa vào sử dụng ngày một nhiều như PPDH nêu vấn đề và giải quyết vấn đề, PPDH theo nhóm, PPDH theo dự án Xin giới thiệu sau đây một số PPDHTC mà chúng tôi đã sử dụng trong thiết kế hồ sơ dạy học

+ Phương pháp dạy học hướng dẫn tự nghiên cứu: Đây là phương pháp

mà học sinh được dẫn dắt qua từng bước để đạt tới mục tiêu dạy học Cụ thể

là nội dung dạy học được chia nhỏ ra từng phần, nhờ hệ thống mục tiêu chuyên biệt và hệ thống test mà học sinh có thể tự học và tự kiểm tra mức độ nắm vững các kiến thức, kĩ năng và thái đội từng bài Phương pháp này có thể

sử dụng khi dạy học các nội dung kiến thức có liên quan nhiều đến nội dung

đã học ở lớp dưới, các kiến thức nâng cao cập nhật không nhiều và không quá khó; đặc biệt phương pháp này rất phù hợp cho hình thức đào tạo giáo dục từ

xa nếu kết hợp với hình thức biên soạn tài liệu dạng mở

+ Phương pháp dạy học dự án: Dạy học theo dự án là một hình thức dạy học, trong đó học sinh dưới sự điều khiển và giúp đỡ của giáo viên tự lực giải quyết một nhiệm vụ học tập mang tính phức hợp không chỉ về mặt lý thuyết mà đặc biệt về mặt thực hành, thông qua đó tạo ra các sản phẩm thực hành có thể giới thiệu, công

bố được [5] Cấu trúc của dạy học theo dự án gồm 5 giai đoạn: Chọn đề tài và xác định mục tiêu của dự án, xây dựng đề cương, kế hoạch thực hiện dự án, thực hiện

dự án, thu thập kết quả và công bố sản phẩm, đánh giá dự án

+ Phương pháp dạy học hợp đồng: Học theo hợp đồng là một hình thức

tổ chức trong đó một loạt các hoạt động được phân công cho từng cá nhân học sinh trong một khoảng thời gian nhất định (ví dụ 1 tuần) Học sinh được cho một thời hạn nhất định để hoàn thành những hoạt động đó Học sinh tương đối tự giác trong việc quyết định về thời gian và thứ tự của các hoạt động khác nhau Các bước học theo hợp đồng bao gồm: lựa chọn nội dung, xây dựng hợp đồng, tổ chức kí và thực hiện hợp đồng, tổ chức trao đổi/chia sẻ (thực hiện linh hoạt) [2]

b) Chuẩn bị môi trường dạy học

Môi trường dạy học tối ưu là phòng học đủ rộng với chỗ ngồi thoải mái cho mỗi học sinh, có ánh sáng tới từng chỗ ngồi, không quá nóng hay quá lạnh, có đủ phương tiện nghe nhìn, không có mùi vị khó chịu

1.2.2.3 Giai đoạn kiểm tra - đánh giá và đánh giá cải tiến

Mục tiêu dạy học là căn cứ để giáo viên thiết kế các hình thức kiểm tra đánh giá, tức là đối chiếu kết quả học tập với mục tiêu dạy học Tuỳ từng bài học cụ thể, giáo vỉên có thể chuẩn bị 1, 2 bài kiểm tra đề đánh giá trong và sau giờ dạy làm cơ sở cho việc điều chỉnh hoạt động dạy học của thầy và trò Ngoài kiểm tra đánh giá thường xuyên, giáo viên cần thực hiện các bài kiểm tra đánh giá định kì (miệng, 15’, 45’, thi học kì) Các bài kiểm tra đánh giá định kì cũng được xây dựng trên cơ sở mục tiêu dạy học và theo một quy trình riêng

Về đánh giá cải tiến, sau mỗi bài giảng, giáo viên ghi chép lại cảm tưởng của mình, một nhận xét ngắn gọn, một đánh giá Những đánh giá đó sẽ chính

là tư liệu để giáo viên có kế hoạch đánh giá cải tiến kĩ năng nghề nghiệp của bản thân Sau một giai đoạn (học kì, năm học), giáo viên tổng kết tư liệu thu được và lập kế hoạch cải tiến cho hoạt động nghề nghiệp của bản thân cho giai đoạn sau Những tư liệu làm cơ sở cho việc xây dựng kế hoạch đánh giá cải tiến có thể là:

+ Thông tin phản hồi từ phía học sinh về hoạt động dạy - học

+ Thông tin phản hồi từ các bài kiểm tra - đánh giá mà học sinh thực hiện trong năm học

+ Kết quả học tập của học sinh sau một năm học

+ Đánh giá của đồng nghiệp sau dự giờ

+ Quan sát, đánh giá của chính giáo viên

+ Đánh giá của cán bộ quản lý tổ, trường

Quy trình lập kế hoạch cải tiến dựa trên đánh giá và tự đánh giá bao gồm:

1 Lựa chọn, phân tích những thông tin xác thực thu được từ nhiều nguồn tin khác nhau (học sinh, đồng nghiệp, phụ huynh, bản thân qua sát, quy định pháp quy )

2 Xây dựng các mục tiêu cải tiến cụ thể trong đó có mục tiêu ưu tiên

3 Quyết định hình thức cải tiến

4 Quyết định nhiệm vụ cải tiến, mức độ cải tiến

5 Quyết định thời gian cải tiến

6 Xây dựng các tiêu chí đánh giá cải tiến

7 Xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể

[9- tr.44]

1.3 Chuẩn kiến thức, kĩ năng và phân phối chương trình Đại số 9 THCS

Để xây dựng hồ sơ dạy học đạt chất lượng đòi hỏi phải bám sát chuẩn kiến thức kĩ năng và phân phối chương trình Đại số 9 THCS, coi đây là yêu cầu tiên quyết trong xây dựng hồ sơ dạy học

1.3.1 Chuẩn kiến thức, kĩ năng Đại số 9 THCS

Chuẩn là những yêu cầu, tiêu chí (gọi chung là yêu cầu) tuân thủ những nguyên tắc nhất định, được dùng để làm thước đo đánh giá hoạt động công việc, sản phẩm của lĩnh vực nào đó Đạt được những yêu cầu của chuẩn là đạt được mục tiêu mong muốn của chủ thể quản lý hoạt động, công việc, sản

phẩm đó[1,Tr 89-102] Chuẩn kiến thức, kỹ năng là các yêu cầu cơ bản, tối thiểu

mà tất cả HS cần phải đạt được sau từng giai đoạn học tập Chuẩn kiến thức, kỹ năng môn Toán đối với từng lớp ở bậc THCS đã được quy định tại Chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS (ban hành kèm theo Quyết định số 16/2006/QĐ - BGDĐT ngày 05 tháng 5 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) Dưới đây xin trích nội dung phần chuẩn kiến thức, kỹ năng môn Đại số lớp

thẳng cắt nhau, Giải bài toán bằng cách lập phương trình (bậc hai một ẩn) Tác giả đã lựa chọn và xây dựng cụ thể kế hoạch dạy học cho những tiết học này với dụng ý minh họa cho các kiểu soạn giáo án sử dụng trong dạy học Đại số 9 tiếp cận xu thế thế giới

Ví dụ Cho các đường thẳng:

y = 2x + 1 (d1;

y = - x + 1 (d2;

y = 2x – 3 (d3 Không vẽ đồ thị các hàm số

đó, hãy cho biết các đường thẳng d1, d2, d3 có vị trí như thế nào đối với nhau?

Giải bài toán

- Vận dụng được các bước giải toán bằng cách lập phương trình bậc hai

Bảng 1.1 Chuẩn kiến thức kĩ năngĐại số 9 THCS

“Nguồn: Bộ GD & ĐT 2006”

1.3.2 Phân phối chương trình Đại số 9 THCS

Phân phối chương trình Đại số 9 (dựa theo Phân phối chương trình của Bộ GD & ĐT ban hành) được nêu trong bảng 1.2 và bảng 1.3

Cả năm 140 tiết Đại số 70 tiết Hình học 70 tiết

Bảng 1.2 Khung chương trình Đại số 9 THCS

§7 Biến đổi đơn giản biểu thức chứa căn thức bậc hai (tiếp)

Luyện tập (Giải hệ phương trình bằng phương pháp thế và Giải hệ phương trình bằng phương pháp cộng đại số)

35

§6 Giải hệ phương trình bằng cách lập hệ phương trình (tiếp)

42

69

Bảng 1.3 Phân phối chương trình Đại số 9 THCS

“Nguồn: Bộ GD & ĐT 2006”

Kết luận chương 1

Việc soạn giáo án trước khi giảng cho học sinh là việc làm quen thuộc của mỗi giáo viên Song chỉ soạn giáo án thôi thì chưa đủ Trên cơ sở hiểu rõ tâm sinh lý lứa tuổi học sinh THCS, Chuẩn kiến thức kĩ năng và phân phối chương trình đại số 9 xây dựng hồ sơ dạy học đại số 9 qua 3 khâu: Chuẩn bị, thực thi và đánh giá cải tiến

Với cách xây dựng hồ sơ dạy - học này, người học sẽ nắm vững kiến thức bằng hoạt động tự giác, chủ động tích cực, đồng thời rèn khả năng tự học, năng lực giải quyết vấn đề, đây là những năng lực then chốt, cần thiết cho mọi HS Từ đó hiệu quả giáo dục sẽ được nâng lên, góp phần đạt được mục tiêu giáo dục

Chương 2 XÂY DỰNG HỒ SƠ DẠY HỌC ĐẠI SỐ 9 TRUNG HỌC CƠ SỞ

TIẾP CẬN XU THẾ THẾ GIỚI

Áp dụng quy trình xây dựng hồ sơ dạy học tiếp cận xu thế thế giới đã trình bày ở chương 1, trong chương 2 này chúng tôi thiết kế Hồ sơ dạy học Đại số 9 Các nội dung cơ bản của hồ sơ được xây dựng theo tinh thần bám sát chương trình đại số 9 đại trà ở trường THCS Hồ sơ này được cấu trúc gồm 3 phần:

- Chuẩn bị - Lập kế hoạch dạy học

- Thực thi kế hoạch dạy học

- Kiểm tra đánh giá và đánh giá cải tiến

2.1 Chuẩn bị - Lập kế hoạch dạy học

2.1.1 Phân tích nhu cầu

Bao gồm những nội dung chủ yếu:

- Xác định vị trí môn Toán 9 trong chương trình của bậc THCS (Theo quy định chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo): Chương trình Toán 9 (đại số và hình học) nằm trong bộ chương trình THCS môn Toán được Bộ Giáo dục Và Đào tạo ban hành năm 2002 Môn Toán 9 là một bộ phận cấu thành nên chương trình học của lớp 9 đồng thời làm hoàn thiện nội dung kiến thức kĩ năng cơ bản về Toán học cho học sinh THCS, làm nền tảng cho học sinh tiếp tục học lên bậc cao hơn; góp phần thực hiện đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, nhằm đáp ứng những yêu cầu của giáo dục và đào tạo trong giai đoạn công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đầu thế kỉ XXI

- Tìm hiểu điều kiện cơ sở vật chất, kĩ thuật của nhà trường; những đặc trưng điều kiện lịch sử văn hoá, kinh tế của địa phương để phục vụ cho việc dạy học môn học

- Điều tra đối tượng học sinh về nhu cầu học tập, hứng thú học tập, các

kết quả mà học sinh đạt được, những mong muốn của học sinh, trình độ của học sinh bằng các phiếu điều tra và đề kiểm tra như sau:

PHIẾU ĐIỀU TRA

Để giúp chúng tôi có thể đưa ra những biện pháp hỗ trợ tốt hơn cho các

em trong quá trình học tập đại số 9 ở trường THCS, mong các em hãy cho biết một số thông tin dưới đây Không có câu trả lời nào bị đánh giá đúng hoặc sai, các thông tin mang tính cá nhân sẽ được giữ bí mật tuyệt đối

Câu 1 Em đồng ý hay không đông ý với các ý kiến dưới đây?

(Hãy tích chọn vào một ô phù hợp với quan điểm của em )

khác nhau của một bài tập đại số

Đồng ý Không

đồng ý

có liên quan đến đại số

kiện xảy ra xung quanh mình

phổ thông hay đại học

Câu 2 Hãy cho biết mức độ thực hiện những công việc sau đây của em

(Hãy tích chọn vào một ô phù hợp với em )

Rất thường xuyên

Thường xuyên

Thỉnh thoảng

Hầu Như không

hỏi khả năng tư duy toán học

đề có liên quan đến đại số

những vấn đề có liên quan đến

đại số

Câu 3 Mỗi tuần em dành bao nhiêu thời gian để học toán đại số?

(Hãy tích chọn vào một ô phù hợp với em)

Không học

Dưới

2 tiếng

2-4 tiếng

4-6 tiếng

6 tiếng trở

lên

trường

(ngoại khoá, học thêm)

Câu 4 Khi học đại số ở trường, các hoạt động sau diễn ra như thế nào?

(Hãy tích chọn vào một ô phù hợp với em)

Trong tất cả các giờ học

Hầu hết các giờ học

Trong một vài giờ học

Hầu như

không

1 Học sinh có cơ hội để trình bày ý kiến

2 Học sinh có cơ hội thực hành, liên

hệ thực tiễn

3 Học sinh đƣợc yêu cầu đặt ra các

câu hỏi dự kiến cần giải quyết liên

quan đến bài học

4 Học sinh đƣợc yêu cầu áp dụng kiến

thức mới học vào giải thích một vấn

Câu 5 Hãy cho biết kết quả học tập môn Toán của em

(Hãy tích chọn vào một ô phù hợp với em )

Tốt (> = 8,0)

Khá (7,0 – 7,9)

TB (5,0 - 6,9)

Yếu (< 5,0)

1 Về phía giáo viên:

………

2 Về phía bản thân:

………

Câu 6 Em mong muốn giáo viên giảng dạy đại số như thế nào?

(về phương pháp, cách kiểm tra…)

……… Câu 7 Em thấy phương pháp kiểm tra đại số hiện nay đã phù hợp chưa?

Câu 8 Em có thể chia sẻ với chúng tôi một số quan điểm của mình về cách học và kiểm tra đại số hiện nay (những hạn chế và mong muốn hướng đổi mới theo cách của em)?

……… Câu 9 Em có thể chia sẻ với chúng tôi một số ý kiến của mình về điều kiện

cơ sở vật chất kĩ thuật, các trang thiết bị phục vụ học tập đại số cũng như các môn học khác ở trường, lớp em hiện nay?

……… Câu 10 Em hãy cho biết những kĩ năng, kiến thức đại số mà em cần xem xét lại và cải thiện?

………

Xin cảm ơn các em đã giúp đỡ chúng tôi hoàn thành phiếu điều tra này!

PHIẾU ĐIỀU TRA NHU CẦU HỌC SINH (ví dụ điều tra trước khi học tiết 44 Ôn tập chương 3)

Họ và tên:……… Lớp:………

Hãy ghi lại những gì em biết về Hệ phương trình bậc nhất hai ẩn Sau

đó viết ra những câu hỏi cho những điều muốn biết về những kiến thức, kĩ năng trong bài Ôn tập chương 3 Khi hoàn thành bài học, hãy ghi lại những gì

em đã học được

Thắc mắc

Những điều em Hiểu được sau bài học

c) x  0 d) Xác định với mọi giá trị của x

Câu 2: Cho hàm số y = f(x) = x 2.Câu nào sau đây sai?

a) f(0) = -2 b) f(-1) = 1

c) f(2) = 0 d) Không có câu nào sai

Câu 3: Các hàm số nào sau đây đồng biến trên tập số thực R ?

a) y = -x + 3 b) y = 3 – 2x c) y = ( 2-1) x - 3 d) y = ( 3  5) x - 3

Câu 4: Điểm nào sau đây thuộc đồ thị hàm số y = -x + 1

a) A(1; 2) b) C(2; 2)

c) B(0; 1) d) D(0; 0)

Câu 5: Đồ thị y = 2x + 3 cắt trục tung và trục hoành lần lượt tại các điểm :

a) (0 ;3) và (0 ; -1,5)

b) (0 ;3 ) và (1,5 ;0)

c) (3 ;0) và (1,5 ;0)

d) Qua gốc toạ độ O (0 ;0) và qua (1 ;5)

Câu 6: Đồ thị y = -2x + 1 cắt với đồ thị hàm số nào dưới đây ?

a) y = -2x +3 b) y = 1 - 2 x

c) y = 3 x + 5 d) Cắt cả 3 đồ thị hàm số trên Câu 7: Cho hai hàm số bậc nhất y =(a – 1)x + b - 1 và y = (3 – a)x + 4

Với giá trị nào của a , b thì hai đường thẳng song song ?

II Tự luận (6 điểm)

Bài 1 Cho hàm số bậc nhất y = a x + 3

a) Xác định hệ số a biết đồ thị hàm số đó song song với đồ thị hàm số

y = 2x

b)Vẽ đồ thị với hệ số a đã tìm được

c) Gọi giao điểm của đồ thị hàm số đã cho với trục Ox, Oy lần lượt là A,

B Tính diện tích tam giác OAB (đơn vị trên hai trục bằng 1cm)

Bài 2 Chứng minh rằng hàm số y = 3 2x nghịch biến trên tập xác định của hàm số

Đáp án

I –Trắc nghiệm: 4 điểm (mỗi câu đúng 0,5 điểm)

II- Tự luận (6 điểm)

Bài 1(4 điểm)

(1,5 điểm)

2.1.2 Lập kế hoạch dạy học

Trên cơ sở các thông tin thu được từ khâu phân tích nhu cầu, căn cứ

vào mục tiêu, vị trí môn Toán 9 trong chương trình giáo dục THCS, mục tiêu

chi tiết từng bài học và đặc điểm tình hình, nhu cầu, nguyện vọng của học

sinh lập kế hoạch dạy học

KẾ HOẠCH DẠY HỌC ĐẠI SỐ 9

1 Môn học: Đại số

2 Chương trình: Cơ bản

3 Học kì: I, II Năm học 2010 – 2011

4 Họ và tên giáo viên:………Điện thoại………

5 Địa điểm văn phòng Tổ bộ môn:

Điện thoại:

Lịch sinh hoạt tổ: Chiều thứ 5 tuần 2, 3 hàng tháng

Phân công trực tổ:

6 Các chuẩn của môn học (theo chuẩn do Bộ Giáo dục & Đào tạo ban hành:

Quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT ngày 05 tháng 5 năm 2006 của Bộ

A

Chương trình đại số 9 THCS bao gồm 4 chương được xây dựng trên nguyên tắc quán triệt mục tiêu của môn Toán ở trường THCS, đảm bảo tính thống nhất và tính hệ thống của chương trình môn Toán trong nhà trường phổ thông Sau khi kết thúc năm học, học sinh sẽ phải đạt được những yêu cầu như chuẩn kiến thức kĩ năng môn Toán 9 (phần đại số) mà Bộ GD & ĐT đã ban hành kèm theo quyết định số 16/2006/QĐ-BGDĐT về việc ban hành Chương trình giáo dục phổ thông Sau đây xin được trích dẫn những yêu cầu

mà học sinh phải đạt được sau khi học xong chương 3 “Hệ phương trình bậc nhất hai ẩn”

§1 Phương trình bậc

nhất hai ẩn

Hiểu khái niệm phương trình bậc nhất hai ẩn, nghiệm và cách giải phương trình bậc nhất hai ẩn

§2 Hệ hai phương trình

bậc nhất hai ẩn

Hiểu khái niệm hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn và nghiệm của hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn

bằng phương pháp

cộng đại số, phương

Vận dụng được các phương pháp giải hệ hai phương trình bậc