ĐỀ TÀI: Tìm hiểu về văn hóa, đời sống, con người của Phố cổ Hội An

Là một kiểu cảng thị truyền thống Đông Nam Á duy nhất ở Việt Nam,hiếm có trên thế giới, Hội An giữ được gần như nguyên vẹn hơn một nghìn ditích kiến trúc như phố xá, nhà cửa, hội quán, đ

Phần 1 : MỞ ĐẦU 1: Lời Mở Đầu

Có lẽ đối với tôi những chuyến đi là một điều gì đó khá thú vị , luôncuốn hút hút vì bản chất trong tôi tính là tò mò Tôi thích được đi nhiều nơinhìn ngắm được nhiều thứ và khám phá vẻ đẹp tiềm ẩn mà tạo hóa đã bantặng Không gì đẹp bằng cảnh vật của tự nhiên, vẻ đẹp của giá trị lịch sử vănhóa , những vẻ đẹp đó luôn mang lại cho tôi một cảm giác khó tả , nó cứ lenlấn rồi đục sâu vào trong tâm hôn tôi muốn khám phá chúng muốn tìm hiểusâu ,rông, kỉ Đó giống như là một niềm đam mê vậy, có lẻ niềm đam mê này

sẽ theo bước chân của cuộc đời tôi Nếu như không có một chất xúc tác thì sẽkhông tạo ra được gì và niềm đam mê của tôi cũng như vậy đó Từ khi sinh ra

và lớn lên tôi được ba me dẫn đi chơi hay tham quan cũng được kha khá chổnhưng vào thờ điểm đó cảm nhận chung của tôi về những nơi ấy chỉ đẹp màthôi, tâm hồn tôi thực sự sáo rỗng , chẳng có chut cảm giác nào cả tôi lý giải

về điều này là chắc hẳn đầu óc của tối lúc này con thơ dại lắm nhưng khôngphải bởi vì chất xúc tác của tôi đã đến vào lúc kì nghĩ hè năm lớp 11 tôi đươcanh trai dẫn đi Đà nẵng và có dịp ghé vào Hội An Không phải nói ngoa từ lúcđặt chân đến mảnh đất cổ này tôi đã gặp tiếng sét ái tình với nơi đây, tình yêuđam mê đã đến với tôi ngay trong lúc này Tôi đặt chân đến nơi này vào mộtbuổi chiều tà, lúc ngày sắp hết, cảm nhận đầu tiên của tôi về nơi này là mộtgam màu nâu thẩm khách bộ và hàng quán bấy giờ đã vãn họ tập trungvào những nhà hang cao lầu hay nhưng quán ăn đặc sản ở Hội an , nhưng ngôinhà cổ lên đèn bên trong là mân cơm xum vầy bên gia đình Nhưng nhà hangquán lên đèn từ những đền lồng mang đậm chất xứ hội an Đi dọc theo consông hoài rồi ngắm nhìn chùa cầu ở đăng xa trong tôi có một cảm giác bình

an đến lạ kỳ sau đó vài phút cảm giác lại thay đôi khi tôi nhìn xung quanhcon đưởng hem , ngôi nhà cổ hình như tôi đã trở về thời xa xưa , cái thời của

cố kỵ nhà tôi.tự nhiên trong tôi yêu mảnh đất này đến lạ kỳ không phải là tìnhyêu quê hương mà là tình yêu dành cho một vẻ đẹp trầm mặc cổ kính , bìnhyên Rong ruổi hội an theo nhưng ánh đèn lòng đã đưa tôi đi khắp từ con phốnày đến con phố khác Nhưng ngôi nhà cổ , nhưng tiếng mời chào khách.khoảng chưng ba bốn tiêng thì tôi phải theo anh trở lại Đá nẵng , cái cảm giácrời xa nơi đây như rời xa một người tình trong mộng bởi trái tim tôi đã trotdan díu với nơi này rôi, chiếc xe cứ lăn bánh hồn tôi cứ vẫn vơ theo nhưngcon đường nhỏ , ngôi nhà cổ rồi nhưng món ăn đậm chất quảng tôi tự hứatrong lòng rồi tôi sẽ có dip trở lại nơi đây Và rồi ngày đó cũng đã đến nhântrong chuyến thực tế tham quan của mình tôi đã được trở lại nơi đây, tôi quyếttâm phải khám phá hết vẻ đẹp lịch sử văn hóa , vẻ đẹp ẩm thực , hơn thế nửa

là vẻ đẹp của con người xứ hội đây như là một cơ hội cho tôi , một cơ hộichìm đắm trong vẻ đẹp của văn hóa lịch sử , cơ hội để khám phá hết những ẩntích bên trong mà lần trước tôi chỉ được nhìn ngắm và cảm nhận chưa thúc sựphám phá toàn bộ và chưa đủ thời gian để chim đắm vào nó

Là một kiểu cảng thị truyền thống Đông Nam Á duy nhất ở Việt Nam,hiếm có trên thế giới, Hội An giữ được gần như nguyên vẹn hơn một nghìn ditích kiến trúc như phố xá, nhà cửa, hội quán, đình, chùa, miếu, nhà thờ tộc,giếng cổ, mộ cổ Các kiến trúc vừa có sắc thái nghệ thuật truyền thống củaViệt Nam, vừa thể hiện sự giao lưu hội nhập văn hoá với các nước phươngĐông và phương Tây Trải qua nhiều thế kỷ, những phong tục tập quán, nghi

lễ, sinh hoạt văn hoá, tín ngưỡng cũng như các món ăn truyền thống vẫn lưugiữ, bảo tồn cùng với bao thế hệ người dân phố cổ Hội An còn có một môitrường thiên nhiên trong lành, êm ả với những làng nhỏ ngoại ô xinh xắn, cónghề thủ công như mộc, làm đồ đồng, gốm

Các nhà nghiên cứu cho rằng kiến trúc cổ ở Hội An hầu hết được làmlại mới từ đầu thế kỷ 19, mặc dù năm khởi dựng có thể xưa hơn nhiều Kiếntrúc cổ thể hiện rõ nhất ở khu phố cổ Nằm trọn trong địa bàn của phườngMinh An, Khu phố cổ có diện tích khoảng 2km², tập trung phần lớn các ditích nổi tiếng ở Hội An Đường phố ở khu phố cổ ngắn và hẹp, có độ uốnlượn, chạy ngang dọc theo kiểu bàn cờ Địa hình khu phố cổ có dạng nghiêngdần từ bắc xuống nam Các công trình kiến trúc trong khu phố cổ được xâydựng hầu hết bằng vật liệu truyền thống: gạch, gỗ và không có nhà quá haitầng Du khách dễ nhận ra dấu vết thời gian không chỉ ở kiểu dáng kiến trúccủa mỗi công trình mà có ở mọi nơi: trên những mái nhà lợp ngói âm dương

phủ kín rêu phong và cây cỏ; những mảng tường xám mốc, xưa cũ; nhữngbức chạm khắc về một con vật lạ hay diễn tả một câu chuyện cổ Nơi đâyhẳn đã thu hút được các nghệ nhân tài hoa về nghề mộc, nề, gốm sứ của ngườiHoa, người Nhật, người Việt, người Chăm cho nên mỗi công trình để lạihôm nay còn in dấu ấn văn hoá khá đa dạng, phong phú của nhiều dân tộc.

Trong nhiều thế kỷ, Hội An đã từng là nơi gặp gỡ, giao lưu của nhiềunền văn hoá khác nhau trên thế giới Bên cạnh những phong tục tập quán bảnđịa của người Việt còn có thêm những tập tục của cộng đồng cư dân nước ngoàiđến định cư như tục thờ đá; thờ Cá Ông của cư dân ven biển Trung bộ; thờ cáchiện tượng tự nhiên như mưa, gió, sấm, sét hay vật thiêng (cây cổ thụ),

Cộng đồng người Hoa ở Hội An có tục thờ các vị thần bảo trợ nhưThiên Hậu, Quan Công, Bảo Sinh Đại Đế, Quan Âm Bồ Tát Họ thườngxuyên tổ chức các kỳ lễ hội hay sinh hoạt văn hoá tín ngưỡng khác trong cácngày vía thần như tết Nguyên Tiêu (16/1 âm lịch), Thanh Minh (tháng 3 âmlịch), Đoan Ngọ (5/5 âm lịch), Trung Thu (15/8), Trùng Cửu (9/9 âm lịch), HạNguyên (15/10 âm lịch)

Những yếu tố về mặt xã hội cũng như văn hoá đa dạng này tạo nên nétriêng cho cộng đồng cư dân ở Hội An

Người Hội An vốn giàu truyền thống văn hoá lại sớm giao lưu với thếgiới bên ngoài, không biết tự bao giờ đã hình thành một bản sắc văn hoá độcđáo riêng và được giữ gìn, bảo tồn qua bao thế hệ cho đến hôm nay Cuộc

sống của con người nơi đây thiên về nội tâm, phảng phất nét trầm lắng Với

họ đô thị Hội An như một mái nhà lớn cổ kính mà trong đó đang chung sốngmột đại gia đình đông đúc con cháu với những người thị dân hiền hoà gần gũi

và hiếu khách; những chủ gia đình ân cần, thân thiện; những phụ nữ dịu dàng,khéo tay, nhân hậu; những trẻ em lễ độ, ngoan ngoãn tạo nên một cộngđồng cư dân hoà thuận sống bình dị, êm đềm bên nhau qua bao thế hệ và cứnhư vậy tiếp nối

Sự phong phú, đa dạng về tâm hồn giàu bản sắc văn hoá của người Hội

An còn được biểu hiện ở các món ăn truyền thống như cao lầu, hoành thánh,bánh tổ, bánh ít gai từ bao đời nay vẫn được lưu truyền để hôm nay thựckhách bốn phương vẫn có cơ may được thưởng thức Cuộc sống đã bao đổithay qua năm tháng nhưng người Hội An không bị mất đi những điệu hò quenthuộc, những lễ hội văn hoá đã có từ ngàn xưa, tất thảy vốn cổ ở đây đềuđược trân trọng giữ gìn Một đêm hội được tổ chức hằng tháng vào tối 14 âmlịch và đây cũng là dịp du khách khắp nơi được sống trong bầu không khímang đậm bản sắc truyền thống của Hội An

2:Lịch sử của mảnh đất Hội An

Hội An là mảnh đất giàu truyền thống lịch sử cánh mạng và văn hóa,được kết tinh qua nhiều thời đại và từng nổi tiếng trên thương trường quốc tếvới nhiều tên gọi khác nhau như Lâm Ấp, Faifo Hoài Phố, Hội An

Do có đặc điểm địa lý thuận lợi nên từ hơn 2000 năm trước, mảnh đấtnày đã tồn tại và phát triển nền văn hóa Sa Huỳnh muộn Qua kết quả nghiêncứu khảo cổ học tại 4 di tích mộ táng (An Bang, Hậu Xá I, Hậu Xá II, XuânLâm) và 5 điểm cư trú (Hậu Xá I, Trảng Sỏi, Ðồng Nà, Thanh Chiắm, BàuÐà), với nhiều loại hình mộ chum đặc trưng, với những công cụ sản xuất,công cụ sinh hoạt, đồ trang sức tuyệt xảo bằng đá, gốm, thủy tinh, kim loại được lấy lên từ lòng đất đã khẳng định sự phát triển rực rỡ của nền văn hóa SaHuỳnh Ðặc biệt sự phát hiện hai loại tiền đồng Trung Quốc thời Hán (NgũThù, Vương Mãng), những hiện vật sắt kiểu Tây Hán, dáng dấp Ðông Sơn,

Óc Eo, hoặc đồ trang sức với công nghệ chế tác tinh luyện trong các hố khaiquật đã chứng minh một điều thú vị rằng, ngay từ đầu Công nguyên, đã cónền ngoại thương manh nha hình thành ở Hội An

Dưới thời vương quốc Chăm Pa (Thế kỷ 9-10), với tên gọi Lâm ấp Phố,Hội An đã từng là cảng thị phát triển, thu hút nhiều thương thuyền Ả Rập, Ba

Tư, Trung Quốc đến buôn bán, trao đổi vật phẩm Nhiều thư tịch cổ ghi nhận

đã có một thời gian khá dài, Chiêm cảng - Lâm ấp Phố đóng một vai trò quantrọng trong việc tạo nên sự hưng thịnh của kinh thành Trà Kiệu và khu di tíchđền tháp Mỹ Sơn Với những phế tích móng tháp Chăm, giếng nước Chăm vànhững pho tượng Chăm (tượng vũ công Thiên tiên Gandhara, tượng nam thầntài lộc Kubera, tượng voi thần ) cùng những mảnh gốm sứ Trung Quốc, đạiViệt, Trung Ðông thế kỷ 2-14 được lấy lên từ lòng đất càng làm sáng tỏ mộtgiả thiết từng có một Lâm ấp Phố (thời Chăm Pa) trước Hội An (thời ÐạiViệt), từng tồn tại một Chiêm cảng với sự phát triển phồn thịnh

Cũng chính nhờ môi trường sông nước thuận lợi, cộng với nhiều yếu tốnội, ngoại sinh khác, từ thế kỷ 16 đến thế kỷ 19, đô thị - thương cảng Hội An

lại được tái sinh và phát triển thịnh đạt Do hấp lực của cảng thị này, cùng với

"con đường tơ lụa", "con đường gốm sứ" trên biển hình thành từ trước nênthương thuyền các mước Trung, Nhật, Ấn Độ, Xiêm, Bồ, Hà, Anh, Pháp tấpnập đến đây giao thương mậu dịch

Theo các nguồn sử liệu, lượng tàu thuyền vào ra bến cảng tấp nập đếnnỗi cột buồm của chúng "như rừng tên xúm xít" (Thích Ðại Sán - Hải ngoại

ký sự), còn hàng hóa thì "không thứ gì không có", nhiều đến mức " cả trămchiếc tàu to chở cùng một lúc cũng không hết được" (Lê Quý Ðôn - Phủ biêntạp lục) Trong thời kỳ này, Hội An là đô thị-thương cảng quốc tế phát triểnrực rỡ vào bậc nhất của cả nước và cả khu vực Ðông Nam Á, là cơ sở kinh tếtrọng yếu của các chúa Nguyễn, vua Nguyễn ở Ðàng Trong

Từ cuối thế kỷ 19, do chịu sự tác động của nhiều yếu tố bất lợi, "cảngthị thuyền buồm" Hội An suy thoái dần và mất hẳn, nhường vai trò lịch sử củamình cho " cảng thị cơ khí trẻ"ớ Ðà Nẵng Nhưng cũng nhờ đó, Hội An đãtránh khỏi được sự biến dạng của một thành thị trung - cận đại dưới tác độngcủa đô thị hóa hiện đại để bảo tồn cho đến ngày nay một quần thể kiến trúc đôthị cổ hết sức độc đáo, tuyệt vời

Trong suốt 117 năm kháng chiến chống ngoại xâm (1858 - 1975), hàngnghìn người dân Hội An đã ngã xuống cho độc lập và thống nhất đất nước.Nhiều địa phương và một số người trong số họ đã được phong tặng danh hiệu

"Anh hùng"

Vào ngày 22/8/1998, Hội An được nhà nước phong tặng danh hiệu

"Anh hùng các lực lượng vũ trang nhân dân" Hơn một năm sau, ngày 4 tháng

12 năm 1999, Tổ chức Văn hóa - Khoa học - Giáo dục Liên hiệp quốcUNESCO đã ghi tên Hội An vào danh mục các di sản Văn hóa thế giới và vàongày 24/8/2000 Hội An một lần nữa được nhà nước phong tặng danh hiệu

"Anh hùng Lao động" trong thời kỳ đổi mới

II: Hành trình khám phá phố cổ Hội An

Phố cổ Hội An là niềm tự hào du lịch Việt Nam bởi nét thơ mộng, sự

cổ kính đậm đà bản sắc văn hoá Hội An được mệnh danh là một trong nhữngđiểm đến hấp dẫn nhất, không thể bỏ qua của những người đam mê du lịch.Đến với Hội An vào đúng thời điểm đêm hội đèn lồng để thấy hết đượcnhững nét đẹp ẩn chứa nơi phố cổ mà những ngày thường bạn chưa có dịpchiêm ngưỡng

Hội An về đêm vốn đã yên ả, thanh bình đốn tim bao kẻ ghé qua nhưngđến khi tất cả ánh đèn điện vụt tắt, cả khu phố được chiếu sang chỉ bằng thứánh sang lung linh của đèn lồng thì càng trở lên huyền ảo Đó là khi đêm hộiđèn lồng bắt đầu

Kể từ những năm 1998, chính quyền Hội An bắt đầu tở chức Lễ hộiđêm rằm vào đêm 14 âm lịch hàng tháng Khi đó, cùng với trăng thanh mới tỏ

và trời cao là màu sắc đa dạng của những chiếc đèn, các con phố chỉ là khônggian cho du khách đi bộ vì không có phương tiện giao thông nào được lưuhành vào thời điểm này Bạn sẽ như sống lại khung cảnh của thế kỉ XVIII vớilối kiến trúc cổ xưa hoà vào không gian này

Đây sẽ là cơ hội tuyệt vời cho những cặp đôi có cho mình một chuyến

đi thú vị Hãy thử ghé qua vài ba hàng quán nổi tiếng, thưởng thức vài ngón

ăn ngon Hay cùng nhay thả đèn trôi dọc dòng sông, ước cho cuộc sống củamình thật yên ổn hạnh phúc Rồi đi dọc con phố ngắm những con người qualại, những địa điểm nổi tiếng thật khác biệt về đêm Đó sẽ là những trảinghiệm tuyệt vời mà nếu bạn bỏ lỡ khi đến với nơi đây thì không khác nàobạn đến Việt Nam mà bỏ quên đi món phở nổi tiếng

1: Vẻ đẹp của di tích Văn hóa – Lịch sử

Chùa cầu , Nhà cổ Tân Ký , Hội quán Phúc kiến là những di tích văn

hóa - lích sử khi đến Hội An thì ta phải đặt chân đến đó Chúng như là biểutượng vật thể của phố cổ theo từng năm tháng Dọc theo con đường Hai bàTrưng rồi rẻ qua đường Trần phú , đi vào một con đường nhỏ , cứ dần mentheo con đường ấy Tôi đã đặt chân thực sự vào những ngôi nhà nhỏ, nhữngcon đường vòng quanh dọc bên con sông hoài

Chùa Cầu

Điểm dừng chân đầu tiên là chùa Cầu, ngôi chùa này là biểu tượng đặc

trưng hay nói cách khác là hình ảnh đại diện của mảnh đất phố cổ này Nhìn

bề ngoài ngôi chùa này có vẻ hao hao giống Cầu ngói Thanh Toàn ở Huếnhưng càng tìm hiểu và theo lời của bác Hướng dẫn viên thì nó hoàn toànkhác mọi ngôi chùa cầu khác họa chăng chỉ giống ở điểm ngoài thờ cúng rangôi chùa này dùng để đi lại mà thôi.Chùa Cầu hay còn gọi là chùa Nhật Bảnnằm trong khu phố cổ Hội An Đây là công trình do các thương gia Nhật Bảnđến buôn bán tại Hội An xây dựng vào khoảng giữa thế kỉ 16.Do ảnh hưởngcủa thiên tai địch hoạ, Chùa Cầu đã qua nhiều lần trùng tu và mất đi các yếu

tố kiến trúc Nhật Bản, thay vào đó là kiến trúc mang đậm phong cách Việt Trung Chùa Cầu là tài sản vô giá và đã chính thức được chọn là biểu tượngcủa Hội An

-Giá trị lịch sử

Theo truyền thuyết, cả cộng đồng người Việt, người Nhật, người Hoa

có chung một truyền thuyết về nguyên nhân gây ra động đất Họ cho rằng ởngoài đại dương có một loài thuỷ quái mà người Việt gọi là con Cù, ngườiNhật gọi là Mamazu, người Hoa gọi là Câu Long, đầu của nó ở Nhật Bản,đuôi của nó ở Ấn Độ và lưng của nó vắt qua khe ở Hội An mà cầu Nhật Bảnbắc qua Mỗi khi con thuỷ quái đó quẫy mình thì nước Nhật bị động đất

và Hội An không được yên ổn để người Nhật, người Hoa, người Việt đượcbình yên làm ăn buôn bán Để khống chế con Mamazu, người Nhật đã thờ cácthần Khỉ và các Thần Chó trên hai đầu cầu để “yểm” con thủy quái đó

Người Minh Hương lập ngôi chùa nhỏ nằm sát cây cầu cổ để thờ Bắc

Đế Chân Võ cũng với mục đích khống chế con Câu Long gây ra động đất Vìthế, ngôi chùa được coi như là một thanh kiếm đâm xuống lưng con quái vậtMamazu, khiến nó không quẫy đuôi, gây ra những trận động đất được nữa

Năm 1653, người ta dựng thêm phần chùa, nối liền vào lan can phíaBắc, nhô ra giữa cầu, từ đó người địa phương gọi là Chùa Cầu Năm 1719,

Chúa Nguyễn Phúc Chu thăm Hội An, đặt tên cho chiếc cầu là Lai Viễn, với ýnghĩa là “bạn phương xa đến” Theo niên đại được ghi ở xà nóc và văn biacòn lại ở đầu cầu thì chiếc cầu đã được dựng lại vào năm 1817 Ngôi chùa có

lẽ cũng được dựng vào thời gian này Chùa được trùng tu vào các năm 1817,

1865, 1915, 1986

Nét hấp dẫn của Chùa Cầu

Chiếc cầu dài khoảng 18m, có mái che, vắt cong qua lạch nước chảy rasông Thu Bồn Chùa Cầu là một trong những di tích có kiến trúc khá đặc biệt.Mái chùa lợp ngói âm dương che kín cả cây cầu Trên cửa chính của ChùaCầu có một tấm biển lớn chạm nổi 3 chữ Hán là Lai Vãn Kiều.Chùa và cầuđều bằng gỗ sơn son chạm trổ rất công phu, mặt chùa quay về phía bờ sông.Hai cây cầu có tượng gỗ bằng thú đứng chầu, một đầu là tượng chó (thânhầu), một đầu là tượng khỉ (thiên cẩu) Thân hầu là đại diện cho năm xâydựng còn thiên cẩu đại diện cho năm kết thúc công trình Tương truyền đó lànhững con vật mà người Nhật sùng bái thờ tự từ cổ xưa.Tuy gọi là chùanhưng bên trong không có tượng Phật Phần gian chính giữa (gọi là chùa) thờmột tượng gỗ Bắc Đế Trấn Võ - vị thần bảo hộ xứ sở, ban niềm vui hạnh phúccho mọi người, thể hiện khát vọng thiêng liêng mà con người muốn gửi gắmcùng trời đất nhằm cầu mong mọi điều tốt đẹp.Tổ hợp kiến trúc tín ngưỡngđược lợp mái nhiều nét độc đáo hình chữ T này lại gắn nhiều truyền thuyếtliên quan đến hoạ phúc của mọi người nên dân gian quen gọi là Chùa Cầu và

là biểu tượng giao lưu văn hóa Nhật - Hoa - Việt ở Hội An Hơn 400 nămnay, Chùa Cầu nổi tiếng linh thiêng vẫn được cư dân bản địa và khách vãn laithành kính chiêm bái.Trước đây, Nhật Bản Kiều trong kết cấu kiến trúc vàtrang trí nội thất đã chứa đựng dấu ấn của nền văn hoá Phù Tang, mái ngóimềm mại với độ dốc xuống, những cột vuông, nền cầu lát vát hình vòng cung,các hoa văn trang trí hình mặt trời, chiếc quạt xoè… hiện nay đã không cònnữa Tuy nhiên, Thần Khỉ và Thần Hầu vẫn còn thờ ở hai đầu cầu.Ở hai bêntường của cổng ra vào ở phía Tây và phía Đông cầu Nhật Bản ban đầu có hai

câu đối chữ Hán đắp nổi, nhưng qua năm tháng bị mờ dần để sau cùng bị mấthẳn và người Minh Hương đã thay vào đó bằng hoa văn đắp nổi hình quả phậtthủ lớn.

Ngôi chùa đầy giá trị về cả nhân văn lẫn giá trị tinh thần của người dânnơi đây, xứng đáng là hình ảnh tiêu biểu cho phố cổ , nhìn ngắm ngôi chùanày vào ban ngày và ban đêm có sự khác nhau, không biết theo cảm nhận củamỗi người như thế nào, riêng tôi thì ban ngày ngôi chùa với hình ảnh sôiđộng với những dòng người tập nập qua lại ngược lại thì ban đêm ngôi chùanày cổ kính phá một chút mơ màng có chăng những ánh đèn mờ ảo đã họa lênbức tranh này Rời chùa cầu hành trình tiếp tục với con đường Nguyễn TháiHọc với ngôi nhà cổ tiêu biểu nhất trong nhưng ngôi nhà cổ của hội an

Nhà Cổ Tân Ký

Nhà cổ Tấn Ký là một trong những ngôi nhà cổ đẹp nhất phố cổ, và lưu giữ nhiều câu chuyện thú vị về những cổ vật vô giá.

Mặt trước của nhà cổ Tấn Ký tại phố cổ Hội An - Ảnh: Hoàng SơnNhà cổ Tấn Ký là sự kết hợp tài tình giữa ba phong cách kiến trúc ViệtNam, Nhật Bản và Trung Hoa Ông Lê Dũng (62 tuổi, hậu duệ đời thứ 6 của

họ Lê), người tiếp quản ngôi nhà chậm rãi: “Phải mất 10 năm trữ gỗ, 3 nămđục đẽo, ngôi nhà mới được dựng xong vào một năm cuối thế kỷ 18 Đến đờithứ 2, các cụ lấy tên hiệu là Tấn Ký để kinh doanh, buôn bán nông sản Tên

nhà cũng ra đời từ đó” Theo ông Dũng, đây là ngôi nhà đầu tiên tại phố cổHội An cùng hai kiến trúc khác là Chùa Cầu và Hội quán Phước Kiến được

Bộ Văn hóa công nhận di tích lịch sử văn hóa vào năm 1985 Mặc dù trải quanhiều biến động nhưng Tấn Ký vẫn còn giữ được gần như nguyên vẹn nhữnggiá trị về kiến trúc và văn hóa

Khi dựng ngôi nhà này, người thợ mộc Kim Bồng ngày xưa đã phốihợp ba phong cách Việt - Nhật - Hoa rất điêu luyện Căn đầu tiên được thiết

kế theo nhà ba gian đúng theo kiểu thức truyền thống của người Việt, trần nhàlợp ngói âm dương Căn này cũng là điểm nhấn của ngôi nhà với hàng loạt vikèo, xuyên, trính (thanh gỗ dọc nối các cột) được chạm trổ tinh xảo với nhữnghình thù như: quả bí, hòm thư, con dơi, dải lụa Phong cách Nhật Bản thể hiện

rõ trong cách kết cấu trính “chồng rường giả thủ” ngay vị trí dưới giao điểmhai chiếc kèo Lối kiến trúc này là sự kết hợp 3 thanh ngang trính biểu trưngcho thiên, địa, nhân và 5 cột đội dọc biểu trưng cho ngũ hành với mong ước

an lành

“Trong ngôi nhà này, lối kiến trúc người Hoa lại nằm trên vì kèo “vỏcua” Những thanh vì vòm có dáng cong này còn được gọi là “thanh ngọc nhưý” với hình chạm trổ dải lụa vấn quanh hai thanh kiếm đặc trưng của ngườiHoa xưa!”, ông Dũng cho biết

Điểm đặc biệt của ngôi nhà này là được dựng nên mà không sử dụng đến một chiếc đinh Các tấm và thanh gỗ được khớp với nhau hoàn toàn bằng mộng mà vẫn “tự đứng” vững Chính không gian đầy ấn tượng này đã “hút” các đoàn làm phim, truyền hình đến thực hiện các cảnh quay Tấn Ký cũng là ngôi nhà cổ duy nhất tại Hội An được các nhà lãnh đạo của Việt Nam và thế giới đến thăm như: Tổng bí thư Trường Chinh, Tổng bí thư

Lê Khả Phiêu, Tổng bí thư Nông Đức Mạnh, Chủ tich nước Trần Đức Lương, Thủ tướng Phan Văn Khải, Tổng bí thư - Chủ tịch nước Trung Quốc Giang Trạch Dân, Thủ tướng Thái Lan Thaksin Shinawatra…

Một nét chữ Hán độc đáo với nhiều hình thù chim bay trên bộ liễn

Bách điểu

Lưu giữ cổ vật vô giá

Hàng ngày, nhà cổ Tấn Ký vẫn mở cửa đón du khách trong và ngoàinước đến tham quan Bước vào ngôi nhà này, khách sẽ có giác thân thiện, rất

dễ chịu vì mùa đông thì ấm, mùa hè thì mát Đến đây, nhiều người còn đượcnghe kể về “kho” đồ gia bảo cực kỳ quý giá Những cổ vật thuộc hàng “độcnhất vô nhị” cùng những câu chuyện khiến người nghe phải kinh ngạc Cổ vậtphải kể đến đầu tiên chính là chiếc chén Khổng Tử (hay còn gọi là chénkhông đầy) Khi đổ vào chén khoảng 80% nước thì nước vẫn được giữ, thếnhưng khi đổ đầy thì nước trong chén tự chảy hết qua một lỗ nhỏ nằm dưới đáy.Tương truyền, từ hiện tượng kỳ lạ này mà Khổng Tử đã hình thành thuyết TrungDung với nội dung con người cần phải biết giữ cân bằng, kiềm chế

Hiện tại nhà cổ Tấn Ký vẫn đang lưu giữ nhiều đồ cổ như: chén, đĩa,bình gốm cổ có niên đại hàng trăm năm Nhiều đồ cổ bằng gỗ như bàn, ghếkhảm xà cừ, hoành phi, tủ kệ… Một món cổ vật độc đáo nữa là bộ liễn “giấy”được làm bằng gỗ cực mỏng treo hai bên gian chính Và cổ vật cuối cùng mà

ông Lê Dũng say sưa kể với tôi là bộ liễn đối Bách điểu “Hai câu liễn treotrên hai cột được khảm xà cừ rất công phu, có nội dung: Bích xích thùy dươngthiên lý vũ/Thập phân minh nguyệt nhất lầu thư (Tạm dịch: Một dãy dươngliễu chỉ dài trăm thước đón được cơn mưa từ ngàn dặm/Một mảnh trăng chỉrộng mười phân rọi sáng cả một căn gác đầy sách)”, ông Dũng lý giải Đâykhông những là ngôi nhà cổ với lối kiến trúc lạ mắt hay là ngôi nhà giữ nhiềukho báu cổ của Hội An mà còn là ngôi nhà cổ tiêu biểu cho đất nước ta Nhìnvào ngôi nhà tôi như có cảm giác mình đang sống ở nhưng thế kỷ 16, 17 với

bộ tràng kỉ xưa, bộ ấm chén, căn gác nhỏ, khoảng giếng trời tôi ước mìnhsong trong ngôi nhà này sinh hoạt giống như ngừoi việt , một cảm giác mảnhliệt được quay thời xa xưa Giá trị văn hóa lịch sử bao quanh ngôi nhà nàycàng nhìn càng thấy Lại tiếp tục theo chân bác Hướng dẫn viên điểm dừngchân cuối cùng là Hội quán Phúc kiến, nhìn bề ngoài Hội quán giống như mộtngôi chùa vậy nhưng tại sao lại Gọi bằng Hội quán ý nghĩ ấy cứ mãi trongđầu tôi lúc đó nhưng rồi câu trả lời cũng đến khi nghe nhưng câu chuyện củabác giới thiệu tỉ mỉ về hôi quán Nhưng trước khi đi sâu vào Hội quán PhúcKiến, thì tôi đã tim hiểu ở hội an có 5 hội quán lớn và có những ý nghĩa giống

và khác nhau

Vào thời kỳ trung cổ do quá trình giao thương giữa Trung Hoa và cácnước lân cận phát triển mạnh mẽ và ở bất cứ nơi đâu người Hoa cũng có cách tổchức cộng đồng chặt chẽ dựa trên cơ sở những người đồng hương Để ổn địnhviệc buôn bán và đảm bảo quyền lợi cho những người đồng hương của mình họ

đã dựng lên hội quán để là nơi sinh hoạt văn hoá, tâm linh chung của cả cộngđồng Có lẽ đây là một đặc trưng riêng của người hoa trên toàn thế giới

Du Lịch Hội Quán Chùa Phúc Kiến, Hội An

Trong quá khứ, Hội An là nơi sinh sống, làm ăn của 5 bộ phân dân cưlớn của người Hoa đó là: Phúc Kiến, Trung Hoa, Triều Châu, Quỳnh Phủ vàQuảng Đông và tương xứng với đó là 5 hội quán với quy mô khá lớn để làmnơi sinh hoạt cộng đồng của họ Về kiến trúc của các Hội Quán thường tuânthủ theo nguyên mẫu đó là: cổng lớn phía trước, tiếp đến một khoảng sânrộng có trang trí cây cảnh, non bộ và hai nhà phụ thờ Tả thần và Hữu thần,sau đó là phương đình, nơi tiến hành các nghi lễ, kết thúc bởi nhà thờ, kiếntrúc lớn nhất của tổng thể Các hội quán đều được trang trí cầu kỳ, tỷ mỷ với

bộ khung gỗ được chạm trổ, sơn son thếp vàng, phần mái tô điểm các con thúbằng sành tráng men nhiều màu Ngày nay, các hội quán tuy đã bị thay đổisửa chữa nhiều, nhưng bộ khung gỗ vẫn bảo lưu được nhiều yếu tố gốc Ngoàichức năng duy trì sinh hoạt cộng đồng, hội quán còn một chức năng quantrọng khác, đó là tín ngưỡng Tùy theo tục quán tín ngưỡng của từng cộngđồng mà hội quán lấy cơ sở để thờ phụng

Trong 5 hội quá cổ của người Hoa ở Hội An thì hội quán Phúc Kiến làhội quan lớn nhất và được nhiều du khách biết đến nhất Ngày nay hội quánPhúc Kiến toạ lạc tại số 46 đường Trần Phú Buổi ban đầu, nơi đây chỉ là mộtngôi chùa lợp tranh do người Việt dựng vào năm 1697 để thờ Phật Qua thời

gian, ngôi chùa bị hư hỏng và người Việt không đủ khả năng để sửa chữa.Những thương nhân Phúc Kiến mua lại ngôi chùa vào năm 1759 và sau nhiềulần trùng tu, năm 1792 đổi thành Hội quán Phúc Kiến Công trình có kiếntrúc theo kiểu chữ Tam, kéo dài từ đường Trần Phú đến đường Phan ChuTrinh, theo thứ tự: cổng tam quan, sân, hai dãy nhà Đông Tây, chính điện, sânsau và hậu điện.

Phần chính điện của hội quán được trang trí những cây cột màu đỏ son,treo những đôi liễn gỗ ca tụng Thiên Hậu Thánh Mẫu Chính điện thờ tượngQuan Thế Âm Bồ Tát đang ngồi thiền, phía trước là một lư hương lớn Haibên hương án sẽ thấy hai bức tượng Thiên Lý Nhãn và Thượng Phong Nhĩ,hai vị thần phụ tá cho Thiên Hậu cứu giúp các thuyền buôn người Hoa gặpnạn Tiếp theo chính điện, băng qua sân sau sẽ tới hậu điện Ở đây phần chínhgiữa được dành để thờ sáu vị tướng nhà Minh người Phúc Kiến, bên trái làban thờ 3 bà chúa Sanh Thai và 12 bà mụ, bên phải là ban thờ Thần Tài.Ngoài ra, hậu điện còn thờ những người đã có công đóng góp tiền của xâydựng hội quán và chùa Kim Sơn Hàng năm, vào ngày 23 tháng 3 âm lịch, lễvía Thiên Hậu Thánh Mẫu được người Hoa tổ chức với nhiều hoạt động nhưmúa lân, bán pháo hoa, xộ cỗ, xin lộc… thu hút nhiều người dân Hội An vànhững vùng khác đến tham dự

Với ý nghĩ hội quán sao giống chùa vậy sau một hồi tim hiểu thì hộiquán này cũng giống như một ngôi chùa vậy chỉ khác là không phải thờ phật

mà thôi, sự giao lưu kinh tế hội an và các nước cũng là sự giao thoa văn hóavới các nước trong khu vực Đã làm cho hội An pha trộn những nét đẹp tinhtúy của những nền văn hóa khác nhau tạo nên một Hội An vừa lạ lẫm nhưngcũng rất dân tộc Kết thúc chuyến đi tìm hiểu trong chương trình thực tế tôiRời phố cổ vào lúc chiều tà , có lẻ ông mặt trời cũng đã lặn xuống núi , nhữngchiếc đèn lồng dần dần được thắp sáng hứa hẹn một buổi tối đi dạo phố vôcùng lạng mạn với lủ bạn đáng yêu kinh khủng của tôi Tôi đang rất hồi hộpkhông biết lần trở lại này bưc tranh hội an lạng man thơ mông như lần trước