HỆ THỐNG QUẢN lý môi TRƯỜNG theo tiêu chuẩn ISO 14001 2004

HỆ THỐNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG THEO TIÊU CHUẨN ISO 14001:2004 GIẢI PHÁP HIỆU QUẢ VỀ KINH TẾ VÀ MÔI TRƯỜNG CHO CÁC DOANH NGHIỆP Giúp các tổ chứccá nhân nắm bắt được các yêu cầu pháp lý và các yêu cầu khác về môi trường áp dụng cho doanh nghiệp Tìm hiểu các yêu cầu của ISO 14001 và cách thức đáp ứng các yêu cầu này Nắm được quá trình xây dựng và chứng nhận hệ thống quản lý môi trường

HỆ THỐNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG

THEO TIÊU CHUẨN ISO 14001:2004

GIẢI PHÁP HIỆU QUẢ VỀ KINH TẾ VÀ MÔI TRƯỜNG

CHO CÁC DOANH NGHIỆP

Mục đích khóa học

1. Giúp các tổ chức/cá nhân nắm bắt được các yêu cầu pháp lý và các yêu cầu

khác về môi trường áp dụng cho doanh nghiệp

2. Tìm hiểu các yêu cầu của ISO 14001 và cách thức đáp ứng các yêu cầu này

3. Nắm được quá trình xây dựng và chứng nhận hệ thống quản lý môi trường

PHẦN I

TỔNG QUAN VỀ ISO VÀ BỐI CẢNH MÔI

TRƯỜNG

Lịch sử ISO

• International Organisation for Standardisation (ISO)

• Thành lập 23/2/1947, trụ sở tại Geneva

• Trên 160 quốc gia thành viên

• Ban hành trên 17.500 tiêu chuẩn quốc tế

• Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng là đại diện

của Việt Nam tại ISO

Các tiêu chuẩn hệ thống quản lý

• ISO9001 Hệ thống quản lý chất lượng – Các yêu cầu

Các tiêu chuẩn hệ thống quản lý

• ISO/TS 16949 Hệ thống quản lý chất lượng Yêu cầu cụ thể đối với việc áp

dụng ISO 9001:2000 trong các nhà sản xuất ô tô và các tổ chức cung cấp linh kiện liên quan

Các tiêu chuẩn hệ thống quản lý

• TL 9001 Telecoms (QuEST)

Các tiêu chuẩn hệ thống quản lý

• AS 9001 Aerospace Basic Quality System

Các tiêu chuẩn hệ thống quản lý

• ISO/TS 29001:2003 Công nghiệp dầu mỏ, hóa dầu và khí tự nhiên - Hệ

thống quản lý chất lượng chuyên ngành - Yêu cầu đối với các tổ chức cung cấp sản phẩm và dịch vụ

Các tiêu chuẩn hệ thống quản lý

• ISO 27001 Hệ thống quản lý an ninh thông tin - Các yêu cầu

Các tiêu chuẩn hệ thống quản lý

• ISO/IEC 17025 Yêu cầu chung về năng lực của PTN và hiệu chuẩn

• ISO 15189 PTN Y tế - Yêu cầu cụ thể về chất lượng và năng lực

Các tiêu chuẩn hệ thống quản lý

• ISO 13485:2003 Thiết bị y tế Hệ thống quản lý chất lượng - Yêu cầu cho

các mục đích pháp lý

Các tiêu chuẩn hệ thống quản lý

• ISO 22000 Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm

- Giảm thiểu tối đa nhiễm độc thực phẩm

- Tăng niềm tin của khách hàng đối với sản phẩm

- Đáp ứng yêu cầu của các thị trường lớn như Mỹ, EU, Japan

- ….

Các tiêu chuẩn hệ thống quản lý

• OHSAS 18000 – Hệ thống quản lý an toàn sức khỏe nghề nghiệp

Các tiêu chuẩn hệ thống quản lý

• SA 8000 Trách nhiệm xã hội

• ISO 26000 Social Responsibility

Các tiêu chuẩn hệ thống quản lý

• ISO 14001 Hệ thống quản lý môi trường - Yêu cầu và hướng dẫn sử dụng

- Giảm thiểu ô nhiễm môi trường

- Tăng niềm tin đối với cộng đồng

- Đáp ứng yêu cầu của các thị trường

- Giảm lãng phí trong quá trình sản xuất

Mối quan hệ giữa Con người

và Thiên nhiên

SẢN XUẤT

TIÊU DÙNG

Chất thải Chất thải

Vấn đề môi trường toàn cầu

Khí hậu toàn cầu biến động và thay đổi

Suy thoái tầng ozone

Suy thoái tài nguyên

Ô nhiễm nước

Vấn đề môi trường toàn cầu – hình ảnh & con số

Sự nóng lên của Trái đất

Vấn đề môi trường toàn cầu – hình ảnh & con số

Các khí gây hiệu ứng nhà kính

Mô hình dự đoán sự tăng nhiệt độ của trái đất

Theo Phòng thí nghiệm Yamamoto, Viện Khoa học công nghiệp

Trường đại học Tokyo

Nóng lên toàn cầu – Global Warming

Vấn đề môi trường toàn cầu – hình ảnh & con số

Suy thoái tầng OZON

• Trung bình diện tích lớn nhất của lổ thủng tầng ozone là 23 triệu km2 (so với diện tích

của Nam cực là 13 triệu km2) được ghi nhận vào năm 1994

• Độ rộng tối đa của lỗ thủng đo được trong năm 2008, là 27 triệu km2 và năm 2007 là 25

triệu km2

• Giảm sút nhiều nhất là vào mùa đông và xuân

Hậu quả của Biến đổi khí hậu

Bài học từ sự cố tràn dầu tại Mỹ

Hình ảnh nổ giàn khoan DeepWater Horizon

Tác động của thảm họa tràn dầu

Tác động của thảm họa tràn dầu

• Tính đến ngày 16/6/2010, lượng dầu tràn ra biển từ 82 đến 216 triệu gallon dầu (0,3-0,8 triệu mét khối)

• 400 loài sinh vật sống ở đảo và đầm lầy đe dọa bởi ngộ độc dầu khí, thiếu ôxy

và các hậu quả khác của tràn dầu

• 74 người trong số 109 người tham gia trực tiếp công việc giải quyết hậu quả thảm họa đã phải nhập viện với triệu chứng bị nhiễm các độc tố trong thành phần dầu thô

Động vật gặp họa vì dầu tràn

Thiệt hại mà BP phải gánh chịu

• Dư luận xã hội lên án BP, hàng trăm nghìn người lên án BP, tẩy chay dùng sản phẩm của BP

• BP thông báo đã chi 1,6 tỉ USD cho những hoạt động ứng phó tràn dầu, ngăn chặn dầu loang, khoan giếng giải tỏa, hỗ trợ các bang vùng vịnh của Mỹ, bồi thường khiếu nại và chi phí liên bang

• Lãnh đạo BP đã buộc phải dành ra một tài khoản ký quỹ 20 tỉ USD để giải

quyết hậu quả của thảm họa tràn dầu

Các thiệt hại khác

• các bang vùng vịnh chịu nhiều thiệt hại kinh tế: Tổn thất lớn nhất là về du lịch, khai thác hải sản, công nghiệp khai thác dầu khí độ sâu (thiệt hại nghề cá ở các bang này lên đến 2,5 tỉ USD, còn thiệt hại về du lịch của riêng bang Florida

có thể lên đến 3 tỉ USD

• chính trường Mỹ thêm chia rẽ về vấn đề năng lượng: Một số nghị viên Cộng hòa phản đối Đảng Dân chủ tận dụng vụ tràn dầu để thông qua luật năng lượng và biến đổi khí hậu

• nhiều nhà phân tích dự báo giá dầu thô sẽ tăng trong thời gian tới

Vấn đề môi trường

Việt Nam

Tốc độ gia tăng dân số và

Vấn đề môi trường Việt Nam

Phá rừng

Hạn hán

Và hậu quả…

Lôt léi

Và hậu quả…

Thực trạng quản lý môi trường tại các doanh nghiệp VN

Vấn đề môi trường các DNVN

Một số vi phạm về BVMT của các doanh nghiệp

- 98% doanh nghiệp, cơ sở SXKD xả nước thải vượt tiêu chuẩn cho phép.

- 94% doanh nghiệp, cơ sở SXKD không thực hiện đầy đủ các nội dung báo cáo đánh giá tác động môi trường hoặc bản đăng ký đạt tiêu chuẩn môi trường.

- 87% doanh nghiệp, cơ sở SXKD vi phạm quy định về quản lý chất thải và chất thải nguy hại không đúng quy định về BVMT.

- 51% doanh nghiệp, cơ sở SXKD khi nâng công suất, đổi mới công nghệ… không lập báo cáo đánh giá tác động môi trường bổ sung theo quy định.

Vấn đề môi trường các DNVN

Hiện trạng tại các KCN

• 70% trong số 1 triệu m3 nước thải/ngày đêm từ các KCN được xả ra môi trường mà không qua xử lý

• 57% trên tổng số các KCN chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung

• năm 2008, các KCN cả nước đã thải ra tới trên 2,2 triệu tấn chất thải rắn, trong

đó có khoảng 460.000 tấn là chất thải nguy hại

Vấn đề môi trường các DNVN

1 Xử lý chất thải,chất thải nguy hại gây ô nhiễm môi trường 132 255 387

3 Vệ sinh an toàn thực phẩm, lây lan dịch bệnh 83 234 317

Số các vụ vi phạm về môi trường

Các hoạt động BVMT trên thế giới

• Năng suất xanh (GP)

Đạp xe vì môi trường

Các hoạt động BVMT trên thế giới

Các hoạt động BVMT trên thế giới

Tắt điện vì Trái đất

Phần II CÁC YÊU CẦU PHÁP LÝ VỀ QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI CÁC DOANH

NGHIỆP

Luật Việt Nam

• Luật Bảo vệ Môi trường số 52/2005/QH11

• Luật Thuế tài nguyên số 45/2009/QH12

• Luật Đa dạng Sinh học

• Luật hóa chất

Nghị định

• 80/2006/NĐ-CP Qui định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật bảo vệ môi trường

• 81/2006/NĐ-CP Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường

• 21/2008/NĐ-CP Sửa đổi bổ sung một số điều của nghị định số 80/2006/NĐ-CP

Nghị định

• Nghị định số 59/2007/NĐ-CP ngày 09-04-2007 của chính phủ về quản lý chất thải rắn.

• Nghị định số 149/2004/NĐ-CP ngày 27/7/2004 của Chính phủ qui định việc cấp giấy

phép thăm dò, khai thác, sử dụng tài nguyên nước, xả nước thải vào nguồn nước

• Nghị định số 102/2003/NĐ-CP ngày 03 tháng 9 năm 2003 của Chính phủ về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả

Thông tư hướng dẫn của

Thông tư hướng dẫn của

Bộ TNMT

• 125/2003/TTLT/BTC-BTNMT Hướng dẫn thủ tục kê khai mức Phí bảo vệ môi trường đối với nước thải

• 23/2006/QĐ-BTNMT Ban hành danh mục chất thải nguy hại

• 106/2007/TTLT/BTC-BTNMT Sửa đổi bổ sung một số điều về Phí bảo vệ môi trường đối với nước thải

Qui chuẩn và Tiêu chuẩn Việt Nam

• Qui chuẩn và tiêu chuẩn về nước thải

• Qui chuẩn và tiêu chuẩn về khí thải & tiếng ồn

• Qui chuẩn Việt Nam về hàm lượng ô nhiễm giới hạn trong đất

• Qui chuẩn và tiêu chuẩn về chất thải

• Tiêu chuẩn Việt Nam về nước cấp sinh hoạt

Qui chuẩn Việt Nam về nước thải

• QCVN 01:2008/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp chế biến cao su thiên nhiên

• QCVN 08:2008/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt

• QCVN 09:2008/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước ngầm

• QCVN 10:2008/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước biển ven bờ

• QCVN 11:2008/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp chế biến thuỷ sản

• QCVN 12:2008/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp giấy và bột giấy

• QCVN 13:2008/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp dệt may

• QCVN 14:2008/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải sinh hoạt

Tiêu chuẩn Việt Nam về nước thải

• QCVN 24: 2009/BTNMT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp; thay cho TCVN 5945:2005

• TCVN 6772:2000 Chất lượng nước - Nước thải sinh hoạt giới hạn ô nhiễm cho phép

• TCVN 6980:2001 Chất lượng nước - Tiêu chuẩn nước thải công nghiệp thải vào lưu vực nước sông dùng cho cấp nước sinh hoạt

• TCVN 6981:2001 Chất lượng nước - Tiêu chuẩn nước thải công nghiệp thải vào lưu vực nước hồ dùng cho mục đích cấp nước sinh hoạt

• TCVN 6982:2001 Chất lượng nước - Tiêu chuẩn nước thải công nghiệp thải vào lưu vực nước sông dùng cho mục đích thể thao và giải trí dưới nước

• TCVN 6983:2001 Chất lượng nước - Tiêu chuẩn nước thải công nghiệp thải vào lưu vực nước hồ dùng cho mục đích thể thao và giải trí dưới nước

• TCVN 6987:2001 Chất lượng nước - Tiêu chuẩn nước thải công nghiệp thải vào vùng nước biển ven bờ dùng cho mục đích thể thao và giải trí dưới nước

Qui chuẩn và tiêu chuẩn về

khí thải và tiếng ồn

• QCVN 02:2008/BTNMT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải lò đốt chất thải rắn y tế

• QCVN 05:2009/BTNMT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng không khí xung quanh (thay thế TCVN 5937:2005)

• QCVN 06:2009/BTNMT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về một số chất độc hại trong không khí (thay thế TCVN 5938:2005)

• TCVN 5939:2005 Chất lượng không khí - Tiêu chuẩn khí thải công nghiệp đối với bụi và chất vô cơ

• TCVN 5940:2005 Chất lượng không khí - Tiêu chuẩn khí thải công nghiệp đối với một số chất hữu cơ

• TCVN 5949:1998 Âm học - Tiếng ồn khu vực công cộng và dân cư - Mức ồn tối đa cho phép

Qui chuẩn về giới hạn hàm lượng

Qui chuẩn và tiêu chuẩn về

Tiêu chuẩn về nước cấp sinh hoạt

• TCVN 5502:2003 Nước cấp sinh hoạt - Yêu cầu chất lượng

• 09/2005/QĐ-BYT Tiêu chuẩn vệ sinh nước sạch do Bộ Y Tế ban hành

Các chính sách của nhà nước liên quan đến việc khuyến khích

doanh nghiệp tham gia BVMT

Các chính sách của nhà nước liên quan đến việc áp dụng ISO

14001

việc phê duyệt "Kế hoạch xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng”

• Quyết định của Thủ tướng Chính phủ 256/2003/QĐ-TTg ngày 02/12/2003 về việc phê duyệt chiến lược Bảo vệ môi trường quốc gia năm 2010 và định hướng đến năm 2020.

• Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ 26/2007/CT- TTg ngày 26/11/2007 về việc theo dõi, giám sát và đánh giá tình hình thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch về tài nguyên- môi

trường và phát triển bền vững

Chính sách khuyến khích

• Thông tư số 101/2010/TT-BTC hướng dẫn việc miễn thuế nhập khẩu theo

quy định của Chính phủ về ưu đãi, hỗ trợ hoạt động bảo vệ môi trường

PHẦN III

BỘ TIÊU CHUẨN ISO 14000

VÀ LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN

Lịch sử phát triển công tác BMVT

Pha loãng

Xử lý cuối đường ống

Giảm thiểu chất thải tại nguồn

Hiệu quả sinh thái

ISO 14000 là gì

• Là bộ tiêu chuẩn do Tổ chức quốc tế về Tiêu chuẩn hóa (ISO) ban hành

• Hướng tới các hoạt động về bảo vệ môi trường

• Bao gồm nhiều nhóm nội dung khác nhau trong lĩnh vực bảo vệ môi trường:

– Hệ thống quản lý môi trường

– Đánh giá vòng đời sản phẩm

– Nhãn sinh thái

– Xác định và kiểm kê khí nhà kính

– …

Bộ tiêu chuẩn ISO 14000

Đánh giá môi trường

Nhãn môi trường Tiêu chuẩn đối với HTQL Tiêu chuẩn đối với sản phẩm

Bộ tiêu chuẩn ISO 14000

HỆ THỐNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG ISO 14001 Hệ thống quản lý môi trường – Các yêu cầu và hướng dẫn sử dụng

ISO 14004 Hệ thống quản lý môi trường – Hướng dẫn chung về nguyên tắc, hệ

thống và kỹ thuật hỗ trợ

ĐÁNH GIÁ MÔI TRƯỜNG:

ISO 19011 Hướng dẫn đánh giá hệ thống quản lý chất lượng

và/hoặc hệ thống quản lý môi trường

MÔI TRƯỜNG TRONG TIÊU CHUẨN SẢN PHẨM ISO Guide 64 Hướng dẫn xác định khía cạnh môi trường đối với các tiêu chuẩn của

sản phẩm (Guide for addressing environmental issues in product standards)

NHÃN MÔI TRƯỜNG ISO 14020 Nhãn môi trường và công bố môi trường - Nguyên tắc chung

ISO 14021– Tự công bố về môi trường (ghi nhãn môi trường kiểu II)

ISO 14024– Ghi nhãn môi trường kiểu I Nguyên tắc và thủ tục

ISO 14021 – Công bố về môi trường kiểu III

ĐÁNH GIÁ CHU TRÌNH SỐNG CỦA SẢN PHẨM

• Là 1 trong các tiêu chuẩn của bộ tiêu chuẩn ISO 14000

• Đưa ra các yêu cầu cần thực hiện để quản lý các yếu tố ảnh hưởng tới môi trường trong quá trình hoạt động của Tổ chức/Doanh nghiệp

• Áp dụng cho mọi đối tượng

• Việc áp dụng là tự nguyện

ISO 14001 là gì

Mục đích của ISO 14001

• Quy định các yêu cầu đối với hệ thống quản lý môi

trường;

• Phòng tránh các ảnh hưởng môi trường phát sinh từ

hoạt động, sản phẩm hoặc dịch vụ của tổ chức;

• Hướng tới mô hình sản xuất sạch hơn nhằm tạo ra

các sản phẩm và dịch vụ thân thiện với môi trường

• Thiết lập định hướng về BVMT trong SX – KD

• Xác định các yếu tố gây tác động môi trường

• Triển khai các biện pháp kiểm soát các yếu tố đó

• Chủ động xác định các yêu cầu môi trường cần tuân thủ và thực hiện các biện pháp cần thiết

• Xác định các mục tiêu về hoạt động môi trường

• Thiết lập các chỉ số đánh giá hiệu quả hoạt động

• Xây dựng cơ chế ngăn ngừa ô nhiễm và liên tục cải tiến hoạt động

ISO 14001 – Nội dung cơ bản

Các bước triển khai

• Bước 1: Chuẩn bị thực hiện:

• Bước 2: Xây dựng hệ thống

• Bước 3: Thực hiện kế hoạch hành động

• Bước 4: Theo dõi đánh giá hệ thống

• Bước 5: Chứng nhận hệ thống

Bước 1: Chuẩn bị thực hiện

1.1 Thống nhất phạm vi áp dụng

1.2 Thành lập Ban chỉ đạo thực hiện ISO; lựa chọn người/nhóm thường

trực

1.3 Đào tạo chung về ISO 14001

1.4 Điều tra đánh giá thực trạng môi trường DN

1.5 Lập kế hoạch thực hiện

Bước 2: Xây dựng hệ thống

2.1 Đào tạo xây dựng hệ thống văn bản

2.2 Xem xét sự phù hợp của các quá trình công việc hiện tại; điều chỉnh, cải tiến (nếu cần)

2.3 Thiết lập, bổ sung các quá trình theo yêu cầu ISO 14001:2004

2.4 Xây dựng hệ thống văn bản

Bước 3: Thực hiện kế hoạch hành động

3.1 Đánh giá KCMT/ xác định các yêu cầu liên quan

3.2 Xác định các KCMT nào cần quản lý

3.3 Thiết lập các mục tiêu và triển khai kế hoạch thực hiện

Bước 4: Theo dõi đánh giá hệ thống

4.1 Đào tạo chuyên gia đánh giá nội bộ

4.2 Đánh giá chất lượng nội bộ

4.3 Khắc phục, cải tiến sau đánh giá

Bước 5: Chứng nhận hệ thống

5.1 Lựa chọn tổ chức đánh giá: Vinacontrol Cert, SGS,

DQS-UL …

5.2 Chuẩn bị cho đánh giá

5.3 Đánh giá chính thức, khắc phục sau đánh giá

5.4 Tổng kết, rút kinh nghiệm

Lợi ích khi triển khai áp dụng ISO14001

Về tài chính:

Tiết kiệm chi phí sản xuất

Về tạo dựng thương hiệu:

Nâng cao hình ảnh doanh nghiệp

Ưu thế hơn trong cạnh tranh

Về quản lý:

Quản lý các vấn đề môi trường một cách tổng thể

Kết hợp công tác quản lý môi trường vào hoạt động quản lý chung của đơn vị

Tạo nhận thức chung cho toàn thể CBCNV về BVMT

Phòng ngừa rủi ro một cách chủ động.

Khó khăn gặp phải khi triển khai

Yêu cầu với tổ chức khi triển khai

Thực sự mong muốn cải thiện môi trường

Đảm bảo cơ sở hạ tầng tuân thủ luật pháp

Lãnh đạo quan tâm cam kết mạnh mẽ, sâu sát.

Hiện trạng áp dụng ISO 14001

Số chứng chỉ được cấp trên thế giới