một số trò chơi nhằm củng cố kiến thức số học cho học sinh lớp 3

Lí do chọn khoá luận Trong chương trình Giáo dục Tiểu Học hiện nay, môn Toán cùng với các môn học khác trong nhà trường Tiểu Học có những vai trò góp phần quan trọng đào tạo nên n

Lời cảm ơn

Em xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc tới cô giáo - Thạc sĩ Nguyễn Thi ̣ Hải , người đã luôn tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và tạo điều kiện cho em hoàn thành khóa luận này

Em cũng xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến các thầy, cô giáo khoa Tiểu Học - Mầm Non, trung tâm thông tin thư viện Trường Đại Học Tây Bắc đã tạo điều kiện thuận lợi nhất cho em trong quá trình thực hiện khóa luận

Sơn La, tháng 5 năm 2014

Sinh viên

Lục Thị Vân Anh

KÍ HIỆU VIẾT TẮT

DH : Dạy học

DTTH : Dân tộc thiểu số

GDTH : Giáo dục Tiểu học

GV : Giáo viên

GVNX : Giáo viên nhận xét

HS : Học sinh

HSNX : Học sinh nhận xét

HSDTTS : Học sinh dân tộc thiểu số

KTSH : Kiến thứ c số ho ̣c

NXBGD : Nhà xuất bản Giáo Dục

NXBĐHSP : Nhà xuất bản Đại Học Sư Phạm NXBĐHQG : Nhà xuất bản Đại Học Quốc Gia NXBGDVN : Nhà xuất bản Giáo Dục Việt Nam TCHT : Trò chơi học tập

TH : Tiểu Học

TP : Thành Phố

SV : Sinh viên

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn khoá luận 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 2

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

5 Đóng góp của khoá luâ ̣n 2

6 Cấu trú c khoá luâ ̣n 3

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 4

1.1 Cơ sở tâm lí ho ̣c 4

1.2 Khái niệm trò chơi học tập 4

1.3 Vai trò của trò chơi ho ̣c tâ ̣p đối với môn Toán ở Tiểu ho ̣c 5

1.4 Đặc điểm cấu trúc trò chơi học tập 6

1.5 Căn cứ thiết kế và tổ chức trò chơi ho ̣c tâ ̣p môn Toán ở Tiểu ho ̣c 7

1.6 Thực trạng về việc tổ chức TCHT nhằm củng cố KTSH ở Toán 3 9

CHƯƠNG 2 MỘT SỐ TCHT NHẰM CỦNG CỐ KTSH Ở TOÁN 3 13

2.1 Trò chơi củng cố về phép cộng, phép trừ 13

2.2 Trò chơi củng cố mối quan hệ phép cộng, phép trừ 19

2.3 Trò chơi củ ng cố về phép nhân, phép chia 24

2.4 Trò chơi củng cố mối quan hệ giữa phép nhân và phép chia 28

CHƯƠNG 3 THỬ NGHIỆM SƯ PHẠM 34

3.1 Mục đích thử nghiệm 34

3.2 Phương pháp thử nghiê ̣m 34

3.3 Nội dung thử nghiê ̣m 34

3.4 Tiến hành thử nghiê ̣m 35

3.5 Kết quả thử nghiê ̣m 35

KẾT LUẬN 38 Tài liệu tham khảo

Mở đầu

1 Lí do chọn khoá luận

Trong chương trình Giáo dục Tiểu Học hiện nay, môn Toán cùng với các môn học khác trong nhà trường Tiểu Học có những vai trò góp phần quan trọng đào tạo nên những con người phát triển toàn diện

Nó góp phần quan trọng trong việc giúp HS có được những kiến thức cơ bản ban đầu về số học (số tự nhiên, các phép tính , mối quan hê ̣ giữa các phép tính…), về hình ho ̣c về cá c yếu tố thống kê , về giải các bài toán có lời văn… Đồng thời nó góp phần rèn luyện một số kĩ năng Toán học và kĩ năng vận dụng kiến thức To án học để giả i các bài toán liên quan trong sách giáo khoa , sách nâng cao cũng như trong thực tế hằng ngày của các em

Kiến thứ c số ho ̣c trong chương trình Toán 3 là một trong các kiến thức về số tự nhiên quen thuô ̣c và các phép tính mà các em đã được làm quen ở lớ p dưới Đồng thời kiến thức số ho ̣c trong Toán 3 là yếu tố quan trọng trong việc góp phần

là nền tảng là mạch kiến thức xuyên suốt trong quá trình học Toán của HS

Sau mỗi tiết học để cho HS nhớ được các kiến thức đã ho ̣c về số ho ̣c giáo viên có thể sử du ̣ng nhiều cách khác nhau để củng cố kiến thức cho HS như: Giáo viên dùng lời nhắc la ̣i kiến thức đã ho ̣c; GV tổ chức cho HS làm bài tâ ̣p để củng cố kiến thức và kĩ năng số học Bên ca ̣nh đó GV có thể tổ chức cho các em tham gia trò chơi ho ̣c tâ ̣p để các em ghi nhớ lâu hơn và có hiê ̣u quả hơn Trò chơi ho ̣c tâ ̣p về kiến thức số ho ̣c ở Toán 3 có vai trò quan trọn g trong viê ̣c giúp

HS giảm bớt sự căng thẳng , mê ̣t mỏi sau mỗi tiết ho ̣c qua đó còn giúp HS củng cố, nắm vững kiến thức cơ bản trong bài ho ̣c , kích thích sự hứng thú của HS trong các tiết ho ̣c tiếp theo

Trên thực tế ở mô ̣t s ố Trường Tiểu H ọc GV dạy lớp 3 cũng đã tổ chức các trò chơi học tập nhằm củng cố các kiến thức số học Nhưng qua tìm hiểu cho thấy, ngân hàng trò chơi ho ̣c tâ ̣p nhằm củng cố kiến thức số ho ̣c lớp 3 chưa được nhiều và cò n gă ̣p r ất nhiều khó khăn về cách tổ chức Dựa vào mô ̣t số lí do cơ

bản trên tôi xin ma ̣nh da ̣n lựa cho ̣n khoá luâ ̣n : “Một số trò chơi nhằm củng cố

khoá luận sẽ góp phần nào đó cho việc bổ sung vào ngân hàng trò chơi học tập Toán 3 về kiến thức số ho ̣c , đồng thời khắc phu ̣c được mô ̣t số khó khăn trong quá trình tổ chức TCHT của GV

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

- Nghiên cứ u mô ̣t số TCHT nhằm củng cố kiến thức số ho ̣c ở Toán 3, thử nghiê ̣m sư pha ̣m bằng phương pháp đối chứng đối với hai lớp 3 ở Tiểu Học

- Nâng cao sự hiểu biết của bản thân về kiến thức s ố học ở Toán 3 trong Trường Tiểu Học, đồng thời hiểu sâu hơn , cụ thể hơn phương pháp nghiên cứu khoa ho ̣c và sau này vâ ̣n du ̣ng trong công tác đa ̣t kết quả tốt hơn

2.2 Nhiệm vu ̣ nghiên cứu

- Nghiên cứ u mô ̣t số vấn đề lí luâ ̣n l iên quan đến viê ̣c tổ chức trò chơi ho ̣c

tâ ̣p nhằm củng cố kiên thức số ho ̣c ở toán 3

- Tìm hiểu thực trạng tài liệu trò chơi kiến thức số học ở Toán 3

- Sưu tầm một số trò chơi ho ̣c tâ ̣p nhằm củng cố kiến thức số ho ̣c ở Toán 3

- Thử nghiê ̣m sư pha ̣m

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Mô ̣t số trò chơi ho ̣c tâ ̣p nhằm củng cố kiến thức số ho ̣c ở Toán 3

3.2 Khách thể nghiên cứu

Học sinh và GV Trườ ng Tiểu Học Quyết Thắng – TP Sơn La – Sơn La và Trườ ng Tiểu Ho ̣c Xã Yên Dương – Tam Đảo – Vĩnh Phúc

4 Phương pha ́ p nghiên cứu

4.1 Phương pháp nghiên cứu lí luâ ̣n

4.2 Phương pháp điều tra quan sát

4.3 Phương pháp thử nghiê ̣m sư pha ̣m

5 Đo ́ ng góp của khoá luâ ̣n

- Khoá luận giúp cho người nghiên cứu có cơ hội tìm hiểu sâu và rộng về vấn đề nghiên cứu

- Là tài liệu tham khảo hữu ích cho GV, SV ngành giáo du ̣c Tiểu Học

6 Cấu tru ́ c khoá luâ ̣n

- Ngoài các phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, khoá luận gồm 3 chương: Chương 1 Cơ sở lí luâ ̣n và thực tiễn

Chương 2 Mô ̣t số TCHT nhằm củng cố kiến thức số ho ̣c ở Toán 3

Chương 3 Thử nghiê ̣m sư pha ̣m

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.1 Cơ sơ ̉ tâm lí ho ̣c

Với HS Tiểu H ọc nói chung và HS khối lớp 3 nói riêng thì hoạt động “vui chơi” không giữ vai trò chủ đa ̣o nữa mà nhường vai cho các hoạt động “học

tâ ̣p” Nhưng hoa ̣t đô ̣ng vui chơi vẫn còn g iữ mô ̣t ví trí không kém phần quan trọng ảnh hưởng tới hoạt động tâm l í nói chung và hoạt động “ học tập” nói riêng Bở i vâ ̣y viê ̣c tham gia các trò chơi ho ̣c tâ ̣p là mô ̣t hoa ̣t đô ̣ng không thể

thiếu đối với các em HS Tiểu Học

Mặt khác, qua nghiên cứ u mô ̣t số nhà tâm lí học cho thấy khả năng duy trì chú ý của HS Tiểu Học đă ̣c biê ̣t là đầu cấp Tiểu H ọc còn chưa cao Sự tâ ̣p trung chú ý học tập của các em trong một tiết học còn rất thấp khoảng 20 - 25 phút trong

mô ̣t hoa ̣t đô ̣ng ho ̣c Mà thời gian dành cho một tiết học chính ở Tiểu học là 30 - 35 phút Như vâ ̣y để duy trì khả năng chú ý và kích thích ý chí ho ̣c tâ ̣p và củng cố kiến thức cho HS thì GV cần phải tổ chức mô ̣t số trò chơi ho ̣c tâ ̣p Trò chơi toán học nhằm mục đích là thông qua trò chơi để củng cố kiến thức của bài học, luyện tập lại kiến thức của bài mới, phát hiện ra kiến thức mới của bài học Thông qua trò chơi học sinh nắm được kiến thức của bài học một cách nhẹ nhàng

Ở lớp 3, kiến thức số ho ̣c giúp cho các em củng cố và nâng cao phép cô ̣ng , phép trừ trong phạm vi 100 000 Bên ca ̣nh đó ở lớp 3 các em đã được biết đến các phép tính về phép nhân, phép chia trong phạm vi 1000 Những kiến thức này sẽ là những kiến thức vững chắc cho các em học ở các lớp cao hơn Dựa vào đă ̣c điểm tâm lí nêu trên để giúp các em HS lớp 3 củng cố và ghi nhớ kiến thức số học sâu sắ c thì GV có thể tổ chức mô ̣t s ố trò chơi học tâ ̣p vừa có thể vui chơi vừa kích thích được sự hứng thú thích học của các em ở các tiết học tiếp theo

1.2 Khái niệm trò chơi học tập

1.2.1 Khái niệm “trò chơi”

Trò chơi là một cuộc vận động sinh hoạt t ổ chức cho một số người cùng tham gia, theo một quy ước , luâ ̣t lê ̣, nguyên tắc được hướng dẫn trước , diễn ra trong mô ̣t khoảng thời gian nhất đi ̣nh, tại một nơi trong phòng, hay ngoài trời

1.2.2 Khái niệm “Trò chơi học tập”

Trò chơi ho ̣c tâ ̣p là trò chơi có nô ̣i dung tri thức gắn liền với hoa ̣t đô ̣ng ho ̣c

tâ ̣p của ho ̣c sinh và gắn liền với nô ̣i dung bài ho ̣c, giúp HS củng cố kiến thức và

mô ̣t số kĩ năng cần thiết của bài ho ̣c đồng thời giúp các em x ua tan mo ̣i căng thẳng trong giờ ho ̣c, gây hứng thú trong những tiết ho ̣c sau

1.3 Vai tro ̀ của trò chơi ho ̣c tâ ̣p đối với môn Toán ở Tiểu ho ̣c

TCHT là phương tiê ̣n, là con đường cơ bản giúp các em phát triển trí tuệ Thông qua trò chơi ho ̣c tâ ̣p giúp HS có thể rèn luyện một số kĩ năng Toán học và thúc đẩy hoạt động trí tuệ, tư duy Toán ho ̣c Nhờ viê ̣c sử du ̣ng TCHT mà quá trình dạy học trở thành một hoạt động hấp dẫn, thu hút và kích thích HS tham gia một cách tích cực

TCHT trong môn Toán ở Tiểu ho ̣c làm thay đổi hình thức ho ̣c tâ ̣p, tạo ra bầu không khí trong lớp trở nên sôi nổi, thoải mái hơn Đồng thời nó giúp cho các em ghi nhớ và củng cố kiến thức Toán học một cách tự giác và tích cực hơn, qua đó cũng giúp các em giảm bớt những căng thẳng, mê ̣t mỏi sau mỗi tiết ho ̣c Bên ca ̣nh đó, qua các trò chơi ho ̣c tâ ̣p ở môn Toán nói riêng nếu có vâ ̣n

đô ̣ng thể chất thì phần nào đó còn giúp các em rèn luyện sức khoẻ, phát triển các tố chất khéo léo, khả năng phản xạ nhanh, làm cho các em dễ thích ứng với sự biến đổi của thực tế cuô ̣c sống sau này

TCHT trong môn Toán ở Tiểu Học còn góp phần làm cho tâm hồn trẻ thơ phát triển lành mạnh Qua các TCHT này có thể giáo du ̣c các em mô ̣t số phẩm chất đa ̣o đức như: Tính trung thực, ngay thẳng, tính tự lập, tích cực và tính có tổ chức cho trẻ…

* TCHT đối vơ ́ i kiến thức số học ở Toán lớp 3

Ngoài một số vai trò nêu trên thì TCHT đối vớ kiến thức số học ở Toán 3 có ý nghĩa như sau: TCHT đối với kiến thức số ho ̣c ở Toán 3 giúp các em củng cố , ghi nhớ khắc sâu ma ̣ch kiến thức số ho ̣c ở Toán 3, tạo nền tảng vững chắc cho những lớp cao hơn Chẳng ha ̣n như giúp các em củng cố kĩ năng t ính toán, so sánh các số (trong pha ̣m vi 100 000) Điều này có ý nghĩa vô cùng quan tro ̣ng để góp phần vào việc giúp các em có thể vận dụng vào trong thực tế cuộc sống sau

1.4 Đặc điểm cấu trúc trò chơi học tập

1.4.1 Đặc điểm của trò chơi học tập

TCHT là loa ̣i trò chơi mà nhiê ̣m vu ̣ trí thức được thực hiê ̣n dưới hình thức chơi mô ̣t cách vui vẻ, thoải mái Nội dung học tập được lồng ghép vào nội dung chơi, đô ̣ng cơ ho ̣c tâ ̣p được hoà quyê ̣n vào đô ̣ng cơ chơi Viê ̣c tham gia vào trò chơi ho ̣c tâ ̣p nhằm thưc hiê ̣n cả nhiê ̣m vu ̣ ho ̣c tâ ̣p và vui chơi

TCHT có cấu trúc rõ ràng gồm: nô ̣i dung chơi, hành động chơi và luật chơi

Ba thành phần này có mỗi quan hê ̣ mâ ̣t thiết với nhau , tác động lẫn nhau để ta ̣o nên hiê ̣u quả của TCHT

TCHT bao giờ cũng có mô ̣t kết quả nhất đi ̣nh , các em cảm nhận được kết quả hành động của mình, kết quả này có ý nghĩa quan trọng đối với HS mang la ̣i niềm vui vô ha ̣n ở HS, thúc đẩy tính tích cực, củng cố và phát triển vốn hiểu biết của học sinh

TCHT luôn tồn tại mối quan hê ̣ giữ a GV - HS, giữa HS - HS GV là người tổ chức TCHT, HS là người tham gia TCHT Nhưng để trò chơi đa ̣t hiê ̣u quả cần

có sự phối hợp ăn ý giữa sự tổ chức điều khiển của GV và sự tham gia nhiê ̣t tình giữa các em HS, sự đoàn kết với nhau giữa các em HS

Tính tự lập và sáng kiến của HS được thể hiện trong quá trình các em thực hiê ̣n các thao tác chơi , hành động chơi, tự lựa cho ̣n các phương thức hành đô ̣ng trong các tình huống chơi , trong viê ̣c vâ ̣n dụng linh hoạt sáng tạo n hững hiểu biết, kỹ năng, kỹ xảo của mình để giải quyết nhiê ̣m vu ̣, nhâ ̣n thức nhằm phu ̣c vu ̣ cho chiến thuâ ̣t chơi của mình

1.4.2 Cấu tru ́ c trò chơi học tập

Thông thường mô ̣t TCHT thường có cấu trúc cơ bản sau đây:

CẤU TRÚC TRÒ CHƠI

NỘI DUNG CHƠI HÀNH ĐỘNG CHƠI LUẬT CHƠI

Nô ̣i dung chơi chính là nô ̣i dung chứa đựng nhiê ̣m vu ̣ nhâ ̣n thứ c của hoa ̣t

đô ̣ng trí tuê ̣: Quan sát, tư duy, tưởng tượng, chú ý, ngôn ngữ…

Hành động chơi là hệ thống các thao tác , chủ yếu là thao tác trí óc nhằm thực hiê ̣n nhiê ̣m vu ̣ nhâ ̣n thức mà trò chơi đă ̣t ra

Luâ ̣t chơi là những quy đi ̣nh mà nhất thiết trẻ phải tuân thủ trong khi chơi

mà nếu phá vỡ chúng thì trò chơi cũng bị phá vỡ Luâ ̣t chơi quy đi ̣nh phương pháp hành động, cách thức tổ chức và điều khiển hành vi, các mối quan hệ của

HS trong khi chơi Luật chơi trong TCHT còn là tiêu chuẩn đánh giá hành động chơi của HS đúng hay sai

1.5 Căn cƣ ́ thiết kế và tổ chƣ́c trò chơi ho ̣c tâ ̣p môn Toán ở Tiểu ho ̣c

1.5.1 Căn cư ́ thiết kế trò chơi

* Dư ̣a vào đặc điểm tâm lý của HS

Muốn tổ chức được TCHT mô ̣t cách có hiê ̣u quả trong các môn ho ̣c nói chung và môn toán nói riêng thì GV cần phải hiểu được t âm lý HS Tiểu Học

Mà các các kiến thức học tập ở đây của HS sẽ gắn liền với TCHT , gắn liền với những tri thức mà hoa ̣t đô ̣ng ho ̣c tâ ̣p mang la ̣i TCHT dành cho các em cũng không ít nhưng GV cần tìm hiểu xem tâm lý của các em hứng thú với da ̣ng

TCHT nào để có thể tự mình thiết kế h oă ̣c sưu tầm TCHT bổ ích Dựa vào đ ặc điểm tâm lý này GV sẽ tổ chức những TCHT nhằm giúp HS củng cố và ghi nhớ kiến thức mô ̣t cách vững chắc và sâu sắc

* Dư ̣a vào mục đích sử dụng trò chơi

TCHT môn Toán không chỉ nhằm giải trí mà còn góp phần củng cố kiến thức, kỹ năng học tập Khi đưa TCHT vào trong da ̣y ho ̣c thì GV cần xác đi ̣nh mục đích của việc sự dung TCHT đó nhằm gi úp HS củng cố hay tiếp thu được

gì, kiến thức kỹ năng và giáo dục điều gì sau khi chơi

Sử dụng TCHT trong quá trình dạy học cũng nhằm làm cho quá trình học

tâ ̣p của các em giảm b ớt căng thẳng mệt mỏi , kích thích hứng thú học tập cho các em vào giờ ho ̣c tiếp theo

̣a vào nội dung của bài học

Khi thiết kế mô ̣t trò chơi ho ̣c tâ ̣p thì GV cần xác đi ̣nh được trò chơi ho ̣c tâ ̣p đó phải gắn liền với tri thức, kĩ năng của một nội dung kiến thức nào đó của bài học Tức là, khi xây dựng hay thiết kế mô ̣t trò chơi ho ̣c tâ ̣p nào đó thì GV cần dựa vào phần nội dung kiến thức , kĩ năng Toán ho ̣c mà các em đã đ ược học và cần củng cố, khắc sâu để thiết kế TCHT mô ̣t cách khoa ho ̣c và có hiê ̣u quả nhất

* TCHT cần co ́ tính chất “mới”

- GV thiết kế và sử du ̣ng TCHT cần có tính chất mới về hình thức, nô ̣i dung

và cách thứ c chơi Tránh việc sử dụng mô ̣t TCHT cho nhiề u lần chơi sẽ gây ra sự nhàm chán, không kích thích được sự hứng thú của HS Đồng thời khi thiết kế TCHT thì GV cũng cần phải dựa vào mức đô ̣ của TCHT mà thiết kế sao cho TCHT phải được tăng dần về mức đô ̣ : Từ dễ đến khó , từ châ ̣m dần đến nhanh dần Và như vậy thì TCHT sẽ kích thích đượ c sự tò mò và hấp dẫn được HS và hiê ̣u quả đa ̣t được sẽ cao

1.5.2 Hoạt động tổ chức trò chơi học tập môn Toán Tiểu học

a Chuẩn bi ̣

+ Đồ dùng

+ Đối tượng chơi

+ Đáp án của trò chơi

+ Dự kiến các tình huống và hướng giải quyết những vấn đề nảy sinh trong lúc chơi

b Tổ chư ́ c

+ GV hoặc người quản trò giới thiê ̣u tên trò chơi

+ Giớ i thiê ̣u tên những đồ dùng cần thiết để tham gia chơi

+ Chia đội chơi, nhóm chơi hoặc cả lớp

+ Phổ biến luật chơi

c Lưu y ́ khi nhận xét kết quả trò chơi

- Mứ c đô ̣ đúng của trò chơi : Đội hoặc cá nhân nào thực hiê ̣n đúng đáp án thì đô ̣i (cá nhân) đó mới được công nhâ ̣n kết quả và tính điểm

- Về chất lượng đa ̣t được của đô ̣i chơi : Đội nào thực hiê ̣n được đúng nhiều hơn sẽ giành phần thắng

- Tính khoa học của kết quả trò chơi : Dù được nhiều điểm , đú ng nhưn g cũng đảm bảo về mặt hình thức trình bày kết quả cũng phải khoa ho ̣c, hợp lí, thẩm mĩ.

- Tính phạm luật của trò chơi: Trò chơi có quy định theo đú ng luâ ̣t chơi, để đảm bảo tính công bằng cho các đô ̣i thi Nếu đội nào không thực hiê ̣n theo đúng quy đi ̣nh luật chơi thì sẽ bị phạt hoặ c chấp nhâ ̣n thua cuô ̣c và bi ̣ loa ̣i khỏi cuô ̣c chơi

- Vớ i những trò chơi có mức đô ̣ phức ta ̣p : Nếu cần thiết GV có thể cho HS chơi thử (chơi nháp) và không tính điểm, sau khi các em nắm rõ được luâ ̣t chơi thì tiến hành chơi

- Khi nhận xét kết quả trò chơi: GV hoă ̣c người quản trò có thể tổ chức cho

HS tự nhâ ̣n xét về quá trình chơi của mình và nhâ ̣n xét phần chơi của đô ̣i ba ̣n đã

đa ̣t được Sau đó GV đưa ra ý kiến nhâ ̣n xét về ưu điểm và nhược điểm trò chơi

mô ̣t cách chính xác, công bằng, khách quan tránh thiên vị và tránh quá khen hay quá chê một đội chơi (cá nhân) nào đó một cách chủ quan GV cần nhâ ̣n xét sao cho đô ̣i thắng cảm thấy phấn khởi mà đô ̣i thua cũng cảm thấy hài lòng , các em

HS khác cảm thấy vui vẻ muốn chơi tiếp các trò chơi trong những lần tiếp theo

1.6 Thƣ ̣c tra ̣ng về viê ̣c tổ chƣ́ c trò chơi ho ̣c tâ ̣p nhằm củng cố kiến thƣ́c số học ở Toán 3

Qua điều tra thực tra ̣ng với 6 GV khối lớp 3 ở hai trường Tiểu Học nêu trên

cho thấy hầu hết đô ̣ tuổi của GV từ 38 - 54, thâm niên công tác trong nghề lâu

năm (cao nhất là 30 năm, thấp nhất là 15 năm) Với đô ̣i ngũ GV có nhiều kinh

nghiê ̣m trong nghề nghiê ̣p nên đã rất vữn g vàng trong chuyên môn , có nhiều

kinh nghiệm giảng da ̣y , đã chú tro ̣ng viê ̣c tổ chức TCHT cho HS nói chung , tổ

chức TCHT nhằm củng cố kiến thức số ho ̣ c ở To án 3 nói riêng và đã đa ̣t được

mô ̣t số kết quả nhất đi ̣nh

Tôi đã tiến hành phát phiếu điều tra cho GV khối 3 môn Toán ở hai trường

Tiểu Học nêu trên, kết quả điều tra cho thấy:

+ Số lượng TCHT còn ít, GV thường sử du ̣ng trò chơi sẵn có mà chưa

thiết kế hoă ̣c sưu tầm được những trò chơi mới

+ Tổ chứ c trò chơi còn nhiều khó khăn, còn đơn điệu chưa thực sự hấp

đẫn, thu hút các em HS tham gia đặc biệt đối với một số HSDTTS do vốn Tiếng

viê ̣t còn nghèo nàn

Từ thực trạng ở trên và để khắc phụ c một số ha ̣n chế nêu trên , theo tôi thì

GV nên cố gắng dành nhiều thời gian hơn cho viê ̣c tự thiết kế và sưu tầm mô ̣t số

TCHT nhằm củng cố kiến thức Toán ho ̣c, đồng thời giúp các em HS giảm bớt đi

sự căng thẳng trong ho ̣c tâ ̣p cũng như kích thích hứng thú ho ̣c tâ ̣p ở các tiết ho ̣c

tiếp theo

1.6.3 Điều tra đối vơ ́ i học sinh

Tôi đã tiến hành phát phiếu điều tra về mức đô ̣ hứng thú khi tham gia chơi các TCHT (Toán 3) cho HS lớp 3 của 2 trường Tiểu H ọc nêu trên và thu được kết quả như sau:

Bình thường

Qua điều tra trực tiếp ở hai trường tôi thấy : Số GV thường xuyên tổ chức TCHT cho HS trong quá trình da ̣y ho ̣c môn Toán nói chung còn rất ít ỏi Số lượng TCHT môn toán thì nhiều nhưng GV còn gă ̣p khó khăn khi lựa cho ̣n trò chơi sao cho phù hợp với đối tượng ho ̣c sinh , đồng thời TCHT để củng cố kiến thức số ho ̣c ở Toán 3 thì vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu tổ chức , tham gia của giáo viên và học sinh cả về số lượng và chất lượng

Thực tế cũng cho thấy đa số GV cũng đã đư a TCHT vào môn Toán ở lớp 3

Đa số các HS hứng thú khi được thầy cô tổ chức TCHT , nhưng số lượng TCHT nhằm củng cố kiến thức số ho ̣c cho HS lớp 3 còn ít chưa đáp ứ ng đủ nhu cầu tham gia “chơi và học” của các em

Hình thức tổ chức trò chơi học tậ p còn đơn điê ̣u chưa hấp dẫn và thu hút đông đảo các em HS tham gia GV thường sử du ̣ng TCHT sẵn có, ít có thời gian

để thiết kế hay sưu tầm TCHT mới

Xuất phát từ thực tra ̣ng , theo tôi GV nên lựa cho ̣n các hình thức tổ chức TCHT sao cho phù hợp với từng đối tượng H S, từng vùng miền khác nhau Với

HS lớp 3 là người HSDTTS thì GV lựa chọn những TCHT đơn giản dễ tham gia, tránh những TCHT phứ c tạp, trừu tượng vì vốn Tiếng Việt của các em còn nghèo nàn nên nắm giữ luật chơi còn khó khăn Đồng thời, trong quá trình tổ

chức TCHT thì GV nên ta ̣o cơ hô ̣i cho mo ̣i HS có thể tham gia TCHT mô ̣t cách sôi nổi, đem la ̣i hiê ̣u quả ho ̣c tâ ̣p tốt nhất cho các em

1.7 Tiểu kết chương 1

Trong chương này, chúng tôi đề cập đến cơ sở lí luận về việc đưa các trò chơi học tâ ̣p vào từng tiết ho ̣c của HS khối lớp 3 Trong quá trình học tập đặc biệt là môn Toán trình đô ̣ tiếp thu của từng HS khác nhau Do đó, sẽ có học sinh rất

hứng thú ho ̣c Toán, nhưng ngược la ̣i sẽ có HS rất e nga ̣i khi ho ̣c toán

Khả năng tập trung chú ý của HS TIểu Học còn rất kém Do đó , GV cần phải

tổ chức mô ̣t số TCHT để củng cố kiến thức và kích thích ý chí ho ̣c tâ ̣p của HS

Kết quả điều tra đối với GV đều có bằng cấp từ Trung Cấp trở lên và có chất lượng giảng da ̣y từ khá trở lên Các GV đều có phương pháp tổ chức đưa các TCHT vào trong bài ho ̣c và được HS rất hứng thú tham gia Tuy nhiên còn gă ̣p

mô ̣t số khó khăn cu ̣ thể như tôi đã nêu trên

Kết quả điều tra đối với HS là các em đã rất hứ ng thú tham gia các trò chơi , tuy nhiên các em vẫn không tránh khỏi pha ̣m quy đă ̣c biê ̣t là đối với các em học sinh dân tô ̣c thiểu số

CHƯƠNG 2 MỘT SỐ TRÒ CHƠI HỌC TẬP NHẰM CỦNG CỐ

KIẾN THỨC SỐ HỌC Ở TOÁN 3

2.1 Trò chơi củng cố về phép cộng, phép trừ

Trò chơi 1: Kết thân với đội bạn

+ Đội chơi: Hai đội chơi mỗi đô ̣i gồm 5 HS

+ GV có thể kẻ sẵn bảng hoă ̣c chuẩn bi ̣ sẵ n các tấm bìa (ghi phép tính và

kết quả)

c Luật chơi

+ Hai đội sẽ tiến hành bốc thăm xem đô ̣i nào đi trước để kết thân với đội kia

+ Nếu đội 1 đi trước, đô ̣i 1 sẽ có nhiệm vụ là đặt ra một phép tính (đã ho ̣c)

vào khung bên tay trái, đô ̣i 2 có nhiệm vụ ghi kết quả vào phép tính đó vào các ô

tròn ở bên phải rồi nối kết quả với phép tính đó để kết thân với đô ̣i 1 Sau đó đến

lượt đô ̣i 2 sẽ đă ̣t mô ̣t số vào ô tròn bên phải , đô ̣i mô ̣t sẽ có nhiê ̣m vu ̣ đă ̣t mô ̣t

phép tính đúng với kết quả mà đội 2 đã dă ̣t ra để kết thân với đội 2 Cứ như thế

cho đến hết lượt Đội nào mà chưa đặt được hoă ̣c đă ̣t châ ̣m phép tính (kết quả

phép tính) để kết thân thì đội đó sẽ nhường quyền kết thân cho các bạn ở dưới

lớp, lượt đi của 2 đô ̣i coi như chưa kết thân được đô ̣i kia Thời gian chơi là thời

gian cả lớp hát hết bài “Lớp chúng mình đoàn kết”

* Lưu ý:

Trò chơi này có thể sử dụng trong các dạng toán đại số , cũng có thể áp dụng trong từng khối lớp khác nhau

Trò chơi 2: Truyền điện

a Mục đích

+ Luyện tập và củng cố kỹ năng làm các phép tính cộng trừ không nhớ trong phạm vi 1000

+ Luyện phản xạ nhanh ở các em

b Chuẩn bị

+ Không cần chuẩn bị bất kỳ đồ dùng nào

c Cách chơi

+ Các em ngồi tại chỗ Giáo viên gọi bắt đầu từ một em xung phong Ví dụ

em đo ̣c to 1 số trong phạm vi 1000 chẳng hạn 356 và chỉ nhanh vào em B bất kỳ

532

367 + 120

183

617

830

487

415 + 415

162 + 370

487 + 130

108 + 75

để “truyền điện” Lúc này em B phải nói tiếp, ví dụ “trừ 156” rồi chỉ nhanh vào

em C bất kỳ Thế là em C phải nói tiếp “bằng 200” Nếu C nói đúng thì được quyền đo ̣c to mô ̣t số như A rồi chỉ vào một bạn D nào đó để “truyền điện” tiếp Cứ làm như thế nếu bạn nào nói sai (chẳng hạn A nói 358 truyền cho B, mà B nói “trừ 149” tức là sai dạng tính hoặc là C đọc kết quả tính sai) thì phải nhảy lò

cò một vòng từ chỗ của mình lên bảng Kết thúc khen và thưởng một tràng vỗ tay cho những bạn nói đúng và nhanh

* Lưu ý:

Có thể sử dụng trò chơi “t ruyền điện” trong tất cả các bài Toán về bảng nhân

hoă ̣c bảng chia của Toán lớp 2 và lớp 3

Trò chơi 3: Ai nhiều điểm nhất

a Mục đích

+ Luyện tâ ̣p củng cố cô ̣ng 3 số có nhớ mô ̣t lần trong pha ̣m vi 1000

+ Tập cho HS tính tự giác ho ̣c tâ ̣p và cách tính nhanh hơn

b Chuẩn bị

+ Hai chậu cảnh có đánh số đô ̣i 1, đô ̣i 2

+ Một số bông hoa bằng giấy màu cứng , mă ̣t trước màu trắng ghi các phép

tính như:

324 + 405; 761 + 128; 25 + 721

256 + 125; 417 + 168; 555 + 209

+ Phấn mầu

+ Đồng hồ bấm thời gian

+ Chọn ba học sinh khá nhất làm ban giám khảo và thư kí

c Luật chơi

+ Chia lớ p thành hai đô ̣i

+ Khi nghe hiệu lê ̣nh bắt đầu lần lượ t từng đô ̣i cử người lên bốc hoa trên bàn GV, người chơi có trách nhiê ̣m làm nhanh phép tính ghi trên bông hoa, sau đó cài nhanh bông hoa lên cây của đô ̣i mình Người này làm xong cài nhanh rồi đến lượt người khác cứ như vậy cho đến hết 2 phút Sau khi hết giờ GV cử hai

bạn lên đọc lần lượt các phép tính và kết quả đồng thời giơ cho cả lớp cùng xem bông hoa đó, ban giám khảo đánh giá và thư kí ghi la ̣i kết quả

+ Cách tính điểm: mỗi câu đú ng sẽ được 10 điểm

+ Tổng hợp số điểm của các đội, đô ̣i nào nhiều điểm hơn thì thắng cuô ̣c

* Lưu ý :

Sau giờ chơi giáo viên nêu nhận xét đánh giá các đội chơi khuyến khích tổ giám khảo, thư ký, nhắc nhở các em những sai sót vấp phải để lần sau các em chơi tốt hơn Hướng dẫn học sinh cách đánh giá, cho điểm

Trò chơi 4: Ai đúng? Ai sai?

bằng chữ nhỏ Hết thời gian thứ nhất cô hô “ lần thứ nhất bắt đầu” thì đô ̣i đi trước sẽ nêu cách đo ̣c số mình chuẩn bi ̣ (mỗi số đo ̣c to 2 lần), đô ̣i kia phải viết lại được Sau khi đo ̣c đủ 5 số thì đổi vai trò ngược la ̣i Lần thứ 2 thì đội đi trước phải nhìn các số của đội kia viết rồi đọc to cho cả lớp nghe và ngược la ̣i Sau khi

2 đội kết thúc đo ̣c và viết , cô giáo cùng cả lớp sẽ làm tro ̣ng tài để kiểm tra kết quả Cứ mỗi ý đo ̣c , viết đúng được 10 điểm, đo ̣c châ ̣m vấp sửa lỗi thì bi ̣ trừ 2 điểm Nếu làm đáp án sai thì trừ 5 điểm, đô ̣i nào nhiều điểm hơn sẽ thắn g cuô ̣c

và được khen trước lớp

* Lưu ý:

Với trò chơi “Ai đúng? Ai sai?” có thể áp du ̣ng đối với tất cả các khối lớp ở Tiểu Học Mỗi khối sẽ phải nêu được từng đă ̣c điểm cấu ta ̣o, cách đọc, cách viết của các số tự nhiên Càng cuối cấp Tiểu Học yêu cầu càng khó hơn

Trò chơi 5: Đoàn kết

a Mục đích

+ Rèn luyện kĩ năng tính nhẩm nhanh

+ Thời gian chơi: 5 – 7 phút

b Chuẩn bi ̣

+ GV không cần chuẩn bi ̣ gì

c Luật chơi

+ Giáo viên hô: “Đoàn kết, Đoàn kết”

+ Học sinh hỏi: “ Kết mấy, kết mấy?”

+ Giáo viên hô: “Kết 400 + 300” hoặc “500 + 40”, “100 + 20”…

+ Học sinh phải nhẩm nhanh được kết quả và kết thành nhóm theo yêu cầu cứ như vâ ̣y lần lượt tấ t cả các ba ̣n đều có thể tính nhẩm mô ̣t cách nhanh nhất Ai nhanh được tuyên dương, ai chậm bị phạt tuỳ theo yêu cầu của lớp

* Lưu ý:

Có thể sử dụng cho các bài học về phép tính nhân, phép chia, phép trừ

Trò chơi 6: Con số may mắn

a Mục đích

+ Luyện tập và củng cố kĩ năng làm các phép tính cộng trừ trong phạm vi

1000

+ Luyện phản xạ nhanh ở các em, rèn luyện tính tập thể

b Chuẩn bị

+ Một hình vuông có đánh số Chẳng hạn:

+ Quy ước một hoặc hai con số may mắn (Là mô ̣t hoặc hai trong 9 số trên) + Một số câu hỏi bằng số ô vuông có trong hình

Ví dụ: Để dạy bài “trừ số có ba chữ số (có nhớ một lần ) / Trang 7”.Ta có thể chuẩn bị một số câu hỏi như sau:

+ Chọn hai đội chơi

+ Mỗi đội bốc thăm để giành quyền chọn số trước, mỗi lần chọn một số, giáo viên đọc câu hỏi tương ứng với số đó Nếu trả lời đúng thì được 5 điểm Nếu trả lời sai thì đội kia được quyền trả lời Đội trả lời sau mà đúng thì cũng được 5 điểm

+ Nếu chọn được con số may mắn thì không cần trả lời gì cũng được 5 điểm Kết thúc trò chơi đội nào nhiều điểm hơn đội đó thắng cuộc

* Lưu ý:

Trò chơi “Con số may mắn” không chỉ củng cố phép cô ̣ng , phép trừ mà ta

có thể sự dụng khi học về phép tính nhân và phép tính chia

Trò chơi 7: Giải đáp nhanh

+ Chơi thi đua giữa hai nhóm Đại diện hai nhóm oản tù tì xem bên nào ra

đề trước Nhóm thứ nhất nêu tên một phép tính cộng trừ các số tròn chục, tròn trăm, nhóm thứ hai trả lời kết quả Nếu nói sai các em ở dưới được quyền trả lời + Sau khi trả lời, nhóm thứ hai nêu nhanh một phép tính khác yêu cầu nhóm thứ nhất trả lời Tiến hành tương tự sau khoảng 5 phút thì dừng lại xem hai nhóm có bao nhiêu kết quả đúng.Mỗi kết quả đúng ghi 10 điểm Nhóm nào nhiều điểm sẽ thắng cuộc

* Lưu ý:

Khi cô giáo hô hiê ̣u lê ̣nh và giơ hai lá cờ trên hai tay về hai phía (sang ngang) yêu cầu các em nghe , giơ biển lên cao và xếp mỗi đô ̣i mô ̣t hàng ngang , bắt đầu từ cô giáo Khi cô đưa hai lá cờ song song về phía trước các em tâ ̣p hợp hàng dọc

2.2 Trò chơi củng cố mối quan hê ̣ phép cộng, phép trừ

Trò chơi 8: Đoán số tôi nghĩ

a Mục đích

+ Rèn cho ngườ i chơi kỹ năng tính toán nhanh và vâ ̣n du ̣ng tốt quy tắc tính nhẩm với phép tính cô ̣ng, trừ trong pha ̣m vi 1000

+ Lớ p chia thành hai đội thi đua và đố giải Giáo viên viết sẵn lên bảng nguyên tắc đố lấy số ba ̣n nghĩ 541 - 127 + 130 = kết quả chỉ nêu kết quả cuối cùng

c Luật chơi

+ Bạn nghĩ tuổi củ a mô ̣t người nào đó: Lấy số đó trừ đi 127 được bao nhiêu

cô ̣ng với 130 Bạn chỉ nêu kết quả cuối cùng và đố đôi phương đoán nhanh số

mà bạn đ ã nghĩ ban đầu chẳng hạn : Bạn nghĩ là số 627 khi đó ba ̣n lấy 627 – 127= 400; 400 + 130 =530 Khi đó ba ̣n nói “ 530” và đô ̣i kia phải nhẩm đoán ra số ba ̣n đã nghĩ trong khi các ba ̣n đô ̣i đối phương đếm 1 – 2 – 3 Sau 2 lần đoán đều sai thì thua Chuyển sang lần đấu khác Mỗi đô ̣i được đố đô ̣i kia 3 lần và ghi kết quả trả lời Sau đổi vai trò ngược la ̣i Cô giáo tổng kết đô ̣i nào có số lần đố

và giải đố đúng nhiều hơn thì thắng, nếu đô ̣i nêu câu đố sai thì thua

Trò chơi 9: Trò chơi “Bingo”

a Mục đích

+ Rèn cho ngườ i chơi có kỹ năng cô ̣ng trừ trong pha ̣m vi 100000 Biết vâ ̣n dụng kỹ năng cộng trừ để tính nhẩm nhanh và có tinh thần đồ ng đô ̣i, sự hợp tác tinh ý trong công viê ̣c

b Chuẩn bị

+ Giáo viên kẻ một bảng gồm 9 ô vuông , chuẩn bị mô ̣t số biểu gồm cả phép cộng (+) và phép trừ (-) Các phép tính phải được giấu kín trước khi chơi Chẳng ha ̣n 52379 + 38421; 92896 – 65748; 73581 – 36029; 29107 + 34693;

46215 + 4072; 63780 – 15846… chuẩn bị mô ̣t bút xanh và mô ̣t bút đỏ

nào giơ tay trước sẽ được trả lời, nếu kết quả đúng sẽ được cho ̣ n mô ̣t ô trong bảng viết kết quả vào Đội nào viết được 3 ô kết quả mà thẳng hàng (hàng dọc, hàng ngang, hàng chéo) thì đội đó thắng cuộc

Trò chơi 10: Chạy đua đến 10 000

và trở về cuối hàng thì bạn tiếp theo mới được quyền tiếp tục thực hiện Nếu thành viên nào phạm quy thì đội đó sẽ không vượt được chướng ngại vật và phải thực hiê ̣n la ̣i từ đầu Đội nào tới đích 10 000 trước sẽ dành phần thắng Thời gian trò chơi là 5 phút Các bạn còn lại sẽ có nhiệm vụ cổ vũ cho 2 đô ̣i chơi Minh hoa ̣ hình vẽ (mỗi đô ̣i mô ̣t hình vẽ như sau)

10000

+8953 -6182

+6507 +1846

+ Củng cố cho học sinh các số trong phạm vi từ 1000 đến 100 000

+ Rèn luyện cho HS khả năng phản xạ một cách nhanh nhẹn, hoạt bát

+ GV có thể go ̣i bất kì số nào: Từ một số, hai số cùng mô ̣t lần hoă ̣c lúc đầu gọi một số, sau đó tăng dần mức đô ̣ nhanh là hai số , ba số cùng mô ̣t lúc để các

em có khả n ăng phản xa ̣ nhanh nhe ̣n và tăng sức hấp dẫn cho trò chơi Chẳng hạn lúc đầu chỉ gọi và viết số 1000 hoă ̣c 2000, 3000… bất kì, về sau go ̣i nhanh, liên tiếp các số… thời gian chơi là thời gian chúng ta hát hết bài hát

+ Các tấm bìa có hình minh hoạ như sau:

* Lưu ý:

GV có thể cho HS chơi thử

Trò chơi 12: Hái hoa dân chủ

GV go ̣i HS bao giờ hết bài hát thì hết giờ chơi

Lưu ý: Hình phạt đối với HS không làm được phép tính có thể cho các

em hát hoă ̣c khán giả hát cho những ba ̣n đó múa theo

2.3 Trò chơi củng cố về phe ́p nhân, phép chia

Trò chơi 13: Ong đi tìm nhụy

+ Chọn 2 đội, mỗi đội 4 em

+ Giáo viên chia bảng làm hai phần , gắn mỗi bên bảng một bông hoa và 5 chú Ong ở bên dưới không theo trật tự, đồng thời giới thiệu trò chơi

* Cô có hai bông hoa, trên những cánh hoa là kết quả của phép tính, còn những chú ong thì chở các phép tính đi tìm kết quả của mình

+ Hai đội xếp thành hàng: Khi nghe hiệu lệnh “bắt đầu” thì lần lượt các bạn lên nối các phép tính với các số thích hợp Bạn thứ nhất nối xong phép tính đầu tiên trao phấn cho bạn thứ 2 lên nối, cứ như vậy cho đến khi nối hết các phép tính Trong vòng 1 phút, đội nào nối đúng và nhanh hơn là đội chiến thắng

* Lưu ý:

Sau khi học sinh chơi xong, giáo viên chấm và hỏi thêm một số câu hỏi để khắc sâu bài học:

+ Tại sao chú Ong không tìm được đường về nhà? (vì không

có nhuỵ hoa nào là kết quả)

+ Phép tính “24 : 6” có kết quả bằng bao nhiêu? (bằng 4)

+ Muốn chú Ong tìm được đường về nhà thì phải thay đổi số cánh hoa như thế nào? (phải có một cánh hoa là số 4)

Trò chơi có thể áp dụng trong các bài: Bảng nhân, chia…

24 :6