Lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả sút bóng cầu môn bằng mu trong bàn chân cho đội tuyển bóng đá nam trường THPT Xuân Hoà, Vĩnh Phúc

Tôi xin cam đoan đề tài “Lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả sút bóng cầu môn bằng mu trong bàn chân cho đội tuyến bóng đá nam trường trung học phố thông Xuân Hòa - Vĩnh Phúc” là công trì

LUONG THE LONG

LỰA CHỌN BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU

QUA SUT BONG CAU MON BANG MU TRONG BAN CHAN CHO DOI TUYEN BONG DA NAM TRUONG THPT

XUAN HOA - VINH PHUC

KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP ĐẠI HỌC

HÀ NỘI, 2012

KHOA GIAO DUC THE CHAT

LUONG THE LONG

LUA CHON BAI TAP NANG CAO HIEU

QUA SUT BONG CAU MON BANG MU

TRONG BAN CHAN CHO DOI TUYEN

BONG DA NAM TRUONG THPT

XUAN HOA - VINH PHUC

KHOA LUAN TOT NGHIEP DAI HQC

Tên tôi là: Lương Thế Long

Sinh viên lớp k34 khoa giáo dục thé chat Truong ĐHSP Hà nội 2 Tôi xin cam đoan đề tài “Lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả sút bóng cầu môn bằng mu trong bàn chân cho đội tuyến bóng đá nam trường trung học phố thông Xuân Hòa - Vĩnh Phúc” là công trình nghiên cứu của riêng tôi, đề tài không trùng với kết quả nghiên cứu của các tác giả khác Các kết quả nghiên cứu này mang tính thời sự cấp thiết đúng thực tế khách quan của trường THPT Xuân Hòa — Vĩnh Phúc

Hà Nội, ngày tháng .năm 2012

Sinh viên

Lương Thế Long

1 GDTC-GDQP _ : Gido duc thé chat - Gidéo duc quéc phong

2 THPT : Trung hoc phé thong

79020010177 4 1

CHƯƠNG I1: TỎNG QUAN CÁC VẤN ĐÈ NGHIÊN CỨU 4 1.1 Đặc điểm bóng đá hiện đại 25-222222+22xzeEEEEtEEketrkxrrrkrrrrrrcee 4 1.2 Cơ sở lý luận về kỹ thuật đá bóng bằng mu trong bàn chân 5 1.3 Những quy tắc về huấn luyện bóng đá -2- 222 22+ zz+xeczecrree 10 1.4 Đặc điểm tâm sinh ly tuổi lứa tuổi hoc sinh THPT - 13 1.5 Cơ sở lý luận xây dựng bài tập - - Ăn SH ni, 16

CHƯƠNG 2: NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP VÀ TÓ CHỨC NGHIÊN

000007 a ,ÔỎ 19

2.2 Phuong phap nghién CUU 19 2.3 TG chive mghin COU ssecsssessssessssessssecsssecsssscsseccssessssecsssecssesessecsssecsssecssee 22 CHƯƠNG 3: KẾT QUÁ NGHIÊN CỨU -2-©-2+cxc+czcsrxesrxeee 23 3.1 Đánh giá thực trạng công tác giáo dục thé chat và năng lực sút bóng cầu môn của đội tuyên bóng đá nam trường trung học phô thông Xuân Hòa - Vĩnh

lu TT 23

3.2 Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả các bài tập sút bóng cầu môn cho đội tuyển bóng đá nam trường THPT Xuân Hòa - Vĩnh Phúc 26

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ, - 2222522222222 39 TÀI LIỆU THAM KHẢO . 2 ©22¿22E22+2EEE2CEEEEESEEEerrrrkecrrrkx 4I

Biểu bảng Nội dung Trang

Bảng 3.3 Kêt quả kiêm tra sút bóng cau môn

bằng mu trong bàn chân của nam đội tuyển bóng đá nam trường THPT Xuân Hòa

26

Bảng 3.4 Kêt quả phỏng vân lựa chọn bài tập

nâng cao hiệu quả sút bóng cầu môn bằng mu trong bàn chân cho đội tuyển bóng đá nam trường THPT

Xuân Hòa (n = 20)

28

Bảng 3.5 Két quả phỏng vân lựa chọn các test

đánh giá hiệu quả sút bóng cầu môn bằng mu trong bàn chân (n = 20)

31

Bảng 3.6 Kết quả kiểm tra trước thực nghiệm

của hai nhóm đối chứng và thực

hai nhóm đối chứng và thực nghiệm (nA= ng= 12 VĐV)

35

Bảng 3.9 Kết quả kiểm tra của các test của

nhóm thực nghiệm trước thực nghiệm

và sau thực nghiệm bằng phương pháp tự đối chiếu (nA= 12 VDV)

36

Bảng 3.10 Kêt quả kiêm tra các test của nhóm

đối chứng trước thực nghiệm và sau 37

lién tuc 5 qua, 16m50

vào cầu môn của hai nhóm đối chứng

phương tiện dé phát triển con người toàn diện củng cố và tăng cường sức khỏe cho nhân dân lao động, góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho mọi người Cùng với sự phát triển của xã hội loài người TDTT là một bộ phận không thể thiếu được trong nền văn hoá của mỗi dân tộc cũng như nền văn minh của nhân loại Lịch sử xây dựng và phát triển nền TDTT nước ta 60 năm qua quán triệt tư tưởng của chủ tịch Hồ Chí Minh: “Đôn cường nước thịnh” [3] Những thành quả của TDTT thể hiện sự quan tâm của Đảng và Chính phủ cùng với sự ủng hộ ngày càng mạnh mẽ của nhân dân, quá trình đi lên của TDTT nước nhà là nhằm hướng tới mục tiêu xây dựng một nền TDTT phát triển, tiến bộ có tính dân tộc, khoa học

và nhân dân

Ngày nay TDTT không những giúp con người nâng cao sức khoẻ, phát triển thé chat, cân đối về tầm vóc cơ thể, phòng ngừa bệnh tật góp phần giáo dục các phẩm chất nhân cách, đáp ứng nhu cầu về học tập mà còn giúp tăng cường tình đoàn kết giữa các dân tộc và tạo các mối quan hệ hữu nghị hoà hợp giữa nước ta

với các nước trong khu vực và trên thế giới

Nhận thức được vai trò và tầm quan trong cua TDTT đối với sức khoẻ nhân

dân, đối với vận mệnh của đất nước chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói “ Mỗi mới người dân yếu ớt tức là làm cho cả nước yếu ớt một phần, mỗi một người dân khoẻ

mạnh tức là lam cho ca nước mạnh khoẻ ”[3].Vì vậy nghành TDTTT cần quan tâm

nhiều đến giáo dục thé chat trong trường học, phong trào thể thao quần chúng và thê thao thành tích cao

Để thực hiện tư tưởng của người, trong công cuộc xây đựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam XHCN, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm tới việc chăm sóc và bồi dưỡng sức khoẻ cho nhân dân, đặt biệt là thế hệ trẻ những chủ nhân tương lai của

đât nước.

Bóng đá là một môn thể thao được quốc tế hóa phổ biến rộng khắp trên thé giới và được nhiều người yêu thích, say mê Người ta coi bóng đá là môn thể thao

“ vua” bởi tính hấp dẫn lôi cuốn của nó đã thu hút đông đảo quần chúng tham gia tập luyện và thi đấu Bóng đá còn là một môn thê thao mang tính nghệ thuật cao và nếu cường điệu thêm một chút thì nó là môn nghệ thuật của nghệ thuật và đầy đủ

trí tuệ

Hơn thế nữa bóng đá là môn thể thao mang tính đoàn kết, hữu nghị và sự hiểu biết lẫn nhau giữa các quốc gia, các tỉnh thành các ngành và địa phương Ở

Việt Nam, Bóng đá được đưa vào Việt Nam khi thực dân Pháp xâm lược và đô hộ

nước ta Ngay từ buôi sơ khai bóng đá đã thu hút được số lượng người tham gia tập luyện và thi đầu ngày càng đông

Xuất phát từ những ưu điểm trên của bóng đá các em học sinh đội tuyển bóng đá nam trường trung học phổ thông Xuân Hòa luôn tự giác tích cực tham gia tập luyện ở các buôi tập luyện của đội tuyển nhằm hoàn thiện và nâng cao trình độ

kỹ thuật về môn thể thao này Trong đó kỹ thuật sút bóng bằng mu trong bàn chân được các cầu thủ sử dụng nhiều trong quá trình tập luyện và thi đấu vì nó là kỹ thuật nếu thực hiện tốt sẽ phát huy rất lớn khả năng chuyền bóng và sút bóng cầu môn Tuy nhiên, đây là một kỹ thuật khó, để hình thành được kỹ năng, kỹ xảo vận động là quá trình lâu dài, cần có phương pháp tập luyện và hệ thống bài tập phủ hợp

Xuất phát từ lý do trên chúng tôi đã lựa chọn và tiến hành nghiên cứu đề tài

“Lua chon bài tập nâng cao hiệu quả sút bóng cầu môn bằng mu trong ban chân cho đội tuyển bóng đá nam trường THPT Xuân Hòa - Vĩnh Phúc”

* MUC DICH NGHIEN CUU

Mục đích nghiên cứu của đề tài là lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả sút bóng cầu môn bằng mu trong bàn chân cho đội tuyển bóng đá nam trường THPT Xuân Hòa - Vĩnh Phúc và khẳng định được hiệu quả của các bài tập,

từ đó tạo điều kiện cho đội tuyển tập luyện và thi đấu đạt kết quả cao.

CHƯƠNG 1

TONG QUAN VAN DE NGHIEN CUU

1.1 BAC DIEM BONG DA HIEN DAI

Bóng đá là một môn thể thao được quốc tế hóa phổ biến rộng khắp trên thé giới, trở thành một trong những môn thể thao mang đậm tính nghệ thuật cao hấp dẫn nhất hành tinh Trong thi đấu bóng đá các cầu thủ sử dụng đôi chân là chủ yếu

để khống chế và điều khiển trái bóng trên sân theo ý muốn và mục đích của mình Trong quá trình thi đấu các cầu thủ luôn phải khắc phục những hành động đối kháng, cán trở của đối phương bằng cách linh hoạt chạy, nhảy, dừng đột xuất, thay đối phương hướng và tốc độ động tác, giữ bóng, dẫn bóng, đá bóng, đánh đầu để

tạo cho hoạt động của mình phù hợp với tình huống xảy ra trên sân

Bóng đá là môn thể thao mang tính tập thể, một trận đấu bóng đá được tiến hành trên một sân rộng với hai đội, mỗi đội có 11 cầu thủ Trong một đội bóng các cầu thủ rất quan trọng, một đội bóng hay không thẻ thiếu những cầu thủ xuất sắc Tuy nhiên, không phải cầu thủ nào cũng có kỹ thuật tốt như nhau, kỹ thuật đá bóng rất đa dạng, chiến thuật phức tạp nên việc nắm vững kỹ thuật là một việc khó cần

phải có một quá trình khổ luyện lâu dài Điều đó đòi hỏi cầu thủ phải biết chơi có

tổ chức, biết phối hợp chặt chẽ với nhau, hỗ trợ cho nhau trong tắn công cũng như trong phòng thủ vì mục đích chung của toàn đội là giành chiến thắng, do vậy tính tập thé trong thi đấu cũng đòi hỏi ngày càng cao, trong tấn công cũng như trong phòng thủ đòi hỏi toàn đội phải tham gia Thực chất của việc nâng cao trình độ chiến thuật là nâng cao trình độ hiệp đồng tổ chức tắn công và phòng thủ, nâng cao tính tập thể của bóng đá

Bóng đá là môn thể thao phức tạp, luôn có sự cản phá, chống đối quyết liệt của đối phương, không có tình huống và trùng lặp và không có khuân mẫu thích hợp cho mọi trường hợp Trong thi đấu bóng đá sự phối hợp chiến thuật khó khăn

và phức tạp hơn nhiều so với số môn bóng khác bởi một trận đấu bóng đá có số đông cầu thủ tham gia trên một sân rộng, trong một thời gian dài cầu thủ vừa phải dùng chân di chuyển, vừa phải điều khiển khống chế quả bóng luôn chuyên động

và vô vàn tình huống xảy ra các cầu thủ phải giải quyết tức thời, mà trong thực tế các tình huống đó diễn ra rất đa dạng và không hề lặp lại Đây là điều vô cùng khó khăn và đồng thời vô cùng hấp dẫn của bóng đá

Bóng đá là môn thê thao có tính đối kháng cao, trong thi đấu đội nào cũng

muốn giành chiến thắng Vì vậy, các đội bóng thường sử dụng mọi biện pháp trong khuân khổ luật cho phép đề tiến hành tấn công cũng như phòng thủ Có thể nói trận đấu bóng đá là cuộc đấu ý chí, đấu trí, đấu lực, đấu về trình độ kỹ chiến thuật giữa hai đội, cuộc đấu này lại được tiến hành trong thời gian dài với sự đối kháng của

các cầu thủ Do đó có thể nói tính chiến đấu thể hiện trong trận đấu rất cao, đội nào

thể hiện sự vượt trội về mọi mặt mới có thể làm chủ trận đấu và giành chiến thắng

Cũng như các môn thể thao khác bóng đá có tác dụng bồi dưỡng con người

về mặt ý chí, phẩm chất đạo đức, tăng cường sức khỏe và nâng cao các tố chất thể lực, tăng cường tính hữu nghị và sự hiểu biết giữa các địa phương, dân tộc và các quốc gia

1.2 CO SO LY LUAN VE KY THUAT DA BONG BANG MU TRONG BAN

CHAN

1.2.1 Đặc điểm kỹ thuật đá bóng bằng mu trong bàn chân:

Là kiểu đá bóng cơ bản và thông dụng được sử dụng rất phổ biến vì động tác thực hiện dễ, thuận lợi khi lăn mọi hướng, bóng bồng, bóng chết Kiểu đá này có

ưu điểm tạo đường bóng đi căng và chính xác Có tác dụng rất lớn trong chuyền bóng và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong sút cầu môn và phá bóng

1.2.1.1.Giai đoạn chạy đà:

Đường chạy chếch 45° so vối hướng bóng đi Khi chạy đà, tốc độ tăng dần

đều, bước ngắn, tần số cao để dễ điều chỉnh bước cuối cùng khi đặt chân trụ Bước

cudi cùng khi chuẩn bị đặt chân trụ phải dai dé giảm độ lao của cơ thể về trước, tạo điều kiện thuận lợi cho giai đoạn tiếp theo Do hướng chạy đà chếch nên thực tế tư thế than người hơi ngả vào phía trong, đường chạy đà hơi vòng, biên độ động tác tay vung lớn, chạy đà phải thoải mái, tránh gò bó căng thăng

1.2.1.2 Giai đoạn đặt chân trụ:

Giai đoạn này có tác dụng nhằm tạo thành điểm tựa vững chắc của trọng tâm

cơ thể Động tác đặt chân trụ từ gót chân chuyển qua má ngoài rồi tới mũi bàn chân, mũi bàn chân trụ phải thắng với hướng định đá đi Tư thế thân người nghiêng

về chân trụ phải thắng với hướng định đá đi Tư thế thân người nghiêng về chân trụ

và hơi ngả về sau, đầu gối chân trụ hơi khuyu xuống để giữ thăng bằng, trọng tâm

cơ thể dồn vào chân trụ

Vị trí chân trước đặt cách bóng chừng 20 — 25cm về phía bên và lùi phía sau một chút (đường tiếp tuyền của bóng với mặt đất) Tất nhiên tùy thuộc vào tầm vóc

và thói quen của từng cầu thủ

1.2.1.3 Giai đoạn vung chân lăng:

Khi vung chân về sau, đùi hơi mở ra do ảnh hưởng của các cơ dudi, dang va

xoay đùi ra ngoài, đường vung chân về sau hơi chếch về phía chân trụ Để giữ thang bang cho co thé, tay đối diện với chân lăng cũng đánh mạnh về sau

Sau khi chân lăng vung hết ra thì chuyển động ngược chiều về trước, lúc này bàn chân duỗi hết và hơi bẻ ra chuẩn bị cho giai đoạn tiếp xúc bóng Động tác

vung về trước làm cho đùi hơi kép lại và khi đùi gần tới phương thẳng đứng thì

đường chuyển động của chân gần như thăng hàng với hướng sút bóng (lúc đó bản chân vẫn bẻ ra ngoài) Tay đối diện với chân đá và thân người hơi gập xuống làm nhiệm vụ giữ thăng bằng, vừa hỗ trợ cho hoạt động của cơ chân

1.2.1.4 Giai đoạn tiếp xúc bóng:

Là giai đoạn quan trọng nhất quyết định toàn bộ kỹ thuật sút bóng bởi vì điểm tiếp xúc quyết định tính bản chất của quả bóng được đá đi và quyết định hình thức bay của bóng Giai đoạn này quyết định độ chuẩn xác giúp bóng đi đúng đích

Vi trí tiếp xúc của chân với bóng là cạnh trong của các xương giữa bàn chân

- tính từ ngón cái tới phía trong mắt cá chân Do đường vung chân khi đá mu trong tạo thành một mặt phẳng của đất bằng một góc nhọn nên mu trong bàn chân tiếp xúc bóng cũng hơi chếch Bàn chân tuy bẻ ra ngoài nhưng giữ ở tư thế vững chắc, nhờ thế mà động tác đá vẫn mạnh và cô chân không bị chấn thương (do đá lỏng) Mặt khác, mặc dù đường vung chân chếch nhưng mu trong bàn chân tiếp xúc đúng phía sau của quả bóng và lực đã thông qua tầm đá về trước (đường vung chân thắng hướng về trước) vì thế đường bóng đi thăng, không bị xoáy

Những cầu thủ mới tập thường mắc khuyết điểm là không duỗi hết mu bàn chân và tiếp xúc bóng lệch tâm bóng, vì thế bóng không đi đúng mục tiêu và bị xoáy lệch hướng, đồng thời bị phân tán lực nên bóng đi yếu, không căng được

Đối với cầu thủ có trình độ kỹ thuật cao có thể vận dụng kỹ thuật này dé đá bóng vòng cung “hình quả chuối” vì cầu thủ chủ động tiếp xúc lệch tâm bóng, miết

từ phía ngón cái lướt vòng qua lòng bàn chân

1.2.1.5 Giai đoạn kết thúc:

Khi đá bóng đi thì tiếp tục đưa hông về trước, chân đá sau khi vung về trước thì hạ xuống đất tiếp tục bước 1 - 2 bước để giảm tốc độ chuyên động của cơ thể Hai tay dang rộng tự nhiên đề giữ thăng bằng cho cơ thẻ

Nếu như bóng vừa đá đi mà chân đã dừng đột ngột hoặc thu lại liền sẽ ảnh hưởng đến đường bóng di

1.2.2 Đặc điểm dạy học kỹ thuật đá bóng bằng mu trong bàn chân

Điểm cơ bản trong việc dạy học động tác là phải đảm bảo được mỗi liên hệ

tối ưu giữa các yếu tố, từ đó việc hình thành kỹ năng, kỹ xảo sẽ nhanh hơn Mặt khác trong yêu cầu kỹ thuật động tác cần làm tăng tính biến đổi không ngừng, phù hợp với luật thích ứng — phát triển — lại thích ứng — lai phát triển kế cả việc không ngừng thay đổi tình huống, mục đích giúp cho học sinh nâng cao khả năng tiếp thu động tác kỹ thuật, thúc đây nhanh quá trình hình thành kỹ năng kỹ xảo trong việc học kỹ thuật, linh hoạt trong tập luyện và thi đấu

Để xác định các giai đoạn của quá trình giảng dạy, phải dựa trên quy chế quy luật nhận thức và quy luật hình thành kỹ năng, kỹ xảo là mục đích của giảng dạy Vì nó là mức độ đạt được trong thực hiện động tác, qua từng giai đoạn học tập

kỹ năng, kỹ xảo có sự khác nhau về mức độ tiếp thu kỹ thuật động tác

Kỹ năng vận động thể hiện ở mức độ thấp hơn kỹ xảo tức là ở mức độ nắm được mau chét và thực hiện kỹ thuật động tác Nếu kỹ năng vận động không được

củng cố liên tục có thể sẽ bị phá vỡ Nếu kỹ năng được lặp lại nhiều lần thì động

tác sẽ trở nên nhuần nhuyễn thuần thục, động tác sẽ dần chuyên sang tự động hóa

và kỹ năng đó sẽ trở thành kỹ xảo Đặc điểm tiêu biểu chính của kỹ xảo vận động

thể hiện ở mức thực hiện động tác một cách tự động ở độ vững chắc cao

Một điểm quan trọng nữa là hiệu quả công tác giảng dạy nói chung và giảng

dạy kỹ thuật này nói riêng phụ thuộc vào mức độ thỏa mãn các tiền đề sau:

- Sẵn sàng tiếp thu động tác: Trước khi giảng dạy một động tác nào đấy phải nắm được xem người tập đã sẵn sàng tiếp thu chưa, nếu chưa chuẩn bị sơ bộ có thể phát hiện được bằng các bài tập kiểm tra các thông tin về kinh nghiệm vận động bước đầu của người tập, các bài tập chuẩn bị, đặc biệt là các bài tập dẫn dắt, sự chuẩn bị thường biếu hiện ở 3 yếu tố:

+ Mức độ phát triển các tố chất thể lực + Khả năng vận động

+ Yếu tố tâm lý

Qua quá trình học động tác đá bóng bằng mu trong bàn chân có đặc tính là: Qúa trình dạy học động tác phải dựa trên giai đoạn tương ứng của quá trình hình thành các kỹ năng, kỹ xảo Quá trình tập luyện kỹ năng trở thành kỹ xảo vận động

ở mức tương đối hoàn thiện thì phải qua 3 giai đoạn tiêu biểu khác nhau cả về nhiệm vụ sư phạm lẫn về phương pháp giảng dạy

* Giai đoạn 1: Dạy học ban đầu về động tác Nó tương ứng với giai đoạn thực hiện kỹ thuật động tác ở mức độ chung Các động tác hoạt động còn vụng về, thô và hiệu quả thấp.

* Giai đoạn 2: Thể hiện tiêu biểu trong qúa trình dạy học động tác là đi sâu, chỉ tiết hóa, trọng tâm, nâng cao yêu cầu Kết quả là khả năng vận động được chính xác một phần kỹ thuật, kỹ năng được chuyển hóa, được chuyên thành kỹ xáo

* Giai đoạn 3: Củng cố hoàn thiện và nâng cao mọi kết quả đạt được ở giai đoạn 2 Mục đích giúp cho kỹ xảo được vững chắc Ở giai đoạn này việc khắc phục một số nhược điểm nhỏ của người tập rất cần thiết, điều quan trọng là giáo viên phải chỉ ra cho họ được điểm yếu đó và có phương pháp sửa chữa tối ưu nhất Một yêu cầu quan trọng nữa là phải đảm bảo yêu cầu của các nguyên tác giảng đạy là từ

dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp để sao cho người tập có thế tiếp thu kỹ thuật một cách có hiệu quả và nhanh nhất

Như vậy: Cơ sở lý luận của việc tăng nhanh khả năng tiếp thu kỹ thuật đá bóng bằng mu trong bàn chân bao gồm những điểm cơ bản sau:

- Hiểu và nắm chắc nguyên lý kỹ thuật động tác đá bóng bằng mu trong bàn chân

- Phải căn cứ vào nguyên lý quy luật nhận thức và quy luật hình thành kỹ năng, kỹ xảo vận động của con người

- Phải có phương pháp giảng dạy tối ưu, đúng quy trình và đảm bảo tuân thủ theo yêu cầu của nguyên tắc huấn luyện và giảng dạy

1.3 NHUNG NGUYEN TAC VE HUAN LUYEN BONG DA

+ Khả năng nhận thức về mục đích, nhiệm vụ của người tập luyện

+ Ảnh hưởng của các khoa mục đối với đặc tính người tập luyện

+ Khả năng tiếp thu tri thức và sự ứng dụng của nó vào thực té thi dau

Tất cả mọi người tập luyện, ngoài tính tự giác do lòng ham mê mà còn phải làm cho mình có một bản lĩnh: Chủ động, lý trí, biết ghép mình vào kỹ thuật, tự giác, chặt chẽ Có như vậy mới vượt qua được những khó khăn gian khổ trong tập luyện

1.3.2 Nguyên tắc trực quan:

Là một trong những nguyên tắc giảng dạy, huấn luyện có hiệu quả cao nhất,

là phương pháp đơn giản, đễ hiểu Trong nguyên tắc này ở khâu thực hành có thê chia ra làm 2 loại: Trực quan trực tiếp và trực quan gián tiếp

+ Trực quan trực tiếp

Là phương pháp giới thiệu các bài tập, động tác thật cho người tập luyện

“xem” và “nhìn” thấy toàn bộ Như: HVL làm mẫu kĩ thuật động tác đá bóng bằng lòng bàn chân cho vận động viên xem

+ Trực quan gián tiếp

Là phương pháp giới thiệu các bài tập, động tác không “thật” nhưng đúng và thường là rất chính xác, mẫu mực Trực quan gián tiếp có thế là toàn bộ như phim,

và cũng có thể là không toàn bộ như xem tranh ảnh

1.3.3 Nguyên tắc hệ thống và liên tục:

Trong công tác giảng dạy và huấn luyện bóng đá, về phía truyền thụ cũng như về phía tiếp thu, cần duy trì tính hệ thống và liên tục Người giáo viên, HLV nếu không đảm bảo được tính hệ thống khoa học thì quá trình huấn luyện sẽ bị gián đoạn làm cho người tập mắt khả năng tích lũy liên tục Do đó, không thể nâng cao được hiệu suất tiếp thu dẫn đến kết quả kém, đôi khi có thể phá hủy những gì

trước đó đã đạt được

Nguyên tắc hệ thống và liên tục còn đảm bảo cho phương pháp giảng dạy được tiến hành theo trình tự từ đơn giản đến phức tạp, từ đễ đến khó, từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ cơ bản đến nâng cao

1.3.4 Nguyên tắc dễ tiếp thu:

Muốn đảm bảo thực hiện tốt nguyên tắc này thì trong giảng dạy, huấn luyện đòi hỏi người giáo viên, HLV phải dành nhiều thời gian cho việc chuẩn bị giáo trình, giáo án Bên cạnh đó giáo viên, HLV cần phải có những bài tập phong phú

cả về nội dung và cách thức tiến hành dé phù hợp với từng đối tượng tập luyện Bài

tập càng có tính hấp dẫn thì càng dễ tập và càng có hiệu quả cao Không những thế người giáo viên, HLV cũng cần phải chuẩn bị tốt phương tiện và dụng cụ tập luyện Lựa chọn dụng cụ tập luyện hợp lí cũng góp phần tạo cho đối tượng tập luyện khả năng dễ tiếp thu

Muốn thực hiện nguyên tắc dé tiếp thu cũng cần phái phát huy tốt nguyên tắc

hệ thống, tức là đảm bảo tiến hành từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp

1.3.5 Nguyên tắc củng cố và nâng cao

Quá trình tiếp thu trong tập luyện bóng đá mà chủ yếu là tiếp thu các kĩ thuật, bài tập mới diễn ra như sau: Lúc đầu là mới lạ khó thực hiện, tiếp đến quen dần và trở thành đễ dàng, rồi qua một thời gian củng cố liên tục mà nó trở thành của riêng mình, trở thành thói quen (kỹ xảo động tác), đó là quá trình củng có và nâng cao

Củng cố đòi hỏi sự lặp lại nhiều lần theo đặc tính tăng cường Sự lặp lại này

có khi là nhiều ngày, hằng năm Quá trình lặp lại chính là sự vận động của “lượng”

dễ tới một mức độ nào đó tạo nên bước nhảy vọt từ “lượng” biến thành “chất”

bước sang khái niệm nâng cao Trong bóng đá, nâng cao chủ yếu được biểu hiện ở tính sử dụng, thi đấu, củng cố bao giờ cũng phải đi trước và là cơ sở của nâng cao, đồng thời nâng cao cũng sẽ là cái mốc mới cho việc hình thành mức độ củng cố mới Đó là hai phạm trù của sự phát triễn liên tục, không ngừng trong hoạ động tập luyện thê dục thé thao

1.3.6 Nguyên tắc sử dụng hợp lý lượng vận động:

Hoạt động trong bóng đá dù ít hay nhiều đều phải thông qua một khối lượng vận động nhất định thích với từng đối tượng cụ thé.

Trong khái niệm về lượng vận động có hai yếu tố là lượng vận động thể lực

- Thời gian của bài tập:

Tỷ lệ nghịch với tốc độ vận động Trong luyện tập bóng đá thông thường một nội dung tập từ 20 giây đến 2 phút, phụ thuộc vào tốc độ của bài tập Nói chung không nên kéo dài quá giới hạn này

- Thời gian nghỉ giữa các bài tập:

Là nghỉ phục hồi có tính chất tạo điều kiện trả lại lượng oxy bị giảm quá nhanh cho các cơ quan của cơ thể Do vậy ở đây là nghỉ tích cực Đặc điểm thời gian phục hồi của cơ thể là lúc đầu nhanh sau chậm dẫn

- Số lần lập lại của bài tập:

Càng nhiều càng có khả năng tăng lượng vận động.Tuy nhiên khi sử dụng phương pháp lập lại cần chú ý tới tính “hấp dẫn” cần thiết của bài tập Bài tập kém hấp dẫn sẽ ảnh hưởng xấu đến kết quả

* Lượng vận động toi da:

Thường khi tăng khối lượng vận động, lúc đầu kết quá nâng lên rõ rệt, sau

đó giảm dẫn và có trường hợp mắt han tac dụng, khi đó người ta gọi đó là giới hạn của lượng vận động Cần luôn luôn kiểm tra và đánh giá giới hạn của lượng vận

động bằng nhận xét chuyên môn, bằng kiểm tra y học, sự chính xác của lượng vận động tối đa sẽ có tác dụng trực tiếp tới thành tích tập luyện

1.3.7 Nguyên tắc kết hợp huấn luyện:

Là nguyên tắc kết hợp giữa toàn điện và nâng cao, thông thường được sử dụng trong việc phát triển thé lực và cũng ở đây nó thường được biểu hiện rõ nét nhất Trong huấn luyện việc phát triển thể lực chuyên môn sẽ không thể đạt được kết quả cao nếu không lấy việc phát triển thể lực toàn diện thường xuyên làm cơ

sở Việc phát triển thể lực và các yếu tố khác một cách toàn điện kết hợp với nâng cao chuyên môn là điều bắt buộc trong bóng đá, nhưng cũng phải xác định rõ thế nào là toàn diện thế nào là chuyên môn

1.3.8 Nguyên tắc đối xử cá biệt:

Nguyên tắc này đòi hỏi phải tính toán đến đặc điểm cá nhân VĐV, đặc điểm

sinh lý lứa tuổi, giới tính và trình độ tập luyện, thể lực và tâm lý

Phải xác định được mức độ thích hợp cho các vận động viên khác nhau, trước hết phải đựa vào yêu cầu chương trình có tính chất tiêu chuẩn cho từng loại đối tượng cụ thể Trên cơ sở khoa học tổng kết kinh nghiệm thực tế, trước hết là chương trình về giáo đục các tố chất cho các đối tượng cơ bản

Yêu cầu phải đảm bảo mức độ thích hợp ở mỗi lứa tuổi, mỗi giới tính khác nhau đòi hỏi tính hợp lý khác nhau Phải xác định được mức độ hợp lý để chọn và đưa ra cấu trúc buổi tập, thời gian budi tap, phải chú ý đến phương pháp kế thừa tối

ưu giữa các bài tập nâng cao và độ khó của bài tập Phần nội dung của buổi tập sau phải là nộ đung kế thừa mà buổi tập trước là nền tảng

Đối xử cá biệt còn là hình thức sửa chữa động tác cho tập luyện phù hợp thê lực vận động viên

1.4 ĐẶC ĐIỂM TÂM, SINH LÝ LỨA TUỐI HỌC SINH THPT

1.4.1 Đặc điểm tâm lý của lứa tuôổi THPT

1.4.1.1 Đặc điểm tâm lÿ chung

Lứa tuổi này học sinh muốn chứng tỏ mình là người lớn, muốn được mọi người biết đến và tôn trọng mình, các em đã có một trình độ nhất định có khả năng phân tích tổng hợp hơn, muốn hiểu nhiều biết rộng, thích hoạt động, có nhiều hoài bão nhưng cũng không ít những nhược điểm

1.4.1.2 Đặc điểm tâm lÿ trong học tập

Hoạt động học tập của học sinh THPT đòi hỏi tính năng động, tính độc lập

ở mức độ cao hơn nhiều so với học sinh THCS, đồng thời cũng đòi hỏi phát triển

tư duy lý luận để nắm vững nội dung một cách sâu sắc

Thái độ học tập ở lứa tuổi này được thúc đây bởi động cơ học tập mà ý nghĩa nhất là động cơ thực tiễn Trong hoạt động TDTT nếu các em có động cơ đúng đắn sẽ tích cực tập luyện, thi đấu đề thực hiện mục đích hoạt động thê thao, điều này đòi hỏi trong công tác đảo tạo, giáo viên và HLV cần định hướng cho các

em xây dựng được động cơ đúng đắn để có được hứng thú trong học tập nói chung

và trong công tác GDTC nói riêng

Mặt khác, ở lứa tuổi này đa số các em là tích cực học một số môn mà các em

cho là quan trọng đối với nghề của mình còn các môn học khác chỉ học sao nhãng hoặc học để đạt điểm trung bình Do vậy, giáo viên và HLV cần giúp cho học sinh hiều được ý nghĩa và chức năng của giáo dục học phô thông đối với mỗi giáo dục chuyên ngành

Ngoài ra, ở lứa tudi nay néu giáo viên và HLV có được thiện cảm và sự tôn

trọng của các em thì đó là một trong những điều kiện thuận lợi cho công tác giảng dạy và huấn luyện

1.4.2 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi THPT

1.4.2.1 Đặc điểm sinh lý chung

Ở lứa tuổi THPT, đã phát triển tương đối hoàn chỉnh, các bộ phận của cơ thê vẫn tiếp tục lớn lên nhưng chậm dần, chức năng sinh lý tương đối ôn định, khả năng hoạt động của cơ thể cũng nâng cao hơn Có ý nghĩa nhất đối với công tác

giáo dục và huấn luyện là sự phát triển mạnh mẽ của các hệ cơ quan cũng như thể

lực tăng dần đạt tới hoàn thiện

1.4.2.2 Hé than kinh

Hệ thần kinh tiếp tục được phát triển và đi đến hoàn thiện, kỹ năng tư duy, phân tích tổng hợp và trừu tượng được phát triển tạo điều kiện cho việc hình thành

phản xạ có điều kiện Do hoạt động mạnh của tuyến giap, tuyén sinh duc, tuyén

yên làm cho hưng phần của hệ thần kinh chiếm ưu thế, giữa hưng phấn và ức chế không cân bằng làm ảnh hưởng đến hoạt động thẻ lực

Do vậy, trong quá trình giảng dạy và huấn luyện người giáo viên, HLV cần

sử dụng bài tập thích hợp và thường xuyên quan sát phản ứng của cơ thể người tập

để có biện pháp giải quyết kịp thời

1.4.2.3 Hệ vận động

Hệ xương: Bắt đầu giảm tốc độ phát triển, mỗi năm nữ cao thêm 0,5 -lem;

nam l - 3cm, cột sống đã ôn định hình dáng vì vậy có thể sử dụng một cách rộng

rãi các bài tập với khối lượng tăng dần để giúp cho VĐV thích nghi một cách từ từ

Hệ cơ: Các tổ chức cơ phát triển muộn hơn xương nên cơ vẫn tương đối yếu, các cơ lớn phát triển tương đối mạnh, cơ nhỏ phát triển chậm hơn, có cơ phát triển

nhanh hơn cơ duỗi, đặc biệt là các cơ duỗi của nữ lại càng yếu nên ảnh hưởng tới

sự phát triển sức mạnh Vì vậy, khi tập luyện những bài tập phát triển sức mạnh đối với nữ cần có những yêu cầu riêng biệt, tính chất động tác của nữ cần toàn diện mang tính nhịp điệu mềm đẻo và khéo léo

1.4.2.4 Hệ tuần hoàn

Hệ tuần hoàn đã phát triển và hoàn thiện, buồng tim phát triển tương đối

hoàn chỉnh, mạch đập của nữ 70 - 80 lần/p; nam 75 - 85 lần/p, phản ứng của hệ tuần hoàn trong vận động tương đối rõ rệt nhưng sau vận động mạch, huyết áp hồi phục nhanh chóng Vì vậy, ở lứa tuối này có thể tập luyện những bài tập có khối lượng và cường độ tương đối lớn nhưng vẫn phải thận trọng và thường xuyên kiếm tra theo dõi trạng thái sức khỏe của các VĐV

1.4.2.5 Hệ hô hấp

Hệ hô hấp đã phát triển và tương đối hoàn thiện, vòng ngực trung bình của nam 69 - 74cm; nữ 67 - 72cm; dung lượng phổi tăng lên nhanh chóng lúc 16 - 18

tuổi là 3 - 4lit, tần số hô hấp gần giống với người lớn, tuy nhiên các cơ hô hấp vẫn còn yếu nên sức co giãn của lồng ngực ít, chủ yếu là co giãn cơ hoành Vì vậy, trong tập luyện cần thở sâu tập trung chú ý thở bằng ngực và các bài tập bơi, chạy cự ly trung bình, việc đã có tác dụng tốt đến phát triển hệ hô hấp

1.4.2.6 Trao đổi năng lượng

Đặc điểm chính là quá trình đồng hóa chiếm ưu thế so với quá trình dị hóa Nhu cầu phát triển và hình thành cơ thể, một phần đáng kể năng lượng ở lứa tuổi này được sử dụng nhằm thỏa mãn nhu cầu đó

1.5 CƠ SỞ LÍ LUẬN XÂY DỰNG BÀI TẬP

Các bài tập được xây dựng nhằm sử dụng để tác động đến các đối tượng tập luyện mong muốn đạt được những mục đích của huấn luyện, giáo đục thể chất

- Khái niệm bài tập : “Là hoạt động vận động chuyên biệt do con người sáng

tạo ra một cách có ý thức, có phủ định phù hợp với các quy luật giáo dục thể chất, đáp ứng được những yêu cầu phát triển thế chất và tinh thần của con người”

- Phân loại bài tập: Có nghĩa là sắp xếp chúng thành các nhóm sao cho những loại hình bài tập trong mỗi nhóm có sự giống nhau về tính chất cơ bản

- Dựa trên đặc điểm chế độ hoạt động cơ bắp và cách đánh gia kết quả cuối cùng của bài tập

Các môn sức mạnh tốc độ mà đặc điểm tiêu biểu là có cường độ hay công suất gắng sức cơ bắp tối đa, như các môn chạy cự ly ngắn, các môn nhảy ném day

Các môn sức bền trong bài tập có chu kỳ: Chạy cự ly trung bình và dài, đi

bộ, bơi, chèo thuyền

Các môn đòi hỏi năng lực phối hợp vận động như: Thể dục dụng cụ, nhảy

cầu, trượt băng nghệ thuật

Các môn đòi hỏi biểu hiện tổng hợp các tố chất vận động trong điều kiện các tình huống và hình thức vận động luôn thay đối như các môn đối kháng cá nhân, các môn bóng

- Dựa theo chuyên nghành khoa học đề phân loại:

Từ góc độ sinh hoc cơ học người ta phân loại các bài tập thành các bài tập

có chu kỳ

Không có chu kỳ và hỗn hợp

Các bài tập tịnh tiến

Quay vòng và phức tạp trong không gian

Từ góc độ sinh lý học và các bài tập có chu kỳ được phân loại theo các vùng

công suất vận động khác nhau

- Cấu trúc bài tập:

Trong các bài tập khác nhau động tác của các bài tập có chu kì được phân loại theo các vùng công suất vận động khác nhau, khác nhau về hình dáng bề ngoài, tốc độ chuyển động, lực, thời gian kéo dài do đó các động tác của con người là một thể hoàn chỉnh có cấu trúc phức tạp “cấu trúc bài tập là mối liên quan

lẫn nhau có tính quy luật và tương đối ổn định của tất cả các yếu tố, khâu tạo nên

động tác như một thế hoàn chỉnh thống nhất”

Tùy theo từng môn thể thao mà cấu trúc bài tập được phân chia thành các phần, các giai đoạn

Đa số các cấu trúc của bài tập thé dục thể thao không có chu kỳ có thể phân thành

3 giai đoạn : Giai đoạn chuẩn bị, giai đoạn chủ yếu (cơ bán) và giai đoạn kết thúc

* Giai đoạn chuẩn bị

Có tác dụng tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện động tác ở giai đoạn chủ yếu, Đó thường là động tác tạo đà có chiều chuyên động ngược lại chuyên động ở giai đoạn chủ yếu Ví dụ: Động tác lăng, vung trước khi ném, hoặc cùng chiều với chiều chuyên động ở giai đoạn chủ yếu để tạo gia tốc lớn hơn trong động tác ở giai đoạn chủ yếu: Chạy đà trong các môn nháy

* Giai đoạn chủ yếu:

Bao gồm những động tác nhằm trực tiếp giải quyết nhiệm vụ vận động, chúng có vị trí quan trọng nhất trong cấu trúc động tác bài tập Trong một số bài tập trong chu kỳ, không phải chỉ có một mà là một số giai đoạn chủ yếu là dậm nhảy .treo người và chống vào sào quay người