phân tích hoạt động đầu cơ vàng và giải pháp hạn chế hoạt động đầu cơ vàng

LỜI MỞ ĐẦU Giống như chứng khoán, bất động sản, ngoại tệ, thông thường người ta đổ xô đi mua vàng khi thấy giá lên và khả năng sẽ còn lên. Cho dù không phải với mục đích đầu tư, mà chỉ là bảo toàn đồng tiền có được, nhiều người sẽ lưỡng lự khi mua vàng nếu nhận thấy khả năng giá vàng biến động khó lường trong tương lai. Đầu cơ vàng ở Việt Nam thời gian qua đã được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố. Thứ nhất là sự gia tăng mạnh mẽ, kéo dài của giá vàng quốc tế. Thứ hai là một thị trường nội địa bị ngăn sông cấm chợ, chia năm xẻ bảy với các quy định riêng rẽ và mang tính chạy từ thái cực này qua thái cực khác. Thứ ba là nhu cầu bảo toàn vốn của người dân khi lãi suất tiết kiệm giảm về 14%năm trong khi các kênh đầu tư truyền thống đang không thuận lợi. Chúng ta hãy cùng timf hiểu vấn đề này qua bài tiểu luận “ phân tích hoạt động đầu cơ vàng và giải pháp hạn chế hoạt động đầu cơ vàng”.

LỜI MỞ ĐẦUGiống như chứng khoán, bất động sản, ngoại tệ, thông thường người

ta đổ xô đi mua vàng khi thấy giá lên và khả năng sẽ còn lên Cho dù khôngphải với mục đích đầu tư, mà chỉ là bảo toàn đồng tiền có được, nhiều người

sẽ lưỡng lự khi mua vàng nếu nhận thấy khả năng giá vàng biến động khólường trong tương lai

Đầu cơ vàng ở Việt Nam thời gian qua đã được hỗ trợ bởi nhiều yếu

tố Thứ nhất là sự gia tăng mạnh mẽ, kéo dài của giá vàng quốc tế Thứ hai

là một thị trường nội địa bị ngăn sông cấm chợ, chia năm xẻ bảy với các quyđịnh riêng rẽ và mang tính chạy từ thái cực này qua thái cực khác Thứ ba lànhu cầu bảo toàn vốn của người dân khi lãi suất tiết kiệm giảm về 14%/nămtrong khi các kênh đầu tư truyền thống đang không thuận lợi

Chúng ta hãy cùng timf hiểu vấn đề này qua bài tiểu luận “ phân tích hoạt động đầu cơ vàng và giải pháp hạn chế hoạt động đầu cơ vàng”.

NỘI DUNG

I KHÁI NIỆM ĐẦU CƠ

Đầu cơ là hiện tượng các tổ chức, cá nhân lợi dụng những thời điểm

mà thị trường có nhiều biến động theo xu hướng tăng giá của loại hàng hóanào đó được dự báo trước, để tích trữ Sau đó, đợi đến thời điểm thị trường

có giá cả tăng vọt rồi tung hàng tích trữ của mình ra nhằm thu về mức lợinhuận cao

Lợi dụng cơ chế tự phát của thị trường để hoạt động mua bán thu lãimau chóng và dễ dàng (Đầu cơ tích trữ, Bán giá đầu cơ, Đầu cơ gạo

Như vậy ta chỉ thấy "đầu cơ" toàn có nghĩa xấu thôi, chẳng thấy "tốt"

ở chỗ nào hết Tuy nhiên, các nhà đầu tư thì chưa chắc đã nghĩ như vậy bởi

lẽ trong kinh doanh thì ai cũng nghĩ tới lợi nhuận đầu tiên, mà đầu cơ là 1trong những hình thức mang lại lợi nhuận nhanh nhất (Một dạo ta đã nghe

có 1 số cây xăng biết trước sẽ tăng giá nên họ ghìm lại không bán nữa đếnkhi giá tăng cao mới đem ra bán)

Tuy nhiên nếu nói về pháp luật hay lương tâm của doanh nhân hoặcnhững người muốn làm ăn ổn định và lâu dài thì ít người đem "đầu cơ" ralàm "tiêu chí" cho hoạt động của mình vì như vậy dễ mất uy tín

II HOẠT ĐỘNG ĐẦU CƠ VÀNG

1 Hoạt động đầu cơ vàng là gì

Chuyện kiếm tiền của giới kinh doanh vàng chủ yếu vẫn dựa vào việcđầu cơ vàng, mua vào hoặc bán ra để làm thay đổi giá vàng trên thị trường,qua đó hưởng chênh lệch Khi đánh giá xuống, giới kinh doanh sẽ tung vàng

ra bán để đẩy giá xuống, sau đó mua lại Còn đánh giá lên là thu gom, sau đókìm hàng đẩy giá, khi giá lên thì bán ra thu lợi

Với giới đầu cơ vàng miếng, họ đầu cơ cả ba loại vàng: vàng bóng(vàng ký được nhập khẩu), vàng bóng phân (được phân kim từ nữ trang nênchất lượng chưa đạt bốn số 9) và vàng miếng của các thương hiệu vàng cótiếng

Việc đầu cơ của giới kinh doanh vàng diễn ra khá dễ dàng nhờ cách tổchức kinh doanh chặt chẽ và bài bản Dù không ai đứng ra tổ chức nhưng hệthống kinh doanh gồm các cửa hàng vàng được tổ chức khá lớp lang Đầutiên là các cửa hàng vàng F1 Để được gọi là F1 thì cửa hàng vàng đó phải

có vốn và có thể thực hiện các vụ mua bán vàng cỡ chục đến hàng chục ngànlượng Các cửa hàng F2 quy mô nhỏ hơn, chỉ khoảng vài trăm lượng Dướinữa là cửa hàng F3 với quy mô cỡ 100 lượng, F4 cỡ vài chục lượng

Các cấp cửa hàng này rất gắn bó với nhau và đặc biệt thường đánhtheo một hướng Khi F1 đánh giá lên thì đồng loạt các F còn lại sẽ đồngthanh đồng lòng đánh giá lên và ngược lại, từ đó tạo ra những đợt sóng vàngtrên thị trường Chỉ cần F1 tung chiêu mua vào 1.000 lượng vàng, lập tứccác F khác cũng làm thế Nếu mỗi F tùy vào quy mô vốn của mình mà cấtvàng đi, không bán ra thì thị trường sẽ trở nên khan hiếm

Bên cạnh đó, giới kinh doanh vàng làm ăn trên chữ tín, mua/bánchẳng cần hợp đồng, chỉ cần cuộc điện thoại, nghe đúng giọng của đối tác làchốt giá và số lượng Sau đó dù giá có biến động, hàng vẫn được giao dịchtheo đúng những gì hai bên đã chốt giá Với một thị trường khá kỷ luật nhưthế, giới kinh doanh vàng dễ dàng làm giá trên thị trường Khi có thua lỗ, họcũng gồng mình chịu đựng và tự giải quyết với nhau hơn là làm to chuyện

Để có thể thực hiện một phi vụ đầu cơ, giới kinh doanh phải tổng hợp,phân tích và phán đoán tình hình trong và ngoài nước Đặc biệt, họ khai tháctối đa thông tin về tình hình ngoại tệ, các chủ trương chính sách liên quanvàng và ngoại tệ như lệnh cấm nhập khẩu vàng Từ đó sẽ đưa ra quyết địnhđánh lên hay đánh xuống Khi đã có quyết định, các hoạt động đầu cơ đượcđưa ra để đẩy giá

Tuy nhiên, đầu cơ theo phương thức trên là không hấp dẫn vì phải tiềntrao cháo múc, vốn bao nhiêu đầu cơ bấy nhiêu, “tiền tươi thóc thật” vì thếkhông có lời nhiều nhưng rủi ro cũng ít Từ đó một vài công ty kinh doanhvàng lớn đã đi tìm cảm giác mới là dùng tiền vay của ngân hàng để kinhdoanh vàng Hoạt động này đỏ đen nhiều hơn, lãi cao nhưng mất tiền cũngbộn vì có sử dụng vốn vay Phương thức đầu cơ vàng bằng vốn vay đượcthực hiện thông qua ngân hàng Cụ thể như sau: doanh nghiệp chốt giá bánvàng với khách hàng nhưng trong tay chưa có vàng Doanh nghiệp sẽ mangtiền đến ngân hàng để vay lấy vàng bán Số tiền phải đưa vào ngân hàngtương đương 107-110% lượng vàng cần vay Trong đó, phần tiền nộp vàocao hơn 7-10% giá trị vàng sẽ vay được xem là phần tiền ký quỹ để ngânhàng xử lý trong trường hợp giá vàng tăng cao hơn so với thời điểm vay.Trường hợp giá vàng tăng mạnh kéo tỉ lệ ký quỹ giảm còn 5%, ngân hàng sẽyêu cầu người vay bổ sung tiền ký quỹ để duy trì mức 7-10% Trường hợpgiá tăng thêm, số tiền cầm cố chỉ còn tương ứng 103% giá trị số vàng đãvay, người vay không bổ sung tiền ký quỹ thì ngân hàng sẽ xử lý hợp đồng

để thu nợ Ngược lại nếu giá vàng giảm, doanh nghiệp sẽ tất toán số vàng đãvay để thu lãi

2 Hoạt động đầu cơ vàng trên thế giới

Các nguyên nhân lý thuyết hoặc quy luật dường như đã bị lu mờ trongđợt sốt giá vàng hiện nay Đầu cơ đang là yếu tố hàng đầu, nổi bật nhất.

Nguyên nhân vẫn được xác định một cách chung nhất là: Mất cân đốicung cầu trên thị trường; bất ổn an ninh – chính trị tại một số quốc gia, khuvực trên thế giới; số tiền nợ tiêu dùng tại Mỹ, Anh hiện rất lớn; thị trườngchứng khoán lợi tức thấp, thị trường địa sản ế ẩm; và theo đó giới đầu tư hầuhết đang ở thế “săn vàng” Đầu cơ là nguyên nhân nổi bật nhất!

Về lý thuyết cũng như thực tế, giá vàng tăng cao (tăng 144% trong 5 nămqua và tăng 33% kể từ đầu năm) có ảnh hưởng từ hơi nóng chính trị, bất ổn

an ninh và quy luật cung – cầu Nhưng, đẩy giá vàng vào cơn sốt chủ yếu lại

từ dụng ý của giới đầu cơ “Thế giới hiện có đến hàng triệu nhà triệu phú vàhàng trăm tỷ phú đại gia Trong số đó, những người thích vàng và đầu tư vàovàng ngày càng nhiều Đây là lực lượng đông đảo có nhiều “ngón, bài” làmnóng thị trường vàng thế giới”, Tổ chức tư vấn kim loại (GFMS ở London,Anh) nhận định Các quỹ đầu tư, quỹ hỗ trợ, quỹ hưu trí, bảo hiểm và cácngân hàng đã mua vàng với số lượng lớn với mục đích bảo vệ giá trị tài sản

và thu tiền lời chênh lệch giá Đây là nguồn tiền lớn nhất đang săn vàng.Theo ước tính của GFMS, từ nay đến năm 2007, nguồn tiền đó có thể tăngtới 150 tỷ USD, trong đó, các quỹ hưu trí chiếm đến 16 tỷ USD

Còn theo chuyên gia Frank Aburto, Tập đoàn Rosenthal – Collins, thìcác nhà đầu cơ vàng đang thao túng và kiểm soát thị trường vàng thế giới.Hầu hết các dự báo đang ngắm vào mốc mục tiêu này, thậm chí có thể hiệnthực ngay trong tháng này Lướt qua các bản phân tích, phát ngôn hay đánhgiá chuyên môn về đợt sốt vàng hiện nay, khó có thể tìm thấy một nhận

định, dù bóng gió, về một dự báo giá vàng giảm trong thời gian tới Nếu cóthì đó chỉ là một bước nhượng bộ để có mức tăng cao hơn sau đó.

3 Thực trạng thị trường vàng tại Việt nam

Theo thống kê của ngân hàng nhà nước, hiện tại trên cả nước cókhoảng 12.000 doanh nghiệp kinh doanh vàng, chủ yếu tập trung ở các thànhphố lớn, đặc biệt là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh Thời gian qua, một

số doanh nghiệp lợi dụng chức năng kinh doanh vàng trong giấy phép đểmôi giới, tổ chức các sàn giao dịch vàng nhỏ làm chân rết cho các sàn vànglớn, liên kết với nhau làm giá, đầu cơ trên thị trường, thêm hoạt động muabán ngoại tệ trái phép, tung tin thất thiệt, gây ảnh hưởng tâm lý của ngườidân về giá vàng và ngoại tệ để đầu cơ trục lợi

Cùng với đó, lợi dụng việc chưa có quy định cụ thể giữa vàng nguyênliệu và vàng trang sức, tình trạng xuất khẩu vàng nguyên liệu trá hình dướidạng vàng trang sức trong những năm qua cũng khá phổ biến, có năm lênđến hàng chục tấn Trên thị trường còn tồn tại một số doanh nghiệp sản xuấtvàng trang sức mỹ nghệ không đảm bảo chất lượng, giả mẫu mã của các đơn

vị có uy tín, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng và uy tín củanhững doanh nghiệp làm ăn chân chính

Về hoạt động sản xuất vàng miếng, hiện có 8 tổ chức tín dụng vàdoanh nghiệp được ngân hàng nhà nước cấp phép sản xuất vàng miếng.Trong giai đoạn 2008-2009, vấn đề nổi cộm nhất là hoạt động của các sàngiao dịch vàng Tính đến cuối năm 2009, cả nước có 8 sàn giao dịch vàngcủa các tổ chức tín dụng Hoạt động của các sàn giao dịch vàng không

những gây rủi ro lớn cho các sàn vàng, nhà đầu tư mà còn tác động tiêu cựctới nền kinh tế và xã hội.

4 Đầu cơ vàng tại Việt Nam

Đầu cơ vàng ở Việt Nam thời gian qua đã được hỗ trợ bởi nhiều yếu

tố Thứ nhất là sự gia tăng mạnh mẽ, kéo dài của giá vàng quốc tế Thứ hai

là một thị trường nội địa bị ngăn sông cấm chợ, chia năm xẻ bảy với các quyđịnh riêng rẽ và mang tính chạy từ thái cực này qua thái cực khác Thứ ba lànhu cầu bảo toàn vốn của người dân khi lãi suất tiết kiệm giảm về 14%/nămtrong khi các kênh đầu tư truyền thống đang không thuận lợi

Tận dụng bối cảnh đó, giới đầu cơ đã tạo ra một quy luật bất thànhvăn nhằm nuôi dưỡng nhu cầu mua vàng Đó là duy trì giá vàng trong nước

ở mức cao bất chấp sự lên xuống của giá quốc tế Ngay cả khi giá quốc tếgiảm mạnh, giá vàng trong nước chỉ giảm nhỏ giọt Từ đây, tạo tâm lý giávàng khó giảm và trong trường hợp có giảm, cũng chỉ giảm chút ít Nó cótác dụng kích thích người đang sở hữu vàng tiếp tục nắm giữ, không bán ra.Còn đối với người chưa có vàng, nó giục giã người ta mua Nếu giá vàng nộicũng nhảy lên tụt xuống với mức hàng chục đô la Mỹ/ounce/ngày như giávàng ngoại, hẳn nhiều người sẽ tạm dừng ý định mua vàng để quan sát nhằmtránh rủi ro

Chìa khóa của đầu cơ vàng là giá vàng Nhưng giá ấy do ai quyếtđịnh? Không phải ngẫu nhiên mà các trung tâm giao dịch vàng lớn đều nhìnnhau, thận trọng niêm yết giá mua giá bán và bao giờ cũng đưa ra một mứcgiá gần bằng nhau Chênh lệch, nếu có, chỉ 3.000-5.000 đồng/lượng - mộtmức rất không đáng kể Các tiệm vàng mua bán lẻ đều trông vào giá niêm

yết của SJC, còn SJC lấy giá giao dịch từ đâu? Hay tự họ đưa ra giá? SJC làdoanh nghiệp nhà nước, là nơi duy nhất có xí nghiệp chế tác vàng miếng, và

là một trong những nguồn cung vàng lớn cho thị trường Giá vàng được SJCniêm yết hàng ngày, theo như doanh nghiệp này cho biết, căn cứ vào giá thếgiới và cung cầu thị trường nội địa Giá thế giới thì dễ rồi, chỉ cần vào mạngInternet là biết giá vàng quốc tế từng giây, từng phút Còn cung cầu thịtrường trong nước được xác định trên số lượng vàng mua bán của ngày hômtrước tại những đầu mối lớn

Nguyên tắc kinh doanh của những công ty vàng là luôn cân bằng trạngthái vàng họ sở hữu, mua bao nhiêu bán bấy nhiêu Họ để trạng thái âm, tứcbán ra nhiều hơn mua vào, nếu nhận thấy có điều kiện mua vào để bù đắpphần thiếu hụt trong những ngày kế tiếp với mức giá thấp hơn giá đã bán.Tuy nhiên do giá vàng quốc tế phập phù, mọi dự đoán đều có thể không nhưthực tế, nên ít công ty để trạng thái âm

Ngay cả trong trường hợp được cấp hạn ngạch nhập khẩu vàng, việc

để trạng thái âm ở mức ngang với số lượng vàng được cấp phép nhập khẩucũng không hoàn toàn loại trừ rủi ro Giá vàng nhập thấp hơn giá đã bántrong nước thì các đầu mối nhập có lời, nhưng chẳng may giá thế giới vọtlên thì doanh nghiệp đã bán vàng trước đó vẫn lỗ như thường

Giá vàng niêm yết đầu ngày của SJC và một số ngân hàng, theo quansát của chúng tôi, luôn có khoảng cách chênh lệch với giá quốc tế Sau đógiá được điều chỉnh liên tục, có khi hàng chục lần/ngày Vấn đề là ở chỗkhông có một cơ quan quản lý nào kiểm tra, kiểm soát xem liệu giá niêm yếtcủa SJC, ngân hàng và các đầu mối giao dịch vàng lớn đã ở mức hợp lý sovới giá quốc tế và cung cầu thị trường

Mục tiêu hàng đầu của SJC và các doanh nghiệp vàng là lợi nhuận,chứ không phải làm nhiệm vụ ổn định thị trường Vì thế quan niệm cho rằngdoanh nghiệp nhà nước như SJC phải gánh vác trách nhiệm ổn định thịtrường là thiếu thực tế.

Sự điều tiết và kiểm soát thị trường vàng, nhìn từ góc độ này, đang bị buônglỏng Nhớ lại năm 1991-1992 mỗi chi nhánh ngân hàng nhà nước địaphương có một công ty kinh doanh vàng bạc đá quý Sau đó các công ty nàyđược giải thể và thế vào đó là tổng công ty vàng bạc đá quý do ngân hàngnhà nước quản lý Thị trường vàng mở ra, tư nhân được tham gia mua bánchính thức

Mở cửa thị trường vàng là một chủ trương đúng Tuy nhiên mở nhưthế nào, ở mức độ nào, mới là cốt lõi vấn đề Quản lý vàng phải như quản lýngoại tệ Một khi xác định được rõ ràng như vậy thì mới xác định được vaitrò của Nhà nước đến đâu trên thị trường vàng!

Đối với thị trường vàng hiện nay, Nhà nước mà cụ thể là ngân hàngnhà nước, phải thực thi hai nhiệm vụ cùng lúc: kiểm soát, ổn định giá vàng(ổn định hiểu theo nghĩa giá trong nước ngang bằng giá quốc tế) và tìm biệnpháp thu hút nguồn vàng trong dân đưa vào sử dụng phát triển kinh tế

Ở thời điểm hiện tại, giải pháp tối ưu có lẽ là thành lập công ty kinhdoanh vàng trực thuộc ngân hàng nhà nước hoạt động không vì mục đích lợinhuận Với vai trò người mua bán vàng cuối cùng trên thị trường giống nhưngoại tệ, công ty kinh doanh vàng có chức năng xuất nhập khẩu, điều hòathanh khoản thị trường, mở tài khoản vàng nước ngoài để trực tiếp giao dịch.Vàng có thể dễ dàng chuyển đổi thành ngoại tệ và ngược lại trên thị trường

thế giới, nên việc thu hút được nguồn vàng trong dân sẽ có tác động tích cựcđến dự trữ ngoại hối quốc gia Và quan trọng hơn, ổn định được giá vàng sẽgiúp ổn định tỷ giá và giá trị đồng nội tệ.

5 Tác hại của việc đầu cơ vàng

Những yếu tố giữ cho tỷ giá hối đoái ổn định đang bị thử thách mộtcách khắc nghiệt trước cơn bão vàng Thâm hụt thương mại đã giảm mạnhnhờ xuất khẩu vàng sẽ không thể xuất khẩu nữ trang có hàm lượng vàng từ80% trở lên chịu thuế suất 10%

Sự tăng như vũ bão của giá vàng đã tạo ra những đột biến trong tâm lýngười dân và yếu tố mới này đã làm ảnh hưởng đến tỷ giá Trong cùng mộtthời điểm, hiện người dân có tới ba phương tiện dự trữ: vàng, ngoại tệ vàtiền đồng Dù muốn hay không cũng phải thừa nhận Việt Nam là một trongnhững quốc gia cho phép tự do ngoại hối rộng nhất Người dân được nắmgiữ ngoại tệ, được gửi tiết kiệm ngoại tệ, được rút ra bằng ngoại tệ và bánngoại tệ cho ngân hàng Lẽ ra trên lãnh thổ Việt Nam, mọi giao dịch chỉđược bằng đồng nội tệ, nhưng giao dịch bằng ngoại tệ vẫn diễn ra Ngoại tệnằm trong túi mọi người, mọi lúc, mọi nơi

Sự tự do đó cũng đang xảy ra với vàng Ở các nước giá vàngtăng/giảm là do các tổ chức, các quỹ đầu cơ, người dân họ đâu có mua vàngnhư người Việt Nam Ở ta mỗi người dân là một quỹ đầu tư vàng cá nhân

Cho đến cuối tuần trước, tâm lý người dân vẫn khá ổn định: nhiềungười mang vàng ra bán khi thấy giá lên Tuy nhiên, khi có tác động của yếu

tố đầu cơ, giá vàng trong nước cao hơn giá quốc tế, tâm lý ổn định nói trêncủa không ít người bắt đầu sụp đổ Sự nhạy cảm quá mức của nhiều người

đối với giá vàng thế giới, nhìn nhận về dự báo giá vàng lúc tả lúc hữu, đãkhiến niềm tin vào vàng trở thành thái quá, không kiểm soát được Bản chấtcủa giá cả là cung cầu, cộng thêm yếu tố niềm tin trợ lực, nhiều người muavàng với hy vọng giá sẽ còn lên, không mua nhanh thì không thể mua được.

Tâm lý vàng đã lan sang ngoại tệ Khi Ngân hàng Nhà nước cho nhậpkhẩu 10 tấn vàng, tỷ giá liên ngân hàng đã đồng loạt được đẩy lên Người tatính toán nhu cầu ngoại tệ để nhập số vàng đó và cho rằng đó là sức cầumạnh, ắt hẳn tác động đến cung cầu đô la Mỹ, nên những doanh nghiệp,ngân hàng có ngoại tệ đã tạm ngưng bán ra hoặc chỉ bán với giá cao Trênthực tế những đầu mối được cấp hạn ngạch nhập vàng không đợi đến khi cóhạn ngạch mới lo đi mua đô la Đa số họ đã có ngoại tệ từ trước

Sự đầu cơ tỷ giá trên thị trường liên ngân hàng, thực chất không bắtnguồn từ mất cân đối cung cầu, mà bắt nguồn từ tỷ giá thị trường tự do Vàđây không phải lần đầu tiên hiện tượng này diễn ra Nó đã từng xảy ra, đãtừng lặp lại

Tại sao lần này tỷ giá thị trường tự do lại đi trước tỷ giá liên ngânhàng? Vì giá vàng trong nước suốt những ngày qua đã luôn cao hơn giá vàngthế giới 1 triệu, thậm chí có lúc tới 2 triệu đồng/lượng Sự chênh lệch đó lànguồn cơn của nhập vàng lậu Để vàng lậu về, đô la thị trường tự do phảiđược thâu gom để chuyển ra thanh toán Không thể biết đích xác vàng lậunhập về bao nhiêu, nên không thể phỏng đoán chính xác lượng ngoại tệ

“chảy máu” từ nhập lậu vàng là bao nhiêu Thị trường tự do rất nhạy cảm,chỉ cần một động thái “rút dây” gom đô la nhập vàng lậu, là “động rừng” và

tỷ giá cứ thế biến động mặc dù giao dịch thực số lượng không lớn