Du lịch sinh thái tỉnh Thái Nguyên. Hiện trạng và định hướng phát triển

Qua những chuyến đi, khách du lịch được tiếp xúc với thiên nhiên, thưởng thức thiên nhiên bằng những phương tiện quan sát giản đơn hay những nghiên cứu có tính hệ thống, đồng thời là hoạ

NGUYEN THI QUYEN

DU LICH SINH THAI

TINH THAI NGUYEN - HIỆN TRANG VA

DINH HUONG PHAT TRIEN

KHOA LUAN TOT NGHIEP DAI HOC

Chuyén nganh: Viét Nam hoc

HÀ NỘI - 2010

NGUYEN THI QUYEN

DU LICH SINH THAI

TINH THAI NGUYEN - HIỆN TRẠNG VÀ

DINH HUONG PHAT TRIEN

KHOA LUAN TOT NGHIEP DAI HOC

Chuyén nganh: Viét Nam hoc

Người hướng dẫn khoa học THS PHÙNG GIA THẾ

HÀ NỘI - 2010

Lời cảm ơn

Khoá luận này được hoàn thành dưới sự hướng dẫn trực tiếp của Thạc sĩ

Phùng Gia Thế

Tôi xin gửi tới thầy lời cảm ơn sâu sắc

Tôi cũng xin trân trọng cám ơn các thầy cô giáo trong khoa Ngữ văn, tổ

bộ môn Lý luận văn học và các bạn sinh viên trong nhóm khoá luận đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành khoá luận này

Hà Nội, ngày 10 tháng 05 năm 2010

Sinh viên

Nguyễn Thị Quyên

Lời cam đoan

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi Các kết luận trong khoá luận là trung thực Khoá luận này chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào

Nếu những lời cam đoan trên là sai, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Hà Nội, ngày 10 tháng 05 năm 2010

Sinh viên

Nguyễn Thị Quyên

MỤC LỤC

987170775 3 ngoc nh ẽ a1 3

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề -2- 2+ s+cx+EE+E2EE2EE2EE21122122112211 2e xe2 5

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên CỨU - 5< 56+ *+<E+vE+eE+keeseeeeeeee 8

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu -¿ s++2++£++xt2EE+EkezExvrxerrerrs 9

5 Phương pháp nghiÊn CỨU - - 6 <1 x13 51 E1 11 1 1 1 1 ng ren 9

6 Đóng góp của khoá luận . - << t9 9E ng nh ng ren 9

7 Bố cục của khoá luận ¿- - s k+SkkềEk*kEEEEEEEEEEk AE E111 11111111 te 10

)9)800 60575 ~ Ô.ÔỎ 10 CHUONG 1: KHAI QUAT VE DU LICH SINH THAI VA TIEM NĂNG

PHAT TRIEN DU LICH SINH THAI TINH THAI NGUYEN 11 1.1 Khái quát về du lich simh thai oo ccecceccceecsessessesseseesecsseeecssesneeneaeeees 11

ID?) 6) 00011 11

1.1.2 Một số vẫn đề về du lịch sinh thái 2 sz2s+cvcxszxrsrscee 12

1.1.2.1 Khái niệm du lịch sinh thái . 555552555 ++<5<<<++<<<+ 12

1.1.2.2 Đặc trưng cơ bản của du lịch sinh thái -s<-« + 13 1.1.2.3 Những nguyên tắc của du lịch sinh thái 2-2- 252552 14 1.1.2.4 Tiêu chuẩn đánh giá khu du lịch sinh thái - 252 15

1.2 Tiềm năng phát triển du lịch sinh thái tỉnh Thái Nguyên 16

1.2.1 Cac didu kién tu nhign ccccssssssssssssccsessssscesesssseeseesasseesesussseeeeensseeeense 16

nh cố na manăäă , 16 5P?) 4a l6 1.2.1.3 Khí hậu - ¿2+ ©5+22t22122112112212112712112111111211 21112121 17 1.2.1.4 Hệ thống sông - hỒ - 2 2+ ©+2+EE£2EE+EEEEEEEE22EE2Exzkerrkee 17 1.2.1.5 Hệ sinh Vật ¿- ¿52c 2+2 22122112112711211271111127121111121 xe 18 1.2.2 Các điều kiện xã hội -:¿+-22VVE2vvvv+retttEE222221111Eerrrrrrrrrkes 19

1.2.2.1 Dân cư và nguồn lao động -2c++++2222EE+22222ceerrrree 19

1.2.2.2 Hệ thống giao thông -22++22EEEEEetEEEE22E22222E1xEerrrrrrev 20

1.2.2.3 Thông tin liên lạc .- - - 5° 5s %++E*Ek£keEsEkekeEEkekekrkekerrkeerree 20

1.2.2.4 Đường lối chính sách -2-+22E222ee+22EEEEEet.tEEEErerrrrrrrree 21

CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG DU LỊCH SINH THÁI TỈNH THÁI

NGUYEN oo =.- HA 23

2.1 Hiện trạng hoạt động kinh doanh du lịch sinh thái - - 5< «+ 23 2.1.1 Khách du lịch, doanh thu và nguồn nhân lực -‹ < + 23

2.1.2 Hiện trạng cơ sở hạ tầng H110 1111011111011 10 11H KH KH K10 1 1g rrr 26 2.1.3 Hiện trạng đầu tư S.Sc 2 k T1 H21 121211 211112111151111111115 1111 1xxee 28

2.1.4 Hiện trạng tổ chức và quản lý - ¿s2 ©s++xzzxz+zxerxeczseree 29

2.2 Một số khu du lịch sinh thái tiêu biểu -2-552c5zccsccccxcsrsrees 33 2.2.1 Khu du lịch sinh thái hồ Núi CỐc -2¿©2222cxcccxccrrrrsrev 33

2.2.2 Khu du lich sinh thái hang Phượng Hoàng - suối Mỏ Gà 35 2.2.3 Khu du lịch sinh thái đồi chè Tân Cương ¿- 5-©5¿©c<c=+ 37

2.3 Một số điểm và tuyến du lịch sinh thái . - 5-5 << <++<<<++<<<<<<+ 39

CHƯƠNG 3: DINH HUONG PHAT TRIEN DU LICH SINH THAI TINH THAI NGUYEN 00057 ,ÔỎ 43

3.1 Định hướng cơ bản phát triển du lịch sinh thái - 43

3.1.1 Mục tiêu chiến lược : ¿©-++c+++cx+2x2Ekerksrkerksrxrrkerrvee 43

3.1.2 Mục tiêu cụ thỂ c- tt E1 1112111511111 1151111511115 xe 44

3.1.3 Các hoạt động nhằm đây mạnh phát triển du lịch sinh thái 45

3.1.4 Quy trình xây dựng và thực hiện chiến lược phát triển du lịch sinh thái 45

3.2 Định hướng cụ thỂ - 5-22 ©2k212E12215221221211112 22111 11121ecxe 46

500095777 jÍA 54

TAI LIEU THAM KHẢO 2-2-5252 2SESEE2EE2EE2EE2EE2EE2212231221122e e2 56 PHU LUC ẢNH -2- 27S 22221 221221221211211211211211211211 212212212122 xe 59

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Từ xa xưa trong lịch sử nhân loại, du lịch đã được ghi nhận như một

sở thích, một hoạt động nghỉ ngơi tích cực của con người Ngày nay, du lịch

đã trở thành một nhu cầu không thẻ thiếu được trong đời sống văn hoá - xã hội của các quốc gia Về phương diện kinh tế, du lịch đã trở thành ngành

“công nghiệp không khói” mang lại lợi nhuận khổng lồ cho nhiều nước Dự

báo năm 2010 thế giới có trên 1 ty người đi du lịch Điều đó cho thấy, du lịch

đã trở thành nhu cầu không thể thiếu trong cộng đồng xã hội và trở thành ngành kinh tế phát triển nhanh nhất thế giới

Trong những năm 60 của thế kỷ trước, mối quan tâm của hầu hết quần chúng về thiên nhiên và môi trường (chủ yếu ở các nước công nghiệp) đã tăng lên rõ ràng Họ thường chọn những điểm đến gần với thiên nhiên, những cơ

sở dịch vụ đu lịch quan tâm đến bảo vệ môi trường Nhiều tổ chức bảo tồn đã được thành lập để vận động chính quyền dành ra các khu vực không chỉ để

bảo vệ các loài động thực vật, toàn vẹn các hệ sinh thái mà còn phục vụ cho du lịch Từ thực tế ay, một hình thức du lịch mới đã xuất hiện và ngay sau đó đã

cho thấy tầm quan trọng với văn hoá, kinh tế, xã hội, đó là du lịch sinh thái

“Du lịch sinh thái là một lĩnh vực đặc biệt của du lịch nói chung, nó được đặc trưng bởi một xu thế rất rõ ràng là tạo nên và làm thoả mãn sự sự

khát khao đến với thiên nhiên Qua những chuyến đi, khách du lịch được tiếp xúc với thiên nhiên, thưởng thức thiên nhiên bằng những phương tiện quan

sát giản đơn hay những nghiên cứu có tính hệ thống, đồng thời là hoạt động

khai thác tiềm năng du lịch cho bảo tồn và phát triển; ngăn ngừa các tác động

tiêu cực với sinh thái văn hoá” [11, 137]

Vi vay, loại hình du lịch này ngày càng chiếm được sự quan tâm của nhiều người và góp phần không nhỏ vào sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia 1.2 Trong xu thế chung đó, ngành du lịch sinh thái của Việt Nam cũng đang có những bước tiến phù hợp để hoà nhập với du lịch thế giới Việt Nam

được thiên nhiên ban tặng cho nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển ngành

du lịch nhiều tiềm năng này Tính đến năm 2004, Việt Nam được UNESCO

công nhận bốn khu dự trữ sinh quyên thế giới đó là: Cát Bà (Hải Phòng), khu

dự trữ sinh quyên sông Hồng trên địa bàn hai huyện Tiền Hải (Thái Bình) và Giao Thuỷ (Nam Định), Cần Giờ (Thành phố Hồ Chí Minh) và vườn quốc gia

Cát Tiên (Đồng Nai), có 31 vườn quốc gia, 400 nguồn nước nóng Việt Nam

là quốc gia đứng thứ 27 trong 156 quốc gia có biển đẹp trên thế giới, đặc biệt

có 2 di sản thiên nhiên đã được UNESCO công nhận là vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Quảng Bình) Bên cạnh đó, những điều kiện xã hội thuận lợi cũng góp phần tạo nên nền tảng vững chắc

dé phát triển ngành du lịch sinh thái

1.3 Thái Nguyên nằm ở phía Đông Bắc Việt Nam, là tỉnh có nhiều điều

kiện tự nhiên, xã hội thuận lợi để phát triển du lịch sinh thái Trong những

năm qua, tỉnh đã không ngừng triển khai các chương trình, các dự án nhằm phát triển ngành kinh tế này Thái Nguyên xác định đầu tư cho du lịch sinh thái nói riêng và du lịch nói chung là đầu tư cho hiện tại và tương lai Trước tiên sẽ tạo nguồn tích luỹ vốn ban đầu cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, góp phần vào việc chuyên dịch cơ cấu kinh tế trong tỉnh, tạo việc làm

cho người lao động Từ đó, mở rộng giao lưu, hợp tác, nối liền các điểm du lịch, khu du lịch của tỉnh với các tỉnh khác và vươn xa ra thị trường nước

ngoài, đưa ngành du lịch sinh thái tỉnh Thái Nguyên hoà nhập với du lịch trong nước và quôc tê

Tuy tài nguyên du lịch nói chung và du lịch sinh thái nói riêng ở Thái

Nguyên vẫn tồn tại nhiều ở dạng tiềm năng, hoạt động du lịch còn non yếu,

nhiều hạn chế chưa được xử lý nhưng tý trọng GDP ngành dịch vụ (trong

đó có du lịch) chiếm phần lớn GDP toàn tỉnh Vậy nên, nếu du lịch (trong đó

có du lịch sinh thái) được khai thác tốt hơn từ những tiềm năng vốn có sẽ tạo

thêm cơ hội việc làm cho người lao động, góp phần tích cực trong việc thực

hiện chính sách mở cửa, thúc đây sự phát triển của các thành phần kinh tế, đây mạnh tốc độ tăng trưởng kinh tế và mở rộng giao lưu văn hoá, xã hội giữa Thái Nguyên với cả nước và bạn bè quốc tế

Từ thực tế đó, tác giả khoá luận di sau tìm hiểu tiềm năng, hiện trạng

hoạt động lịch sinh thái tỉnh Thái Nguyên nhằm đưa ra một số đề xuất, giải

pháp và định hướng phát triển Đây là công việc có ý nghĩa thiết thực với một

sinh viên chuyên ngành Việt Nam học, với mục đích tích luỹ tri thức, hiểu

biết thêm về thực tế để phục vụ cho học tập và công việc thực tế sau này,

đồng thời, cũng là sự thể hiện tình yêu quê hương, góp phần quảng bá các danh lam thắng cảnh của quê hương mình với bạn bè

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Du lịch sinh thái tỉnh Thái Nguyên trong những năm gần đây đã có những bước tiến dài và thu được nhiều thành tựu đáng chú ý Ngành kinh tế này đã và đang có đóng góp lớn vào sự phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh và

trở thành đề tài của nhiều công trình nghiên cứu, là tâm điểm của báo chí Có

thể kế ra một số ý kiến đánh giá, những nghiên cứu ở nhiều công trình với các cấp độ khác nhau như sau:

Bản tin “Văn hoá - Thế thao - Du lịch Thái Nguyên”, thang 11 + 12,

năm 2008 có bài viết đánh giá về tài nguyên tự nhiên cho phát triển du lịch

sinh thái của tỉnh Thái Nguyên: “Khác với nhiều khu du lịch, tài nguyên du lịch sinh thái của tỉnh Thái Nguyên không chỉ có thuần một dạng Nơi đây là

điểm chụm đầu của bốn rặng núi cánh cung đá vôi miền Đông Bắc, nên Võ Nhai, Định Hoá như một vùng “Hạ Long trên sóng lúa”! Các trái núi đá vôi lại được các tán rừng che phủ nên cảnh quan càng trở nên huyền bí, kỳ thú mang nhiều nét hoang sơ với hang Phượng Hoàng - suối Mỏ Gà, động Người Xưa (Võ Nhai), hang Chùa, chợ Chu hay thác Khuôn Tát bảy tầng (Định Hoá) Không những thế, Thái Nguyên còn có sườn phía đông dãy núi Tam Đảo đồ sộ, nơi có khu rừng quốc gia Tam Đảo rộng lớn, tạo nên những tiềm

năng du lịch sinh thái Gần sát với chân Tam Đảo là một khu du lịch “sơn

thuỷ hữu tình” hồ Núi Cốc nồi tiếng, đầy hấp dẫn, kề với những vùng núi cao san sát những dãy đổi thấp đã trở thành những đổi chè xanh mơn mởn Thái Nguyên còn có các cánh đồng chạy dài ven sông hay những thung lung men theo chân núi xanh rì, dưới khe suối róc rách có những cọn nước ngày đêm vẫn cần mẫn quay vòng chuyển dòng nước mát lên cánh đồng cao Theo các

nhà khoa học địa lý, Thái Nguyên đã hình thành cả 4 nhóm địa hình với 1Š

kiểu cảnh quan hình thái, điều đó làm cho du khách từ phương xa tới luôn bị bất ngờ trước những cảnh sắc thiên nhiên khác nhau Sự đa đạng về hình thái là

điểm lợi thế so sánh về tài nguyên du lịch sinh thái của Thái Nguyên” [31, 16]

Bản tin “Văn hoá - Thế thao - Du lịch Thái Nguyên”, tháng 9 + 10

năm 2009 đã đề cập tới Hội thảo hợp tác phát triển du lịch của tám tỉnh Tây Bắc, Đông Bắc Tại hội thảo Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Thái Nguyên

có tham luận: Du lịch sinh thái hồ Núi Cốc gắn với du lịch hồ Na Hang -

sản phẩm du lịch, lịch sử văn và sinh thái cộng đồng Tuyên Quang - Thái Nguyên - Bắc Kạn “Tại đây, các đại biểu đã đánh giá tiềm năng du lịch sinh thái Thái Nguyên có tác động và ảnh hưởng tích cực tới các tỉnh có hình thái du lịch lòng hồ lân cận” [24, 23]

Bản tin “Văn hoá - Thế thao - Du lịch Thái Nguyên”, xuân Canh Dần,

năm 2010 tiếp tục có nhận xét về tiềm năng du lịch của Thái Nguyên qua Hội

chợ Du lịch, Thời trang và Cuộc sống: “qua đó quảng bá giới thiệu các sản

phẩm, hình ánh du lịch của Thái Nguyên đến đông đảo du khách trong và ngoài

tỉnh Hội chợ còn giới thiệu tiềm năng du lịch về thiên nhiên, con người và sản vật địa phương, góp phần phục vụ cho phát triển du lịch bền vững như hồ Núi Cốc, hang Phượng Hoàng - suối Mỏ Gà, vùng chè Tân Cương ” [29, 8]

Báo “Thái Nguyên” số 2881, ra ngày 22 tháng 02 năm 2010 có đoạn:

“Sản phẩm đệ nhất danh trà gắn với sản phẩm du lịch làng chè Tân Cương vừa phù hợp với xu thế, vừa là thế mạnh đa dạng về tài nguyên du lịch nơi đây Tân Cương, nơi du lịch sinh thái với cảnh quan sơn thuỷ hữu tình, sát

dãy Tam Đảo lại kề bên khu du lịch sinh thái hồ Núi Cốc đang phát triển thành khu du lịch trọng điểm quốc gia” [8, 4]

“Tân Cương một vùng quê yên ả Cảnh sắc núi đôi trung du khác lạ so

với đồng bằng Ấn tượng đầu tiên khi đến với Tân Cương là một màu xanh

mướt với bát ngát đồi chè Du khách khách sẽ được hoà mình vào thiên nhiên trong lành thay cho không khí ồn ã chốn thị thành ” [8, 4]

Sách “Địa chí Thái Nguyên” do Tỉnh uý - Hội đồng nhân dân - Uỷ ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên ấn hành đã đánh giá và đưa ra phương hướng phát

triển đu lịch sinh thái của tỉnh như sau: “Quá trình tiến hoá địa chất địa mạo

đã tạo cho Thái Nguyên có tiềm năng phát triển du lịch tự nhiên, du lịch sinh

thái hết sức phong phú và đa dạng ”, “Phát triển du lịch trên cơ sở khai thác

các lợi thế địa lí, điều kiện cảnh quan sinh thái, danh lam thắng cảnh Nâng cấp

các cơ sở du lịch trọng điểm như hồ Núi Cốc, hang Phượng Hoàng, đây mạnh xúc

tiến du lịch đề thu hút khách du lịch trong và ngoài nước” [18, 715]

Sách “Thái Nguyên thế và lực mới trong thế kỷ XXI” do Chu Viết Luân

chủ biên có nhận xét: ““Thực hiện tốt vai trò quản lý nhà nước về du lịch trong

những năm qua, Sở Thương mại và Du lịch Thái Nguyên đã triển khai hướng dẫn thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, pháp quy mới ban hành thuộc lĩnh vực

quản lý nhà nước về du lịch Đặc biệt, việc triển khai Đề án Phát triển du lịch

Thái Nguyên giai đoạn 2001 - 2005 bằng các chương trình cụ thể đã tạo ra động lực phát triển, mở ra tương lai sáng ngời cho ngành du lịch địa phương Đó là dự

án đường du lịch ven hồ Núi Cốc nối từ khu Nam Phương lên khu trung tâm hồ

Núi Cốc, với nguồn đầu tư 23 tỷ đồng, dự án tính lộ Đán - Núi Cốc với kinh phí

24 ty đồng, du an cai tao ha tang khu du lịch hồ Núi Cốc, dự án đầu tư khu du lich

sinh thái hang Phượng Hoàng - suối Mỏ Gà [10, 431]

Qua các bài báo, tài liệu nói trên các tác giả đã chỉ ra tiềm năng phát

triển du lịch sinh thái của Thái Nguyên, cũng như các hoạt động và định

hướng tiêu biểu dé phát triển ngành du lịch này Tuy nhiên, các công trình

trên mới đề cập tới du lịch sinh thái một cách chung chung, chưa toàn diện Chính vì lẽ đó, trên cơ sở gợi ý của những người đi trước tác giả khóa luận sẽ

tập trung tìm hiểu sâu hơn về tiềm năng, hiện trạng du lịch sinh thái tỉnh Thái

Nguyên nhằm bước đầu đưa ra định hướng phát triển cho du lịch sinh thái tỉnh Thái Nguyên

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

3.3.1 Có một cái nhìn bao quát và những đánh giá khách quan về hoạt động du lịch sinh thái tỉnh Thái Nguyên

3.3.2 Nêu những đề xuất nhằm phát huy thế mạnh, khắc phục hạn chế

để du lịch sinh thái tỉnh Thái Nguyên phát triển vững chắc, phù hợp

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

3.3.7 Tìm hiểu những lý luận cơ bản về du lịch, du lịch sinh thái Đây là

nhiệm vụ tất yếu, là cơ sở dẫn dắt nBƯỜời viết thực hiện những nhiệm vụ tiếp

theo

3.3.2 Qua sách báo, tạp chí, số liệu thu thập từ thực tế, để tìm hiểu về

tiềm năng và hiện trạng du lich sinh thái tỉnh Thái Nguyên từ đó đề xuất, phân

tích một số giải pháp và định hướng phát triển cụ thé

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Du lịch sinh thái tỉnh Thái Nguyên - hiện trạng và định hướng phát triển 4.2 Phạm vỉ nghiên cứu

Không gian lãnh thổ tỉnh Thái Nguyên, chú trọng tới những nơi có tiềm năng phát triển du lịch sinh thái đã được khai thác hoặc còn ở dạng tiềm năng

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập và xử lý tài liệu

- Phương pháp nghiên cứu thực địa

- Phương pháp phân tích hệ thông

6 Những đóng góp của khóa luận

6.1 Những đóng góp về mặt khoa học

6.I.I Cung cấp một hệ thống kiến thức lý thuyết và thực tiễn về tiềm năng, hiện trạng và định hướng phát triển du lịch sinh thái tỉnh Thái Nguyên 6.1.2 Cung cấp một nguồn tài liệu chỉ tiết, đáng tin cậy về du lịch sinh thái tỉnh Thái Nguyên

6.2 Những đóng góp về mặt thực tiễn

6.2.I Cung cấp những kiến thức thú vị về du lịch sinh thái tỉnh Thái

Nguyên nhằm đáp ứng nhu cầu tìm hiểu, khám phá của những người quan tâm, yêu mến

6.2.2 Phần nào giới thiệu và quảng bá về du lịch Thái Nguyên, góp phần nâng cao kiến thức, hiểu biết cho những người quan tâm

7 Bố cục của khoá luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, thư mục tham khảo và phụ lục ảnh, nội

dung khoá luận gồm ba chương:

Chương 1: Khái quát về du lịch sinh thái và tiềm năng phát triển du lịch sinh

thái tỉnh Thái Nguyên

Chương 2: Hiện trạng du lịch sinh thái tỉnh Thái Nguyên

Chương 3: Định hướng phát triển du lịch sinh thái tỉnh Thái Nguyên

NỘI DUNG

CHUONG 1

KHAI QUAT VE DU LICH SINH THAI VA

TIEM NANG PHAT TRIEN DU LICH SINH THAI

TINH THAI NGUYEN

1.1 Khái quát về du lịch sinh thái

1.1.1 Định nghĩa du lịch

Năm 1963, tại hội nghị Liên Hợp Quốc họp tại Roma, các chuyên gia đã

đưa ra định nghĩa về du lịch như sau: “Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, hiện tượng và hoạt động kinh tế bắt nguôồn từ các cuộc hành trình và lưu trú của cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thường xuyên của họ hay ngoài nước họ với mục đích hoà bình Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc của họ” [26, 12]

Tổ chức Du lịch thế giới cho rằng: “Du lịch là hoạt động của con người đến ở tại những nơi ngoài môi trường hàng ngày của họ trong một thời gian nhất định với mục đích giải trí, công vụ hay những mục đích khác” [12, 7]

Theo 7ừ điển bách khoa toàn thư của Việt Nam thì du lịch được hiểu

theo các nghĩa sau:

Nghĩa thứ nhất: “Du lịch là một dạng nghỉ dưỡng sức, tham quan nghỉ ngơi tích cực của con người ngoài nơi cư trú với mục đích: nghỉ ngơi, giải trí,

xem danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử, công trình văn hoá nghệ thuật, vv .”

Nghĩa thứ hai: “Du lịch là một ngành kinh doanh tổng hợp có hiệu quá cao

về nhiều mặt: nâng cao hiéu biét về thiên nhiên, truyền thống lịch sử và văn hoá

dân tộc, từ đó tăng thêm tình yêu đất nước; đối với người nước ngoài là tình hữu

nghị với dân tộc mình; về mặt kinh tế du lịch là lĩnh vực kinh doanh mang lại hiệu

quả rất lớn; có thê coi là hình thức xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ tại chỗ” [12, 7]

Theo Luật du lịch Việt Nam: “Du lịch là hoạt động của con người ngoài

nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm thoả mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng trong một thời gian nhất định” [12, 8]

1.1.2 Một số vấn đề về du lịch sinh thái

1.2.2.1 Khải niệm du lịch sinh thái

Du lịch sinh thái là một loại hình du lịch mới và đang có xu hướng

phát triển nhanh chóng ở nhiều quốc gia trên thế giới Nó đã và đang thu

hút sự chú ý của các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu Vì vậy, đã có nhiều

công trình nghiên cứu về đề tài này, trong đó đưa ra các định nghĩa khác nhau về du lịch sinh thái:

Theo Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên quốc tế: “Du lịch sinh thái là loại hình

du lịch tham quan có trách nhiệm với môi trường tại những vùng còn tương

đối nguyên sơ đề thưởng thức và hiểu biết thiên nhiên (có kèm theo các đặc

trưng văn hoá - quá khứ cũng như hiện tại) có hỗ trợ đối với bảo tồn, giảm thiểu tác động từ du khách, đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của nhân dân dia phuong” [11, 138]

Hiệp hội Du lịch sinh thái thế giới (Ecoturism Society) cũng đưa ra định

nghĩa như sau: “Du lịch sinh thái là du lịch có trách nhiệm với các khu thiên nhiên, nơi môi trường được bảo tồn và lợi ích của nhân dân địa phương

được bảo đảm” [11, 138]

Tại Việt Nam, Hội thảo xây dựng chiến lược quốc gia về phát triển du lịch

sinh thái (Hà Nội, tháng 09/2009) nêu ra định nghĩa chính thức về đu lịch sinh thái: “Du lịch sinh thái là một loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hoá bản địa có tính giáo dục môi trường và đóng góp cho các nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương” [1I, tr 139]

Thuật ngữ du lịch sinh thái (Ecotourirm) được Hector Ceballos đề xuất lần đầu tiên vào năm 1983 Nhưng đây không phải là cụm từ duy nhất dùng

để miêu tả hình thức du lịch mới này mà còn có nhiều thuật ngữ tương tự

như: du lịch thiên nhiên, du lịch dựa vào thiên nhiên, du lịch xanh, du lịch có

trách nhiệm, du lịch môi trường, du lịch thám hiểm, du lịch nhà tranh, du lịch nông thôn, du lịch thay thế, du lịch nông nghiệp [1I, 141]

1.1.2.2 Đặc trưng cơ ban cua du lich sinh thai:

- Du lich sinh thai 1a loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên, khách du lich tim

đến các khu bảo tồn thiên nhiên, các vườn quốc gia, rừng nguyên sinh, hoặc tai nguyên thiên nhiên khác chưa bị tàn phá để tìm hiểu, sống hoà mình với thiên nhiên

- Các cơ quan cung ứng địch vụ du lịch, các cơ quan bảo tổn, các hãng lữ hành, các công ty du lịch, các đơn vị tổ chức và khách du lịch tham gia vào

du lịch sinh thái có trách nhiệm tích cực thực hiện các giải pháp bảo vệ môi

trường sinh thái, giảm thiểu tác động tiêu cực đối với môi trường và văn hoá

- Các chương trình hoạt động chủ yếu do hướng dẫn viên địa phương, những người có kiến thức và kinh nghiệm về tài nguyên thiên nhiên xung quanh họ

- Các phương tiện và việc sắp xếp đề hỗ trợ các chương trình hoạt động

du lịch sinh thái bao gồm các trung tâm thông tin, đường mòn tự nhiên, cơ sở

lưu trú, sách báo và các tài liệu khác

- Các hướng dẫn viên đóng vai trò là người trung gian giữa thiên nhiên, cộng đồng của vùng và khách du lịch từ bên ngoài; chịu trách nhiệm hướng dẫn về đặc điểm tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên, văn hoá của khu vực, đồng

thời giám sát các hoạt động của khách du lịch

- Thông qua hoạt động du lịch sinh thái khách du lịch có được nhận thức, hiểu biết về tự nhiên; đồng thời được giáo dục nâng cao nhận thức về môi

trường và bảo tồn thiên nhiên, nâng cao ý thức tôn trọng nền văn hoá bản địa

Với quan điểm trên, phát triển du lịch sinh thái bền vững phải đảm bảo kết

hợp hài hòa lợi ích của 4 bộ phận quan trọng tham gia vào hoạt động du lịch sinh thái đó là: khách đi du lịch đến nơi cảnh quan sinh thái, các nhà tổ chức

điều hành du lịch sinh thái, các nhà quán lý khu bảo tồn và dân cư địa phương 1.1.2.3 Những nguyên tắc của du lịch sinh thái

- Giáo dục nâng cao hiểu biết cho khách du lịch về môi trường tự nhiên;

qua đó tạo ý thức tham gia của khách du lịch vào các nỗ lực bảo tồn

- Góp phần tích cực vào việc bảo vệ môi trường và duy trì hệ sinh thái tự nhiên, góp phần bảo vệ và phát huy bản sắc văn hoá của vùng, quốc gia

- Tạo thêm việc làm và mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương

- Khách du lịch được hoà nhập với hệ sinh thái tự nhiên và nhân văn

nhưng phải có trách nhiệm giữ gìn hệ sinh thái đang hoà nhập

- Lượng khách du lịch luôn được điều hoà ở mức vừa phải, để đảm bảo

cho không gian môi trường không bị quá tải (tức là không vượt quá giới hạn tối đa về sức chứa của điểm du lịch)

- Phát triển đu lịch sinh thái phải phù hợp với những nguyên tắc tích cực

về môi trường, tăng cường và khuyến khích trách nhiệm với môi trường tự

nhiên, không được làm tốn hại đến tài nguyên môi trường

- Tập trung vào các giá trị bên trong hơn là các giá trị bên ngoài và thúc day sự công nhận giá trị này lên hàng đầu

- Khi tổ chức du lịch sinh thái, phải luôn đặt nguyên tắc về môi trường

sinh thái Điều đó có nghĩa là phải làm cho mọi người khách du lịch sinh thái chấp nhận điều kiện, hoàn cảnh tự nhiên theo đúng nghĩa của nó và chấp nhận

sự hạn chế của nó hơn là làm biến đối môi trường cho sự thuận tiện cá nhân

- Phải đảm bảo lợi ích lâu dài, hài hoà cho tất cả các bên liên quan

- Du lịch sinh thái phải làm cho khách du lịch được hoà đồng vào tự

nhiên, làm tăng sự hiểu biết về tự nhiên, tránh khai thác quá mức thiên nhiên

- Người hướng dẫn viên và các thành viên tham gia du lịch sinh thái phải có

sự chuẩn bị kỹ càng về nội dung hướng dẫn và phải có hiểu biết nhận thức cao về môi trường sinh thái

- Cần có sự liên kết các thành viên của các đơn vị tham gia vào hoạt

động du lịch sinh thái (chính quyền địa phương, cơ quan quản lý du lịch, hãng

lữ hành và khách du lịch trước, trong và sau chuyến đi)

1.1.2.4 Tiêu chuẩn đánh giá khu du lịch sinh thái

Người ta thường sử dụng bậc thang sinh thái của Rhore để đưa ra tiêu

chuẩn phân loại đánh giá xem một hoạt động có phải là du lịch sinh thái hay không, đồng thời, đảm bảo cho các hoạt động sinh thái diễn ra theo đúng nguyên

tắc Thang du lịch sinh thái của Rhore gồm các bậc sau:

Bậc 0: Đề tham gia du lịch sinh thái đòi hỏi các nhà lữ hành phải nhận thức được sự phá huỷ đối với hệ thống sinh thái

Bac 1: Doi hoi sự hỗ trợ tiền tệ tích cực giữa khách du lịch sinh thái và hệ

sinh thái tự nhiên mà họ tham quan

Bac 2: Khách du lịch tự giác tham gia bảo vệ môi trường

Bác 3: Có hệ thống tour đặc trưng được xây dựng thuận lợi cho bảo

VỆ môi trường

Bậc 4: Có các nỗ lực tại chỗ như sử dụng công nghệ thích hợp, sự tiêu

thụ năng lượng thấp để bảo vệ môi trường

Bậc 5: Có hệ thống bảo vệ môi trường: sử dụng phương tiện giao thông không gây ô nhiễm, các cơ sở lưu trú, các hoạt động tham quan không ảnh hưởng đến môi trường, đô ăn uông và đô lưu niệm sẽ được sản xuât băng các

vật liệu địa phương có khả năng tự phân huỷ, dùng các thiết bị sử dụng năng

lượng mặt trời, chất thải được xử lý

1.2 Tiềm năng phát triển du lịch sinh thái tỉnh Thái Nguyên

1.2.1 Các điều kiện tự nhiên

1.2.1.1 Vị trí địa lý

Thái Nguyên là tỉnh thuộc trung du - miền núi phía Đông Bắc của Việt

Nam; diện tích tự nhiên 3.541,67 km”; nằm trong hệ toạ độ dia ly tir 21G19é đến 22G23' vĩ độ bắc và 105G29° đến 106G15' kinh độ đông; phía bắc giáp

tỉnh Bắc Kạn; phía đông giáp tỉnh Bắc Giang, Lạng Sơn; phía nam giáp thủ đô

Hà Nội; phía tây giáp tỉnh Vĩnh Phúc, Tuyên Quang

Với vị trí là trung tâm chính trị, kinh tế của Việt Bắc nói chung và của vùng Đông Bắc nói riêng, Thái Nguyên trở thành cửa ngõ giao lưu giữa trung

du miền núi Đông Bắc với vùng đồng bằng Bắc Bộ Vị trí địa lý đã tạo ra nhiều

điều kiện thuận lợi cho Thái Nguyên mở rộng giao lưu kinh tế, văn hoá với các

tỉnh, thành phố trong vùng, trong nước cũng như với nước ngoài Trong quỹ

đạo đó, vị trí địa lý cũng đã mang lại nhiều thuận lợi cho việc phát triển ngành

du lịch sinh thái của tỉnh Do ở vị trí trung tâm nên Thái Nguyên nằm ở nơi trung chuyển của nhiều tour du lịch Hơn thế, Thái Nguyên nằm ở nơi có nhiều

núi, đôi, sông, hồ là những điều kiện tự nhiên thuận lợi hình thành nên các

khu du lịch sinh thái Cảnh quan thiên nhiên nơi đây thu hút khách du lịch bởi những đặc điểm chung của địa hình trung du miền núi và những nét riêng mang màu sắc bản địa không trùng lặp với bất cứ địa phương nào

1.2.1.2 Địa hình

Địa hình Thái Nguyên chủ yếu là đồi núi thấp chạy theo hướng bắc - nam, thấp dần xuống phía nam và chấm đứt ở Đèo Khế Cấu trúc vùng núi phía Bắc chủ yếu là đá phong hoá mạnh (castơ) tạo thành các hang động, thung lũng nhỏ Phía tây nam có dãy Tam Đảo, đỉnh cao nhất là 1.590 m, các

vách núi dựng đứng và kéo dài theo hướng tây bắc - đông nam, ngoài ra còn

có dãy Ngân Sơn bắt đầu từ Bắc Kạn chạy tới huyện Võ Nhai và dãy Bắc Sơn chạy theo hướng tây bắc - đông nam Như vậy, Thái Nguyên là điểm chụm

đầu của bốn rặng núi đá vôi cánh cung vùng Đông Bắc, những trái núi đá vôi

được rừng che phủ tạo nên cảnh quan huyền bí với hang Phượng Hoàng - suối

Mỏ Gà, động Người Xưa, thác Mưa Rơi Đó chính là những thắng cảnh đẹp thu hút du khách trong và ngoài nước tới tham quan, nghỉ mát, cũng là tiền đề cho phép Thái Nguyên xây dựng những khu du lịch sinh thái tầm cỡ trong tương lai

giờ nóng trong một năm dao động trong khoảng 1.300 - 1.750 giờ

Nằm sâu trong nội địa, Thái Nguyên có khí hậu nhiệt đới gió mùa nhưng

ôn hoà, tính chất ấm, ẩm, mát nhiều hơn khô, nóng và giá rét, mùa khô

thường kéo dài 7 - 8 tháng rất thuận lợi cho đu lịch

1.1.1.4 Hệ thống sông - hồ

Thái Nguyên có 8 lưu vực sông, các con sông chảy quanh uốn lượn hiền hoà, với nhiều khe suối, thác ghềnh tạo nên những điểm du lịch xanh kỳ thú Thái Nguyên có hai con sông chính là sông Công và sông Cầu Hệ thống sông ngòi chủ yếu nằm trong lưu vực sông Cầu Thái Nguyên cũng có nhiều

đầm, hồ tạo nên những điều kiện thuận lợi cho phát triển du lịch sinh thái đặc

biệt là du lịch chuyên đề: câu cá, tắm, bơi lội, du thuyền

1.1.1.5 Hệ sinh vật

- Hệ thực vật

Do được hình thành và phát triển trong các điều kiện địa lý tự nhiên đa

dạng nên hệ thực vật của Thái Nguyên rất phong phú với khoảng 2.000 loài

Theo thống kê sơ bộ ở vùng núi Tam Đảo đã có 490 loài thực vật bậc cao thuộc 344 chi và 130 họ trong đó:

Thực vật khuyêt 21 ho 32 chi 53 loai

Hat tran Tho 7 chi 11 loai

Hat kin 102 ho 105 chi 462 loai Thái Nguyên có nhiêu loài thực vật quí hiêm đã được ghi vào sách Đỏ

của Việt Nam:

3 Amentotaxusagrota enia Dé tung soc trang hep (sam bong)

Là tỉnh miền núi với diện tích đất lâm nghiệp 152.000 ha, chiếm 43%

diện tích đất tự nhiên toàn tỉnh, Thái Nguyên có lợi thế lớn trong mở rộng

diện tích rừng Rừng Thái Nguyên từ xa xưa đã nồi tiếng về đặc sản cây thuốc

và động vật hoang dã vừa quý hiếm vừa độc đáo

- Hệ động vật

Ở Thái Nguyên hiện có khoảng 422 loài, 91 họ, 28 bộ của 4 lớp động

vật: chim, thú, bò sát, ếch nhái [18, 158]

Sự phong phú của hệ sinh thái đã thu hút hàng vạn khách du lịch tới Thái

Nguyên thăm thú, tìm hiểu và nghỉ dưỡng

1.2.2 Các điều kiện xã hội

1.2.2.1 Dân cư và nguôn lao động

Thái Nguyên là vùng đất tiếp nối giữa đồng bằng Bắc Bộ và vùng núi phía bắc nên quá trình phát triển cũng là quá trình giao lưu - hội tụ và tiếp xúc Trải qua

những diễn biến của lịch sử, Thái Nguyên đã trở thành vùng đất hội nhập dân cư

từ đồng bằng phía nam lên cũng như từ vùng núi phía bắc xuống Đó là tiền đề tạo nên sự phong phú về văn hoá và lao động

Dân số Thái Nguyên năm 2006 có gần 1,1 triệu người, gồm 8 dân tộc, chủ

yếu là người Kinh (chiếm khoảng 75%) Trong đó, số người trong độ tuổi lao

Trong những năm gần đây, nhằm từng bước nâng cao chất lượng phục vụ và

đáp ứng nhu cầu phát triển du lịch, công tác đào tạo, phát triển nhân lực đã được

các cấp ngành hết sức quan tâm Riêng năm 2003, Sở Thương mại và Du lịch

Thái Nguyên đã phối hợp cùng Trường Cao đẳng Nghiệp vụ du lịch Hà Nội tổ chức

hai lớp đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ kinh doanh du lịch - khách sạn cho 135 học viên

là cán bộ quản lý, nhân viên của các cơ sở lưu trú du lịch - khách sạn trên địa bàn tỉnh

Với đặc điểm cần cù, thông minh, sáng tạo, con người Thái Nguyên đã và đang là nhân tố quan trọng bậc nhất trong sự phát triển kinh tế, xã hội, ngành du lịch của tỉnh nói chung và ngành du lịch sinh thái nói riêng

1.2.2.2 Hệ thống giao thông

Hệ thống đường bộ của Thái Nguyên có tổng chiều dài 2.753 km, bao gồm

quốc lộ 3 từ Hà Nội đi Bắc Kạn, Cao Bằng cắt dọc Thái Nguyên, nối tỉnh với thủ

đô Hà Nội, các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ và các tỉnh thành phố trong cả nước; các

quốc lộ 37, 1B, 279 cùng hệ thống tỉnh lộ, huyện lộ là những mạch máu quan

trọng nối Thái Nguyên với các tỉnh trong vùng

Tuyến đường sắt Hà Nội - Quán Triều là đầu mối giao thông quan trọng nói

Thái Nguyên với đồng bằng sông Hồng

Hệ thống đường thủy có hai tuyến sông chính đi Hải Phòng và Hòn Gai (Quang Ninh)

Có thể xem đây là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển đu lịch nói chung và

du lịch sinh thái nói riêng Hệ thống giao thông thuận lợi, đa dạng giúp vận

chuyển nhanh chóng người và hàng hoá Hơn thế, du khách sẽ có sự lựa chọn loại

phương tiện phù hợp, tiện lợi nhất cho nhu cầu và mục đích của mình

1.2.2.3 Thông tin liên lạc

Trong thời hiện đại, thông tin liên lạc giữ vai trò vô cùng quan trọng trong việc giao lưu hợp tác nhằm phát triển kinh tế, xã hội Những năm qua, mặc dù còn gặp nhiều khó khăn song những cán bộ làm công tác giữ vững mạch máu thông tin ở Thái Nguyên vẫn hàng ngày, hàng giờ phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao nhằm đáp ứng các nhu cầu thông tin của đồng bào các dân tộc trong tỉnh

Từ năm 2002, Thái Nguyên đã trở thành một trong 12 tỉnh thành đầu tiên

trong cả nước hoàn thành mục tiêu 100% xã có điểm bưu điện văn hoá xã hoặc

bưu cục phục vụ Các tuyến đường thư cấp II được trang bị xe ô tô nhằm đảm báo

100% xã có báo trong ngày và các sản phâm bưu chính khác đúng thời gian và tuyệt đối an toàn

Bên cạnh mạng lưới bưu chính, mạng lưới viễn thông cũng ngày càng được củng cô với số lượng thuê bao điện thoại, thuê bao internet không ngừng tăng

Đến năm 2004, toàn tỉnh có 60.658 thuê bao điện thoại có định phủ khắp 100%

xã, 5.905 số thuê bao di động trả sau, 33 nghìn thuê bao di động trả trước, 120 trạm điện thoại thẻ cardphone, 450 thuê bao internet, 132 thuê bao ADSL

Hệ thống mạng truyền dẫn cáp quang chất lượng cao được đầu tư mở rộng, trong

đó các tuyến đã đưa vào sử dụng bao gồm: Thái Nguyên - Võ Nhai, Võ Nhai - Tràng

Xá, Phổ Yên - Thái Nguyên - Phú Lương Bưu điện tỉnh cũng đã hoàn thành các dự

án mạng cáp ngoại vi thành phố, mạng viễn thông phục vụ vùng sâu vùng xa

thuộc huyện Định Hoá, huyện Võ Nhai

Có thể nói, mạng lưới thông tin liên lạc đã vươn tới những nơi xa xôi nhất

trên địa bàn tỉnh, phục vụ nhu cầu trao đổi liên lạc của nhân dân, cũng như việc

giao lưu, hợp tác phát triển kinh tế Đối với du lịch nói chung và du lịch sinh thái

nói riêng thì đây là một điều kiện thuận lợi cho việc trao đối, liên hệ, liên lạc giữa

khách hàng và nhà đầu tư, giữa khách hàng với người thân của họ Vì vậy, du khách tới Thái Nguyên vẫn sẽ luôn cập nhật được những thông tin mới từ trong và ngoài nước, không phải lo lắng về việc mắt liên lạc hoặc băn khoăn khi có công

việc đột xuất cần xử lý

1.2.2.4 Đường lối chính sách

Du lịch đã và đang là một ngành kinh tế đem lại nguồn thu nhập không nhỏ giúp Thái Nguyên góp phan cái thiện đời sống của nhân dân Nhận thấy tầm quan trọng này, tỉnh đã có sự quan tâm đầu tư với những đường lối chiến lược cụ thể

như: Đề án Phát triển du lịch Thái Nguyên 2001- 2005; các dự án phát triển du

lịch sinh thai: du án đường du lịch ven hồ nối từ khu Nam Phương lên khu trung

tâm hồ Núi Cốc, dự án khu du lịch sinh thái hang Phượng Hoàng - suối Mỏ Gà

Trong “Quy hoạch phát triển một số ngành kinh tế mũi nhọn” của Thái Nguyên, du lịch được xem là ngành cần được chú trọng phát triển cho tương xứng

với tiềm năng hiện có; cần xây dựng các khu du lịch, các trục du lịch đáp ứng nhu

cầu cho khách trong và ngoài nước

“Phương hướng và mục tiêu phát triển tỉnh Thái Nguyên năm 2006 - 2010”

xác định cần phát triển du lịch trên cơ sở khai thác các lợi thế địa lí, cảnh quan

sinh thái, danh lam thắng cảnh, nâng cấp các cơ sở du lịch trọng điểm như hồ Núi

Cốc, hang Phượng Hoàng, ATK Định Hoá, đây mạnh xúc tiến du lich dé thu hút

khách du lịch trong và ngoài nước

Với những điều kiện tự nhiên - xã hội thuận lợi đó, trong những năm

qua Thái Nguyên đã không ngừng phát huy thế mạnh để phát triển ngành du

lịch sinh thái Đó thực sự là nền tảng vững chắc tạo động lực cho sự phát

triển của ngành Với những điều kiện thuận lợi, cùng sự đầu, tư khai thác

hợp lý, đúng hướng chắc chắn ngành du lịch sinh thái tỉnh Thái Nguyên sẽ

có những bước tiến dài trong tương lai gần

CHƯƠNG 2 HIỆN TRẠNG DU LỊCH SINH THÁI

TỈNH THÁI NGUYÊN

2.1 Hiện trạng hoạt động kinh doanh du lịch sinh thái

Ngành du lịch sinh thái tỉnh Thái Nguyên còn rất non trẻ, mới được hình thành và đi vào hoạt động khoảng chục năm gần đây với đặc trưng chủ yếu là kinh doanh nhà trọ và ăn uống thuần túy Có thể nói hoạt động kinh doanh du

lịch chưa rõ nét, do không thê hiện đầy đủ tính chất của kinh doanh du lịch

trong các khâu: kinh doanh lữ hành, kinh doanh khách sạn du lịch, kinh doanh

vận chuyên du lịch và kinh doanh thông tin du lịch Từ năm 1993, các hoạt động của khách sạn, nhà hàng và hoạt động vận chuyên đưa đón khách du lịch

mới dần phát triển

2.1.1 Khách du lịch, doanh thu và nguồn nhân lực

Trong những năm gần đây, du lịch sinh thái Thái Nguyên đã có bước khởi sắc so với thời kỳ trước và trở thành loại hình du lịch phát triển nhanh

nhất Loại hình du lịch này ngày càng thu hút được nhiều du khách và đóng

góp GDP lớn trong ngành Theo Bản fin - Văn hoá - Thể thao - Du lịch của

Sở Văn hoá - Thể thao - Du lịch Thái Nguyên, tháng 7 + 8, năm 2009 chỉ riêng bảy tháng đầu năm, Thái Nguyên đã đón 671.000 lượt khách, vượt mức lớn so với cùng kỳ năm trước Khách du lịch tới Thái Nguyên chủ yếu chọn

hồ Núi Cốc, hang Phuong Hoang - sudi Mé Ga, Bao tàng Văn hoá các dân tộc

Việt Nam làm điểm đến trong cuộc hành trình của mình Năm 2009 tổng số

lượt khách du lịch tới Thái Nguyên là 1.350.000 lượt, đạt 100% so với cùng

kỳ năm 2008, trong đó khách quốc tế đạt 89% so với cùng kỳ năm trước [20, 26]

Lượng khách du lịch tới Thái Nguyên đã không ngừng tăng lên theo các năm Không chỉ khách nội địa mà số lượt khách quốc tế cũng ngày càng lớn

Du khách trong nước chủ yếu đến từ vùng Đông Bắc Bắc Bộ và Đồng bằng

sông Hồng Họ chọn những khu du lịch sinh thái ở Thái Nguyên làm điểm

đến cho những kỳ nghỉ ngắn, đặc biệt là kỳ nghỉ cuối tuần hoặc tham gia vào những tour du lịch liên tỉnh mà Thái Nguyên là một mắt xích Đây cũng là xu hướng chính của du khách quốc tế khi tới Thái Nguyên Những khu du lịch sinh thái nơi đây đã thu hút hàng ngàn lượt khách từ các quốc gia châu Á như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Malaysia Bên cạnh đó lượng khách đến từ thị trường Tây Âu cũng có những khởi sắc Tuy nhiên, du khách tới đây không chỉ đi du lịch mà đôi khi còn là sự kết hợp giữa công việc với nghỉ ngơi thư giãn

Thời gian lưu trú của khách du lịch ở các khu du lịch sinh thái tại Thái Nguyên không dài, trung bình là 1 ngày đối với khách nội địa và 1,5 ngày với khách quốc tế

Lượng khách tới Thái Nguyên cũng tăng, giảm theo mùa, tức là có tính

chất mùa vụ Các tháng từ tháng 5 tới tháng 9 là thời điểm đông nhất, thời

gian còn lại trong năm lượng khách ít hơn Vào những ngày cuối tuần, cuối tháng số lượng khách luôn tăng cao

Số lượng khách du lịch ngày càng tăng kéo theo doanh thu toàn xã hội từ hoạt động du lịch cũng tăng lên không ngừng Bản tin Văn hoá - Thể thao - Du lịch Thái

Nguyên, xuân Canh Dần, năm 2010 cho biết doanh thu toàn xã hội từ hoạt

động du lịch năm 2009 đạt 800 tỷ đồng, tăng 13% so với cùng kỳ năm 2008, doanh thu của các cơ sở kinh doanh du lịch là 100 tỷ đồng đạt 100% so với cùng kỳ năm 2008; công suất sử dụng phòng đạt 65% [20, tr 12] Các khu du

lịch sinh thái đã và đang là lựa chọn đầu tiên của nhiều du khách tới tham

quan, nghỉ dưỡng Điều đó đồng nghĩa với việc đoanh thu từ hoạt động du

lịch ở đây cũng chiếm phần lớn tý trọng trong ngành du lịch và có đóng góp lớn vào ngân sách của tỉnh Hoạt động kinh doanh du lịch ngày càng rõ nét xoá đi đặc trưng chủ yếu là kinh doanh nhà nghỉ và ăn uống thuần tuý trước đây

Từ lâu, Thái Nguyên đã thu hút lực lượng lao động đông đảo từ mọi

miền đất nước đến sinh sống và làm việc Lực lượng lao động hoạt động trong

ngành du lịch nói chung và du lịch sinh thái nói riêng tại Thái Nguyên cũng không ngừng tăng lên về số lượng và chất lượng Thái Nguyên luôn xác định nguồn nhân lực là một yếu tố quan trọng quyết định sự phát triển của mọi

ngành kinh tế Việc đào tạo và nâng cao nguồn nhân lực phục vụ cho hoạt

động du lịch nói chung luôn được tỉnh quan tâm đầu tư

Thực hiện chủ trương chính sách của tỉnh, các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã chú trọng đến việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Tiêu biểu như

Công ty khách sạn du lịch Dạ Hương đã tuyển dụng đảo tạo được một đội ngũ cán bộ, nhân viên có tình độ chuyên môn khá, luôn tận tình cởi mở với khách

hàng Năm 2004, toàn công ty có 80 lao động có tay nghề 3/7 về chuyên

ngành du lịch khách sạn, trong đó, 14 người có trình độ đại học, cao dang, 14

người tốt nghiệp trung cấp, 50 người đã qua đào tạo nghề Đặc biệt công ty có

7 hướng dẫn viên được đào tạo chính quy, thông minh, nhanh nhẹn, sử đụng

thành thạo tiếng Anh và tiếng Trung Quốc

Nhận thấy tầm quan trọng của ngành du lịch sinh thái với sự phát triển kinh tế - xã hội, ban chỉ đạo du lịch tỉnh đã xây dựng hệ thống chính sách ưu

đãi, khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư phát triển du lịch

Người dân ngày càng nhận thức rõ hơn về vị trí, vai trò của du lịch sinh thái

trong thời kỳ mới Chính những yếu tố thuận lợi đó đã tạo điều kiện cho du lịch sinh thái phát triển góp phần hoàn thành nhiệm vụ của Đề án phát triển du lich

Thái Nguyên và thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên

2.1.2 Hiện trạng cơ sở ha tang

Sự phát triển của du lịch sinh thái trong những năm qua đã đem lại cho Thái Nguyên nguồn lợi nhuận lớn và tạo thêm việc làm cho người lao động

Đó thực sự là nguồn động lực và là nền tảng vững chắc cho Thái Nguyên phát triển kinh tế - xã hội Trong những năm gần đây nhiều thành phần kinh tế đã đầu tư hàng trăm tỷ đồng vào cơ sở hạ tầng tại các khu du lịch sinh thái ở

Thái Nguyên để xây dựng cơ sở vật chất phía nam hồ Núi Cốc, khách sạn

Sông Cầu, khách sạn Thái Nguyên, khách sạn Bông Sen, xây dựng mở rộng

nhà nghỉ Công đoàn hồ Núi Cốc, tăng thêm số phòng nghỉ vào khu nhà nghỉ ở

phía bắc và phía nam hồ Núi Cốc

Thái Nguyên đã đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng có trọng điểm ở một số

khu du lịch, tiêu biểu là khu du lịch hồ Núi Cốc Từ năm 2003 - 2004, Sở

Thương mại - Du lịch đã tiến hành khảo sát lập dự án quy hoạch khu du lịch ven hồ Núi Cốc Đồng thời, Sở cũng phối hợp với các ngành, các cấp liên quan khảo sát lập dự án các điểm du lịch sinh thái: hang Phượng Hoàng - suối

Mỏ Gà (huyện Võ Nhai), hồ Suối Lạnh (huyện Phổ Yên), Suối Tiên (huyện

Đồng Hỷ), khu du lịch sinh thái Lương Sơn phía nam thành phố Đặc biệt

năm 2007, Thái Nguyên vinh dự được chọn là nơi tổ chức năm du lich quốc

gia Tỉnh đã nhận được sự quan tâm rất lớn từ các Bộ, ngành đồng thời phát

huy nội lực dé xây dựng cơ sở hạ tầng như nhà hàng khách sạn, sân lễ hội,

một số tuyến đường giao thông

Trong giai đoạn 1980 - 1990, khu du lịch sinh thái hồ Núi Cốc chỉ có 40

phòng nghỉ, 01 khu xông hơi, vật lý trị liệu, thì đến năm 2004 đã có 250 phòng đầy đủ tiện nghi, 01 hội trường lớn 400 chỗ, phòng họp, hội thảo quy

mô 50 - 100 người, phòng ăn lớn sức chứa 300 - 800 người Hiện nay, du

khách tới hồ Núi Cốc đã có thể nghỉ ở khách sạn hai sao đầy đủ tiện nghi Đặc biệt từ năm 2000, khi Công ty Cổ phần Khách sạn du lịch Công đoàn hồ Núi

Cốc đầu tư xây dựng động Huyền thoại cung, khu Chuyện tình ba cây thông,

công viên nước, thì hồ Núi Cốc đã gây được ấn tượng mạnh với du khách

Nhiều cơ quan, đoàn thể đã tới nơi đây để tổ chức hội thảo, cắm trại, tham

quan, nghỉ ngơi

Các đơn vị tiêu biểu tham gia hoạt động kinh doanh tại đây gồm: Công

ty Cô phần Khách sạn du lịch Công đoàn hồ Núi Cốc, Công ty Khách sạn du

lịch Dạ Hương, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Hoàng Bình, Công ty Trách

nhiệm hữu hạn Vân Đạo Các khách sạn chất lượng cao có: khách sạn Dạ

Hương, khách sạn Bắc Sơn, khách sạn Hương Cọ, khách sạn Bến Đợi, khách

sạn Hoa Mua, khách sạn Ba Cây Thông

Một số hạng mục công trình được đầu tư tại khu du lịch sinh thái hồ Núi Cốc

2.1.3 Hiện trạng đầu tư

Khi nhận xét về môi trường đầu tư của tỉnh Thái Nguyên, ông

Toshiyuki Takao - Téng giam déc Công ty Trách nhiệm hữu han Mani - Meinfa nhận xét: “Thái Nguyên có những chính sách hấp dẫn: giá thuê đất rẻ, thủ tục xin cấp giấy phép đầu tư nhanh gọn Người lao động Thái Nguyên có trình độ tay nghề cao, khéo léo, ý thức kỷ luật tốt Đó là những lợi thế giúp Thái Nguyên thu hút các doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia đầu tư trong mọi ngành,

mọi lĩnh vực”

Các dự án nhằm phát triển du lịch sinh thái tỉnh Thái Nguyên

thuỷ bến tàu, bãi Núi Cốc

10 km 100% vôn 3-7 Khu du lịch hỗ

doanh Xây dựng sângôn | 10 ha 100% von 12 Khu du lịch hô

(huyện Đại Từ) Khu du lịch sinh 10 ha 100% vôn 2-5 Xã Thành

PhốYên)

Khu du lịch sinh 15 ha 100% vôn 2-5 Xã Phú

Nhai)

2.1.4 Hiện trạng tổ chức và quản lý

Qua hơn một thập kỷ phát triển, hoạt động du lịch sinh thái tỉnh Thái

Nguyên đã có những chuyên biến rõ rệt về mọi mặt Trong công tác tổ chức quản lý, trước đây tỉnh chỉ có một phòng quản lý du lịch trực thuộc Sở

Thương mại - Du lịch Các đơn vị kinh doanh chỉ có một công ty du lịch, còn

lại các công ty khác chỉ hoạt động đơn thuần là kinh doanh khách sạn

Hiện nay, Thái Nguyên đã có Sở Văn hóa, Thể Thao va Du lich với một phòng Nghiệp vụ du lịch riêng có chức năng quản lý, tổ chức mọi hoạt động du lịch

Địa chỉ Sở Văn hóa, Thể Thao và Du lịch Thái Nguyên:

Số19, đường Nha Trang, thành phố Thái Nguyên

ĐT: 02803855506/ 3851730, Fax: 02803855506

Email: Thainguyen@vhttdl.gov.vn

Giám đốc: ThS Nguyễn Thị Lệ Thu

Sở đã tổ chức tập huấn triển khai các văn bản, nghị định của Chính phủ

về công tác quản lý nhà nước về du lịch Cụ thể, trong năm 2009 Sở đã chỉ

đạo hướng dẫn các tổ chức cá nhân hoạt động du lịch trong tỉnh thực hiện Thông tư liên tịch số 06/2009/TTLT-BCA-BVHTTDL ngày 22/7/2009 giữa

Bộ Công an với Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch về công tác an ninh trật tự trong hoạt động du lịch, chỉ đạo các cơ sở kinh doanh du lịch triển khai công

tác phòng chống dịch bệnh, tăng cường công tác vệ sinh môi trường, vệ sinh

an toàn thực phẩm; hướng dẫn các đơn vị hoạt động lữ hành nội địa hoàn tất

hồ sơ xếp hạng cơ sở lưu trú du lịch đạt tiêu chuẩn theo quy định tại Thông tư 88+89/2008/TT-BVHTTDL của Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch

Bên cạnh đó Sở cũng có nhiều hoạt động quảng bá, xúc tiến du lịch: tổ chức lễ công bố ngày văn hoá các dân tộc Việt Nam và khai mạc mùa du lịch Thái Nguyên 2009 tại khu du lịch hồ Núi Cốc, tham gia đoàn làm phim phóng

sự về vùng chè Tân Cương, cung cấp thông tin, tư liệu về tiềm năng thiên nhiên

và nhân văn để tuyên truyền quảng bá trên các báo, đài, tạp chí Trung ương, địa phương góp phần phục vụ cho phát triển du lịch bền vững của Thái Nguyên