tóm tắt luận án những thay đổi trong hoạt động kiểm toán nhà nước của trung quốc từ khi gia nhập wto và bài học kinh nghiệm cho việt nam

Tính cấp thiết của đề tài Việc gia nhập Tổ chức thương mại thế giới WTO của Việt Nam không chỉ tác động mạnh mẽ đến kinh tế - xã hội mà còntác động đến các ngành, lĩnh vực của nền kinh

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việc gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO) của Việt Nam không chỉ tác động mạnh mẽ đến kinh tế - xã hội mà còntác động đến các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế, trong đó có hoạt động kiểm toán nhà nước, nhiều tác động đã trở thành tháchthức Do vậy, để có thể vừa thực thi tốt nhiệm vụ của mình theo Luật Kiểm toán nhà nước Kiểm toán Nhà nước (KTNN) ViệtNam phải đổi mới hơn nữa hoạt động của mình trước yêu cầu của WTO và hội nhập kinh tế quốc tế

Là cơ quan mới thành lập và không có tiền thân, KTNN Việt Nam cần phải tham khảo kinh nghiệm nước ngoài về những thayđổi, đổi mới trong hoạt động kiểm toán nhà nước dưới tác động của WTO và yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế để trên cơ sở đó đưa

ra được những định hướng và giải pháp đúng đắn và thích hợp Với những nét tương đồng và khác biệt của nền kinh tế Việt Nam vàTrung Quốc cũng như trong hoạt động kiểm toán nhà nước, việc nghiên cứu có tính so sánh để tiếp thu, áp dụng những bài học kinhnghiệm quốc tế, đặc biệt là kinh nghiệm của Trung Quốc về việc thay đổi hoạt động kiểm toán nhà nước từ khi gia nhập WTO đến

nay có ý nghĩa quan trọng và thiết thực đối với KTNN Việt Nam Do vậy, việc nghiên cứu“Những thay đổi trong hoạt động kiểm toán nhà nước của Trung Quốc từ khi gia nhập WTO và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam” là cần thiết.

2 Tình hình nghiên cứu

Các công trình nghiên cứu ngoài nước

Về các yếu tố tác động đến hoạt động kiểm toán nhà nước, Cơ quan sáng kiến phát triển của Tổ chức quốc tế các Cơ quan

Kiểm toán tối cao (IDI-INTOSAI) đã ban hành cẩm nang "Lập kế hoạch chiến lược” (2008), tài liệu hướng dẫn về "Đánh giá nhu cầu tăng cường năng lực của IDI” (2007, được bổ sung, chỉnh sửa năm 2009 và 2012) Các tài liệu này đều khẳng định hoạt

động của các cơ quan Kiểm toán tối cao (hay còn gọi là cơ quan KTNN) chịu sự tác động của môi trường bên trong và môitrường bên ngoài

Về xu hướng thay đổi hoạt động của các cơ quan Kiểm toán tối cao trên thế giới, thực tiễn cho thấy, nhiều cơ quan KTNN

đã và đang thay đổi hoạt động của mình theo hướng vừa nâng cao năng lực nội bộ vừa đáp ứng yêu cầu của hội nhập kinh tếquốc tế nhằm góp phần tăng cường trách nhiệm giải trình công và nâng cao mức độ minh bạch của thông tin tài chính quốc gia Liên quan đến một loại hình hoạt động chuyên môn mang tính nghề nghiệp, trong bối cảnh hiện nay, ngoài việc gia nhập tổchức kinh tế quốc tế, các cơ quan KTNN còn tham gia hội nhập vào các tổ chức nghề nghiệp quốc tế và khu vực như: Tổ chứcquốc tế Các cơ quan kiểm toán tối cao (INTOSAI) và Tổ chức các cơ quan kiểm toán tối cao châu Á (ASOSAI), châu Âu(EROSAI), châu Phi (AFROSAI)… Các tổ chức này đã ban hành nhiều tài liệu hướng dẫn, cẩm nang, chuẩn mực nghề nghiệp

hỗ trợ nghiệp vụ cho các cơ quan KTNN thành viên Đặc biệt, khuôn khổ tăng cường năng lực cho các Cơ quan KTNN doINTOSAI xây dựng được coi là khuôn khổ hướng dẫn định hướng phát triển cho các cơ quan KTNN

Về những thay đổi trong hoạt động kiểm toán nhà nước Trung Quốc trước tác động của WTO, Lý Kim Hoa (2003) đã trìnhbày quá trình phát triển và những thay đổi trong ngành kiểm toán ở Trung Quốc Khi Trung Quốc gia nhập WTO, KTNN TrungQuốc đã tổ chức một số hội thảo liên quan đến vấn đề này nhằm đánh giá, phân tích các cơ hội và thách thức đối với ngành kiểmtoán của Trung Quốc khi Trung Quốc gia nhập WTO; đồng thời cũng đưa ra một hệ thống các biện pháp thích ứng với yêu cầucủa WTO Ngoài ra, liên quan đến vấn đề này, có một số bài viết của các học giả Trung Quốc tập trung nghiên cứu mối quan hệgiữa WTO với hoạt động kiểm toán và hoạt động kiểm toán nhà nước như: Gu Yun (2000), China National Audit Office (2002),

San-Ping Wang (2002), Xia Dong, Lin Zhen Jackson (2003), Aidong Liu, Hui Wang (2003), Zeng Yong (2004)

Các công trình nghiên cứu trong nước

Về các yếu tố tác động đến hoạt động kiểm toán nhà nước, Vương Đình Huệ (2007) đã nghiên cứu tổng quan về vai tròcũng như các yếu tố tác động tới việc phát huy vai trò của hệ thống kiểm toán đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóađất nước và xây dựng Nhà nước Pháp quyền Xã hội chủ nghĩa Đinh Trọng Hanh (2012) đã đề cập đến một số nhân tố tác độngđến tổ chức và hoạt động của các cơ quan KTNN…

Về xu hướng thay đổi hoạt động kiểm toán nhà nước trên thế giới, Vương Đình Huệ (2007) đã phân tích xu hướng pháttriển tổ chức và hoạt động kiểm toán trong nhà nước pháp quyền và nền kinh tế thị trường Sau cuộc khủng hoảng kinh tế toàncầu vào cuối năm 2008, nhiều nhà kinh tế trong nước và quốc tế như: Trịnh Thị Hoa Mai (2009), Đinh Trọng Thịnh (2009), ĐỗHoài Nam (2010), Euclid Tsakalotos (2010), Zoltan Pitti (2010) đã khẳng định vai trò quan trọng của nhà nước và các cơ quankiểm tra tài chính công trong việc quản lý nền kinh tế thị trường hiện đại Đoàn Xuân Tiên (2012) đã đề cập tương đối đầy đủ xuhướng phát triển các cơ quan KTNN trong chuyên đề đào tạo kiểm toán viên chính của KTNN

Về những thay đổi trong hoạt động kiểm toán nhà nước Trung Quốc từ khi gia nhập WTO, Lý Thiết Ánh (2002), Lưu Lực(2002), Supachai Panitchpakdi, Mark L Clifford (2003), Võ Đại Lược (2004), Nguyễn Kim Bảo (2006), Trần Xuân Lịch, LêXuân Sang (2006), đều khẳng định rằng việc cải cách, mở cửa nói chung và gia nhập WTO nói riêng đem đến cho nền kinh tếTrung Quốc cả cơ hội và những thách thức buộc Trung Quốc phải tiến hành điều chỉnh các chính sách kinh tế trên tất cả các lĩnhvực Đặng Thị Hoàng Liên (2006 và 2008) đã chỉ ra những thay đổi trong hoạt động kiểm toán chính phủ sau khi Trung Quốcgia nhập WTO Vương Đình Huệ (2011) có nội dung nghiên cứu kinh nghiệm của KTNN Trung Quốc trong việc ứng phó vớinhững thách thức gia nhập WTO Đặng Thị Hoàng Liên (2012) đã phân tích và đánh giá những rủi ro đối với hoạt động kiểmtoán trước tác động của WTO và kinh nghiệm ứng phó của Trung Quốc

Về những giải pháp đổi mới hoạt động của KTNN Việt Nam dưới tác động của WTO và hội nhập kinh tế quốc tế, Chiếnlược phát triển KTNN đến năm 2020 và Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược đã trình bày quan điểm, mục tiêu và nộidung phát triển hoạt động KTNN đến năm 2020 Một số đề tài nghiên cứu khoa học của KTNN Việt Nam cũng đề cập đến cácgiải pháp đổi mới hoạt động của KTNN như: Vương Đình Huệ (2011), Đoàn Xuân Tiên (2012) Trong những năm gần đây,lãnh đạo KTNN Việt Nam và các nhà nghiên cứu thuộc KTNN Việt Nam cũng đã có một số bài viết trong đó đề xuất nhiềuđịnh hướng cho việc đổi mới hoạt động của KTNN Việt Nam thời gian tới.

Có thể thấy, tuy các công trình nghiên cứu trên đã nghiên cứu khá đầy đủ và khá công phu về cơ sở khoa học, những thayđổi cơ bản trong hoạt động kiểm toán nhà nước Trung Quốc từ khi gia nhập WTO đến nay và các giải pháp đổi mới hoạt độngcủa KTNN Việt Nam dưới tác động của WTO nhưng các công trình này vẫn còn bỏ ngỏ những vấn đề chưa đề cập mà luận án

có thể tiếp tục nghiên cứu, cụ thể như sau:

Thứ nhất, việc nghiên cứu các nhân tố tác động tới tổ chức và hoạt động của các cơ quan KTNN phải liên hệ với bối cảnh

toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế và xu hướng phát triển, thay đổi hoạt động của các cơ quan KTNN trên thế giới

Thứ hai, việc đánh giá những thay đổi trong hoạt động kiểm toán nhà nước Trung Quốc sau khi gia nhập WTO cần được

thực hiện trên cơ sở so sánh với những quy định của INTOSAI và xu hướng thay đổi hoạt động của các cơ quan KTNN trên thếgiới, để từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Thứ ba, các công trình nghiên cứu khoa học của KTNN Việt Nam chưa dựa trên cơ sở so sánh với quy định của INTOSAI

và thực tiễn thay đổi trong hoạt đông kiểm toán nhà nước Trung Quốc Các định hướng và giải pháp đổi mới hoạt động củaKTNN Việt Nam chưa đặt trong bối cảnh và xu thế hội nhập kinh tế quốc tế

3 Mục đích nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là tìm hiểu và làm rõ những thay đổi trong hoạt động kiểm toán nhà nước Trung Quốc từkhi gia nhập WTO đến nay để từ đó rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất giải pháp đổi mới hoạt động của KTNN Việt Namdưới tác động của WTO và hội nhập kinh tế quốc tế

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu của luận án là hoạt động kiểm toán nhà nước của Trung Quốc và Việt Nam Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung nghiên cứu, hoạt động của một cơ quan KTNN bao gồm rất nhiều hoạt động cụ thể, trong một khuôn khổ hạn chế, luận án chỉ tập trung nghiên cứu những thay đổi cơ bản trong hoạt động kiểm toán và liên quan trực tiếp đến hoạt động kiểm toán mà không xem xét đến tác động cũng như những vấn đề khác liên quan đến kết quả của điều chỉnh và thay đổi Ngoài

ra, trong khuôn khổ hẹp, luận án chỉ đánh giá những thay đổi trong hoạt động kiểm toán nhà nước của Trung Quốc và Việt Nam

trên cơ sở đánh giá 7 lĩnh vực chính để xây dựng năng lực của các cơ quan kiểm toán tối cao theo quy định của INTOSAI Về

không gian, luận án chỉ nghiên cứu Trung Quốc, Việt Nam và có so sánh với một số nước ASEAN Về thời gian, luận án đi sâu

phân tích, đánh giá những thay đổi trong hoạt động kiểm toán nhà nước trong thời gian 20 năm trở lại đây, so sánh trường hợpcủa Trung Quốc và Việt Nam

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Cách tiếp cận nghiên cứu của luận án là cáchtiếp cận nghiên cứu định tính Khuôn khổ phân tích của luận án mang tính hệ thống: đi từ tìm hiểu những đặc điểm và nội dungkiểm toán nhà nước Trung Quốc trước khi vào WTO cho đến rà soát những thay đổi của kiểm toán nhà nước do tham gia vàoWTO; xem xét, đánh giá những thay đổi đó và tổng kết thành những bài học kinh nghiệm

Luận án sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứu cụ thể, trong đó bao gồm: phương pháp phân tích, tổng hợp; phương phápkhảo sát, tổng quan tài liệu, nghiên cứu kiểm chứng; phương pháp thống kê, so sánh: sử dụng các số liệu thống kê để phân tích,

so sánh, tổng kết và rút ra các kết luận

Về tổ chức lấy tư liệu, số liệu, luận án sử dụng phương pháp phỏng vấn chuyên gia sâu để có được những thông tin chính xác hơn

về hoạt động kiểm toán nhà nước của Việt Nam, Trung Quốc; tiến hành thu thập tài liệu để có đủ thông tin đánh giá

6 Đóng góp của luận án

Thứ nhất, hệ thống hóa những cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của việc thay đổi hoạt động kiểm toán nhà nước trong giai

đoạn hiện nay, trong đó có tổng kết một số bài học kinh nghiệm quốc tế

Thứ hai, làm rõ bối cảnh và những nguyên nhân dẫn đến những thay trong hoạt động KTNN Trung Quốc.

Thứ ba, chỉ ra những thay đổi trong hoạt động KTNN của Trung Quốc từ khi gia nhập WTO đến nay và rút ra một số bài

học kinh nghiệm cho Việt Nam

Thứ tư, trên cơ sở so sánh một số khía cạnh chủ yếu trong hoạt động của KTNN Trung Quốc và Việt Nam, luận án đã chỉ

ra được những điểm khác biệt của hoạt động kiểm toán nhà nước của hai quốc gia, qua đó thấy rõ những tương đồng và đặc thùcủa từng quốc gia

Thứ năm, đề xuất một số định hướng và giải pháp đổi mới hoạt động của KTNN Việt Nam dưới tác động của WTO và hội

nhập kinh tế quốc tế, trong đó có bàn về điều kiện thực hiện

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận án được chia làm 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở khoa học của những thay đổi trong hoạt động kiểm toán nhà nước trong giai đoạn hiện nay

- Chương 2: Những thay đổi cơ bản trong hoạt động kiểm toán nhà nước Trung Quốc từ khi gia nhập WTO đến nay và bàihọc kinh nghiệm.

- Chương 3: Đổi mới hoạt động của KTNN Việt Nam dưới tác động của WTO và hội nhập kinh tế quốc tế

NéI DUNG CHÝNH CñA LUËN ¸N

Chương 1

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA NHỮNG THAY ĐỔI TRONG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC TRONG GIAI

ĐOẠN HIỆN NAY 1.1 Khái quát về hoạt động kiểm toán nhà nước

1.1.1 Khái niệm về kiểm toán

Có thể hiểu khái niệm về hoạt động kiểm toán như sau: Hoạt động kiểm toán là việc kiểm tra, đánh giá và xác nhận tính đúng đắn, trung thực của các thông tin; kiểm tra, đánh giá tính tuân thủ pháp luật và tính kinh tế, tính hiệu lực, hiệu quả trong quản lý, sử dụng các nguồn lực do một chủ thể độc lập, có năng lực chuyên môn phù hợp (kiểm toán viên, tổ chức kiểm toán) thực hiện trên cơ sở các quy định nghề nghiệp.

1.1.2 Phân loại hoạt động kiểm toán

1.1.2.1 Phân loại kiểm toán theo chức năng

Theo chức năng hay theo đối tượng kiểm toán thì kiểm toán gồm: Kiểm toán báo cáo tài chính, kiểm toán tuân thủ và kiểmtoán hoạt động

1.1.2.2 Phân loại kiểm toán theo chủ thể kiểm toán

Căn cứ theo chủ thể kiểm toán hay theo hệ thống tổ chức kiểm toán có kiểm toán nội bộ, kiểm toán độc lập và kiểm toánnhà nước

1.1.3 Cơ sở ra đời và phát triển của Kiểm toán Nhà nước

KTNN ra đời xuất phát từ những điều kiện nhất định về kinh tế yêu cầu của quản lý tài chính nhà nước và chính trị

-sự xuất hiện các nhà nước pháp quyền dân chủ

1.1.4 Chức năng, đối tượng và phạm vi của Kiểm toán Nhà nước

1.1.4.1 Chức năng của Kiểm toán Nhà nước

KTNN có hai chức năng cơ bản là xác nhận và tư vấn Trong quá trình phát triển của KTNN và xu thế hội nhập kinh tếquốc tế, một trong những chức năng của KTNN đang định hình và hình thành là chức năng công khai

1.1.4.2 Đối tượng và phạm vi hoạt động của Kiểm toán Nhà nước

Đối tượng của KTNN là hoạt động có liên quan đến quản lý, sử dụng nguồn lực tài chính nhà nước và tài sản công Phạm

vi hoạt động của KTNN là thực hiện hoạt động kiểm toán đối với mọi đối tượng được giao quản lý và sử dụng các nguồn lực tàichính nhà nước và tài sản công

1.1.5 Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Kiểm toán Nhà nước

1.1.5.1 Nguyên tắc tổ chức của Kiểm toán Nhà nước

Các nguyên tắc tổ chức của KTNN bao gồm: (1) nguyên tắc độc lập; (2) nguyên tắc phân công, phân cấp quản lý và tổchức bộ máy thực hiện kiểm toán; (3) nguyên tắc đảm bảo chất lượng kiểm toán (hiệu quả và hiệu lực của hoạt động kiểm toáncủa KTNN); (4) nguyên tắc kết hợp tối ưu cơ chế quản lý chủ đạo của KTNN với cơ chế quản lý hỗ trợ

1.1.5.2 Nguyên tắc hoạt động của Kiểm toán Nhà nước

Các nguyên tắc trong hoạt động của KTNN gồm hai nguyên tắc cơ bản: (1) Độc lập và chỉ tuân theo pháp luật; (2) Trungthực, khách quan.

1.1.6 Mô hình tổ chức và cơ chế quản lý của Kiểm toán Nhà nước

1.1.6.1 Các mô hình tổ chức của Kiểm toán Nhà nước

Căn cứ vào địa vị pháp lý và quan hệ của cơ quan KTNN với hệ thống các cơ quan quyền lực nhà nước, hiện nay tồn tại 3loại mô hình cơ bản sau: (1) Mô hình tổ chức cơ quan KTNN thuộc cơ cấu hành pháp; (2) Mô hình tổ chức cơ quan KTNNthuộc cơ cấu lập pháp; (3) Mô hình tổ chức độc lập

Theo cơ cấu tổ chức bộ máy KTNN, mô hình KTNN có thể chia thành hai dạng: (1) Mô hình cơ cấu tổ chức KTNN trongnhà nước Liên Bang; (2) Mô hình cơ cấu tổ chức KTNN trong một nhà nước thống nhất

1.1.6.2 Cơ chế quản lý của Kiểm toán Nhà nước

Có hai cơ chế tổ chức của KTNN phổ biến là cơ chế quản lý đồng sự và cơ chế quản lý đơn tuyến

1.1.7 Vai trò của Kiểm toán Nhà nước

Vai trò của KTNN được thể hiện trên những khía cạnh chủ yếu sau: (1) KTNN góp phần quan trọng vào việc kiểm tra, kiểmsoát việc phân bổ, sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả các nguồn lực quốc gia; (2) KTNN cung cấp các thông tin, dữ liệu cho các cơquan quản lý; (3) KTNN tham gia với Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước trong việc quyết định các chính

(4) KTNN góp phần cải cách và nâng cao hiệu lực, hiệu quả của nền tài chính công; (5) KTNN góp phần phòng, chống thamnhũng, làm trong sạch bộ máy nhà nước

1.2 Các yếu tố tác động tới tổ chức và hoạt động của Kiểm toán Nhà nước

1.2.1 Nhu cầu của Nhà nước và nền kinh tế về Kiểm toán Nhà nước

Chính nhu cầu của Nhà nước và nền kinh tế về KTNN là cơ sở tạo ra các mối quan hệ qua lại giữa Quốc hội, các đơn vị đượckiểm toán, công chúng đối với KTNN

1.2.2 Văn hóa - xã hội

Các quy tắc xã hội và yếu tố văn hóa có tác động đến tổ chức và hoạt động của cơ quan KTNN Cấu trúc xã hội cũng có thểtác động đến quá trình hoạt động của cơ quan KTNN

1.2.3 Chính trị

KTNN chịu ảnh hưởng bởi cấu trúc và hệ thống chính trị của một quốc gia Các cơ quan KTNN hoạt động trong một nềndân chủ ổn định sẽ có những nguyên tắc tổ chức và hoạt động khác với các cơ quan KTNN hoạt động trong các hệ thống chínhtrị khác

1.2.4 Hệ thống pháp luật về kiểm toán nhà nước và pháp luật liên quan

Pháp luật về kiểm toán nói chung và kiểm toán nhà nước nói riêng là yếu tố môi trường, đồng thời là tiền đề pháp luật cho

sự ra đời và phát triển của các cơ quan KTNN

1.2.5 Tác động của việc gia nhập Tổ chức thương mại thế giới tới hoạt động kiểm toán nhà nước

Việc gia nhập WTO đã thúc đẩy việc hình thành một khung pháp lý hợp nhất, có tính chất quy chuẩn và minh bạch choviệc thực hiện hoạt động kiểm toán; thúc đẩy việc sửa đổi nội dung và chức năng kiểm toán; thúc đẩy việc công khai hoá và

minh bạch hoá các kết quả kiểm toán; đồng thời thúc đẩy việc tiêu chuẩn hoá hoạt động kiểm toán và nâng cao chất lượng kiểmtoán

1.2.6 Sự phát triển và năng lực của Kiểm toán Nhà nước

Theo các quy định của INTOSAI, năng lực của một cơ quan KTNN gồm: năng lực thể chế, năng lực hệ thống tổ chức vànăng lực chuyên môn của cán bộ thuộc cơ quan KTNN đó

1.3 Xu hướng thay đổi hoạt động của các cơ quan Kiểm toán Nhà nước trên thế giới và một số kinh nghiệm quốc tế

1.3.1 Xu hướng thay đổi hoạt động của các cơ quan Kiểm toán Nhà nước trên thế giới

1.3.1.1 Những xu hướng chung

Các xu hướng chung bao gồm: địa vị pháp lý của KTNN ngày càng hoàn thiện để đảm bảo tính độc lập của KTNN; hoạtđộng của KTNN ngày càng hiệu quả do hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện; chức năng, nhiệm vụ và phạm vi hoạt độngcủa KTNN ngày càng phát triển; hợp tác quốc tế trong lĩnh vực kiểm toán nhà nước ngày mở rộng

1.3.1.2 Những xu hướng cụ thể

Các xu hướng cụ thể bao gồm: (1) số lượng các cơ quan KTNN ngày càng tăng; (2) cơ sở pháp lý cho tổ chức và hoạt động củacác cơ quan KTNN ngày càng được hoàn thiện; (3) các cơ quan KTNN có xu hướng phát triển ngày càng toàn diện hơn cả 3 loại hìnhkiểm toán; (4) hình thức kiểm toán của các cơ quan KTNN chuyển dần từ hậu kiểm (kiểm toán sau) sang tiền kiểm (kiểm toán trước,kiểm toán dự toán NSNN); (5) các cơ quan KTNN có xu hướng xây dựng, ban hành và áp dụng hệ thống chuẩn mực kiểm toán phùhợp và hài hòa với hệ thống chuẩn mực quốc tế của INTOSAI; (6) đội ngũ KTV thuộc các cơ quan KTNN ngày càng chuyên nghiệp

1.3.2 Khuôn khổ quy định của INTOSAI về tăng năng lực của các cơ quan Kiểm toán Nhà nước

1.3.2.1 Quy định của INTOSAI về tăng cường năng lực

Theo IDI-INTOSAI (2012), năng lực của một cơ quan KTNN được thể hiện ở ba khía cạnh: năng lực thể chế, năng lực tổchức và năng lực chuyên môn của cán bộ Tăng cường năng lực là sự phát triển bền vững các năng lực chính của một cơ quanKTNN

1.3.2.2 Khuôn khổ tăng cường năng lực của cơ quan KTNN

Năng lực của một cơ quan KTNN bao gồm 7 lĩnh vực: (1) Tính độc lập và khuôn khổ pháp lý; (2) Lãnh đạo và quản trị nộibộ; (3) Nguồn nhân lực; (4) Các cơ cấu hỗ trợ và cơ sở hạ tầng; (5) Mối quan hệ với các cơ quan bên ngoài; (6) Phương phápkiểm toán và chuẩn mực kiểm toán; (7) các kết quả kiểm toán chính Khi đánh giá thực trạng hoạt động cũng như kết quả thayđổi trong hoạt động của một cơ quan KTNN có thể tham chiếu các lĩnh vực trong khuôn khổ tăng cường năng lực của IDI-INTOSAI và coi đó là cơ sở đánh giá

1.3.3 Một số kết quả nghiên cứu về năng lực của các cơ quan Kiểm toán nhà nước thuộc khu vực ASEAN

1.3.3.1 Năng lực của các cơ quan Kiểm toán Nhà nước thuộc khu vực ASEAN

Ủy ban Lập Kế hoạch chiến lược ASEANSAI đã đưa ra 2 mục đích chính cho việc phát triển các cơ quan KTNN khu vựcASEAN đó là: (1) tăng cường năng lực thể chế cho các cơ quan KTNN; (2) tăng cường năng lực kiểm toán và trình độ chuyênmôn của KTV thuộc các cơ quan KTNN

1.3.3.2 Một số nhận xét

Trên cơ sở nghiên cứu kết quả khảo sát của Ủy ban Lập Kế hoạch chiến lược ASEANSAI và phỏng vấn một số chuyên giathuộc Ủy ban, có thể kết luận rằng các quốc gia có có mức độ hội nhập kinh tế quốc tế cao, gia nhập WTO sớm hơn cũng đồng

thời là các cơ quan KTNN có tổ chức và hoạt động phù hợp nhất với xu hướng thay đổi trong hoạt động kiểm toán nhà nước trênthế giới

Chương 2 NHỮNG THAY ĐỔI CƠ BẢN TRONG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC TRUNG QUỐC TỪ KHI GIA NHẬP WTO ĐẾN NAY VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM 2.1 Hoạt động kiểm toán nhà nước Trung Quốc trước khi gia nhập Tổ chức thương mại thế giới

2.1.1 Khái quát chung về hoạt động kiểm toán nhà nước của Trung Quốc trước khi gia nhập WTO

Trước khi Trung Quốc gia nhập WTO, hoạt động kiểm toán nhà nước Trung Quốc đã góp phần quan trọng vào việc thựchiện các nguyên tắc kinh tế và tài chính; duy trì trật tự kinh tế - xã hội, bảo đảm thực hiện công cuộc cải cách, mở cửa của đấtnước

2.1.2 Những hạn chế trong hoạt động kiểm toán nhà nước Trung Quốc trước khi gia nhập WTO

Trước khi Trung Quốc gia nhập WTO (đầu năm 2001), hoạt động kiểm toán nhà nước Trung Quốc có một số hạn chế sau:(1) đối tượng và phạm vi kiểm toán nhà nước chưa được xác định rõ; (2) việc thu thập bằng chứng kiểm toán gặp nhiều khókhăn; (3) môi trường pháp lý của KTNN Trung Quốc còn nhiều bất cập; (4) kinh phí cho việc kiểm toán cũng hạn chế; (5) cơcấu nhân sự kiểm toán cũng chưa hợp lý; (6) tính minh bạch trong việc xử lý các kết quả kiểm toán còn thấp; (7) tính độc lập củahoạt động kiểm toán cũng chưa đủ mạnh

2.2 Những thay đổi cơ bản trong hoạt động kiểm toán nhà nước Trung Quốc từ khi gia nhập WTO đến nay

2.2.1 Sự cần thiết phải thực hiện những thay đổi trong hoạt động kiểm toán nhà nước khi Trung Quốc gia nhập WTO

Những hạn chế trong hoạt động kiểm toán nhà nước Trung Quốc và yêu cầu gia nhập WTO của Trung Quốc đã tạo nên sựcần thiết buộc KTNN Trung Quốc phải thực hiện những thay đổi trong hoạt động của mình

2.2.2 Hệ thống các biện pháp thích ứng với yêu cầu của WTO của cơ quan KTNN Trung Quốc

Để cải thiện môi trường và tình hình kiểm toán sau khi Trung Quốc gia nhập WTO, KTNN Trung Quốc đã chủ động thiếtlập hệ thống các biện pháp “động” nhằm đáp ứng những yêu cầu của WTO

2.2.3 Những thay đổi cụ thể trong hoạt động của Kiểm toán Nhà nước Trung Quốc

2.2.3.1 Đổi mới định hướng trong hoạt động kiểm toán

Để đáp ứng yêu cầu của WTO và hội nhập kinh tế quốc tế, KTNN Trung Quốc đã tiến hành đổi mới định hướng hoạt độngkiểm toán với quan điểm “3 đại diện” và xác định mục tiêu tổng thể của hoạt động kiểm toán

2.2.3.2 Hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động kiểm toán

Hệ thống pháp lý cho hoạt động kiểm toán của KTNN Trung Quốc cũng được thay đổi và hoàn thiện nhằm đáp ứng các yêucầu của WTO, đặc biệt tập trung vào các nguyên tắc thực hiện Luật Kiểm toán và hệ thống chuẩn mực kiểm toán

2.2.3.3 Hợp lý hóa tổ chức và nâng cao chất lượng đội ngũ kiểm toán viên

Sau khi Trung Quốc gia nhập WTO, KTNN Trung Quốc tiến hành sắp xếp, đổi mới tổ chức và tăng cường số lượng, chấtlượng của đội ngũ KTV

2.2.3.4 Đổi mới nội dung và lĩnh vực kiểm toán

Sau khi Trung Quốc gia nhập WTO, nội dung kiểm toán chuyển từ việc phát hiện gian lận, điều chỉnh yếu kém củađơn vị được kiểm toán sang thúc đẩy chuẩn hóa hành vi quản lý và sử dụng ngân sách Lĩnh vực kiểm toán chuyển dần từkiểm toán doanh nghiệp và kiểm toán các hoạt động công ích sang kiểm toán tiền tệ, kiểm toán an ninh xã hội, kiểm toán