Tìm hiểu thực trạng sử dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Toán lớp 4 của học sinh một số trường tiểu học khu vực thị xã Phúc Yên tỉnh Vĩnh Phúc

Yêu cầu của đề trắc nghiệm khách quan 26 Chương 2: Môn Toán lớp 4 và vẫn đề sử dụng phương pháp 28 trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết qua hoc tập của học sinh 2.1.3.. M

Lời cảm ơn

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô giáo trường Đại học

Sư phạm Hà nội 2, khoa Giáo dục Tiêu học, tổ bộ môn Tâm lí giáo dục đã tạo

điều kiện trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu tại trường

Đặc biệt em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới cô giáo Ths.GVC Nguyễn Thị Xuân Lan, người đã hướng dẫn, động viên, tận tình giúp đỡ em hoàn thành khoá luận này

Đồng thời em cũng xin gửi lời cảm ơn tới các thầy cô giáo, các em học

sinh trường Tiểu học Xuân Hòa A, Tiểu học Trưng Nhị, Tiểu học

Lưu Quý An đã giúp đỡ em trong quá trình khảo sát thực tế

Do thời gian nghiên cứu và vốn kiến thức còn hạn chế chắc chắn đề tài của em sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Em rất mong được sự góp ý chỉ

bảo của các thầy cô giáo và các bạn để khoá luận này hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 5 năm 2010

Sinh viên

Nguyễn Thị Lan

Nguyễn Thi Lan — K32A GDTH I

Lời cam đoan Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của mình Những số liệu

và kết quả trong khoá luận là hoàn toàn trung thực Đề tài chưa được công bố trong bất cứ một công trình khoa học nào khác

Hà Nội tháng 5 năm 2010

Sinh viên

Nguyễn Thị Lan

MỤC LỤC Nguyễn Thi Lan — K32A GDTH 2

1.1 Một số vấn đề về kiểm tra, đánh giá trong quá trình đạy học 7

1.2 Kiểm tra, đánh giá bằng trắc nghiệm khách quan 14

1.2.2 Phân biệt trắc nghiệm khách quan và trắc nghiệm tự luận 15

Nguyễn Thị Lan — K32A GDTH 3

1.2.3 Ưu, nhược điểm của trắc nghiệm khách quan 18

1.2.5 Quy trình kiểm tra, đánh giá bằng trắc nghiệm khách quan 22

1.2.6 Kỹ thuật xây dựng trắc nghiệm khách quan 22

1.2.7 Yêu cầu của đề trắc nghiệm khách quan 26

Chương 2: Môn Toán lớp 4 và vẫn đề sử dụng phương pháp 28 trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết qua hoc

tập của học sinh

2.1.3 Nội dung chương trình môn Toán Tiểu học 28 2.2 Môn Toán lớp 4 và vấn đề sử dụng phương pháp trắc nghiệm 29 khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập

2.2.3 Các hình thức kiểm tra môn Toán đối với học sinh lớp 4 33

2.2.4 Môn Toán và vấn đề sử dụng phương pháp trắc nghiệm kháh 34 quan trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Toán lớp 4

Chương 3: Thực trạng việc sử dung phương pháp trắc nghiệm 35 khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết qua học tập môn

Toán lớp 4 của học sinh một số trường tiểu học khu vực Thị xã

Phúc Yên

3.1 Thực trạng về việc sử dụng phương pháp trắc nghiệm khách 35 quan trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Toán của học

Nguyễn Thị Lan - K32AGDTH ‡

học tập Kiểm tra, đánh giá là khâu có ý nghĩa quan trọng trong quá trình dạy học nói chung, trong dạy học ở Tiểu học nói riêng Kiểm tra nhằm mục đích giúp giáo viên nắm được trình độ kiến thức của học sinh Từ đó giáo viên điều chỉnh phương pháp dạy học, bố sung những khiếm khuyết, lỗ hồng về

kiến thức cho học sinh Đồng thời, kiểm tra, đánh giá còn giúp học sinh tự

đánh giá, tự kiểm tra việc nắm vững kiến thức của mình để tự điều chỉnh hoạt

được hứng thú và tính tích cực học tập ở học sinh

Môn Toán ở trường Tiểu học là môn học quan trọng Để đáp ứng mục

tiêu Giáo dục Tiểu học, chương trình môn Toán đã đưa ra những mục tiêu

môn học nhằm khơi dậy tính tích cực hoạt động của học sinh Vì vậy những

năm gần đây các nhà sư phạm đã sử dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan trong quá trình kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Toán và đã đạt được những kết quả bước đầu

Kiểm tra đánh giá kết quả học tập bằng trắc nghiệm khách quan không phải là vấn đề hoàn toàn mới Cho đến nay đã có nhiều bài viết, công trình nghiên cứu đề cập đến vấn đề này Song chủ yếu mới chỉ là nghiên cứu về mặt lí luận của phương pháp này còn thực trạng việc sử đụng phương pháp

trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

vẫn chưa có nhiều công trình nghiên cứu đề cập đến Kế thừa những thành tựu của các công trình nghiên cứu trước và xuất phát từ nhu cầu thực tiễn nên em

đã chọn đề tài: “Tìm hiểu thực trạng sử dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Toán lớp 4 của học sinh một số trường Tiểu học khu vực Thị xã Phúc Yên — Vĩnh Phúc” để nghiên cứu

- Đến thế ki XX E.Toocđaica là người đầu tiên dùng trắc nghiệm để đo

trình độ kiến thức của học sinh đối với bộ môn Số học

- Năm 1904 A.Binet — nhà Tâm lí học người Pháp đã nghiên cứu khả

năng dùng trắc nghiệm để xác định mức độ chậm phát triển trí tuệ của trẻ em

- Năm 1928 Mây!i đã dùng trắc nghiệm để nghiên cứu trí tuệ để phục vụ

tư vấn nghề nghiệp và giáo dục phô thông

- Ở Mỹ, đầu thế kỉ XX bắt đầu sử dụng phương pháp trắc nghiệm vào

quá trình dạy học và đến năm1963 đã sử dụng máy tính điện tử thăm dò bằng trắc nghiệm trên diện rộng Ở Anh, thành lập hội đồng toàn quốc hàng năm quyết định các mẫu trắc nghiệm tiêu chuẩn cho trường Trung học Ở Trung

Quốc trắc nghiệm khách quan được áp dụng vào kì thi tuyển sinh Đại học trên

toàn quốc từ năm 1989 Ở Nhật, Hàn Quốc, Thái Lan cũng sử dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan vào các kì thi trên qui mô toàn quốc

Những năm gần đây hầu hết các nước trên thế giới đều sử dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan một cách rộng rãi và phố biến trong quá trình

dạy học

* Ở Việt Nam trong thập ki 70 của thế kỉ XX đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến việc sử dụng trắc nghiệm khách quan trong các lĩnh

vực: tâm lí học, sinh học, vật lí và các khoa học khác

- Năm 1993, Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức hội thảo khoa học “Kĩ thuật trắc nghiệm và ứng dụng ở đại học” của tác giả Lâm Quang Thiệp Phan Hữu Tiết, Nghiêm Xuân Hùng

- Năm 1994, Vụ Dai hoc cho in cuốn “Những cơ sở của kĩ thuật trắc nghiệm” do GS.TS Lâm Quang Tiệp chủ biên

- Hiện nay phương pháp trắc nghiệm khách quan đang được sử dụng khá

phổ biến trong các kì thi ở tất cả các bậc học, đặc biệt là kì thi tuyến sinh vào

các trường đại học, cao đẳng Trong kì thi tuyển sinh vào Đại học năm 2006, lần đầu tiên hình thức thi trắc nghiệm khách quan được áp dụng với môn Ngoại ngữ PGS.TS Nguyễn Hữu Lân đánh giá đó là “ một khâu đột phá, một cuộc cách mạng đầu tiên trong chiến lược cải cách giáo dục nói chung”

*Ở Tiểu học: Có rất nhiều tác giả viết về việc sử dụng trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học:

Nguyễn Thi Lan — K32A GDTH 8

«

Tác giá Nguyễn Phụng Hoàng, Vũ Ngọc Lan (2006) có cuỗn Phương pháp trắc nghiệm trong kiểm tra và đo lường kết quả học tập”

Tác giả Phó Đức Hoà có công trình “Xây dựng quy trình đánh giá

tri thức học sinh Tiểu học” và “Lý thuyết trắc nghiệm khách quan và thiết kế bài tập trắc nghiệm ở Tiểu học”

Đối với môn Toán ở trường Tiểu học cũng đã có rất nhiều tác giả viết về phương pháp trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập

như: Trần Diên Hiến, Phạm Đình Thực, Nguyễn Danh Ninh, Đỗ Tiến Đạt

Như vậy trắc nghiệm khách quan đã và đang được sử dụng khá phổ biến trong quá trình dạy học trên thế giới cũng như ở Việt Nam

3 Mục đích nghiên cứu

Từ việc làm rõ cơ sở lí luận của phương pháp trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh, chúng tôi tiến hành tìm hiểu thực trạng việc sử dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan trong quá trình kiếm tra đánh giá kết quả học tập môn Toán lớp 4 ở Tiểu học Trên cơ

sở đó tìm hiểu nguyên nhân và đề xuất những biện pháp nhằm nâng cao kết quả học tập nói chung trong quá trình dạy học

4 Khách thể, đối tượng nghiên cứu

quan trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh lớp 4 khu vực Thị xã Phúc Yên - Tỉnh Vĩnh Phúc

6 Nhiệm vụ nghiên cứu

6.1.Tìm hiểu cơ sở lí luận của phương pháp trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiểu học

6.2 Tìm hiểu thực trạng sử dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan

trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Toán lớp 4 của học sinh một số

trường Tiểu học khu vực Thị xã Phúc Yên

6.3.Tìm hiểu nguyên nhân của thực trạng và đề xuất biện pháp khắc phục

7 Giá thuyết khoa học

Nếu tìm hiểu đúng thực trạng sử dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh lớp 4 và

đề xuất một số biện pháp hợp lí sẽ nâng cao chất lượng kiểm tra, đánh giá nói

riêng và chất lượng dạy - học Toán ở Tiểu học nói riêng

8 Các phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp trò chuyện

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp thống kê toán học

9 Kế hoạch nghiên cứu

- Tháng 10/2009: Nhận đề tài nghiên cứu

- Từ tháng 10/2009 đến tháng 1/2010: Nghiên cứu tài liệu để tìm hiểu cơ

sở lí luận của vấn đề nghiên cứu

-_ Từ tháng 1/2010 đến tháng 4/2010: Tiến hành tìm hiểu thực trạng việc

sử dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết

Nguyễn Thị Lan K32A GDTH 10

quả học tập môn Toán của học sinh lớp 4 ở một số trường Tiểu học khu vục thị xã Phúc Yên

- Thang 4/2010: Phân tích tài liệu, số liệu hoàn thành bản viết lần 1

- Thang 5/2010: Hoan thành khoá luận tốt nghiệp

10 Cấu trúc của khoá luận tốt nghiệp

Phần 1: Mở đầu

Phần 2: Nội dung

Chương 1: Cơ sở lí luận

Chương 2: Môn Toán Tiểu học và vấn đề sử dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Chương 3: Thực trạng việc sử dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Toán lớp 4 của học sinh

một số trường Tiểu học khu vực thị xã Phúc Yên

Phần 3: Kết luận

Nguyễn Thị Lan K32A GDTH lÌ

Phan 2: NOI DUNG Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.1 Một số vấn đề kiểm tra, đánh giá trong quá trình dạy học

1.1.1 Kiếm tra

1.1.1.1 Khái niệm kiểm tra

* Kiểm tra: là thuật ngữ chỉ cách thức hoạt động của giáo viên sử dụng

để thu thập thông tin về biểu hiện kiến thức, kĩ năng và thái độ của học sinh

trong học tập nhằm cung cấp dữ liệu làm cơ sở cho việc đánh giá

Theo từ điển Tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học đo Hoàng Phê chủ biên thì “Kiểm tra là sự xem xét tình hình thực tế để đánh gid, nhan xét”.[523;12]

Theo Trần Bá Hoành thì “việc kiểm tra cung cấp dữ kiện, những thông

tin 14m cơ sở cho việc đánh giá”

* Kiểm tra định tính và định lượng

Kiểm tra theo hướng định tính là phương thức thu thập thông tin về kết

quả học tập và rèn luyện của học sinh bằng cách quan sát và ghi nhận xét dựa

theo các tiêu chí giáo dục

Kiểm tra theo hướng định lượng là phương thức thu thập thông tin về

kết quả học tập của học sinh bằng số như là điểm số hoặc số lần thực hiện của

thân điểm số không có nghĩa về mặt định lượng Ví dụ trong thang điểm 10

không thể nói trình độ của học sinh đạt điểm § là cao gấp đôi học sinh đạt điểm 4

Nguyễn Thị Lan- K32AGDTH l2

+ Kiểm tra trắc nghiệm và tự luận

Phương pháp thi kiểm tra mà chúng ta vẫn thường dùng lâu nay được các chuyên gia gọi là “trắc nghiệm tự luận” Phương pháp mới để đo lường

thành quả học tập của học sinh dựa trên thao tác tư duy lựa chọn được gọi là

trắc nghiệm khách quan Từ “khách quan” ở đây chỉ sự khách quan trong bộc

lộ kiền thức và khách quan trong cách chấm điểm Thuật ngữ “Trắc nghiệm tự

luận” và “Trắc nghiệm khách quan” để phân biệt mang tính hình thức Điều

này không có nghĩa trắc nghiệm tự luận là không khách quan và ngược lại

Tự luận là cho phép tự do tương đối nào đó để trả lời một vấn đề đặt ra nhưng đồng thời đòi hỏi nhớ kiến thức hơn là nhận biết thông tin và phải biết sắp xếp diễn đạt ý kiến một cách chính xác, sáng sủa Bài tự luận trong một

chừng mực nào đó được chấm điểm một cách chủ quan, với người chấm khác nhau điểm số có thể khác nhau Thông thường một bài tự luận gồm ít câu hỏi hơn do đó cần phải có nhiều thời gian đề trả lời một câu hỏi

Trắc nghiệm là một phương pháp khoa học cho phép dùng một loạt những động tác xác định để nghiên cứu một hay nhiều đặc điểm nhân cách,

phân biệt được bằng thực nghiệm với mục tiêu đi tới những mệnh đề lượng

hoá tối đa có thể được về mức độ biểu hiện tương đối của đặc điểm cần nghiên cứu

1.1.1.2 Các phương pháp kiểm tra

* Quan sát, theo dõi học sinh thường xuyên

Quan sát, theo dõi học sinh thường xuyên là phương pháp kiểm tra có

hiệu quả nhất Tuy nhiên nó chỉ được thực hiện tốt trong điều kiện dạy học

mà ở đó học sinh được hoạt động tích cực, chủ động sáng tạo Học sinh được

độc lập làm việc dưới sự hướng dẫn của giáo viên, được phát biếu, được tranh

- Quan sát quá trình: là theo dõi hoặc lắng nghe học sinh đang thực hiện

các hoạt động học tập

- Quan sát sản phẩm: là xem xét sản phẩm học tập của học sinh sau một

hoạt động

* Kiểm tra miệng

- Kiểm tra miệng là một thuật ngữ chỉ hoạt đông đánh giá thường xuyên

và trực tiếp mặt đối mặt giữa giáo viên và học sinh trong mỗi bài mới hoặc

sau một vài bài đã dạy nhằm đo lường một số hành vi thể hiện sự hiểu biết và

khả năng ứng dụng những điều đã học của học sinh

- Mục đích kiểm tra miệng

+ Giáo viên có thể theo dõi sự lĩnh hội và phát triển kiến thức, kĩ năng,

thái độ của học sinh một cách liên tục, nhờ vậy có thể có những biện pháp

điều chỉnh kịp thời quá trình dạy học

+ Giáo viên có thể có được hình ảnh thực sự rõ nét về trình độ của người

học, nhờ vậy có thê động viên, khuyến khích hoặc giúp đỡ học sinh trong học tập

* Kiểm tra viết

- Mục đích: giúp kiểm tra cùng một lúc nhiều học sinh, giúp học sinh

phát triển tư duy, giúp đánh giá tương đối khách quan trình độ học sinh

- Phương pháp đánh giá: đánh giá mức độ nhận biết, thông hiểu và khả năng vận dụng kiến thức của học sinh

- Hình thức tổ chức: kiếm tra 15 phút, kiểm tra viết từ 40 phút trở lên

- Hình thức câu hỏi: tự luận, trắc nghiệm khách quan, kết hợp cả hai Để đảm bảo đánh giá được toàn diện kết quả nhận thức của học sinh sau khi học xong một chủ để, một chương, một học kì hoặc một năm học và đảm bảo độ chính xác tin cậy của kết quả đánh giá thì nên kết hợp cả hai hình thức tự luận

và trắc nghiệm khách quan

Nguyễn Thị Lan - K32AGDTH lđ

1.1.1.3 Các hình thức kiểm tra

* Kiểm tra thường xuyên và kiểm tra định kì

- Kiểm tra thường xuyên: là tiễn hành thu thập thông tin về việc học tập

của học sinh một cách liên tục trong lớp học Các hình thức kiểm tra thường

xuyên dùng để đánh giá những phương diện cụ thể hay những phần của chương trình học

- Kiểm tra định kì là phương thức xem xét kết quả học tập của học tập

của học sinh theo thời điểm

Mục đích là giúp giáo viên biết xem mỗi học sinh đã tiếp thu được gì sau mỗi đơn vị bài học để có thể kịp thời bổ khuyết hay điều chỉnh nội dung và phương pháp dạy học những phân kế tiếp

* Kiểm tra đột xuất chân đoán và kiểm tra tổng kết

- Kiém tra đột xuất chấn đoán: là phương thức xem xét kết quả học tập không theo những thời điểm ấn định trước Kết quả thu được từ các bài kiểm tra đột xuất phản ánh hành vi học tập điển hình của người học, nghĩa là những điều người học làm được trong điều kiện bình thường hay nỗ lực tối đa như trong hình thức kiểm tra tổng kết

- Kiểm tra tông kết: là phương thức xem xét kết quả học tập được thực

hiện vào cuối khoá học, môn học Các kết quả thu được từ kiểm tra tống kết

chỉ ra khả năng của người học có thể đạt là gì khi nỗ nực hết mình cũng như

khi có sự chuẩn bị tối đa Kiểm tra tổng kết còn được gọi là hình thức đánh

giá thành tích học tập của học sinh và có ý nghĩa quan trọng về mặt quản lí 1.1.2 Đánh giá

1.1.2.1 Khái niệm đánh giá: Đánh giá kết quả học tập là thuật ngữ chỉ

quá trình hình thành những nhận định, rút ra những kết luận hoặc đánh giá về

trình độ, phẩm chất của người học hoặc đưa ra những quyết định về việc dạy

Nguyễn Thị Lan- K32AGDTH l5

học dựa trên cơ sở những thông tin đã thu thập được một cách hệ thống trong

quá trình kiểm tra

Như vậy: Đánh giá không còn là sự ghi nhận thực trạng mà còn là đề

xuất những quyết định làm thay đổi thực trạng Vì thế, đánh giá được xem là khâu rất quan trọng, đan xen với khâu lập kế hoạch và triển khai công việc Hiện nay ở tiêu học sử dụng hai hình thức đánh giá:

- Đánh giá bằng nhận xét: Là giáo viên đưa ra những phân tích hoặc

những phán đoán về học lực hoặc hạnh kiểm của người học bằng cách sử dụng các nhận xét được rút ra từ việc quan sát các hành vi hoặc sản phẩm học

tập của học sinh theo những tiêu chí cho trước Các môn đánh giá bằng nhận xét đánh giá theo hai mức:

+ Loại hoàn thành (A): Đạt được yêu cầu cơ bản về kiến thức và kĩ năng

của môn học được nêu trong số theo dõi kết quả kiểm tra và đánh giá học sinh

ở từng lớp Học sinh đạt được mức hoàn thành khi có từ 50% số nhận xét trở lên trong từng kì học hay cả năm học Những học sinh đạt loại hoàn thành nhưng có biểu hiện rõ về năng lực học tập môn học, đạt 100% số nhận xét

trong từng kì học hay cả năm học được đánh giá là hoàn thành tốt (A+)

+ Loại chưa hoàn thành (B): học sinh chưa hoàn thành khi chưa thực

hiện được những yêu cầu cơ bản về kiến thức, kĩ năng của môn học

- Đánh giá bằng điểm số: là sử dụng những mức điểm khác nhau trên một thang điểm để chỉ ra những mức độ về kiến thức, kĩ năng mà học sinh đã thé hiện được một hoạt động hoặc sản phẩm học tập

1.1.2.2 Các kĩ thuật đánh giá

- Quan sát: Là kĩ thuật đánh giá thông dụng nhất, giáo viên quan sát việc học tập và hành vi của học sinh trong và ngoài lớp học Trên cơ sở đó đưa ra những đánh giá của mình

- Ghi chép hàng ngày của giáo viên qua bình luận mô tả do giáo viên theo dõi, nhận thấy về những hành vi đáng chú ý của học sinh

- Cho điểm: Điểm số phản ánh kết quả học tập của học sinh, đồng thời cũng phản ánh cả kết quả giảng dạy của giáo viên Muốn có sự phản ánh chính xác, người giáo viên cần có thái độ khách quan và tỉnh thần trách nhiệm cao trong việc cho điểm học sinh Không nên quá dễ dãi khi cho điểm cũng như thiên vị giữa các học sinh Điều đó sẽ ánh hưởng xấu tới kết quả học tập

1.1.3 Quan hệ giữa kiếm tra và đánh giá

Kiểm tra và đánh giá là hai khâu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng hiệu quả của giáo dục và hai khâu này có quan hệ biện chứng với nhau, luôn song hành cùng nhau Kiểm tra cung cấp những dữ kiện những thông tin làm cơ sở cho việc đánh giá

Hiệu quả của kiểm tra càng bộc lộ rõ nếu có kèm theo sự đánh giá đúng mức và công bằng của thầy giáo và tập thể học sinh Có đánh giá phân tích

kết quả của kiểm tra, giáo viên mới biết được sự phù hợp hay không phù hợp giữa tình trạng kiến thức, kĩ năng của học sinh với tiêu chuẩn đã xác định một

cách khách quan, qua đó nhằm xác định thực trạng tính cách, năng lực cũng như sự tiến bộ của học sinh Đồng thời qua đó, giáo viên cũng nắm được kết quả của việc kiểm tra, thấy được bài kiểm tra có vừa sức với học sinh không

Từ đó giáo viên có thể điều chỉnh, tìm những phương pháp hữu hiệu hơn Như vậy cơ sở quan trọng để đánh giá là bài kiểm tra nhưng ngoài ra giáo viên còn phải căn cứ vào quá trình theo dõi học sinh thì mới đánh giá

Nguyễn Thị Lan- K32AGDTH l7

đúng thực chất năng lực của học sinh đó Vì vậy mà hai học sinh cùng đạt

điểm số như nhau nhưng có thế được giáo viên đánh giá khác nhau

Tóm lại, kiểm tra cung cấp tài liệu cho đánh giá, còn đánh giá là thể hiện hiệu quả của kiểm tra Vì vậy trong quá trình dạy học, khâu kiểm tra đánh giá

kết quả học tập của học sinh có tầm quan trọng đặc biệt, nó đảm bảo cho hoạt

động đào tạo luôn đi theo quỹ đạo đã định, đảm bảo kết quả đào tạo tối ưu 1.1.4 Vai trò của kiếm tra, đánh giá

1.1.4.1 Đối với học sinh

Việc kiểm tra đánh giá có hệ thống và thường xuyên cung cấp kịp thời những thông tin “liên hệ ngược trong” giúp người học tự điều chỉnh hoạt động học

Về mặt giáo dưỡng: Kiểm tra, đánh giá chỉ cho mỗi học sinh thấy mình

đã tiếp thu được những điều vừa học đến mức độ nào, còn những lỗ hồng nào

cần phải bổ khuyết trước khi bước vào phần mới của chương trình học tập, có

cơ hội để nắm chắc những yêu cầu cụ thể đối với từng phần của chương trình

học tập đó

Về mặt phát triển năng lực nhận thức: Thông qua kiểm tra, đánh giá học sinh có điều kiện để tiến hành các hoạt động trí tuệ: ghi nhớ, tái hiện, chính

xác hoá, khái quát hoá, hệ thống hoá kiến thức Nếu việc kiểm tra, đánh giá

chú trọng phát huy trí thông minh, học sinh có thuận lợi để phát triển năng lực, thông minh sáng tạo, linh hoạt vận dụng kiến thức đã học để giải quyết những tình huống thực tế

Về mặt giáo dục: Kiểm tra, đánh giá nếu được tổ chức nghiêm túc sẽ

giúp học sinh nâng cao tỉnh thần trách nhiệm trong học tập, ý chí vươn lên đạt những kết quả cao hơn, củng cô lòng tự tin vào khả năng của mình, nâng cao tính tự giác khắc phục chủ quan tự mãn

Nguyễn Thị Lan K32A GDTH lŠ

1.1.4.2 Đối với giáo viên

Việc kiểm tra, đánh giá học sinh cung cấp cho giáo viên những thông tin

“liên hệ ngược ngoài” giúp người dạy điều chỉnh hoạt đông dạy

Kiểm tra, đánh giá kết hợp với theo dõi thường xuyên, tạo điều kiện cho giáo viên nắm vững một cách cụ thể và khá chính xác năng lực và trình độ

của mỗi học sinh trong lớp mình phụ trách để có biện pháp giúp đỡ riêng thích hợp đối với học sinh giỏi và học sinh kém qua đó nâng cao chất lượng học tập chung của cả lớp

Kiểm tra, đánh giá được tiến hành một cách công phu không chỉ cung cấp cho giáo viên những thông tin về trình độ chung của cả lớp mà còn giúp giáo viên nắm được những học sinh có tiến bộ rõ rệt hoặc sút kém đột ngột để động viên hoặc giúp đỡ kịp thời Người giáo viên có trách nhiệm và kinh nghiệm thường xem kiểm tra, đánh giá như một biện pháp cá nhân hoá dạy

học, giúp cho học sinh tự đánh giá để tự quyết định cách học cho phù hợp với

mình

Kiểm tra, đánh giá tạo cơ hội cho giáo viên xem xét hiệu quả của những cải tiến nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học mà mình đang theo đuổi, nhất là đối với những giáo viên tâm huyết muốn hoàn thiện việc dạy học của mình bằng con đường thực nghiệm nghiên cứu khoa học giáo dục

1.1.4.3 Đối với cán bộ quản lí giáo dục

Kiểm tra, đánh giá học sinh cung cấp cho cán bộ quản lí giáo dục các cấp những thông tin cơ bản về thực trạng dạy và học trong mỗi đơn vị giáo dục, từ đó đề xuất giải pháp thích hợp về điều chỉnh chương trình và tài liệu học tập, về phương pháp dạy học, về các phương tiện và thiết bị dạy học để

cải thiện chất lượng học tập của học sinh

1.2 Kiểm tra, đánh giá bằng trắc nghiệm khách quan

1.2.1 Khái niệm

Nguyễn Thị Lan K32A GDTH 12

Trắc nghiệm là một công cụ hay qui trình có hệ thống nhằm đo lường

mức độ cá nhân đạt được trong một lĩnh vực cụ thể nào đó (Gronlund, 1981)

[17; 8]

Có nhiều loại trắc nghiệm khác nhau tuỳ thuộc vào các tiêu chí lựa chọn

để phân loại như: nội dung, cách làm, cơ chế và cơ cầu làm cơ sở cho phương

pháp trắc nghiệm Có thể phân thành hai loại chính: trắc nghiệm tâm lí và trắc nghiệm giáo dục

- Trắc nghiệm tâm lí: chủ yếu để kiểm tra tư duy, tiềm năng của con người

- Trắc nghiệm giáo dục: mang tính chất ứng dụng, nhằm đánh giá năng lực thực tế của người học

Trắc nghiệm giáo dục được phân thành trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan

Trắc nghiệm khách quan thường bao gồm nhiều mệnh đề, câu hỏi hay

mô hình (tranh, ảnh, sơ đồ) và được trả lời bằng các dấu hiệu đơn giản, hay một từ, cụm từ, đôi khi là các con số

Trắc nghiệm khách quan mang tính qui ước vì hệ thống đánh giá bằng điểm mang tính khách quan, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của người đánh giá

1.2.2 Phân biệt trắc nghiệm khách quan và trắc nghiệm tự luận

1.2.2.1 Trắc nghiệm tự luận

Trắc nghiệm tự luận là bài kiểm tra (theo cách hiểu truyền thống) Trong

đó nhà sư phạm đưa ra một hoặc nhiều yêu cầu, đôi khi là bài toán nhận thức

và đòi hỏi người học phải phân tích các yêu cầu hoặc giải quyết bài toán Trắc nghiệm tự luận kiểm tra, đánh giá được quá trình tư duy đi đến kết quả của người học, giúp hình thành và rèn luyện kĩ năng trình bày văn bản đồng thời phát huy tối đa khả năng phân tích và vốn sống của người học Với

Nguyễn Thị Lan - K32AGDTH 20

trắc nghiệm tự luận, nhà sư phạm dễ ra câu hỏi kiểm tra và hạn chế khả năng

đoán mò của người học

Tuy nhiên, bên cạnh đó trắc nghiệm tự luận cũng có những hạn chế nhất

định Câu hỏi trong trắc nghiệm tự luận thường mang tính áp đặt, nội dung không đa dạng phong phú Trong cùng một thời gian lượng kiến thức kiểm tra

được ít, mất nhiều thời gian làm bài kiểm tra và đặc biệt là hạn chế tính khách

quan trong đánh giá

Một bài trắc nghiệm khách quan thường bao gồm nhiều mệnh đề, câu

hỏi hay mô hình (tranh ảnh, sơ đồ ) và được trả lời bằng các dấu hiệu đơn

giản, hay một từ, một cụm từ, đôi khi là các số Trắc nghiệm khách quan mang tính quy ước vì hệ thống đánh giá bằng điểm mang tính khách quan, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của người đánh giá

1.2.2.2 So sánh trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan

Trắc nghiệm khách quan hay tự luận đều nhằm một mục đích duy nhất

là đánh giá kết quả giáo dục của người học Giữa chúng có sự khác biệt song

cũng có những điểm tương đồng và sự khác biệt giữa hai khái niệm này chỉ

mang tính tương đối

e© Giống nhau

- Do luong va đánh giá được các kết quả giáo dục của người học

Nguyễn Thị Lan- K32AGDTH ?l

- Nhằm mục đích kiểm tra trình độ nhận thức hiện có của người học, tạo cho người học sự hứng thú trong học tập

- Két qua đánh giá của trắc nghiệm khách quan và trắc nghiệm tự luận, nếu khách quan luôn đủ độ tin cậy

® Khác nhau

Trắc nghiệm khách quan Trac nghiệm tự luận

- Người học phải lựa chọn câu

trả lời phù hợp nhất trong số các câu

trả lời cho sẵn

- Câu hỏi mang tính hành động,

áp dụng

- Trắc nghiệm khách quan đòi

hỏi những câu trả lời ngắn gọn

- Chất lượng của bài trắc nghiệm

phụ thuộc chủ yếu vào người xây

dựng bài trắc nghiệm

- Điểm số đánh giá của bài trắc

nghiệm phụ thuộc chủ yếu vào người

xây dựng bài trắc nghiệm

- Đánh giá được nhiều học sinh

trong thời gian ngắn

- Nội dung đánh giá đa dạng và

rộng

- Chỉ đánh giá được kết quả mà

không kiểm soát được quá trình tư

duy để đi đến kết quả của người học

- Người học phải tự thiệt kê câu trả lời và diễn tả nó bằng ngôn ngữ của bản thân

- Câu hỏi mang tính áp đặt, chủ yếu là học thuộc

- Trắc nghiệm tự luận đòi hỏi

người học phải suy nghĩ, phân tích

và trình bày đủ ý

- Chất lượng của bài tự luận

phụ thuộc vào người đánh giá

- Điểm số đánh giá của bài tự

luận được kiểm soát chủ yếu bởi

- Đánh giá được kết quả và

kiểm soát được quá trình tư duy để

đi đến kết quả của người học

Nguyễn Thị Lan K32AGDTH 22

1.2.3 Ưu - nhược điểm của trắc nghiệm khách quan

1.2.3.1 Ưu điểm

- Trong một thời gian nhất định, có thể kiểm tra một lượng thông tin lớn

đối với người học

- Người học hứng thú trong quá trình kiểm tra, đánh giá

- Kiểm tra kiến thức một cách toàn diện đối với người học

- Khách quan hoá quá trình kiểm tra, đánh giá

- Kích thích tính sáng tạo, linh hoạt của người học

1.2.3.2 Nhược điểm

- Mat nhiều thời gian khi soạn bài trắc nghiệm khách quan

- Do kĩ thuật xây dựng trắc nghiệm có sẵn các phương án trả lời nên nhiệm vụ của người học chỉ là lựa chọn ra câu trả lời phù hợp Việc đánh giá kết quả học tập của các phương án mà người học lựa chọn, trong khi quá trình

tư duy dé đi đến kết quả lại ấn sau câu trá lời hoặc lựa chọn đó Chính vì vậy, trắc nghiệm khách quan chỉ đánh giá kết quả chứ không đánh giá được quá trình tư duy để đi đến kết qua

- Trong quá trình làm bài, một phần tính ngẫu nhiên, đoán mò vẫn xen vào trong tư duy của người học

1.2.4 Các loại trắc nghiệm khách quan

1.2.4.1 Trắc nghiệm Đúng — Sai

- Trắc nghiệm Đúng — Sai là trắc nghiệm đưa ra từ một đến hai mệnh đề

(câu hỏi) và yêu cầu người học lựa chọn mệnh dé nao đúng, mệnh dé nao sai + Trac nghiệm có một mệnh đề, yêu cầu người học điền đúng hoặc sai

+ Trắc nghiệm có hai mệnh đề, nếu một mệnh đề đúng (Ð) thì mệnh đề còn lại là sai (S)

Nguyễn Thị Lan_- K32AGDTH 23

- Hạn chế của trắc nghiệm Đúng — Sai là ở chỗ tính ngẫu nhiên, may rủi

xen lẫn trong tư duy của người học Có thé dat nhiéu ménh đề (câu hỏi) trong một bài trắc nghiệm để giảm hạn chế của bài kiểm tra

- Yêu cầu khi viết trắc nghiệm Đúng — Sai: Câu viết phải ngắn gọn, rõ ràng, câu hỏi phải xếp chính xác là đúng hay sai:

+ Câu dẫn là một câu hỏi hay một câu bỏ lửng tạo cơ sở để lựa chọn

+ Phần lựa chọn gồm nhiều phương án trả lời Người học sẽ chọn một

phương án trả lời duy nhất đúng (hay đúng nhất), những phương án còn lại là phương án nhiễu (phương án sai)

- Ưu điểm: Trắc nghiệm Lựa chọn có nhiều ưu điểm như: độ tin cậy cao,

yếu tố ngẫu nhiên thấp, đảm bảo độ giá trị, có thể đo được khả năng của người học như : nhớ, thông hiểu, áp dụng, phân tích, tống hợp Với trắc nghiệm Lựa chọn, tính tương đối khi lựa chọn của người học thay thế cho tính tuyệt đối trong trắc nghiệm Đúng — Sai, do đó đảm bảo tính phân hoá cao trong kiểm tra, đánh giá Chính vì vậy, trắc nghiệm Lựa chọn là loại trắc

nghiệm được sử dụng nhiều nhất ở Tiểu học hiện nay

- Yêu cầu khi thiết kế trắc nghiệm Lựa chọn: Khi soạn trắc nghiệm Lựa chọn cần phải diễn đạt rõ ràng, đơn giản và dễ hiểu Phần câu dẫn đôi khi là

câu hỏi hoặc câu nhận định chưa hoàn chỉnh Các phương án trả lời phải cùng một cách viết và gần giống nhau để tăng độ “nhiễu”, đồng thời phương án

“nhiễu” cần được diễn đạt sao cho hợp lí và cảm giác có độ tin cậy cao Các

Nguyễn Thị Lan- K32A GDTH ?Ẻ

phương án lựa chọn được sắp xếp ngẫu nhiên, không theo một trình tự logic nào cả

1.2.4.3 Trắc nghiệm Nối cột

- Trắc nghiệm Nối cột (hay còn gọi là trắc nghiệm ghép đôi, đối chiếu cặp đôi) là loại trắc nghiệm mà nhà sư phạm đưa ra các mệnh đề ở các cột

khác nhau (thường là hai cột A và B) trong đó sỐ các mệnh đề có thể tương

đương hoặc không tương đương, từ đó yêu cầu người học nối hai mệnh đề ở hai cột tương ứng ở hai cột theo yêu cầu đề ra

- Trắc nghiệm dạng này bao gồm hai dãy thông tin gọi là câu dẫn và câu

dap (cot A và cột B) Ở Tiểu học thường hai dãy thông tin này có số mệnh đề

bằng nhau (cân bằng) hoặc không bằng nhau chứa đựng một nội dung theo

yêu cầu đề bài Nhiệm vụ của người học là nối (hay ghép) các nội dung của hai cột lại cho thích hợp

- Ưu, nhược điểm của trắc nghiệm Nối cột

+ Ưu điểm của loại này là dễ thiết kế va sử dụng trắc nghiệm; yếu tố may rủi, ngẫu nhiên giảm hẳn

+ Nhược điểm là mắt nhiều thời gian cho việc thiết kế và xây dựng câu trắc nghiệm

- Yêu cầu khi thiết kế trắc nghiệm Nối cột: Khi soạn trắc nghiệm Nối cột

cần phải sắp xếp nội dung của hai dãy một cách rõ ràng, mang tính đồng nhất,

các mệnh đẻ nên được sắp xếp một cách ngẫu nhiên

1.2.4.3 Trắc nghiệm Điền khuyết

- Các đạng trắc nghiệm Điền khuyết:

+ Câu trả lời ngắn: Tra lời theo yêu cầu của bài bằng một từ hay cụm từ (đôi khi là các con số) cho một câu hỏi (mệnh đề yêu cầu) trực tiếp hay một câu nhận định chưa đầy đủ

Nguyễn Thị Lan- K32AGDTH 25

+ Câu điền khuyết thiếu: Được trình bày đưới hình thức một câu phát biểu chưa đầy đủ (câu chưa hoàn thiện) và yêu cầu người học điền vào chỗ trống cụm từ hoặc con số cho trước hoặc không cho trước để được một câu hoàn thiện

Các phương án trả lời là các từ, cụm từ, các con số cho trước có thể

tương đương hoặc không tương đương với số lượng chỗ trống Nếu các từ, cụm từ không cho trước thì đó phải là các từ, cụm từ có nghĩa trong thực tế

- Tinh ưu việt của trắc nghiệm này là tạo cơ hội để người học trả lời các

vấn đề đặt ra nên phát huy được tính sáng tạo Hạn chế hoặc triệt tiêu tính

may rủi, đoán mò vì người học phải nhớ lại hoặc nghĩ ra câu trả lời

1.2.4.5 Trắc nghiệm Mô hình

- Trắc nghiệm mô hình (trắc nghiệm tranh ảnh hay sơ đồ) là loại trắc

nghiệm trong đó nhà sư phạm đưa ra mô hình dạy học (tranh ảnh vật thật, sơ

đồ, biểu đồ, bản đồ .) chưa hoàn thiện, chưa nêu được nội dung của mệnh đề hoặc đoạn văn Từ đó yêu cầu người học phải hoàn thiện mô hình dạy học này sao cho mệnh đề và đoạn văn của mô hình trở nên có nghĩa

- Khái niệm mô hình ở đây được hiểu theo nghĩa rộng là sơ đồ, bản đồ,

biểu đồ, tranh ảnh, hình vẽ Loại câu trắc nghiệm này sử dụng hình thức và

kĩ thuật xây dựng của các loại trắc nghiệm trên đặc biệt là trắc nghiệm Lựa chọn và trắc nghiệm Điền khuyết, Song có sự hỗ trợ và thé hién bang các mô hình day học (tranh ảnh, hình vẽ, sơ đồ ) Do đó khi thiết kế trắc nghiệm mô

hình cần phải phản ánh đầy đủ và chính xác các yêu cầu về kĩ thuật xây dựng

của các trắc nghiệm đã nêu Có thé nói đây là loại trắc nghiệm khó soạn nhất

trong năm dạng trắc nghiệm đã đề cập

- Tính ưu việt của loại trắc nghiệm này là khả năng hệ thống hoá, khái

quát hoá nội dung bài học, phát triển tư duy cho người học, hơn nữa lại rất

phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của học sinh Tiểu học vì nhận thức của các

em chủ yếu là nhận thức cảm tính

Trong giáo dục ở Tiêu học hiện nay, trắc nghiệm mô hình được sử dụng chưa nhiều, tuy nhiên dạng trắc nghiệm này thích ứng và phù hợp với người

học

1.2.5 Qui trình kiểm tra, đánh giá bằng trắc nghiệm khách quan

- Xác định rõ mục đích kiểm tra, đánh giá

- Xác định hệ thống tiêu chuẩn kiểm tra đánh giá tri thức người học

- Xác định hình thức kiểm tra, đánh giá

- Thiết kế các câu hỏi trắc nghiệm khách quan

- Xây dựng đáp án và biểu điểm

- Đánh giá kết quả làm bài của học sinh

1.2.6 Kĩ thuật xây dựng trắc nghiệm khách quan

1.2.6.1.Độ phân biệt

® Khái nệm

- Độ phân biệt: một câu trắc nghiệm có độ phân biệt tức là có khả năng

phân biệt được người học giỏi và người học kém theo mục đích đặt ra của bài trắc nghiệm

- Độ phân biệt được thê hiện: số người trả lời đúng ( nhóm người đạt

điểm cao của toàn bài trắc nghiệm) nhiều hơn so với những người trả lời sai

(nhóm người đạt điểm thấp của toàn bài trắc nghiệm) theo tiêu chí của bài trắc

- D: Độ phân biệt

- C: Số người trả lời đúng của nhóm cao (gồm những người đạt điểm cao của toàn bài trắc nghiệm tính từ trên xuống, chiếm 27% số người tham gia làm bài trắc nghiệm — con số 27% là mặc định , đã được các nhà toán học nghiên cứu và chỉ dẫn)

~T: Số người trả lời đúng bài trắc nghiệm ấy của nhóm thấp (gồm những

người đạt điểm thấp của toàn bài trắc nghiệm tính từ dưới lên, chiếm 27%

tổng số người tham gia làm bài trắc nghiệm)

- n: Số người của mỗi nhóm (nhóm cao va nhóm thấp có số người như

Số người trong nhóm cao đạt số câu trả lời đúng của trắc nghiệm ít

hơn số người làm đúng của bài trắc nghiệm đó trong nhóm thấp: D<0

+ Chỉ số phân biệt D và đánh giá câu trắc nghiệm

- Nếu D> 0,4: rat tốt

- Nếu 0,3 <D < 0,39: tốt

- Nếu 0,2 <D <0,29: bình thường

- Nếu D < 0,19: kém, phải loại bỏ

1.2.6.2 Độ khó của câu trắc nghiệm

® Ðo lường độ khó của câu trắc nghiệm

Nguyễn Thị Lan K32A GDTH ?

Đo lường độ khó của câu trắc nghiệm là đo tỉ lệ phần trăm số người tra lời đúng câu trắc nghiệm ấy Tỉ lệ phần trăm được gọi là trị số P

- Chỉ số độ khó của bài trắc nghiệm càng nhỏ thì mức độ khó càng cao

- Độ khó vừa phải của câu trắc nghiệm, được tính theo công thức sau:

- E: Tỉ lệ điểm may rủi, được tính bằng công thức:

E= 100: (Số lưa chọn trong mỗi câu)

* Độ khó của cả bài trắc nghiệm

- Độ khó bài trắc nghiệm < độ khó vừa phải: bài trắc nghiệm là khó so

+ Bài trắc nghiệm dễ - người học không làm được - điểm số đạt được sẽ chụm ở phần điểm cao: độ phân biệt kém

+ Bài trắc nghiệm khó - người học không làm được - điểm số chụm ở

phần điểm thấp: độ phân biệt kém

+ Bài trắc nghiệm có độ khó trung bình - điểm số thu được sẽ dàn trải và rộng: độ phân biệt tốt

- Xác định độ khó của bài trắc nghiệm: đối chiếu điểm số trung bình của bài trắc nghiệm với điểm số trung bình lí tưởng Điểm trung bình lí tưởng là trung bình cộng của điểm số tối đa có thê có được và điểm may rủi mong đợi Điểm may rủi mong đợi bằng số câu hỏi của bài trắc nghiệm chia cho số lựa

chọn của mỗi câu

1.2.6.2 Độ giá trị và độ tin cậy

- Độ giá trị là khái niệm cho biết mức độ mà một bài trắc nghiệm đo được đúng cái định đo Độ giá trị đề cập đến tính hiệu quả trong việc đạt được những mục đích xác định của bài trắc nghiệm

- Độ tin cậy là khái niệm cho biết bài trắc nghiệm khi đo ổn định đến mức nào Như vậy, độ tin cậy là mức độ chính xác của phép đo Xét về mặt lí

thuyết, độ tin cậy có thê được xem như là một số đo về sự sai khác giữa điểm

số quan sát được và điểm số thực Trong đó:

+ Điểm số quan sát được là điểm số trên thực tế người học đã có được

(điểm số của một bài trắc nghiệm trong nhiều bài)

+ Điểm số thực là điểm số lí thuyết mà người học sẽ phải có nếu phép

đo lường không mắc sai số Điểm số thực được ước tính trên cơ sở điểm số quan sát được

Bài trắc nghiệm có thể nói là không tin cậy khi điểm số quan sát được

lệch khỏi điểm số thực với phạm vi lớn

Nguyễn Thị Lan - K32A GDTH °0

1.2.7 Yêu cầu sư phạm của đề kiểm tra trắc nghiệm khách quan 1.2.7.1 Những yêu cầu đối với việc kiểm tra

- Đảm bảo tính khách quan: Tính khách quan là sự phù hợp giữa kết quả

kiểm tra với chất lượng học tập thực tế của học sinh

- Đảm bảo tính phát triển: Thông qua kiểm tra, học sinh có thể xác định

được chất lượng thực tại của mình về trình độ kiến thức, kĩ năng, kĩ xảo, từ đó

học sinh có hướng phấn đấu học tập, phát triển được tư duy, thái độ học tập của mình

- Đảm bảo tính cá biệt: Ta đã biết quá trình dạy học mang tính cá biệt do

vậy việc kiểm tra, đánh giá học sinh phải đảm bảo tính cá biệt của hoc sinh Việc kiểm tra phải tiến hành đối với từng học sinh và lấy kết quả thực, tuyệt

đối không lấy thành tích chung cả lớp, tô, nhóm thay thế cho việc kiểm tra

từng người

- Đảm bảo tính toàn diện: Tính toàn diện thé hién viéc kiểm tra của giáo

viên phải phản ánh đầy đủ các mặt hoạt động nhận thức của học sinh Đó là:

kiến thức, kĩ năng, thái độ thể hiện ở việc kiểm tra về:

+ Số lượng, chất lượng tri thức

+ Khả năng phát triển trí tuệ, năng lực hành động của học sinh

+ Hứng thú học tập, thời gian hoàn thành và hiệu quả công việc

- Đảm bảo tính hệ thống: Việc kiếm tra phải được tiến hành thường

xuyên và có tính hệ thống để phản ánh đúng thực trạng kết quả và điều chỉnh

nhận thức, động cơ học tập, hứng thú học tập của học sinh

1.2.7.2.Những yêu cầu sư phạm của đề kiểm tra

-_ Câu hỏi phải rõ ràng, chính xác, tránh dẫn tới hiểu lầm ở học sinh

- Đảm bảo tính mục tiêu: Đối với mỗi bài học, mỗi chương, mỗi phan, mỗi lớp đều có mục tiêu cụ thê Vì vậy, kiểm tra phải hướng đến mục tiêu cụ

thể của từng bài, chương, phần, lớp

Nguyễn Thị Lan K32AGDTH 3l

- Đảm bảo tính vừa sức

- Đảm bảo tính phân hoá: Để đánh giá chính xác trình độ của mỗi học sinh thì đề kiểm tra phải có sự phân hoá Trong đề kiểm tra có các yêu cầu ở

mức độ khác nhau (biết, hiểu, vận dụng)

- Đảm bảo thời gian: Đề kiểm tra phải chú ý đến thời gian làm bài của học sinh, tránh quá thừa hoặc quá thiếu thời gian làm bài

Tóm lại: Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh là một khâu có

vai trò rất quan trọng trong quá trình dạy học Toán nói chung, dạy học Toán ở Tiểu học nói riêng Vì vậy để đảm bảo nâng cao chất lượng hiệu quả của quá

trình dạy học cần đối mới công tác kiểm tra, đánh giá, phải kết hợp hình thức

kiểm tra truyền thống và kiểm tra trắc nghiệm khách quan Qua đó góp phần nâng cao chất lượng dạy - học trong nhà trường

Chương 2: MÔN TOÁN LỚP 4 VÀ VẤN ĐÈ SỬ DỤNG PHƯƠNG PHAP TRAC NGHIEM KHACH QUAN TRONG KIEM TRA,

DANH GIA KET QUA HOC TAP CUA HOC SINH

2.1 Môn Toán ở Tiếu học

2.1.1 Vị trí, vai trò của môn Toán

Trong các môn học ở Tiểu học, môn Toán có vị trí, vai trò quan trọng vì

các kiến thức, kĩ năng môn Toán có nhiều ứng dụng trong đời sống, trong học tập Môn Toán còn giúp học sinh nhận biết những mối quan hệ về số lượng và hình dạng không gian trong thế giới hiện thực Ngoài ra, nó còn góp phần rèn luyện phương pháp suy nghĩ, suy luận, phát triển trí thông minh và hình thành các phẩm chất tốt đẹp của con người lao động mới

2.1.2 Mục tiêu của môn Toán Tiểu học

- Về kiến thức: có những kiến thức cơ bản, ban đầu về số học, các số tự

nhiên, phân số, số thập phân, các đại lượng thông dụng, một số yếu tố hình học và thống kê đơn giản

- Về kĩ năng: hình thành kĩ năng thực hành tính, đo lường, giải bài toán

- Về thái độ: bước đầu phát triển năng lực tư duy, khả năng suy luận hợp

lí, cách giải quyết vấn đề khoa học

2.1.3 Nội dung, chương trình môn Toán ở Tiểu học

- Chương trình môn Toán ở Tiểu học bao gồm 5 tuyến kiến thức: số học,

đại lượng và đo đại lượng, yếu tố hình học, yếu tố thống kê, mô tả, giải bài toán

- Nội dung chương trình môn Toán đã quán triệt được tư tưởng của Toán

học hiện đại và phù hợp với giai đoạn phát triển của học sinh Tiểu học

- Các kiến thức, kĩ năng được hình thành chủ yếu bằng hoạt động thực hành luyện tập

Nguyễn Thị Lan K32AGDTH 33

2.2 Môn Toán lớp 4 với vấn đề sử dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập

2.2.1 Đặc điểm của môn Toán lớp 4

2.2.1.1 Toán 4 mở đầu cho giai đoạn mới của dạy học Toán ở Tiểu học Quá trình dạy học Toán trong chương trình Tiểu học được chia thành hai

giai đoạn: giai đoạn các lớp 1,2,3 và giai đoạn các lớp 4,5

- Giai đoạn các lớp 1,2,3 là giai đoạn học tập cơ bản Học sinh chủ yếu

chỉ nhận biết các khái niệm ban đầu, đơn giản qua các ví dụ cụ thể với sự hỗ

trợ của các vật thực hoặc mô hình, tranh ảnh Do đó chủ yếu chỉ nhận biết

“cái toàn thể, cái riêng lẻ” chưa làm rõ được các mối quan hệ, các tính chất

của sự vật, hiện tượng

- Giai đoạn các lớp 4,5 có thể coi là giai đoạn học tập sâu (so với giai

đoạn trước) Học sinh vẫn học tập các kiến thức, kĩ năng cơ bản của môn

Toán nhưng ở mức sâu hơn, khái quát hơn, tường minh hơn Nhiều nội dung

Toán học có thể coi là trừu tượng khái quát đối với học sinh ở giai đoạn các lớp 1,2,3 thì đến các lớp 4,5 lại trở nên cụ thể, trực quan và được dùng làm chỗ dựa (cơ sở để học các nội dung mới) Do đó tính trừu tượng khái quát của

nội dung môn Toán các lớp 4,5 được nâng lên một bậc (so với các lớp 1,2,3)

Học sinh có thể nhận biết và vận dụng một số tính chất của số, phép tính, hình

học ở dạng khái quát hơn

Một trong những đổi mới trong dạy học Toán ở giai đoạn các lớp 4,5 của chương trình Tiểu học là không quá nhắn mạnh lí thuyết và tính hàn lâm như trước mà cố gắng tạo điều kiện để tỉnh giản nội dung, tăng hoạt động thực hành, vận dụng, tăng chất liệu thực tế trong nội dung Tiếp tục phát huy dạy

học dựa vào học sinh để phát triển năng lực trí tuệ cá nhân và hợp tác trong nhóm với sư hỗ trợ có mức độ của thiết bị học tập

Nguyễn Thị Lan- K32A GDTH = *4