Lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện cho đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT Quế Võ 1, Bắc Ninh

Việc lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật phát bóng là vẫn đề rộng lớn được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu như: Nguyễn Toàn Chung “ Một số giải pháp nhằm nâng cao h

Thể dục thể thao (TDTT) là một bộ phận của nền văn hóa xã hội, là một mặt không thể thiếu được trong hệ thống giáo dục xã hội chủ nghĩa (XHCN) nó được coi là phương tiện hữu hiệu giáo đục con người phát triển

toàn diện về thể chất và tinh thần, kết hợp với các mặt giáo dục khác TDTT là

yếu tố tạo nên sức mạnh cộng đồng Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “ Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mới thành công Mỗi người dân yếu ớt, tức là làm cho cả nước yếu ớt một phẩn, mỗi một người dân mạnh khỏe là góp phần cho cả nước mạnh khỏe Vậy luyện tập thé duc, boi bồ sức khỏe là bồn phận của mỗi người dân yêu nước, việc đó không tốn kém, khó khăn gì Gải trai, già trẻ, ai cũng nên làm và ai cũng làm được Mỗi ngày lúc ngủ dạy, tập một ít thể dục, ngày nào cũng tập thì khí huyết lưu thông, tỉnh thần đây đủ, như vậy là sức khỏe Dân cường thì quốc thịnh Tôi mong đồng bào ta, ai cũng cố gắng tập thể dục Tự tôi, ngày nào cũng tập”.[l ]

Mặt khác sức khỏe cũng là một yếu tô tỉnh thần và niềm tin của mỗi

con người góp nên sức mạnh cho đất nước và dân tộc Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã chỉ ra rằng “ Vận mệnh đất nước gắn liền với sức khỏe của từng người dân ” Bác đặt nhiệm vụ cho toàn dân “ Tap luyện thể dục, bồi dưỡng sức khỏe

là bồn phận của mỗi người dân yêu nước” [1]

Nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của TDTT trong công cuộc xây dựng và đôi mới đất nước, sự nghiệp TDTT được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm Bên cạnh việc đầu tư cho những môn thể thao mũi nhọn đạt thành tích cao trong các cuộc thi đấu khu vực và trên toàn thế giới là khôi phục và phát triển rộng rãi các môn thể thao trong đó có bóng chuyền nhằm hướng tới một nền TDTT đại chúng toàn diện.

trên toàn thế giới, ở Việt Nam Bóng chuyền bắt đầu xuất hiện từ những năm

1922 của thế kỷ trước Tuy trải qua nhiều khó khăn và thăng tram cua lich sử đất nước nhưng môn Bóng chuyền không ngừng phát triển và dần củng cố Vài năm gần đây, Bóng chuyền nước ta có những bước phát triển rõ rệt, nhiều câu lạc bộ đã được thành lập, nhờ vậy mà chất lượng các giải đấu trong nước

và quốc tế được cải thiện

Song song với việc phát triển môn Bóng chuyền ở mọi miền đất nước,

đội Bóng chuyền Nam trường THPT Quế Võ I — Bắc Ninh mới được thành

lập Cùng với sự phát triển của các môn thể thao, Bóng chuyền ở Quế Võ cũng được quan tâm, đầu tư và phát triển mạnh Đã thành lập được các câu lạc bộ, đội tuyển Bóng chuyền của các cơ quan đặc biệt là của nhà trường trung học phổ thông (THPT) Tuy nhiên công tác đào tạo vận động viên (VĐV) trẻ còn nhiều bất cập và hạn chế, vì vậy sở TDTT Bắc Ninh rất quan tâm tới công tác tuyên chọn và đào tạo VĐV trẻ kế cận cho tương lai

Theo xu hướng Bóng chuyền hiện đại ngày nay tấn công dần dần chiếm

ưu thé do chiều cao, sức mạnh, trình độ kỹ thuật và ý trí thi đấu ngày càng tốt hơn Do vậy muốn thi đấu đạt kết quả cao, các VĐV phải có đầy đủ các yếu

tố như kỹ thuật, chiến thuật, thể lực tốt, trạng thái tâm lý vững vàng Trong các kỹ thuật của Bóng chuyền, kỹ thuật phát bóng là yếu tổ rất được coi trọng

Vì phát bóng không chỉ mở đầu cho một trận đấu, hiệp đấu mà còn mang tính chất tấn công rõ rệt Phát bóng uy lực sẽ gây khó khăn cho đối phương trong chuyền một và có thể giành điểm trực tiếp Trong thi đấu phát bóng không chỉ gây niềm tin cho đồng đội mà còn làm căng thắng cho đối phương dẫn đến việc rối loạn về chiến thuật tổ chức tấn công của đội bạn Trong thi đấu khi giành được quyền phát bóng, người phát bóng có quyền sử dụng tối đa các sở

trận đấu

Việc lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật phát bóng là vẫn đề rộng lớn được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu như: Nguyễn Toàn Chung “ Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật phát bóng cao tay trước mặt cho đội tuyển Bóng chuyên Nam trường THPT Xuân Hoà - Vĩnh Phúc” Trường ĐHSP hà Nội 2 Hoàng Anh Tuấn “ Nghiên cứu và lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật phát bóng cao fay trước mặt cho đội tuyển Bóng chuyển Nam trường THPT Tiên Du 1 — Bắc Ninh” Trường ĐHSP Hà Nội 1

Qua theo dõi quá trình thi đấu và luyện tập các VĐV đội tuyển Bóng chuyền Nam trường THPT Qué V6 1 — Bac Ninh tôi thấy các huấn luyện viên

(HLV) và các thầy ít chú trọng đến việc giảng dạy và huấn luyện kỹ thuật

phát bóng

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài:

“ Lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật phat bong cao tay

chính diện cho đội tuyển bóng chuyền Nam trường THPT Quế Võ I- Bắc

1.1 Xác định các yếu tố ảnh hướng đến hiệu quả kỹ thuật phát bóng cao

tay chính diện ở các trường THPT

Bóng chuyền là môn thê thao hoạt động không có chu kỳ, với nhiều

tình huống phức tạp và thay đổi, chính vì vậy đòi hỏi các em trên sân phải có

sự tập trung và tâm lý vững vàng Các dạng hoạt động chủ yếu của VĐV

Bóng chuyền là di chuyên, những động tác đỡ bóng, đập bóng, phát bóng và

những tình huống bóng trên lưới, sự khác biệt nhất của kỹ thuật trong môn Bóng chuyền là thời gian tiếp xúc với bóng rất nhanh và ngắn

Trong sân đấu các em thực hiện các kỹ thuật khác nhau phụ thuộc vào

vị trí cụ thê từng cầu thủ Cầu thủ hàng trên luôn thực hiện kỹ thuật đập bóng

và phòng thủ trên lưới, bọc lót yêm trợ lẫn nhau và chuyền bóng tấn công Các cầu thủ hàng sau thì phòng thủ, chuyền một tắn công hàng sau Bên cạnh

đó các em phải tuân thủ và thực hiện ý đồ chiến thuật của đội, cá nhân và các

chiến thuật không bóng Hoạt động trong thời gian dài như vậy đòi hỏi các em phải có tâm lý vững vàng thể lực bền bi, kỹ thuật và chiến thuật điêu luyện

mới đáp ứng được yêu cầu thi đấu trong thời gian dài

Phát bóng là một trong những kỹ thuật mở đầu cho trận đấu, hiệp đấu

nó có ý nghĩa rất quan trọng Phát bóng đảm bảo hiệu quả cao, nhất là thực hiện kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện tốt sẽ tạo cho đồng đội có tâm lý vững vàng khi thực hiện kỹ thuật khác tự tin và độ chuẩn cao hơn Nhưng để thực hiện điều này đòi hỏi ở các em phải có một kỹ thuật tốt, nắm được

Ngoài ra còn có rất nhiều yếu tố khách quan ảnh hưởng tới hiệu quả thực hiện kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện như:

- Yếu tô hoàn thiện kỹ thuật:

+ Huan luyén kỹ thuật là quá trình giảng dạy và hoàn thiện các động tác

kỹ thuật để dùng làm phương tiện tiến hành thi đấu thể thao ( các động tác kỹ thuật đánh bóng) Nhiệm vụ chung của huấn luyện kỹ thuật Bóng chuyền là

các em phải hiểu được các quy luật sinh cơ học của động tác, nắm vững kỹ

năng vận động phù hợp với thực tế để hoàn thiện nó ở mức độ cao nhất Việc

đạt được thành tích cao phụ thuộc vảo trình độ chuẩn bị kỹ thuật toàn diện của VĐV Bóng chuyền, nói chung trình độ huấn luyện có ảnh hưởng lớn đến

sự điêu luyện chiến thuật của toàn đội

+ Yếu tố kỹ thuật có vai trò quan trọng đặc biệt trong kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện Khi đạt được trình độ kỹ thuật cao, nắm vững được nguyên lý kỹ thuật động tác kết hợp quá trình tập luyện, tạo cho các em hình thành kỹ năng, kỹ xảo với kỹ thuật ổn định, sẽ đem lại hiệu quả cao Ngược lại khi chưa nắm vững được nguyên lý kỹ thuật động tác, kỹ thuật chưa ôn định khi thực hiện không tránh khỏi những sai sót

+ Sự điều khiển tự động hóa các động tác là một đặc điểm rất có giá trị

và có ý nghĩa quyết định của kỹ xảo vận động, tự động hóa giúp rất nhiều cho việc thực hiện động tác ý thức lúc đó được giải thoát khỏi việc phải thường xuyên kiểm tra các chỉ tiết động tác Do đó giảm nhẹ hoạt động chức năng của các cơ quan và cho phép chuyên sự chú ý, tư duy tập trung vào điều khiến động tác Như vậy tự động hóa sẽ làm cho mở rộng khả năng sử dụng các động tác khó và nâng cao tính hiệu quả của chúng Vì vậy các kỹ xảo vận động cũng cần thiết cả trong những môn luôn biến động, cũng như các môn

động phong phú chứ không phải luôn tập trung sự chú ý trong từng hành vi chiến thuật của mình Khi đã trở thành kỹ xảo trong quá trình vận động thực hiện kỹ thuật sẽ trở lên nhẹ nhàng, linh hoạt và thể hiện ở tính nhịp điệu của động tác, sự hình thành kỹ xáo toàn diện có liên quan đến các tri giác chuyên môn như cảm giác với bóng

- Yếu tố thể lực chuyên môn

+ Huấn luyện thể lực là một trong các nội dung quan trọng của quá trình huấn luyện bóng chuyền, nhằm phát triển cơ thê hoàn thiện các tổ chức

va năng lực vận động của VĐÐV dựa trên cơ sở đó tạo nên nền tảng chức năng vững chắc cho hoạt động thi đấu

+ Mức độ đòi hỏi cao đối với việc huấn luyện thể lực của VĐV Bóng

chuyền là do các nguyên nhân sau

+ Bóng chuyền hiện nay đã phát triển đạt tới trình độ cao về chất Điều

đó đòi hỏi VĐV phải có trình độ thể lực tương ứng cùng với việc thay đôi luật, thời gian và cường độ thi đấu tăng hơn, tốc độ phát triển và kết thúc tấn công được nâng cao, chiều cao của cầu thủ trong đội hiện nay cũng được tăng

lên đáng kể

+ Thể lực bao gồm sức nhanh, mạnh, bền, khéo léo trong đó sức mạnh đóng vai trò vô cùng quan trọng tới hiệu quả kỹ thuật phát bóng cao tay Vì vậy việc phát triển sức mạnh các nhóm cơ tay, vì có sự liên quan mật thiết tới việc đem lại hiệu quả kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện

+ Thể lực đóng vai trò quan trọng trong thi đấu bóng chuyền, thể lực là nền tảng cho việc thực hiện các kỹ thuật và mọi hành vi chiến thuật, trình độ thé lực không cao sẽ không đáp ứng được quá trình thi đấu căng thắng và liên tục trong thời gian dải

dài, vì vậy ở các trận đấu, hiệp đấu các em sẽ bị giảm sút về thể lực, các kỹ thuật khi thực hiện hiệu quả không cao, độ chính xác tính hiệu quả bị giảm sút một cách rõ rệt Như vậy có thể kết luận rằng thể lực đóng vai trò quan trọng trong thi đấu bóng chuyền, thể lực đóng vai trò nền tảng cho mọi hoạt động

-Yếu tố tâm lý ý chí

Huấn luyện tâm lý cho các em là một quá trình sư phạm, sự thành công phụ thuộc vào thực hiện hàng loạt những nguyên tắc sư phạm chung, trong đó phải nói đến các nguyên tắc tuần tự và hệ thống, nguyên tắc toàn điện và vững chắc

+ Cần chú ý là tất cả các nguyên tắc huấn luyện đều liên hệ chặt chẽ và

bổ sung cho nhau Nếu vi phạm một trong số những nguyên tắc đó thì sẽ làm ảnh hưởng đến các nguyên tắc khác

+ Huấn luyện tâm lý chung được tiến hành cùng với huấn luyện thể lực, huấn luyện kỹ thuật, huấn luyện chiến thuật trong suốt thời gian của thời kỳ hoàn thiện về thể thao Nó không chỉ nhằm chuẩn bị cho các em trước khi thi đấu, trong trận đấu mà còn để giải quyết các nhiệm vụ của quá trình hoàn thiện thé thao

Nhiệm vụ chủ yếu của huấn luyện tâm lý chung cho VĐV:

(1) Giáo đục đạo đức, phẩm chất cá nhân, tinh tập thể cho VĐV

(2) Phát triển quá trình tri giác bao gồm: Sự hình thành và hoàn thiện

các dạng cảm giác chuyên môn như “Cảm giác bóng”, “ Cảm giác lưới”,

“Cảm giác sân bãi”, “ Cảm giác thời gian”

(3) Phát triển sự chú ý đặc biệt là khối lượng vận động, cường độ, tính

én định, phân bố và chuyển hướng chú ý.

năng lực phán đoán nhanh chóng và chính xác tình huống thi đấu, quyết định

các giải pháp có hiệu quả và kiểm tra hoạt động của mình

(5) Phát triển năng lực điều khiển cảm giác của mình trong quá trình

chuẩn bị trước và trong tiến hành thi đấu

(6) Phát triển các ý chí phẩm chất

* Kết luận:

Từ thực tế trên ta thấy ba yếu tố: Mức độ hoàn thiện kỹ thuật; sự chuẩn

bị thể lực chuyên môn; vai trò tâm lý ý chí có ảnh hưởng quan trọng đến hiệu quả phát bóng cao tay chính diện trong thi đấu

1.2 Xu thế tấn công trong bóng chuyền ở lứa tuổi học sinh THPT (từ 15 —

chức đào tạo Huấn luyện và thi đấu, huấn luyện phù hợp với xu thế mới của

Bóng chuyền hiện đại là: Tuyển chọn VĐV có chiều cao, tập trung nâng cao huấn luyện tố chat thé lực, huấn luyện VĐV có trình độ điêu luyện, coi trọng VPĐV chuyền hai, chuyên môn hóa phòng thủ, không chỉ tấn công hàng trên

mà còn tấn công hàng dưới sau vạch 3m Ngoài ra còn sử đụng kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện làm yếu tố tắn công bắt ngờ, hiệu quả từ ngay pha

đối phương trong chuyền một đề giành thắng lợi cho toàn đội

1.2.2 Xu thế tắn công trong phát bóng cao tay chính diện lứa tuổi

học sinh THPT (Tir 15 — 18 tuổi)

Đặc điểm bóng chuyển ở nhà trường THPT các em đã sử dụng kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện là một phương tiện tấn công hữu hiệu và chủ

động nhất, nhằm phá vỡ hệ thống chiến thuật, phá vỡ đội hình thi đấu của đối

phương, gặp khó khăn trong việc phối hợp chiến thuật cho đội bạn và tạo được tâm lý vững vàng cho đồng đội Ngoài ra phát bóng cao tay chính diện

còn là hình thức chủ động tấn công có thể giành được điểm trực tiếp từ những

pha phát bóng đầu tiên Từ đó có thể khẳng định rằng phát bóng cao tay chính diện là một hình thức tắn công tiêu biểu điển hình

1.3 Cơ sở tâm lý lứa tuổi học sinh THPT

Từ lâu các nhà khoa học đã quan tâm nghiên cứu tới lĩnh vực hoạt động thê thao Trong các môn thể thao tập thể cũng như các môn thê thao cá nhân

có những điều kiện tốt để xem xét thái độ, hành động của con người ở những tình huống căng thắng khác nhau

Tâm lý của con người rất đa dạng phong phú được biểu hiện rõ qua hành động, nó không những phụ thuộc quá nhiều vào những điều kiện chủ quan ( lứa tuổi, giới tính, trình độ ) mà còn phụ thuộc cả những điều kiện

khách quan ( tình huống thi đấu khác nhau, địa điểm, thời tiết, trọng tài, khán

giá Chính vì thế trong quá trình giảng dạy và huấn luyện đòi hỏi giáo viên

HLV thể thao phải đóng vai trò của nhà tâm lý học thê thao đối với thực tiễn,

phải nắm vững được những biếu thức cơ bản của tâm lý học và đặc điểm tình

hình của đội kết hợp với năm bắt được đặc điểm từng thành viên trong đội để

từ đó có những biện pháp giảng dạy và huấn luyện cho phù hợp

Trong Bóng chuyền việc rèn luyện các phẩm chất tâm lý lòng dũng cảm, tự tin, tính quyết đoán, tính kỷ luật và đặc biệt là trạng thái tâm lý sẵn sang đạt thành tích cao cho các VĐV là rất cần thiết Để đạt được điều đó, trong quá trình tập luyện phải cho người tập tiếp xúc làm quen với nhiều đối tượng khác nhau, tham gia nhiều trận đấu và môi trường có đặc điểm khác nhau để cho các em có điều kiện rèn luyện các phẩm chất tâm lý

Đặc điểm lứa tuổi này các cơ quan trong cơ thể đã và đang phát triển mạnh Hệ thống tim mạch phát triển toàn diện, việc tập luyện thé thao tạo nên một yếu tô kích thích cơ bản Khả năng hấp thụ oxy tối đa tăng dung tích sống

tăng quá trình trao đôi thích ứng với quá trình phát triển Hệ thống thần kinh

trung ương và ngoại biên đã trưởng thành nên sự thu nhận và xử lý thông tin, quá trình học động tác và sự phối hợp hệ thống thần kinh cơ, sức nhanh phản ứng tốc độ động tác thích ứng rất tốt với yêu cầu của lượng vận động bài tập,

ở lứa tuổi này các em đang phát triển hài hòa gắn liền với sự nâng cao một cách rõ rệt về năng lực làm việc [2]

1.4 Cơ sở sinh lý lứa tuéi học sinh THPT

Khoa học đã chứng minh các kỹ năng kỹ xảo vận động cần thiết trong cuộc sống của con người lao động như: Chạy, nhảy, săn bắt, hái lượm đã được hình thành do quá trình lặp đi lặp lại nhiều lần các hoạt động đó

Trong thể thao cũng vậy, các kỹ năng kỹ xảo thực hiện động tác được hình thành do quá trình tích lũy các phản xạ có điều kiện nghĩa là các phản xạ

có điều kiện được lặp đi lặp lại nhiều lần tạo thành định hình trên vỏ não Dựa

trên cơ sở đó mà quá trình giảng dạy và huấn luyện phải được tiến hành từ dễ

đến khó, từ đơn giản đến phức tạp nghĩa là các bài tập trước phải là tiền đề cho các bài tập sau và các bài tập sau phải dựa trên cơ sở những bài tập trước

Đặc điểm sinh lý lứa tuổi THPT có thuận lợi rất lớn dé phát triển trình

độ chuyên môn Cơ thể phát triển tương đối hoàn chỉnh, các bộ phận của cơ

thé vẫn tiếp tục lớn lên nhưng đã chậm dần, về cấu trúc giải phẫu tương đối

ốn định nhất là khả năng vận động của cơ thể có sự khéo léo và linh hoạt Dựa

vào đặc điểm sinh lý lứa tuối THPT có ý nghĩa rất lớn đối với công tác giáo

dục và huấn luyện thê thao vì lứa tuổi này cơ thể các em đang phát triên mạnh

mẽ các hệ cơ quan: Hệ tuần hoàn, hệ vận động, hệ hô hấp, hệ thần kinh

1.4.1 Hệ thần kinh

Đặc điểm lứa tuổi này hệ thần kinh đang tiếp tục phát triển và đi đến

hoàn thiện kỹ năng tư duy, sẽ tạo điều kiện cho việc hình thành phản xạ có điều kiện Do hoạt động mạnh các tuyến giáp, tuyến sinh dục, tuyến yên làm cho hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế, giữa hưng phấn và ức chế không cân bằng làm ảnh hưởng đến hoạt động thê lực Do vậy trong quá trình

tập luyện cần lựa chọn bài tập phù hợp

1.4.2 Hệ vận động ( hệ cơ xương)

- Hệ xương: Lứa tuôi này hệ xương bắt đầu giảm tốc độ phát triển mỗi

năm nam cao thêm 1-3 cm Các loại xương như: Xương bàn tay, xương cỗ tay hầu như đã hoàn thiện, cột sống đã ôn định hình dáng vì vậy các em có thé tập luyện các bai tập nặng nhằm phát triển tố chất thể lực Như vậy trong quá trình GDTC có thể sử dụng các bài tập tương đối lớn về lượng vận động

- Hệ cơ: Lứa tuổi này hệ cơ các em phát triển chậm so với hệ xương, các cơ lớn hơn phát triển tương đối nhanh, cơ nhỏ phát triển chậm hơn, cơ co

phát triển nhanh hơn cơ duỗi Vì vậy khi tập luyện những bài tập phát triển

sức mạnh cần có những yêu cầu để phù hợp với các em

1.4.3 Hệ hô hấp

ở lứa tuổi này hệ hô hấp đã phát triển tương đối hoàn thiện, vòng ngực trung bình của nam 67-72cm, dung tích phổi tăng lên nhanh chóng, tần số hô hấp gần giống người lớn, tuy nhiên các cơ hô hấp vẫn còn yếu, nên sức co giãn của cơ lông ngực ít chủ yêu là co giãn của cơ hoành, vì vậy trong quá

trình tập luyện và thi đấu cần thở sâu tập trung thở bằng ngực và các bài tập bơi, chạy trung bình có tác dụng tốt đến sự phát triển của sự hô hấp

1.4.4 Hệ tuần hoàn

Hệ tuần hoàn đang phát triển và đi đến hoàn thiện, buồng tim và hệ thống điều hòa còn mạnh phát triển tương đối hoàn chỉnh Phản ứng của tuần

hoàn trong vận động tương đối rõ rệt nhưng sau vận động mạch đập và huyết

áp hồi phục tương đối nhanh chóng Vì thé lứa tuổi này có thé tập những bài

tập sức bền và những bài tập có khối lượng và cường độ vận động tương đối

lớn Tuy nhiên, khi sử dụng bài tập này cần phải thận trọng và thường xuyên

phải kiểm tra theo dõi sức khỏe của học sinh [3]

1.5 Cơ sở lý luận trong giảng dạy và huấn luyện kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện

1.5.1 Cơ sở lý luận huấn luyện phát bóng cho VĐV Bóng chuyển

Nam lứa tuỗi THPT

Đặc điểm bóng chuyền nhà trường THPT hiện đại dần dần, có xu thế

ưu tiên về chiều cao, yêu cầu nhiều về kỹ chiến thuật, thể lực, tâm lý, sự bền

bỉ dẻo dai trong các động tác đánh bóng, trong đó kỹ thuật phát bóng cao tay

chính điện là một kỹ thuật rất cơ bản và quan trọng

Phát bóng là một kỹ thuật với bóng đầu tiên để đưa bóng vào cuộc, phát

bóng là mở màn cho một trận đấu, một hiệp đấu hoặc một đợt tấn công Phát

bóng cao tay chính diện và hiệu quá phát bóng có ý nghĩa rất lớn trong thành tích thi đấu của đội, phát bóng có uy lực đạt được hiệu quả cao có thể giành điểm trực tiếp cho đội mình

Tính hiệu quả của phát bóng cần thể hiện ở chỗ gây khó khăn cho đối phương trong các hoạt động như: Chuyền một, phá vỡ chiến thuật, giảm sức tấn công Hơn nữa phát bóng có hiệu quả cao, có uy lực còn tạo được tinh

thần thi đấu sôi nỗi nhiệt tình và ý chí quyết tâm cao của toàn đội.

Phát bóng tốt còn tạo điều kiện khả năng phối hợp thực hiện các động tác, thực hiện kỹ chiến thuật một cách tự tin hơn, đạt hiệu quả cao hơn

Trong thi đấu Bóng chuyền nhà trường THPT các em sử dụng rất nhiều các kỹ thuật phát bóng khác nhau điểm hình như:

+ Phát bóng cao tay chính diện

+ Phát bóng cao tay nghiêng mình

- Giai đoạn giảng đạy ban đầu

Giai đoạn này có ý nghĩa rất quan trọng trong phạm vi tạo ra nền móng

để đạt tới hiệu quả điêu luyện của VĐV bóng chuyền Đây là giai đoạn hình thành kỹ năng ban đầu, hoàn thành nét chính của động tác Những nét đặc trưng của cơ chế sinh lý hình thành kỹ năng là sự lan tỏa các phản xạ vận động, sự căng thắng cơ bắp không cần thiết do sự khuếch tán của quá trình hưng phấn ở vỏ bán cầu đại não Nhiệm vụ về mặt phương pháp ở giai đoạn này là nắm vững các nguyên lý kỹ thuật và nhịp điệu chung của động tác, loại

bỏ các động tác thừa và sự căng thắng cơ không cần thiết Trong giai đoạn giáng dạy ban đầu khâu cơ bản của kỹ thuật động tác phải được nắm vững Ban đầu giới thiệu tách rời từng giai đoạn kỹ thuật đơn lẻ, sau đó kết hợp với các động tác để hoàn thiện kỹ thuật quá trình giảng dạy và huấn luyện Giai

đoạn này phải đảm bảo nguyên tắc từ dễ đến khó từ đơn giản đến phức tạp

- Giai đoạn học sâu từng phần

Đi sâu nghiên cứu và hoàn thiện kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện trên cơ sở nắm vững các chỉ tiết động tác Khi thực hiện kỹ thuật cần hợp lý

hóa cấu trúc để tăng độ chuẩn xác của biên độ, nhịp điệu và sự phối hợp các

bộ phận của cơ thé Kết hợp với việc sửa chữa các động tác xấu và loại bỏ các động tác thừa sẽ mang lại hiệu quả cao hơn trong quá trình huấn luyện

- Giai đoạn củng cố và hoàn thiện kỹ thuật

ở giai đoạn này chủ yếu là củng cố kỹ năng, hoàn thiện các động tác kỹ thuật đã được học và thực hiện kỹ thuật đó phủ hợp với đặc điểm cá nhân tăng cường số lượng lặp lại động tác kỹ thuật phát bóng cao tay chính điện đúng, thực hiện kỹ thuật một cách tự tin và én định

Khi thực hiện động tác kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện nên cho

các em tập luyện và thi đấu ở những điều kiện, môi trường khác nhau nhưng

các em vẫn đảm bảo được hiệu quả kỹ thuật

Chương 2 Nhiệm vụ - phương pháp - tổ chức nghiên cứu

2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

Đề đạt được mục đích của đề tài, chúng tôi dé ra hai nhiệm vụ cần giải

quyết

Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng hiệu quả phát bóng cao tay chính diện cho đội tuyển bóng chuyền Nam trường THPT Quế Võ 1 - Bắc Ninh

Nhiệm vụ 2: Lựa chọn các bài tập nâng cao hiệu quả phát bóng cao tay

chính điện cho đội tuyến bóng chuyền Nam trường THPT Quế Võ 1 - Bắc

Ninh

2.2 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết hai mục tiêu của đề tài chúng tôi sử dụng các phương

pháp nghiên cứu sau:

2.2.1 Phương pháp phân tích và tổng họp tài liệu

Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu là phương pháp nghiên cứu được sử dụng nhằm làm sáng tỏ và tổng quát được vấn đề nghiên cứu tìm ra

cơ sở lý luận, phương pháp, phương tiện huấn luyện cho đội tuyến Bóng chuyền Nam trường THPT Quế Võ 1 — Bac Ninh

2.2.2 Phương pháp phỏng vẫn

Chúng tôi sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp và gián tiếp

- Phỏng vấn trực tiếp: Trực tiếp trao đổi với huấn luyện viên và VĐV

- Phỏng vấn gián tiếp: Thu thập thông tin tài liệu có liên quan cần thiết

đến đề tài nghiên cứu thông qua phiếu phỏng vấn HLV, VĐV

2.2.3 Phương pháp quan sát sư phạm

Là phương pháp trực tiếp theo dõi các trận thi đấu của đội tuyên Bóng chuyền Nam trường THPT ở Bắc Ninh Từ đó thu thập số liệu thông tin để lựa chọn bài tập hợp lí nhằm nâng cao hiệu quả phát bóng cao tay chính diện cho đội tuyển Bóng chuyền Nam trường THPT Quế Võ I — Bắc Ninh

2.2.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm

Chúng tôi đã sử dụng các test, bài tập, đấu tập của đội tuyên Bóng

chuyền Nam trường THPT Quế Võ 1 — Bắc Ninh nhằm xác định được thực trạng hiệu quả để đưa ra các bài tập bỏ trợ hợp lí nhất

2.2.5 Phương pháp thực nghiệm sự phạm

Thông qua phương pháp này để kiểm nghiệm đánh giá hiệu quả ứng dụng các bài tập đã chọn vào thực tiễn huấn luyện để nâng cao hiệu quả phát bóng cao tay chính điện cho đội tuyển Bóng chuyền Nam trường THPT Quế

Qua quá trình thực nghiệm được tổ chức chặt chẽ với từng buổi tập Chúng tôi đã loại trừ các yếu tố khách quan tác động đến từng nhóm và tránh ảnh hưởng của nhóm này đối với nhóm kia, vấn dé còn lại là sự tác động của

tổ hợp phương pháp đến từng nhóm khác nhau để đánh giá hiệu quả của chúng Kết quả thực nghiệm được chúng tôi trình bày ở phần kết quả nghiên cứu

2.2.6.Phương pháp toán học thống kê

Để sử lý các số liệu thu được qua thực nghiệm sư phạm, trong đề tài chúng tôi sử dụng các công thức sau:

> : Dấu hiệu tổng 2.3 Tổ chức nghiên cứu

Để nghiên cứu đề tài này chúng tôi tiến hành từ 11/2011 đến tháng

5/2012 và chia thành 4 giai đoạn

- Giai đoạn 1: Từ 11/2011 dén 12/2011

Lua chon dé tài xác định các vấn đề nghiên cứu, thu thập tài liệu có liên

quan viết đề cương nghiên cứu, bảo vệ đề cương

Hoàn chỉnh khóa luận và bảo vệ khóa luận

2.4 Địa điểm nghiên cứu

- Trường ĐHSP Hà Nội 2

- Trường THPT Qué V6 1 — Bac Ninh.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

3.1.Danh gia thực trạng hiệu quả phát bóng cao tay chính diện của VĐÐV

Bóng chuyền Nam trường THPT ở Bắc Ninh ( lứa tuổi 15 — 18) tham gia thi đấu Hội khóe Phù Đồng tại trường THPT Quế Võ 1 — Bắc Ninh

3.1.1 Đánh giá thực trạng phong trào TDTT

Trường THPT Quế Võ I - Bắc Ninh là trường có nhiều thành tích về

các hoạt động thể thao, tại trường có rất nhiều môn thể thao như: Bóng chuyền, bóng đá, cầu lông, đá cầu được rất nhiều học sinh tham gia chơi

và luyện tập Trong đó Bóng chuyền là môn thể thao được nhà trường quan tâm và nhiều người ưa thích Bóng chuyền là một trong những môn thể thao được thi đấu chính thức tại Hội khỏe Phủ Đồng và các trường THPT huyện

Quế Võ Đội tuyển Bóng chuyền Nam trường THPT Quế Võ 1 — Bắc Ninh đã

tham gia thi đấu tại khu vực chưa mang lại nhiều thành tích về cho trường Theo thống kê mây năm gần đây năm 2010 chỉ dành được giải 3 tại Hội khỏe

Vì vậy, Bóng chuyền là môn thể thao tự chọn và được đưa vào trong chương trình giảng dạy tại trường

Để duy trì và nâng cao phong trào bóng chuyền của trường THPT Quế

Vo 1 — Bac Ninh Qua qua trinh theo dõi và quan sát tôi thấy các em ở đây được học rất nhiệt tình, các em không chỉ được học trên lớp mà còn tập luyện

cả ngoại khoá với hình thức tập theo nhóm, theo lớp, được lập danh sách, đăng ký thời khoá biểu với tổ thể dục của trường Còn đội tuyên Bóng chuyền Nam của trường được tập luyện riêng với thời kế hoạch huấn luyện riêng, qua quá trình quan sát đội tuyên Bóng chuyền Nam tập luyện kỹ thuật phát bóng với một hệ thống bài tập các thầy đưa ra là:

Nhóm 1: Bai tập củng cố và hoàn thiện kỹ thuật

1 Bài tập gõ bóng liên tục vào tường ở cự ly khác nhau

2 Bài tập phát bóng vào tường ở cự ly khác nhau

3 Bài tập phát bóng mạnh sang sân

4 Bài tập phát bóng chuẩn vào ô quy định

5 Bài tập phát bóng rơi vào Im cuối sân

6 Bài tập phát bóng rơi trên vạch 3m

Nhóm 2: Bài tập phát triển thể lực chuyên môn

1 Chống đây 20 lần, thực hiện 4 tô thời gian nghỉ 2 — 4 phút

2 Bài tập cơ bụng mỗi tổ thực hiện 20 lần, thực hiện 4 tổ thời

gian nghỉ 3 — 4 phút

3 Tại chỗ bật xa vào hồ cát

4 Nằm nâng tạ 20kg với tốc độ cao

Nhóm 3: Nhóm bài tập thi đấu

1 Bài tập thi dau (một bên một VĐV phát bóng; một bên sáu VĐV đỡ bóng)

2 Bài tập phát bóng tính điểm

Bóng chuyền của trường THPT Quế Võ 1 - Bắc Ninh là một điển hình

của phong trào TDTT ở Quế Võ Quế Võ là một huyện có bề dầy truyền thống về phong trào TDTT từ nhà trường THPT rồi các nhà văn hóa Tuy nhiên cơ sở vật chất còn nhiều hạn chế, chưa có một hệ thống tập luyện và thi đâu khoa học Đề thúc đây phong trào thể thao Quế Võ phát triển hơn nữa từ

đó đã thành lập nhiều câu lạc bộ như Cầu lông; Đá cầu; Bóng chuyền Với nhiều giải đấu trong phạm vi Huyện

3.1.2 Về cơ sở vật chất

- Địa điểm học môn thê dục

Nhà trường đã có khu vực tập luyện riêng cho môn thé dục với day đủ các sân tập cho các môn: Bóng chuyền; Cầu lông; Đá cầu Riêng Bóng

chuyền có 2 sân: Một sân để thi đấu với mặt sân bằng bê tông và một sân tập

luyện với mặt sân đất Trường còn đang xây dựng nhà đa năng, một phần để phục vụ cho việc học tập ngoài ra là nơi tập luyện cho đội tuyển Bóng chuyền nam của trường

- Dụng cụ tập luyện

Trường đã có đầy đủ các môn học, dụng cụ đáp ứng cho từng môn học, được nhà trường quan tâm và đáp ứng được nhu cầu dạy và học của học sinh Tuy nhiên, trong quá trình học môn Bóng chuyền dụng cụ học tập còn hạn chế, số lượng bóng chưa đủ đáp ứng cho từng học sinh Chính vì thế nhà trường rất khuyến khích học sinh tập thêm ngoại khóa

3.1.3 Đội ngũ giáo viên

- Số lượng giáo viên giảng dạy môn thể dục là:

Có 9 giáo viên, trong đó 6 nam ,3 nữ

- Trình độ đào tạo:

+ Trình độ đại học: 8 giáo viên

+ Trình độ cao dang:1 gido viên

- Thâm niên công tác:

+ Dưới 5 năm: 4 giáo viên

+ Từ 5 năm đến 10 năm: 3 giáo viên

+ Trên 10 năm: 2 giáo viên

Giáo viên giảng đạy môn thể đục đều là những người có trình độ chuyên môn cao, từ hệ Cao đẳng trở lên Tuy nhiên trong quá trình giáng dạy

va huan luyén chua cé gido vién chuyén nganh Bong chuyén, trong quá trình huấn luyện và tập luyện đều dựa bằng kinh nghiệm và sự nhiệt tình của các thầy và các em Vì vậy hiệu quả trong thi đấu chưa cao và chưa có một hệ

thống bài tập phù hợp

3.1.4 Thực trạng sử dụng kỹ thuật phát bóng cao tay chính diện của các

đội bóng chuyền Nam trường THPT ở Bắc Ninh tại Hội khỏe Phú Đắng

được tổ chức ở trường THPT Qué Vil —- Bắc Ninh năm 2012

Để đánh giá thực trạng hiệu quả phát bóng cao tay chính diện của đội tuyển bóng chuyền Nam trường THPT ở Bắc Ninh hiện nay, trong thi đấu

chúng tôi tiến hành quan sát Hội khỏe Phủ Đồng được tổ chức tại trường THPT Qué V6 1 — Bac Ninh

Tại giải chúng tôi tiến hành quan sát 4 đội bóng chuyền Nam trường

THPT Tiên Du 1, Trường THPT Quế Võ 2 - Bắc Ninh, trường THPT Quế Võ

3 — Bac Ninh, trường THPT Yên Phong I

Chúng tôi tiến hành thu thập, thống kê và xử lý số liệu để đánh giá hiệu quá phát bóng cao tay chính diện thi đấu kết quả được trình bày ở bảng 3.2 trong đó

- Loại tốt là lần phát bóng ăn điểm trực tiếp

- Loại trung bình là lần phát bóng sang sân không gây khó khăn cho đối phương trong đỡ chuyền một

- Loại hỏng là lần làm mất điểm của đội mình.

Bang 3.1.: Bang ngang