Ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả đập cầu thuận tay trong cầu lông cho nam học sinh khối 11 trường mỹ lộc tỉnh nam định

Tên tôi là: Lại Văn Hưng sinh viên lớp: K32 GDTC - GDQP - Trường ĐHSP Hà Nội 2 Xin cam đoan: Đề tài nghiên cứu khoa học này của tôi là đề tài đầu tiên đề cập, bàn luận đến vấn đề: “Ngh

Tên tôi là: Lại Văn Hưng sinh viên lớp: K32 GDTC - GDQP - Trường

ĐHSP Hà Nội 2

Xin cam đoan:

Đề tài nghiên cứu khoa học này của tôi là đề tài đầu tiên đề cập, bàn luận đến vấn đề: “Nghiên cứu và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả đập cầu thuận tay trong Cầu lông cho Nam học sinh khối II trường THPT Mỹ Lộc- tính Nam Dinh”

Các số liệu đưa ra là hoàn toàn xác thực và đã được sử lí bằng phương pháp toán học thống kê

Các vấn đề đưa ra bàn luận đều mang tính thời sự cấp thiết và hoàn toàn chân thực Nếu sai tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, ngày tháng năm 2010

Sinh viên

Lại Văn Hưng

Bảng 1.1 Tỷ lệ sử đụng kĩ thuật tắn công trong thi đấu Cầu lông của

các đối tượng khác nhau

Bảng 3.1 Kết quả phỏng vấn các test đánh giá hiệu quả kĩ thuật đập

cầu thuận tay trong Cầu lông( n=20 )

Bảng 3.2 Bang biéu đánh giá xếp loại

Bảng 3.3 Kết quả kiểm tra kĩ thuật đập cầu thuận tay của Nam học sinh

khối I1 trường THPT Mỹ Lộc- tỉnh Nam Định

Bảng 3.4 Kết quả phỏng vẫn lựa chọn các bài tập nhằm nâng cao hiệu

quả đập cầu thuận tay (n= 20)

Bảng 3.5 Nội dung các bài tập nâng cao hiệu quả đập cấu thuận tay cho

Nam học sinh khối 11 trường THPT Mỹ Lộc

Bảng 3.6 Kết quả kiểm tra hiệu quả đập cầu thuận tay của cả 2 nhóm

trước thực nghiệm (nA=ng= 40)

Bảng 3.7 Tiến trình ứng dụng các bài tập vào quá trình thực nghiệm Bang 3.8 Kết quả sau 6 tuần thực nghiệm của 2 nhóm (nA=ng= 40)

Hình 3.1 Test dap cầu thuận tay đọc biên

Hình 3.2 Test đập cầu thuận tay chéo sân

Biểu đồ 3.1 Biểu diễn thành tích đập cầu thuận tay dọc biên trước và sau

thực nghiệm

Biểu đồ 3.2 Biểu diễn thành tích đập cầu thuận tay chéo sân trước và sau

thực nghiệm

Dat van dé

Chương 1: Tổng quan các vấn đề nghiên cứu

1.1 Đặc điểm tâm - sinh lí lứa tuổi THPT

1.2 Cơ sở sinh lí của giảng đạy và huấn luyện thé thao cho hoc sinh

THPT

1.3 Đặc điểm kĩ thuật đập cầu thuận tay trong Cầu lông

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kĩ thuật đập cầu thuận tay

1.5 Các giai đoạn giảng dạy và hoàn thành kĩ thuật đập cầu thuận

tay

1.6 Cơ sở lý luận và thực tiễn của huấn luyện và tập luyện kĩ thuật

Cầu lông

CHƯƠNG 2: Nhiệm vụ - phương pháp và tổ chức nghiên cứu

2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.3 Tổ chức nghiên cứu

CHƯƠNG 3: Kết quả nghiên cứu

3.1 Thực trạng về công tác giảng dạy và học tập môn Cầu lông của

Nam học sinh khối 11 trường THPT Mỹ Lộc- tỉnh Nam Định

3.2 Nghiên cứu và lựa chọn một số bải tập nhằm nâng cao hiệu quả

đập cầu thuận tay cho Nam học sinh khối II trường THPT Mỹ

Nhiệm vụ và mục tiêu cơ bản của giáo dục và đào tạo (GD-ĐT) trong thời

kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá (CNH, HĐH) là nhằm xây dựng những con người và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ tô quốc, CNH, HĐH đất nước, giữ gìn và phát huy các giá trị văn hoá của dân tộc, có năng lực tiếp thu tỉnh hoa văn hoá nhân loại, phát huy tiềm năng của đân tộc

và con người Việt Nam, có ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực của cá nhân làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sảng tạo, có

kỹ năng thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp, có tính tổ chức kỷ luật là những người thừa kế xây đựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên”

như lời căn đặn của Bác Hồ [1] Trong công cuộc đối mới đất nước Đảng và

Nhà nước ta chủ trương: “Muốn tiến hành CNH, HĐH thắng lợi phải phát triển GD- DT, phat huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững” và đề ra tiêu chí rèn luyện con người trong thời đại mới,

là con người: “Phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thé chất, trong sáng về đạo đức, phong phú về tinh thần” [4] Sự cường tráng về thê chất là nhu cầu tat yếu của mỗi con người nói chung và là tiền đề để hình thành nhân cách người, để con người tham gia vào lao động sản xuất tạo ra của cải vật chất cho mình và cho xã hội

Để làm được điều đó Bộ GD-ĐT đã phối hợp với Uý ban thế dục thé thao đưa ra chương trình giáo đục thể chất (GDTC) cho học sinh, sinh viên ở tất cả các cấp học nhằm phát triển hài hoà về thể chất, tăng cường sức khoẻ giúp cho các em hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập ở trường đồng thời chuẩn bị các

điều kiện cho các em bước vào cuộc sống lao động xây dựng và bảo vệ Tổ

quôc sau này

chỉ nâng cao sức khoẻ mà còn nhằm trang bị cho các em hệ thống kiến thức,

kỹ năng và phương pháp tập luyện thể đục thể thao (TDTT), rèn luyện thân thể Bên cạnh đó môn học thể dục còn góp phần rèn luyện cho các em lối sống lành mạnh, tác phong nhanh nhẹn linh hoạt, tính tổ chức kỷ luật va tinh thần tập thê là tiền đề hình thành nhân cách cho các em

Hệ thống chương trình GDTC ở trường phố thông hiện nay bao gồm các môn: Điền kinh, Cầu lông, Bóng chuyền, Bóng đá, Đá cầu Trong đó Cầu lông là môn thể thao đã được phát triển mạnh mẽ trên thế giới đặc biệt là trong khu vực Đông Nam á, như Inđônêsia, Malaysia trong đó có Việt Nam Phong trào Cầu lông ở nước ta những năm gần đây cũng có sự phát triển đáng kế Sự phát triển đó là phù hợp với điều kiện kinh tế của đất nước, phủ hợp với tầm vóc thể lực, phâm chất ý chí của người Việt Nam Sự phong phú trong các tình huống trên sân và dụng cụ sân bãi tương đối đơn giản đã lôi cuốn được đông đáo quần chúng tham gia

ở môn thể thao này có hội tụ đầy đủ những yếu tố về khả năng phát triển các tố chất thê lực, các chức năng cơ thể, chứa đựng những đặc điểm như tính

phô cập rộng rãi, hợp với mọi lứa tuổi, giới tính, phô biến ở mọi nơi, mọi lúc,

tính tranh đua quyết liệt và mang đậm tính nghệ thuật Đến với Cầu lông dù ở hình thức nào bạn đều có những giây phút sảng khoái, thoải mái giúp bạn xua

tan đi sự mệt mỏi về tinh thần, chống và hạn chế được nhiều bệnh tật, tạo điều

kiện tốt cho công việc học tập và lao động sản xuất hàng ngày

Xuất phát từ những ưu điểm trên của môn Cầu lông mà các em học sinh

khối 11 trường THPT Mỹ Lộc- tỉnh Nam Định luôn tự giác, tích cực tham gia

học tập và tập luyện nội khoá cũng như những giờ học ngoại khoá nhằm hoàn thiện và nâng cao trình độ kĩ thuật về môn thé thao nay Song qua thực tiễn khảo sát tại các giải phong trào cũng như hội khoẻ của trường thì thành tích thi đấu của các em chưa cao đo còn hạn chế về kĩ - chiến thuật, thể lực cũng

trong thi đấu (đơn, đôi) thì kĩ thuật đập cầu, đặc biệt là kĩ thuật đập cầu thuận tay thường xuyên được sử đụng và là kĩ thuật tắn công chủ yếu và có hiệu quả nhất gây khó khăn cho đối phương trong việc phòng thủ và khả năng ghi điểm rat cao

Tuy nhiên đây là một kĩ thuật khó, thời gian tập luyện để hình thành kỹ năng kỹ xảo vận động là cả một quá trình lâu dài, phương pháp tập luyện,

điều kiện cơ sở vật chất sân bãi, dụng cụ, đặc biệt là kĩ- chiến thuật cũng đòi

hỏi phải có sự định hướng cao Do vậy để nâng cao hiệu quả, khả năng thực hiện kĩ thuật này người học phải lựa chọn được hệ thống bài tập phù hợp, hiệu quả và khắc phục được các nhược điểm là rất cần thiết

Lịch sử cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả đập cầu trong Cầu lông cho học sinh THPT Song chưa có công trình nào nghiên cứu và ứng đụng các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả đập cầu thuận tay trong Cầu lông cho Nam học sinh khối 11 trường THPT Mỹ Lộc- tỉnh Nam Định

Xuất phát từ thực tiễn trên chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: Nghiên cứu và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quá đập cầu thuận tay trong Cầu lông cho Nam học sinh khối II trường THPT Mỹ Lộc- tỉnh Nam Định”

* Mục đích nghiên cứu:

Đề tài tiến hành nghiên cứu và ứng dụng các bài tập nhằm nâng cao hiệu quá đập cầu thuận tay trong Cầu lông cho Nam học sinh khối l1 trường

THPT Mỹ Lộc- tỉnh Nam Định Bên cạnh đó có thể làm tài liệu tham khảo,

nghiên cứu trong công tác giáng dạy và huấn luyện Cầu lông cho học sinh THPT

tông quan các vần đề nghiên cứu

1.1 Đặc điểm tâm - sinh lý lứa tuối THPT

* Đặc điểm tâm lý

Lứa tuổi từ 16 đến 18 tuổi, học sinh thích chứng tỏ mình là người lớn, muốn để cho mọi người tôn trọng mình đã có trình độ hiểu biết nhất định, có nhiều hoài bão, nhưng còn có nhiều nhược điểm và thiếu kinh nghiệm trong cuộc sống

Tuổi này chủ yếu hình thành thế giới quan tự ý thức, hình thành tính cách

và hướng về tương lai Đó cũng là tuổi của lãng mạn, mơ ước và mong cho

cuộc sống tốt đẹp hơn Đây là thời kỳ có nhiều nhu cầu sáng tạo, nảy nở

những tình cảm mới, sự say mê, ước vọng, nhiệt tình

Về mặt hứng thú: Học sinh đã có thái độ tự giác tích cực trong học tập xuất phát từ động cơ học tập đúng đắn và hướng tới việc chọn nghề sau khi đã học xong THPT Song hứng thú học tập cũng còn đo nhiều động cơ khác

nhau như giữ lời hứa với bạn, đôi khi do tự ái, hiếu danh cho nên giáo viên

cần định hướng cho học sinh xây dựng động cơ đúng đắn đề cho học sinh có được hứng thú bền vững trong học tập nói chung và trong GDTC nói riêng Tình cảm: So với các cấp học trước, học sinh THPT biểu lộ rõ rệt hơn, tình cảm gắn bó và yêu quý mái trường, đặc biệt đối với giáo viên giảng dạy học sinh (yêu, ghét rõ ràng) Việc giáo viên gây được thiện cảm và sự tôn trọng của học sinh là một trong những thành công trong nghề nghiệp Điều đó giúp giáo viên thuận lợi trong quá trình giảng dạy, thúc đây học sinh tích cực,

tự giác trong học tập và ham thích môn học Do vậy, giáo viên phải là người

mẫu mực, công bằng, biết động viên kip thoi va quan tâm đúng mức tới học

sinh, tôn trọng kết quả học tập cũng như tình cảm của học sinh

do học sinh đã biết cách ghi nhớ có hệ thống, đảm bảo tính lôgíc, tư duy chặt chẽ hơn và lĩnh hội bản chất của vấn đề học tập Do đặc điểm của trí nhớ đối với độ tuổi này khá tốt nên giáo viên có thể sử dụng phương pháp trực quan kết hợp với phương pháp phân tích, giảng giải sâu sắc các kĩ thuật, bài tập và vai trò ý nghĩa cũng như cách sử dụng các phương tiện, phương pháp trong GDTC để học sinh có thé ty tập một cách độc lập trong thời gian ránh rỗi Các phẩm chất ý chí của học sinh đã rõ ràng hơn và mạnh dạn so với các lứa tuổi trước đó Học sinh có thể hoàn thành được những bài tập khó và đòi hỏi sự khắc phục khó khăn lớn trong tập luyện

* Đặc điểm sỉnh lý lứa tuỗi THPT

Trong quá trình sóng và phát triển, cơ thể con người có những biến đôi đa dạng về cấu tạo, chức năng và tâm lý dưới tác động của các yếu tố di truyền

và môi trường sống Vì vậy tập luyện TDTT sẽ có ảnh hưởng tốt tới cơ thể người tập nếu như những hoạt động tập luyện đó phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, giới tính và trình độ tập luyện của đối tượng tập luyện có ý nghĩa vô cùng quan trọng, đóng góp tích cực vào việc nâng cao thành tích của VĐV nói riêng và của nền thể thao nước nhà nói chung

- Hệ thần kinh: ở lứa tuổi này, hệ thần kinh tiếp tục được phát triển đi đến hoàn thiện Khả năng tư duy, khả năng phân tích tổng hợp và trừu tượng hoá được phát triển tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành nhanh chóng việc tiếp thu và hoàn thiện kĩ thuật động tác Tuy nhiên, đối với một số bài tập đơn điệu, thiếu hấp dẫn cũng làm cho học sinh chóng mệt mỏi Cần thay đối nhiều hình thức tập luyện một cách đa dạng, phong phú, đặc biệt tăng cường hình thực thi đấu, trò chơi vận động để gây hứng thú và tạo điều kiện hoàn thành tốt các bài tập chính, nhất là các bài tập về sức bền

Ngoài ra, do sự hoạt động mạnh của tuyến giáp, tuyến sinh dục và tuyền yên, làm cho tinh hung phan của hệ thần kinh chiếm ưu thế, giữa hưng phấn

và ức chế không cân bằng đã ảnh hưởng tới hoạt động thể lực Đặc biệt là các học sinh nữ, tính nhịp điệu giảm sút nhanh chóng, khả năng chịu đựng lượng vận động yếu Vì vậy, giáo viên cần sử dụng các bài tập thích hợp và thường xuyên quan sát phản ứng cơ thể của học sinh nữ để có biện pháp giải quyết kịp thời

- Hệ vận động: ở lứa tuổi này, hệ xương bắt đầu giảm tốc độ phát triển, mỗi năm nữ cao thêm 0,5cm đến lcm, nam cao thêm Iem đến 3cm Tập luyện TDTT một cách thường xuyên sẽ làm cho hệ xương khoẻ mạnh hơn ở lứa tuổi học sinh THPT, các xương nhỏ như xương cổ tay, bàn chân hầu như đã

hoản thiện nên có thể tập luyện một số động tác: treo, chống, mang vác nặng

mà không làm tổn hại hoặc không tạo sự phát triển lệch lạc của cơ thể Cột sống đã ôn định hình đáng nhưng vẫn chưa được hoàn thiện, vẫn có thê bi cong vẹo, nên việc tiếp tục bồi dưỡng tư thế chính xác thông qua hệ thống bài tập như: đi, chạy, nhảy, thể dục nhịp điệu , cho học sinh là rất cần thiết và

không thể coi nhẹ Riêng đối với học sinh nữ, Xương xốp hơn học sinh nam,

ống tuỷ rỗng hơn, chiều dài ngắn hơn, bắp thịt nhỏ và yếu hơn, nên xương của

nữ không khoẻ bằng nam Đặc biệt là xương chậu của nữ to hơn và yếu hơn nam, nên trong quá trình GDTC không thể sử dụng các bài tập có khối lượng

và cường độ như nhau mà phải có sự phân biệt lượng vận động giữa nam và

nữ

- Hệ cơ: Các tô chức cơ phát triển muộn hơn xương nên sức co cơ vẫn còn tương đối yếu, các bắp cơ lớn phát triển nhanh (cơ đùi, cơ cánh tay), phát triển chậm hơn là các cơ nhỏ (cơ bàn tay, ngón tay) Các cơ co phát triển

chậm hơn các cơ duỗi, các cơ duỗi của nữ lại càng yếu Đặc biệt vào tuổi l6

các tổ chức mỡ dưới da của nữ phát triển mạnh, ảnh hưởng đến việc phát triển sức mạnh của cơ thể Nói chung cuối thời kỳ THPT cơ bắp phát triển nhanh nhất

Do vậy cần tập các bài tập phát triển sức mạnh để góp phần thúc đây sự phát triển của các cơ Nhưng các bài tập không nên chỉ có treo hoặc chống đơn thuần mà phải là những bài tập kết hợp giữa treo, chống củng với những bài tập khắc phục lực đối kháng khác nữa Việc tập như vậy sẽ vừa phát triển các cơ co, cơ duỗi lại vừa giảm nhẹ sức chịu đựng của các cơ khi tập liên tục trong thời gian dài Các bài tập phải đảm bảo nguyên tắc vừa sức và đảm bảo cho tất cả các loại cơ (to, nhỏ) đều được phát triển Nhưng cần có yêu cầu

riêng biệt đối với học sinh nữ, tính chất động tác của nữ cần toàn diện, mang

tính mềm dẻo, khéo léo và có tính nhịp điệu

-Hệ tuần hoàn: ở lứa tuổi này hệ tuần hoàn của học sinh đang phát triển

và đi đến hoàn thiện, buồng tim phát triển tương đối hoàn chỉnh, mạch đập của nam khoảng 70 -80 lằn/phút, nữ 70 -75 lần/phút, hệ thống điều hoà vận mạch phát triển tương đối hoàn chỉnh, phản ứng của hệ tuần hoàn trong vận động tương đối rõ rệt Nhưng sau vận động, mạch đập và huyết áp hồi phục tương đối nhanh chóng Cho nên lứa tuổi này có thể tập chạy dai sức và tập những bài tập có khối lượng và cường độ vận động lớn hơn học sinh trung học cơ sở Khi sử dụng các bài tập có cường độ và khối lượng lớn hoặc các bài tập phát triển sức bền cần phải thận trọng và thường xuyên kiểm tra theo dõi trạng thái sức khoẻ của học sinh

- Hệ hô hấp: Đã phát triển và tương đối hoàn thiện, vòng ngực của nam từ

67 - 72cm, nữ từ 68 - 74cm, diện tích tiếp xúc của phôi khoảng 100 - 120 cm’

gần bằng tuổi trưởng thành Dung lượng phổi tăng lên nhanh chóng, khi 15 tuổi là 2 - 2,5 lít, ở tuổi 16 - 18 tới 3 - 4 lít, tần số hô hấp gần giống người lớn (từ 10 - 20 lần/phút)

Tuy nhiên, các cơ hô hấp vẫn còn yếu, nên sự co giãn của lồng ngực nhỏ, chủ yếu là co giãn cơ hoành, vì vậy trong tập luyện cần thở sâu và tập trung chú ý thở bằng ngực, các bài tập bơi, chạy cự ly trung bình, việt dã đã có tác dụng tốt đến sự phát triển của hệ hô hấp

1.2 Cơ sở sinh lí của giảng dạy và huấn luyện thế thao cho học sinh

THPT

Đặc điểm quan trọng của huấn luyện thể thao cho học sinh THPT là quá trình huấn luyện diễn ra trên một cơ thể còn đang trưởng thành và phát triển Điều đó làm công tác huấn luyện VĐV thêm phức tạp và đòi hỏi phái nắm vững các đặc điểm lứa tuổi cũng như áp dụng chúng phù hợp với mục tiêu và nội dung huấn luyện Cần lưu ý rằng, trong huấn luyện thể thao đối với học sinh THPT không chỉ cần quán triệt các đặc điểm sinh lí lứa tuổi, mà đặc điểm tâm lí cũng đóng vai trò không kém phần quan trọng Vì vậy, trong khoa học TDTT thường tổn tại khái niệm tâm — sinh lí lứa tuổi

Trong huấn luyện thể thao học sinh THPT cần phải đặc biệt chú ý đến sự

phù hợp giữa lượng vận động tập luyện và thi đấu với mức độ phát triển tâm- sinh lý Lượng vận động cực đại không đảm bảo phát triển các phản ứng thích nghi cần thiết cho sự phát triển trình độ thể thao Lượng vận động quá sức có

thể làm cạn kiệt khả năng dự trữ của cơ thé dẫn đến hiện tượng rỗi loạn bệnh

Trạng thái ôn định của học sinh THPT ngắn hơn người lớn Ví dụ khi thực hiện bài tập công suất trung bình (30-40 phút trên xe đạp lực kế), trạng thái én

định của trẻ em 15-17 tuổi kéo đài 20-22 phút, trong khi VĐV lứa tuổi 25-26 kéo dài 30-32 phút Dự trữ đường huyết của VĐV trẻ giảm sớm hơn so với người lớn

Quá trình mệt mỏi của VĐV lứa tuổi THPT cũng phụ thuộc vào đặc điểm lứa tuổi và được thể hiện ở hai mặt: Thứ nhất trong giai đoạn mệt mỏi, khả năng vận động nói chung cũng như những chỉ số riêng như tần số động tác, sức mạnh, độ chuẩn giảm rõ rệt nếu so sánh với người lớn Thứ hai mệt mỏi ở học sinh THPT xuất hiện ngay cả khi môi trường bên trong của cơ thê mới chỉ

có những biến đổi tương đối nhỏ

Quá trình hồi phục cũng phụ thuộc vào giai đoạn lứa tuôi, sau các bài tập yếm khí (tốc độ cao, thời gian ngắn), sự hồi phục khả năng vận động, các chức năng sinh lí và dinh dưỡng của trẻ xảy ra nhanh hơn so với người lớn Ví

dụ trong hoạt động với công suất tối đa các em 14- 17 tuổi hồi phục mức hấp thụ oxy ở phút thứ 12- 14, trong khi người lớn phải ở phút 16- 18

Sau các bài tập kéo đài có tính chất phát triển sức bền các em lại hồi phục chậm hơn so với người lớn Điều này được thể hiện rõ sau các bài tập lặp lại tăng dần công suất hoặc rút ngắn thời gian nghỉ giữa quãng

1.3 Đặc điểm kĩ thuật đập cầu thuận tay trong Cầu lông

Khái niệm: Đập cầu thuận tay là động tác đánh trả cầu của đối phương đánh sang (bằng tay thuận, tiếp xúc cầu bằng mặt phải của vợt) ở phía trên tay thuận (cao hơn lưới) với điểm đánh cầu cao nhất, đánh cầu xuống sân đối phương

Động tác đánh cầu này có sức mạnh lớn, đường cầu bay thắng, rơi xuống rất nhanh, có sức uy hiếp đối với đối phương và là kĩ thuật tấn công chủ yếu

Kĩ thuật đập cầu thuận tay được phân thành:

- Đập cầu đường thắng(chéo) cao thuận tay — <đập cầu bên tay thuận> -_ Đập cầu đường thắng (chéo) trên dinh dau — <đập cầu chính diện> -_ Đập cầu đường thắng (chéo) vòng đỉnh đầu

Ngoài ra còn: Đột kích đập cầu đường thắng (đường chéo) thuận tay trên không- <bật nhảy đập cầu>

Dựa trên nguyên lí kĩ thuật, tác dụng của kĩ thuật mà người ta phân kĩ thuật Cầu lông thành 4 nhóm: Nhóm kĩ thuật di chuyển, nhóm kĩ thuật phòng thủ, nhóm kĩ thuật giao cầu, nhóm ki thuật tấn công Trong đó kĩ thuật đập cầu thuận tay là một trong những kĩ thuật tấn công chủ yếu và quan trọng nhất Sử dụng tốt kĩ thuật này sẽ phát huy được sức mạnh tốc độ tối đa dành

điểm trực tiếp hoặc tạo cơ hội dé dành điểm ở các tình huỗng sau

Kĩ thuật đập cầu thuận tay được thực hiện như sau:

* Tư thế chuẩn bị của kĩ thuật này (phân tích kĩ thuật theo cấu trúc người thuận tay phải): Là chân trải đứng trước, chân phải đứng sau, trọng tâm dẫn vào chân trước, lưng hơi cong, mắt theo dõi cầu Tay phải cầm vợt ở phía trước mặt vợt cao ngang trán, góc giữa cẳng tay và cánh tay khoảng 90°, tay trải thả lỏng tự nhiên

* Yếu lĩnh động tác: Khi đối phương đánh cẩu sang cao trên đầu có thể thực hiện động tác đập cầu bằng cách xoay thân trên sang phải Trọng tâm chuyển từ chân trước ra chân sau, đồng thời vợt được đưa từ trước lên cao ra sau đầu sao cho cuối giai đoạn này đầu vợt thấp hơn bàn tay cầm vợt Lúc này vai trái hơi cao hướng về hướng đập cầu, vai phải hạ thấp ở phía sau, sau đó đạp mạnh mũi chân phải, kiéng gói, duỗi thẳng khóp gối, xoay lưng lật vai, tay phải đưa vợt từ dưới lên trên ra trước, lúc này toàn thân ưỡn cong hình cánh cung Khi tiếp xúc câu, cơ thể vươn cao hết mức, điểm tiếp xúc ở chếch trước trán khoảng cách bằng chiều dài tay cộng với độ dài vợt Quá

trình thực hiện động tác trọng tâm lại được chuyển từ chân sau ra chân

trước Đẳng thời gập nhanh thân người để phối hợp lực đập câu

Đối với trường hợp đối phương đánh cầu cao sang phía tay thuận hoặc phía tay không thuận ta có thể di chuyển đến đập cầu đường thắng (chéo)

thuận tay hoặc đập cầu đường thẳng (chéo) vòng đính đầu hoặc ta có thể bật nhảy đập cẩu

* Kết thúc động tác: Sau khi tiếp xúc vợt theo đà đi từ trên xuống dưới sang trái (đối với đập cầu đường thẳng, đường chéo vòng đỉnh đâu thì vợt theo quán tính sang phải), thân người có xu hướng lao về phía trước thì nhanh chóng bước chân phải lên một bước nhỏ để giữ thăng bằng Sau đó lại

vé tu thé chuẩn bị để đánh và đỡ quả câu tiếp theo”

Song trong Cầu lông nếu chỉ phát huy sức mạnh, tốc độ trong đánh cầu thì vẫn chưa đủ mà phải biết kết hợp với yếu tố điểm rơi Sử dụng tốt kĩ thuật đập cầu thuận tay sẽ phát huy được sức mạnh tổng hợp của cả ba yếu tố cơ bản trong đập cầu (sức mạnh, tốc độ và điểm rơi) Vì vậy khi thực hiện kĩ thuật đập cầu thuận tay, người tập cần chú ý một số điểm sau:

- Người tập cần chủ động bật nhảy đập cầu sớm khi cầu còn ở trên cao mới phát huy được sức mạnh tốc độ

- Chọn thời điểm tiếp xúc cầu thích hợp để phát huy sức mạnh và điểm rơi

- Khi tiếp xúc cầu cần gập nhanh cổ tay để tạo lực ra sức cuối cùng sau khi tiếp xúc cầu

- Điểm tiếp xúc cơ bản của kĩ thuật đập cầu là chếch trước trên trán một

tầm với cộng với độ dài của vợt

- Tư thế kết thúc sau khi thực hiện dù tại chỗ hoặc di chuyển bật nhảy đập

cầu cũng phải chạm đất bằng chân thuận và thực hiện hoãn xung, đồng thời

bước chân kia lên một bước về tư thế chuẩn bị đề đỡ cầu

1.4 Các yếu tố ảnh hướng đến hiệu quả kĩ thuật đập cầu thuận tay

* Các yếu tố kĩ thuật

Yếu tố kĩ thuật ảnh hưởng quan trọng đặc biệt đối với hiệu quá đập cầu Nếu kĩ thuật chưa đạt tới kỹ năng kỹ xảo thì có những sai lầm trong quá trình thực hiện:

+ Tư thế thân người sai: Chân sai, tư thế chuẩn bị sai

+ Điểm tiếp xúc cầu sai

+ Đập cầu không qua lưới

+ Đập cầu nhẹ không có uy lực dễ đề cho đối phương phòng thủ

+ Thiếu tính nhịp điệu: Cứng khớp, không sử dụng được lực cô tay, biên

chỉ tiết động tác trong hành vi kĩ thuật động tác của mình, khi đã trở thành kỹ

xảo thì tính liên tục của động tác thể hiện ở tính nhẹ nhàng liên kết và tính bền vững của động tác Sự hình thành một kỹ xảo hoàn thiện có liên quan đến tri giác chuyên môn về động tác và về môi trường xung quanh

* Các yếu tổ thế lực

Thể lực là một trong những nhân tố quyết định đến thành tích thê thao, nó thể hiện ở sự phát huy cao độ các tố chất thể lực như: Sức mạnh, sức nhanh, sức bền, khéo léo và mềm dẻo của bản thân người tập Thể lực là nền tảng cho việc thực hiện các kĩ thuật và mọi hành vi chiến thuật Trình độ thể lực không cao sẽ không đáp ứng được quá trình thi đấu căng thẳng liên tục trong thời gian dài

Các môn thể thao tập thể hoặc cá nhân nói chung và môn Cầu lông nói riêng trong thi đấu phải thực hiện các kĩ thuật khác nhau trong thời gian dài

do vậy ở cuối các hiệp đấu, trận đấu người chơi sẽ bị giám sút về thé luc dan

đến việc thực hiện các kĩ thuật kém hiệu quả

Như vậy trong tập luyện và thi đấu Cầu lông đòi hỏi cá nhân phải có trình

độ kĩ thuật cao, bên cạnh đó cũng cần có một nền tảng thể lực chuyên môn tốt

để phục vụ cho việc phát triển các kĩ- chiến thuật, tâm lí và thành tích sau này

* Các yếu tố tâm lí

Thành tích thi đấu Cầu lông không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố kĩ — chiến thuật, thể lực mà còn phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố tâm lí Cảm xúc tâm lí luôn xuất hiện trong các tình huống thi đấu phức tạp, căng thăng, cảm xúc tốt làm xuất hiện trạng thái thi đấu tốt, cảm xúc xấu làm xuất hiện trạng thái bất lợi ánh hưởng tới kết quả thi đấu

Trong thi đấu các môn thê thao nói chung và Cầu lông nói riêng, sự căng thắng thể chất, trí tuệ, thần kinh cũng như tâm lí luôn ở mức cao Sự căng thắng đó nhiều khi tới mức giới hạn sức chịu đựng của cơ thể Điều này đôi khi làm cho nguời chơi không thê làm chủ được các hành vi của mình, hoặc

cố gắng tự chủ vượt qua hàng rào tâm lí đó

1.5 Các giai đoạn giảng dạy và hoàn thành kĩ thuật đập cầu thuận tay

* Giai đoạn giảng dạy ban đầu

Mục đích của giai đoạn này là giúp cho người học nhận thức đúng về mục đích và nhiệm vụ của động tác mình học thông qua việc sử dụng qua các phương pháp lời nói và trực quan để người tập có khái niệm tư duy đúng về động tác kĩ thuật Trên cơ sở ghi nhận những thông tin cần thiết về kĩ thuật

mà người học sẵn sảng tập luyện kĩ thuật thông qua việc thực hiện các bài tập Nhiệm vụ cụ thể:

- Tạo khái niệm chung về động tác và chuẩn bị tư thế chung để tiếp thu

- Hình thành nhịp điệu chung của động tác

Quá trình này không chỉ được thực hiện một vài lần mà cần phải được tiến hành từ ngày này qua ngày khác, từ buổi học này đến buổi học khác làm cho người tập định hình đúng về kĩ thuật

ở giai đoạn này khi tiếp thu kĩ thuật Cầu lông người tập không tránh khỏi mắc sai lầm Các sai lầm mắc phải đo rất nhiều nguyên nhân khác nhau Bởi

vậy sửa chữa sai lầm cho người tập khi thực hiện kĩ thuật ở giai đoạn này là

nhiệm vụ quan trọng Nếu sớm phát hiện ra lỗi sai, tìm hiểu nguyên nhân và

đề ra các biện pháp khắc phục lỗi sai đó cho người học một cách kịp thời có thé nâng cao hiệu quả trong công tác giáng dạy của mình

Kết thúc giai đoạn này người học đã tiếp thu được kĩ thuật tương đối hoàn chỉnh, tuy nhiên các động tác thực hiện vẫn còn thô thiển và chưa có độ chuẩn xác cao, chưa điều chỉnh được đường cầu theo ý muốn, động tác phối hợp chưa nhịp nhàng

* Giai đoạn giảng dạy chuyên sâu

Mục đích của giai đoạn này là nâng cao kĩ thuật của người học đến mức tương đối hoàn thiện Các chỉ tiết kĩ thuật cần được tiếp thu một cách hoàn

chỉnh với độ chính xác cao cả về không gian, thời gian, nhịp điệu Các bài tập

được thực hiện với độ khó tăng dần Yêu cầu về độ chính xác của kĩ thuật, độ

chuẩn khi đánh cầu, yêu cầu về dùng sức, cu li danh cau duoc tăng lên

Phối hợp giảng dạy kĩ thuật với việc tập luyện các tố chất có liên quan, đặc biệt là các tố chất cần thiết cho kĩ thuật di chuyên trong kĩ thuật đánh cầu.

ở giai đoạn này người học sẽ được củng cố đồng thời diễn ra quá trình tự động hóa tinh vi nhất theo trật tự các quá trình điều hòa thần kinh trung ương một cách ôn định

Vì vậy trong giai đoạn này cần phải lựa chọn phương pháp sao cho phát huy được và có tác dụng tích cực vào quá trình đó

Các phương pháp:

—_ áp dụng phương pháp luyện tập nguyên vẹn, hoàn chỉnh có chọn lọc đi

sâu vào chỉ tiết kĩ thuật

-_ Sử dụng phương pháp lời nói nhằm cung cấp chi tiết về quá trình hình thành kĩ thuật động tác, phân tích bài học dé tiếp thu động tác đó và phát hiện những sai sót, các nguyên nhân nảy sinh từ đó đưa ra các bài tập để sửa sai cho người học

-_ Phát huy vai trò tập luyện bằng tư duy tự chủ, việc tập luyện này phù hợp với các bài tập cơ bản sẽ giúp cho việc chính xác hóa động tác, các biểu

tượng động tác có được hình thành một cách đặc biệt sẽ giúp cho việc hình

thành động tác một cách chuẩn xác

* Giai đoạn củng cố và tiếp tục hoàn thiện

Mục đích của giai đoạn này là củng cố và hoàn thiện kĩ thuật cho phù hợp với các đặc điểm và năng lực cá nhân của người học, đồng thời có thể thực hiện một cách hợp lí trong những điều kiện khác nhau của tình huống thi đấu

Trong giai đoạn này cho người tập thực hiện các bài tập phối hợp đặc biệt

là những bài tập phối hợp giữa kĩ thuật đi chuyển với các kĩ thuật đánh cầu khác nhau ở nhiều điểm trên sân, những bài tập kĩ thuật theo yêu cầu của chiến thuật và các bài tập thi đấu có hạn chế hay toàn điện để người tập thích nghi dần với những yêu cầu phức tạp trong thi đấu Cầu lông Những biến dạng của kĩ thuật trong giai đoạn này cũng cần được thực hiện thuần thục hơn

và ở mức độ cao hơn để sao cho trong cùng một kiểu thực hiện kĩ thuật mà đối phương khó phán đoán được ý đồ đánh cầu của mình

Tiếp tục tăng cường phát triển các yếu tố chất thể lực có liên quan đến yêu cầu thực hiện kĩ thuật cũng là nhiệm vụ quan trọng Kĩ thuật Cầu lông chỉ thực sự có hiệu quả thông qua việc kết hợp giữa sự hoàn hảo của kĩ thuật với

các tố chất thê lực hỗ trợ cho kĩ thuật đó

1.6 Cơ sở lý luận và thực tiễn của huấn luyện và tập luyện kĩ thuật Cầu lông

* Cơ sở lý luận của huấn luyện và tập luyện kĩ thuật Cầu lông

Trong huấn luyện Cầu lông việc chuẩn bị kĩ thuật cũng như phát triển thể

lực toàn diện được xem như nên tảng của thành tích cao Việc năm vững kĩ

thuật trong từng giai đoạn huấn luyện cụ thê của quá trình huấn luyện ở mỗi VĐV là nhiệm vụ quan trọng trong công tác huấn luyện Mỗi giai đoạn khác nhau, đối tượng tập luyện khác nhau, thì những yêu cầu của công tác huấn luyện kĩ thuật cũng khác nhau Quá trình này cũng đòi hỏi phải được tuân thủ các nguyên tắc của giảng dạy và huấn luyện thê thao, với yêu cầu từ thấp đến cao từ dễ tới khó, từ những yêu cầu thực hiện kĩ thuật trong những tình huống đơn giản đến những tình huống phức tạp trong tập luyện và thi đấu

Đỉnh cao của công tác huấn luyện kĩ thuật cho VĐV là giúp họ được thực

hiện các hành vi kĩ thuật động tác ở mức độ tự động hoá - động tác trở thành

kỹ xảo

Một yêu cầu đối với công tác huấn luyện kĩ thuật để sao cho quá trình thực hiện động tác đánh cầu làm cho đối phương khó phán đoán được ý đồ bên mình Ngoài ra việc huấn luyện kĩ thuật cần chú ý đến đặc điểm cá nhân của từng VĐV để xây dung “ki thuật cá nhân” cho phù hợp, giúp họ có thê phát huy được hết khả năng của bản thân mình đề đạt thành tích thể thao cao nhất Quá trình huấn luyện kĩ thuật Cầu lông phải kết hợp chặt chẽ với việc phát triển thể lực cho VĐV ở những giai đoạn đầu huấn luyện thê lực có thê chỉ

nhằm hoàn thiện khả năng, song ở giai đoạn sau thì việc nâng cao hiệu quả thực hiện kĩ thuật nhất thiết phải gắn liền với việc phát huy tố chất sức nhanh, sức mạnh, sức bền, khả năng phối hợp vận động trong mỗi kĩ thuật động tác

- Tập luyện kĩ thuật Cầu lông: Với tính chất đối kháng của hoạt động thi đấu, những thay đổi mang tính chất tình huống trong hoạt động thi đấu của VĐV Cầu lông, mà đòi hỏi VĐV phải có một hệ thống các kĩ thuật chuẩn xác

và ôn định Có như vậy VĐV mới có thế giành được ưu thế để tiến tới giành thắng lợi trong thi đấu Muốn có được hệ thống kĩ thuật ôn định thì cần phải

có quá trình huấn luyện tốt, HLV giỏi, VĐV phải tuân thủ những yêu cầu hướng dẫn của HLV, giáo viên và cần đảm bảo thực hiện tốt các nguyên tắc,

các yêu cầu của buổi tập

- Nguyên tắc tự giác tích cực là yếu tổ chủ quan có ảnh hưởng lớn đến kết quả tập luyện Nguyên tắc này thể hiện lòng ham muốn, ý chí, nghị lực, sự chủ động nghiêm cứu kĩ thuật trước, trong và sau khi học, tính tích cực tự giác của mỗi cá nhân làm cho công tác huấn luyện được thúc đây, góp phần nâng cao thành tích thé thao

Tập luyện phải đảm bảo tính thường xuyên và có hệ thống Đây là nguyên tắc cơ bản trong tập luyện thé thao nói chung và tập luyện Cầu lông nói riêng Việc tập luyện phải liên tục từ ngày này sang ngày khác, từ tuần này sang tuần khác phải tập theo trình tự từ đơn giản đến phức tap, từ động tác đã biết đến những động tác kĩ thuật mới chưa biết Trong quá trình tập luyện cần tránh chạy theo các động tác, bài tập mới hấp dẫn mà bỏ qua những động tác

cơ bản, bởi vì kĩ thuật cơ bản tuy đơn giản nhưng rất quan trọng, nó là nền tang dé tiếp thu và tập luyện kĩ thuật mới đúng và có hiệu quả cao

Trong tập luyện cần chú trọng việc củng cố và nâng cao tập luyện các bài

tập kĩ thuật Các động tác kĩ thuật lúc đầu còn bỡ ngỡ, động tác thực hiện có

thế không chuẩn xác nhưng qua tập luyện sẽ dần trở nên thuần thục chuẩn xác

và trở thành kỹ xảo, lúc đó việc ứng dụng trong thi đấu sẽ đạt hiệu qua cao

Sự lặp lại một động tác cho thuần thục có khi nhanh, chậm tuỳ thuộc vào khả năng từng người và phương pháp tập luyện Điều quan trọng ở đây là VĐV phải kiên trì tập đi tập lại nhiều lần, đồng thời nâng cao dần độ khó của động tác để có thể hình thành “cảm giác cầu” chính xác Việc lặp lại này chính là quá trình vận động chuyền từ lượng thành chất

* Cơ sở thực tiễn

Trong hệ thống kĩ thuật cơ bản Cầu lông rất đa dạng bao gồm các nhóm

kĩ thuật chính: di chuyển, phòng thủ, phát cầu, tấn công Đặc biệt là nhóm kĩ

thuật tấn công, trong đó quan trọng nhất vẫn là kĩ thuật đập cầu thuận tay,

điều này được chứng minh qua các cuộc thi lớn Tác dụng của kĩ thuật này là cho phép VĐV phát huy toàn bộ sự phối hợp của các bộ phận cơ thể tham gia vào quá trình thực hiện kĩ thuật đập cầu, đồng thời còn cho phép VĐV kết hợp được cá ba yếu tố đánh cầu: sức mạnh, tốc độ, điểm rơi

Ngày nay trong quá trình thi đấu Cầu lông việc sử dụng kĩ thuật đập cầu làm phương tiện chính để chiến thắng đối phương, chính vì vậy VĐV các nước trong khu vực và trên thế giới đã tận đụng và phát huy được sức mạnh của kĩ thuật này Trong các cuộc thi đấu quan trọng sử dụng kĩ thuật biến hoá linh hoạt để được mục đích cuối cùng là giành điểm sau mỗi lần tắn công bằng kĩ thuật đập cầu, cũng có lúc phát huy sức mạnh tối đa để dồn ép đối phương vào thế bị động, chờ cơ hội đứt điểm, có trường hợp đập cầu kết hợp với việc sử dụng lực gần tối đa với điểm rơi sát đường biên đọc để giành thắng lợi Tuy nhiên để sử dụng riêng lẻ một trong ba yếu tố đánh cầu thì hiệu quả kĩ thuật không cao Bởi vậy, trong kĩ thuật đập cầu để đạt được mục đích dứt điểm một đợt tắn công và đạt hiệu quả cao trong thi dau cần phải phối hợp

cả ba yếu tố: Sức mạnh, tốc độ, điểm rơi Tùy từng trường hợp cụ thể mà ta

sử đụng yếu tố này là chính hoặc yếu tô kia là chính

Hiện nay Cầu lông đỉnh cao đã thực hiện chiến thuật lấy tấn công làm phương tiện chính dé giành thắng lợi, việc sử dụng kĩ thuật đập cầu trong mọi

tình huống là rất quan trọng, nó là cơ sở tiền đề cho việc thực hiện các kĩ thuật tiếp sau Để có kết quả chính xác đánh giá mức độ sử dụng kĩ thuật đập cầu thuận tay trong thi đấu của Nam học sinh trường THPT Học sinh lứa tuôi

16 - 18 nói riêng, VĐV Việt Nam nói chung, chứng minh tác dụng của kĩ thuật đập cầu, chúng tôi đã tiến hành quan sát và thu thập số liệu của các trận

thi đấu giải Cầu lông trong tỉnh Nam Định, toàn quốc, giải Cầu lông khu vực.

Bảng 1.1: Tỷ lệ sử dụng kĩ thuật tấn công trong thi đấu Cầu lông của các

đối tượng khác nhau

lượng lượng lượng lượng

Gai hoc sinh

62 |39,49| 26 | 16,56} 37 | 23,56 32 20,38 trường THPT

Ghi chú: Số lượng đập cầu được tính trong một trận đấu

Thông qua bảng số liệu trên chúng tôi rút ra kết luận sau:

Trong tổng các số lần đập cầu trung bình mỗi trận đấu các VĐV (kế cả ba đối tượng) đều sử dụng kĩ thuật đập cầu với tỷ lệ cao nhất Học sinh đội tuyển trường THPT là 39,49%, VĐV Việt Nam là 48,20%

-Các VĐV càng ở trình độ cao thì số lần sử dụng kĩ thuật đập cầu càng chiếm tỷ lệ nhiều hơn trong mỗi trận đấu

Từ đó cho thấy đập cầu là một kĩ thuật tấn công quan trọng nhất trong hệ thống kĩ thuật tấn công của Cầu lông Sử dụng kĩ thuật này có thể ăn điểm

trực tiêp hoặc tạo cơ hội ăn điêm ở quả sau