Những bức tranh thiên nhiên ban mai trong tiểu thuyết Những người khốn khổ của V.Huy gô

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đề tài khoá luận Những bức tranh thiên nhiên ban mai trong tiêu thuyết Những người khốn khổ của V.. Huynh Ly — Vũ Đình Liên trong lời nói đầu của cuốn tiêu

TRỜNG DAI HOC S PHAM HA NOI 2

KHOA NGU VAN

LUC ANH VAN

NHUNG BUC TRANH THIEN NHIEN BAN MAI

TRONG TIỂU THUYẾT “NHỮNG NGỜI

KHỐN KHỔ” CỦA V HUY-GÔ

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học nớc ngoài

Ngời hớng dẫn khoa học

i $ Cninft Manh Chitn

HÀ NỘI - 2009

LỜI CÁM ƠN

Lời đầu tiên tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo, cô giáo trong tổ

bộ môn Văn học nước ngoài — khoa Ngữ văn - trường ĐHSP Hà Nội 2

đã cho em những gợi ý, chỉ báo quý báu để em có thể hoàn thành tốt

luận văn

Em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn tận tình của thầy giáo-

Th.s Trịnh Mạnh Chiến đã trực tiếp tận tình hướng dẫn, giúp đỡ em hoàn thành khoá luận này

Hà Nội, thang 5 nam 2009

Tac gia khoa luan

Lue Anh Van

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài khoá luận Những bức tranh thiên nhiên ban mai trong tiêu thuyết Những người khốn khổ của V Huy-gô là

công trình nghiên cứu của riêng tôi

Các kết quả nghiên cứu, số liệu trong khoá luận là trung thực, không sao chép

Hà Nội, tháng 5 nam 2009 Tác giả khoá luận

Lục Anh Văn

DANH MUC NHUNG TU VIET TAT

DHSP : Dai hoc su pham

Ch-—ng 1: Phển lo!i nh+ng bức tranh thi*n nhi*n ban mai trong tiOu

thuyOt “Nh+ng ng-ời khốn khœ” của V Huy-gô

1.1 Vb trí của thi*n nhi*n ban mai trong tiOu thuyOt Ing m'n

1.2 Phân lo!i nhzng bức tranh thi‘n nhi*n ban mai trong tiểu thuyết

“Nhzng ng-ời khốn khœ”

1.2.1 Nhzng bức tranh thi*n nhi*n ban mai đẹp nn thơ l-ng m'n

1.2.2 Nh+ng bức tranh thi‘n nhi*n ban mai hum chga khủng khiếp

vụ đe do!

1.2.3 Nhzng bức tranh thin nhữn ban mai mang tính tin b,o

Ch-—ng 2: í nghÙa vụ hiệu qu4 sử dụng của nh+zng bức tranh thi"n

nhi‘n ban mai trong tiểu thuyết “Nh+ng ng-ời khốn khœ”

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Ngày nay đã mở ra xu thế hội nhập các dân tộc trên thế giới Trong xu thế đó có các nhà thơ, nhà văn - đại diện cho tỉnh thần dân tộc của mình Mỗi dân tộc đều có bản sắc riêng, ngoài ra họ còn mang đến sự hiểu biết, xây dựng tình đoàn kết giữa các dân

tộc Do đó đề hiểu biết đến các giá trị tinh thần của các dân tộc, không thể không đi tìm

hiểu các thành tựu văn học nghệ thuật, đặc biệt là các giá trị văn chương

Thế kỷ XIX văn học Pháp với sự ra đời và phát triển của hai dòng văn học, dòng văn học hiện thực chủ nghĩa và dòng văn học lãng mạn, song song ton tại với hai dòng văn học này là các tên tuổi BanZăc, Lamartin, V Huy-gô Trong những “cây đại thu”

,

của văn học Pháp thế kỷ XIX thì V Huy-gô trở thành “mội trái míi”, một “chim đại bàng” và trở thành “hiện thân của chủ nghĩa lãng mạn ”

Vichto Huy-gô ( 1802 — 1885 ) là nhà văn lãng mạn lớn nhất của nước Pháp thế

kỷ XIX Cuộc đời chiến đấu không ngừng của ông, những tác phẩm văn chương của ông phản ánh trung thành những biến cố lịch sử lớn lao, những cuộc cách mạng của nhân dân

Pháp suốt thế kỷ XIX Tác phẩm của ông tiêu biểu cho ý chí tự do, lòng tha thiết yêu hoà

bình, lòng tin tưởng vào con người lao động Bởi vậy ngày nay người ta đều công nhận

V Huy-gô là nhà văn tiến bộ không những của nước Pháp, mà của toàn thê nhân loại

V Huy-gô là “cây sôi” trong văn học Pháp và nhân loại ở mọi lĩnh vực thơ, kịch, tiểu thuyết Trong lĩnh vực tiểu thuyết, ông đề lại nhiều tác phẩm nhưng lớn nhất là

trường ca “Nhưng người khốn khổ” Đó là tác phẩm thê hiện được sự hoà cảm tuyệt vời

giữa trí tuệ và trái tim V Huy-gô

“Những người khốn khổ" là tập tiểu thuyết lớn nhất của V Huy-gô Tác phẩm vừa

có giá trị như cuốn tiểu thuyết lịch sử vừa là bản anh hùng ca nhân dân, đồng thời là cuốn tiểu thuyết luận đề

“Những người khốn khổ” thực sự là một thành công vĩ đại của nhà văn V Huy-

gô Tác phẩm xây dựng được những bức tranh phong phú, đa dạng Trong đó có những bức tranh thiên nhiên ban mai và bức tranh đem tối Những bức tranh thiên nhiên ban mai góp phần giữ vai trò là mạch cốt truyện trong toàn bộ tác phẩm

Với đề tài Những bức tranh thiên nhiên ban mai trong tiểu thuyết Những

người khôn khổ cúa V Huy-gô, tôi tìm hiểu những bức tranh thiên nhiên ban mai để

hoàn thiện hơn về nội dung tác phẩm qua đó tìm hiểu được sâu hơn về ý nghĩa và hiệu

quả sử dụng của chúng Mặc dù đề tài này không phải là yếu tố duy nhất, quan trọng làm

nên nội dung tác phẩm nhưng cũng nhờ nó bạn đọc thấy được tư tưởng và tài năng của

tác giá khi miêu tả thiên nhiên nói riêng và tài năng tô chức tiêu thuyết nói chung

2 Lịch sứ vấn đề

Thé ky XIX là thế ký mà nước Pháp có rất nhiều các tài năng, trong số đó có V Huy-gô V Huy-gô vẫn chiếm vị trí hàng đầu bởi ông trở thành “hiện thân của chủ nghĩa

lãng mạn”, hiện thân của nền văn học nghệ thuật Pháp thé ky XIX, hiện thân của khát

vọng hoà bình và lý tưởng bác ái của toàn nhân loại

Vichto Huy-gô là một con người hội tụ nhiều tài năng: thơ, chính trị (1802 -

1885) trong thời đại Pháp có nhiều biến chuyền dữ dội về cả đời sống, kinh tế, chính trị,

văn hoá nghệ thuật V Huy-gô được đánh giá là đỉnh cao của tỉnh thần Pháp với danh hiệu “V Huy-gé cay soi”, “V Huy-gé hay là Olimpia” Bằng Việt trong bài viét “V Huy-

gô chân dụng một thời dai” d& khang dinh “V Huy-gé da sinh ra đúng thời điểm cân có”

( không thể hình dung thế kỷ XIX lại thiếu V Huy-gô ) V Huy-gô lại được sinh ra trong một cái nôi văn học lớn bậc nhất Châu Âu (Không thể hình dung sau thế kỷ ánh sáng mà

lại thiếu tâm hồn V Huy-gô) Và V Huy-gô là một tính cách Pháp đến mức chúng ta có

thé nói: “Không thể hình dung nước Pháp mà không có V Huy-gở” (Bằng Việt, Victo

Huy-gô với chúng ta, NXB Tác phẩm mới 1985)

Giáo sư Hoàng Nhân trong cuốn Văn học Pháp thế kỷ XIX, XX, NXB Trẻ TPHCM, 1997, đã đánh giá rất cao về V Huy-gô GS cho rằng “J #uy-gô là nhà văn lớn nhất thể kỷ XIX, là một nghệ sĩ toàn diện, ông đã sáng tác một khối lượng lớn các tác phẩm đủ mọi thể loại V Huy-gô là nhà văn lãng mạn tiến bộ, là một nhà chỉnh trị dân

chủ đã hiến dâng trọn vẹn cuộc đời cho lý tưởng nhân đạo cao cả” đồng thời cũng ở

cuốn sách này Giáo sư còn khẳng định V Huy-gô là một “Thiên fài sáng tạo huyện

thoại”

Theo M Goorky thì V Huy-gô “Là cả một diễn đàn, ông gdm thét trén dinh dau thé giới nh một cơn giông tổ kêu goi quyển được sống cho tất cả những gì cao đẹp nhất, trong con người ông đã biết dạy cho tất cả mọi người biết yêu cuộc đời, yêu cái đẹp, yêu

sự thật và yêu nước Pháp ”

Trong thế giới tiểu thuyết của V Huy-gô, Những người khốn khổ xứng danh là

“Tiểu thuyết của những cuốn tiếu thuyết” Đây là thành công rực rỡ nhất của V Huy-gô trong sự nghiệp sáng tác đồ sộ hơn 80 năm của ông Nếu thử hình dung “Sự nghiệp sáng

tác của V Huy-gô mà thiếu Những người khốn khổ thì cũng giống như nước Pháp thiếu

V Huy-gô vậy ” vì vậy Những người khốn khổ có lễ là một bộ tiêu thuyết lớn nhất, một

tác phẩm có giá trị nhất trong sự nghiệp văn chương của V Huy-gô Ông đã thai nghén

về tác phẩm này khá lâu trong khoảng thời gian là 30 năm và kết cục cho sinh hạ vào năm 1961 Ngay từ khi ra đời tác phẩm đã được đông đáo quần chúng Pháp và nhân dân

thế giới đón nhận nhiệt tình, bởi Những người khốn khô “Đó là một bản anh hùng ca

cua thoi dai”

Đặng Thi Hanh, tiéu thuyét V Huy-gd, NXBDH va THCN, 1987, cho rang:

“Những người khốn khổ đã xây dựng lên bài ca của lương tâm con người dù chỉ là con người nhỏ nhoi nhất, thì cũng là hoà tan các bản anh hùng ca trong bản anh hùng ca cao

nhất và trọn vẹn nhất ”.

Cũng trong cuốn sách này Đặng Thị Hạnh còn so sánh nêu hà £hờ đức bà Pari

một tác phẩm của thời trẻ tuổi thì Những người khốn khổ là “Do một nguyên lão nước

z3

Pháp khởi thảo và một người lưu vong kết thúc” vì thế Những người khốn khổ trở thành

“Đầu thủ nhiệt thành của kẻ nghèo và những người bị áp bức ”

Huynh Ly — Vũ Đình Liên trong lời nói đầu của cuốn tiêu thuyết Những người

khốn khổ NXB Văn học, 1987: Những người khốn khố là bức tranh của cả một xã hội

Nó đề cập đến những vấn đề lớn lao trong xã hội Pháp dau thé ky XIX, ma cũng là của

tất cả các xã hội tư sản Đó là “một bản anh hùng ca của thời đại” Vì thế V Huy-gô đã

nói “Quyển truyện này là một trái núi”, không những vì số trang của nó, là những vấn đề tolớn bàn tới, mà chính vì nó thắm nhuần những tư tưởng nhân đạo, vì nó ca ngợi đạo đức cao cả của nhân dân lao động, ca ngợi tự do, dân chủ, chống lại cường quyền chống lại áp bức bóc lột

Đồng thời cũng ở lời nói đầu cuốn tiểu thuyết này tác giả còn khẳng định giá trị nội dung phán ánh của tiêu thuyết Những người khốn khổ “Những người khốn khổ" ghỉ lại những nét hiện thực về xã hội Pháp vào khoảng năm 1830 Đồng thời tiểu thuyết này

chan chứa tỉnh thần lãng mạn cách mạng vì thế “Những người khốn khổ” là bộ tiểu

thuyết lớn của thế giới, thấm nhuần một tinh thần nhân đạo cao cả, tiến bộ rõ rệt và có giá

trị lâu đài

Đặng Anh Đào, Văn học, Văn học phương Tây, NXBGD, 2004: Những người

khốn khố là tiêu thuyết lịch sử, tiêu thuyết luận đề, sử thi triết lí, văn xuôi — thơ, tiểu

thuyết hiện thực, tiểu thuyết lăng mạn Qua đó thấy được giá trị đa dạng, nội dung phản

ánh đồ sộ của nó Nó xứng đáng là một bộ tiêu thuyết “Hoà lẫn mọi loại anh hùng ca lại

Hiện nay ở Việt Nam và thế giới đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về cuộc đời , sự nghiệp sáng tác của V Huy-gô, về cuốn tiểu thuyết Những người khốn khổ Những bài nghiên cứu này nếu tính về số lượng có thê lớn hơn rất nhiều lần so với những sáng tác của V Huy-gô Tuy nhiên các nhà nghiên cứu vẫn không ngừng bình luận, tìm

tòi, dịch về V Huy-gô Đặc biệt ở Việt Nam đã có các công trình nghiên cứu của: GS

Hoàng Nhân, Đặng Thị Hạnh, Đặng Anh Đào, Lê Nguyên Cần hầu hết các công trình

nghiên cứu này đều khai thác và tìm hiểu những khía cạnh khác nhau của hệ thống nhân

vật, hệ thống nhân vật chính diện, hệ thống nhân vật phản diện, hệ thống nhân vật nữ,

đồng thời đi vào khai thác nội dung của tác phẩm như cốt câu truyện, chủ dé tư tưởng của nhà văn Tuy nhiên các công trình nghiên cứu của các tác giả vẫn đi chưa sâu vào khai thác những chương, những đoạn trữ tình ngoại đề, những bức tranh thiên nhiên ban mai

được V Huy-gô điểm xuyết vào trong tác phẩm

Bằng kinh nghiệm còn hạn chế, cũng như vốn hiểu biết còn hạn hẹp, chúng tôi xin

tiếp cận đề tài: Những bức tranh thiên nhiên ban mai trong tiểu thuyết Những người

khốn khỗ của V Huy-gô Qua đó thấy được mối quan hệ giữa thiên nhiên và con người

trong tiêu thuyết, vị trí của thiên nhiên trong tiểu thuyết lãng mạn, phân loại những bức tranh thiên nhiên ban mai, ý nghĩa và hiệu quả sử dụng thiên nhiên ban mai của V Huy-

gô nhằm phục vụ một số vấn đề gần gũi của nền văn học chúng ta

Đặng Anh Đào, Văn học phương Tây, NXBGD 2001, cũng đề cập đến những

chương trữ tình ngoại đề mở rộng, đó là những đoạn viết về Pari, về nhà tu Pichpuytx, về phố XanhĐơni Tuy nhiên tác giả mới chỉ đề ra chứ chưa đi sâu vào phân tích được tác dụng của nó trong tác phẩm và ý dụng “7á cảnh ngụ tình ” của V Huy-gô

Như vậy tôi thấy hầu hết các công trình nghiên cứu đều đi vào những dề tài rộng

lớn mang tầm khái quát như hệ thống nhân vật, kết cấu truyện hoặc cũng đi vào nghiên

cứu phần trữ tình ngoại đề về những bức tranh phong cảnh, tuy nhiên lại không đi sâu vào khảo sát Vấn đề nghệ thuật miêu tá thiên nhiên ban mai và vai trò của thiên nhiên trong cuốn tiểu thuyết nàychưa được đúng mức và thoả đáng, vì vậy chúng tôi đi vào khảo sát đề tài Những bức tranh thiên nhiên ban mai trong tiểu thuyết Những người

khon khé cia V Huy-gé dé thay cai hay cái đẹp nên thơ của thiên nhiên ban mai va

quan trọng hơn là thấy được sự tài tình trong việc miêu tả thiên nhiên, khi tác giả đặt

thiên nhiên ban mai trong mối quan hệ với nhân vật và hiệu quả sử dụng của thiên tài

lãng mạn V Huy-gô trong thế kỷ XIX Với đề tài này người viết hy vọng đưa ra những

cảm thụ và những hiểu biết của mình về tác phẩm, những bức tranh thiên nhiên ban mai góp phần nhỏ bé lĩnh hội tác phẩm

3 Giới hạn của đề tài

3.1 Nội dung

Tiểu thuyết Những người khốn khổ chứa đựng nhiều vấn đề về nội dung lẫn nghệ thuật cần được nghiên cứu, khám phá Nhưng ở đây người viết chỉ đi vào nghiên cứu, khám phá Những bức tranh thiên nhiên ban mai trong tiểu thuyết Những người khốn khổ của V Huy-gô để tìm hiểu những bức tranh thiên nhiên ban mai trong bức tranh chung của tiêu thuyết

3.2 Tư liệu tham khảo

Với đề tài nghiên cứu trong khi tiến hành thực hiện đề tài này người viết chủ yếu

dựa vào tiêu thuyết “Những người khốn khổ”, NXB Văn học 2004 do Huỳnh Lý, Vũ

Đình Liên, Lê Chí Viễn, Đỗ Đức Hiền dịch

Trong khi thực hiện đề tài các phương pháp nghiên cứu chủ yếu được sử dụng

trong khoá luận là:

Phương pháp khảo sát thống kê

Phương pháp so sánh đối chiếu

Phương pháp phân tích tổng hợp

6 Bố cục của khoá luận

Phần mở đầu

Phần nội dung

Chương 1: Phân loại những bức tranh thiên nhiên ban mái trong tiểu thuyết

“Những người khốn khổ” của V Huy-gô

NỘI DUNG

Cuộc cách mạng tư sản Pháp năm 1789 đã mở ra một thời kỳ mới trong lịch sử nước Pháp Sau cách mạng tư sản là thắng lợi của chủ nghĩa tư bản của nước Pháp Chính cuộc cách mạng này đã mang lại những thay đỏi lớn lao trong tất cả mọi lĩnh vực của xã hội Pháp, trong xu thế thay đổi ấy, phải kế đến sự thay đổi của các trào lưu văn học Đặc biệt

là trào lưu văn học lãng mạn Pháp, trào lưu lãng mạn trong văn học Pháp xuất hiện vào

đầu thế ký XIX, phát triển trong những năm 20, chiến thắng rực rỡ vào những năm 30

Ngay từ lúc hình thành chủ nghĩa lãng mạn gắn liền với các tên tuổi của Germaine, Fraucoi, Lamartine Một trong những cây bút đóng góp tích cực và đưa nền văn học lãng mạn Phap bước lên vũ đài vinh quang, sánh vai với nền văn học thế giới Đó là V Huy-gô Một “hiên tài” sáng tạo nên huyền thoại, con người ấy là “Hiện thân của chủ

nghĩa lãng mạn”, hiện thân của nền văn học nghệ thuật Pháp thế ký XIX, hiện thân của

khát vọng hoà bình va lý tưởng bác ái của toàn nhân loại Vậy dé hiểu hơn về V Huy-gô

về tư tưởng và những sáng tác của ông, đặc biệt là những sáng tác về loại thể tiểu thuyết chúng ta đi vào tìm hiểu ở đề tài này Nhưng muốn đi tim hiểu cụ thê về những bức tranh thiên nhiên ban mai trong tác phẩm trước tiên ta đi vào tim hiểu nghiên cứu các quan niệm về thiên nhiên vai trò của thiên nhiên trong tiêu thuyết lãng mạn

CHƯƠNG 1

PHÂN LOẠI NHỮNG BỨC TRANH THIÊN NHIÊN BAN MAI

TRONG TIỂU THUYẾT “NHŨNG NGƯỜI KHỐN KHỔ”

CỦA V HUY- GÔ

1.1 Vị trí của thiên nhiên ban mai trong tiểu thuyết lãng mạn

Thế kỷ XIX chủ nghĩa lãng mạn ra đời đã san bằng mọi ngăn cách giả tạo giữa các thể loại, giải phóng cảm hứng và trí tưởng tượng nghệ thuật, làm phong phú ngôn ngữ văn học Trào lưu chung của chủ nghĩa lãng mạn là “Sự chán ghét thực tại và mong

muốn mãnh liệt thoát khỏi thực tại đó” TẤt cả các nhà văn lãng mạn đều nhận thấy mâu

thuẫn gay gắt giữa lý tưởng và thực tại và tìm mọi cách để thoát khỏi thực tại, họ luôn

dành ưu thế cho lý tưởng Vì vậy ngoài giải phóng cái tôi được đề cao và phát hiện thì các nhà văn lang man còn tim lối thoát cho thời gian, lý tưởng hoá thế giới trung cổ với

các xu hướng khác nhau, thấy ở đó hoặc “Tơ xưa êm dịu”, thời hoàng kim của chế độ

phong kiến phân quyền, hoặc những cá tính mãnh liệt, cao thượng chưa bị quan hệ tiền

bạc làm thấp kém, tỉ tiện đi Họ cũng thoát ly thực tại vào không gian, đến các xứ sở xa lạ như Phương Đông, Châu Mĩ, Hy Lạp, Tây Ban Nha Đặc biệt là họ tìm đến với thiên

nhiên Vậy thiên nhiên là gì? Vì sao thiên nhiên lại có vai trò lớn như vậy? Vì sao các nhà

văn lãng mạn chủ nghĩa lại tìm đến với thiên nhiên?

Nguyễn Như Ý, Đại từ điển tiếng Việt, NXB Văn hoá thông tin, 1999, cho rằng

“Thiên nhiên là toàn bộ những gì đang có chung quanh con người, mà không phải do

con người tạo nên ”

Thiên nhiên là những cái tự nhiên vốn tổn tại xung quanh chúng ta, đó là môi

trường sống, đó là sự vật hiện tượng Nếu như dòng văn học cổ điển chỉ tuân theo những cái tự nhiên, đề cao cái tự nhiên, không có sự tồn tại của thiên nhiên thì trong dòng văn học lãng mạn thiên nhiên trở thành một dé tài mà rất nhiều nhà văn, nhà thơ quan

tâm Họ nói đến thiên nhiên, đề cập đến thiên nhiên, coi thiên nhiên là biểu tượng Và

thực sự thiếu sót khi đi khai thác một tác phẩm lãng mạn, chúng ta không đề cập đến những chương, những đoạn viết về thiên nhiên Những bức tranh thiên nhiên làm cho tác

phẩm giàu chất thơ, chất trữ tình và có giá trị độc đáo Vì vậy ở những cuốn tiểu thuyết

dù lớn dù nhỏ các tác giả đều chú ý đề cập đến thiên nhiên

Văn học tiền lãng mạn Pháp đã từng có J-J Rutxô, Bernađin đã ca ngợi thiên

nhiên và đời sống thuần khiết của thiên nhiên Nhưng chưa bao giờ vẻ đẹp muôn mặt của

thiên nhiên được miêu tả đa dang, tinh tế, hoà hợp với trọn vẹn với tâm hồn con người như trong thơ, văn của Lamartine, Musset đặc biệt là “Hiện thân chủ nghĩa lãng mạn ” V

Huy-gô Đối lập với xã hội vật chất vụ lợi và lạnh lùng là một thiên nhién duge “Tinh

thân hoá”, “Cộng sinh”, với vận mệnh cá nhân, gợi những suy tư rộng lớn Các nhà lãng

mạn đã tìm đến với thiên nhiên như tìm đến một thứ cứu cánh nhân sinh, một thứ chất liệu cuộc sống dé phô diễn tâm hồn, giãi bày tinh cảm, thể hiện tư tưởng Thực tại xã hội đen tối bất công và chỉ có thiên nhiên là công bằng “Bà mẹ vĩ đại” ấy luôn luôn biết

cảm thông, sẻ chia, an ủi Nhận thức được vai trò to lớn của thiên nhiên V Huy-gô đã

thôi vào “Trái múi?” Những người khốn khố của mình những bức tranh thiên nhiên,

những bức tranh thiên nhiên ấy vừa có giá trị hiện thực, vừa có giá trị thâm mĩ, vừa mang

giá trị khát vọng tâm tưởng của nhà văn, và thực sự thiếu sót nếu tìm hiểu tác phẩm

Những người khốn khổ chúng ta lại bỏ qua những chương, đoạn thắm đượm chất trữ tinh này

1.2 Phân loại những bức tranh thiên nhiên ban mai

Những bức tranh thiên nhiên ban mai xuất hiện với mật độ khá lớn trong tiểu

thuyết Những người khốn khổ của nhóm dịch giả HuỳnhLý, Vũ Đình Liên, Lê Chí

Viễn, Đỗ Đức Hiển, NXB Văn học, HN 2004, qua thống kê ta thấy được những bức tranh

thiên nhiên ban mai xuất hiện dày đặc Lần theo bố cục các phần của cuốn tiểu thuyết

Những người khốn khổ ta sẽ thấy được những bức tranh thiên nhiên ban mai hiện lên với nhiều sắc thái khác nhau

Trong tập 1 đó là khu vườn XanhCơlu — Nơi bốn cặp tình nhân rủ nhau tận hướng mọi thú vui của đồng ruộng, nơi mà Phăngtin cô thiếu nữ trong trắng đáng thương ngây

thơ đùa vui cùng đám bạn truy lạc, phóng đãng của mình Đó là khu vườn sống động lăng

lơ và đa tình Cả ngày hôm đó chỉ có bình minh Sự sống động rực rỡ ẩn chứa ở một cái

gì vừa say sưa buông thả Đó là “Cảnh vườn ngự tôn nghiêm” nhưng lại có cả “Lũ chim troi du dang” (Tr — 198)

Tập 2 tác giả miêu ta khu vwon Luychxambua vao mia xuan “Luychxdmbua day bóng râm và ánh nắng, trời trong vat như có một toán thiên thần đã rửa sạch lúc sớm

mai Chim hot riu rit trén cành cây ré” ( Tr — 320 ) Vào mùa hè “Một buổi sáng hè tươi đẹp chàng trai lại tới đó Mariuytx thay long vui vẻ trước cảnh trời tươi đẹp Lòng chàng rộn rã tiếng chìm hót trên cành và tươi mát như những mảnh trời xanh sau kế lá” ( Tr — 317)

Trong tập 2 ta thấy được bức tranh thiên nhiên ban mai khu vườn Luychxămbua hiện lên như một huyền thoại “Cây lá vừa tắm mưa xong đang được mặt trời lau ráo, lúc

đó trông nó vừa tươi mát vừa âm áp Nước tràn trê dưới gốc mặt trời lấp lánh trong hoa, vườn cây và những đông có trở thành những bình hương hoa toả mùi hương thơm ngao

ngạt `

Cũng trong tập 2 để bức tranh thiên nhiên ban mai hiện lên thực sự sống động,

mang những sắc thái, thời điểm thời gian không gian khác nhau khi mà tác giả viết về

khu vườn Pơluymê Ta thấy được vẻ đẹp khu vườn hiện lên ở các mùa xuân, hạ, thu,

đông Một buổi sáng mùa thu trong suốt “Tzên nên trời xanh nhạt và sâu thăm còn lác

đác một vài chòm sao, mặt đất tối om, trên cao sang trang, co run ray cựa mình, nơi nơi

đều như đang rung động, cái rung động huyện bí của bình mình Một con sơn ca ở đâu trên cao xa tít như lẫn lộn vào các vì sao, cất tiếng hát véo von Lời ca ngợi của bé bóng gửi cho vô cing dy, người ta có cảm tưởng nó làm cho không gian vô tận lắng diu di”

Trong tập 3, khu vườn tình yêu ở phố Pơluymê trở lại một lần nữa trong Những

người khốn khổ ãy là khi Mariuytx và Côdet đã cưới nhau Ở tuyệt đỉnh của hạnh phúc

họ hứa hẹn với nhau “Chứng mình vẫn cứ ao ước đến thăm vườn cũ phố Poluymê Đi ải

em a, ta không được quên ơn Như hai con chìm én, họ bay về mùa xuân Cái vườn phố Poluymê đối với họ chẳng khác gì buổi bình mình ”

Như vậy có thê thấy rằng những bức tranh thiên nhiên ban mai được tái hiện trong Những người khốn khổ một cách hết sức sinh động và biểu cảm Nó không chỉ có “giá

trị trực quan độc lập” mà còn thê hiện “mối quan hệ giữa chủ thé và khách thé” Nguoi

đọc không chỉ thưởng thức những bức tranh thiên nhiên ban mai sống động nhiều màu sắc mà còn lắng nghe được thì thầm của hoa lá với vô biên, đất dai va chim chéc cam nhận được những suy tư trăn trở, sung sướng, khổ đau của người viết ân sau những trang

miêu tả thién nhién diém 1é “Hinh tượng nghệ thuật chính là các khách thể đời sống được nghệ sĩ tái hiện một cách sáng tạo trong những tác phẩm nghệ thuật nhằm mục đích

truyền lại những ấn tượng sâu sắc từng làm cho nghệ sĩ day đứt trăn trở đến người khác

” Thiên nhiên ban mai là hình ánh khách quan được V Huy-gô đưa vào trong tác phẩm

một cách có nghệ thuật, khách thể đời sống ấy trở thành một hình tượng nghệ thuật độc đáo và là một phương tiện nghệ thuật đắc lực giúp nhà văn biểu đạt những tầng bậc ý

nghĩa tư tưởng sâu sắc, đầy giá trị nhân đạo

Vì sao những bức tranh thiên nhiên ban mai lại xuất hiện trong tiêu thuyết Những

người khốn khổ? Vì sao những bức tranh thiên nhiên ban mai lại tạo ra được những giá

trị độc đáo và những bức tranh ấy được phân loại trong tiểu thuyết như thế nào?

1.2.1 Những bức tranh thiên nhiên ban mai đẹp nên thơ lãng mạn

Những bức tranh thiên nhiên ban mai trong tiêu thuyết Những người khốn khổ đem lại giá trị thâm mĩ rất cao Đó không chỉ là phong cảnh ban mai đẹp cổ kính và tráng

lệ mà V Huy-gô đã xây dựng bức tranh thiên nhiên ban mai trở thành biểu tượng của cái đẹp nên thơ lãng mạn Thiên nhiên ban mai trong tiêu thuyết Whững người khốn khổ là một thông điệp, một suy ngẫm, một triết lý nhân sinh được tác giả gửi gắm vào nhân loại Những bức tranh thiên nhiên ban mai trong tiểu thuyết Những người khốn khổ của V Huy-gô đặc biệt đẹp nên thơ lãng mạn khi đặt với mối quan hệ giữa thiên nhiên với con người, nhất là trong tình yêu Tình yêu tô điểm cho thiên nhiên và thiên nhiên khiến cho tình yêu huyền diệu

Trong tiểu thuyết Những người khốn khổ thiên nhiên và tình yêu hiện lên trong

vẻ đẹp của khu vườn và lứa đôi Khu vườn XanhCơlu với bốn đôi bạn trẻ say sưa trong tình ái, thực sự là một khúc ca tình yêu cuồng phóng Bốn cặp tình nhân rủ nhau đi vào một buổi sáng nhân dịp nghỉ hè, bữa đó là một ngày mùa hạ ấm áp, trong sáng Đó là khu vườn mà “bộ ##” sinh viên đưa những tình nhân yêu kiều và duyên dáng của mình dé đến

“hưởng thú vui đồng ruộng” Bốn cô gái xinh tươi, say đắm này cũng chỉ là một trong những mối tình thoáng qua bởi thói quen phong nguyệt của chàng trai mà thôi Nhất là Tilômtet - kẻ câm đâu, linh hôn của cả nhóm với óc hài hước và vẻ phớt đời rởm của một

“sinh viên lớn tuổi” có trên bốn nghìn Phorăng lợi tức hàng năm Hắn là đạo diễn của chuyến đi chơi về ngoại ô này - chuyến đi cuối cùng mang lại “điêu bát ngờ” cho chi em

để rồi lại tìm kiếm và đem “những điều bắt ngờ" đến cho các cô gái ngây thơ khác Các nàng cứ say sưa, vui thích, đặc biệt là Phăngtin — nàng yêu Tôlômiet bằng tình yêu đầu đời say mê và trinh bạch Người con gái với vẻ đẹp thánh thiện, tươi tắn và

6

kiêu hãnh như một nữ thần có tài sản vô gid la “vang dat sau tóc ” “ngọc giắt sau môi” Ấy

không đủ tỉnh táo dé nhan ra ban chất sở khanh của Tôlômiet Cảnh vườn XanhColu

trong các ngày chủ nhật mùa hè ấm áp va trong trẻo ấy thật đẹp và nên thơ đặc biệt lăng mạn với những đôi tình nhân đang say đắm yêu đương, thật đáng cho các nhà thơ nhà văn

cầm bút “cái ngày hôm ấy từ đâu chí cuối chỉ có bình mình Vạn vật vui như hội Vườn

cảnh XanhColu thơm ngát, ngọn gió sông Xen nhẹ rung lá biếc, cành cây nhún nhảy, múa may Những con ong vàng xông lên cướp nhụy hoa nhài Từng đàn bướm nô đùa trong cỏ dại Trong cảnh vườn ngự tôn nghiêm có cả một lũ chim trời du đãng” ( Tap 1 —

Tr 198 ) Trong cảnh thiên nhiên ban mai tươi đẹp và phóng khoáng ấy, bốn cặp thanh niên “hoà mình trong ánh nắng, trong lúa đồng, trong hoa cỏ, cây lá, và cùng đua khoe

thanh sắc Trong khung cảnh thiên đường, họ nói, họ hát, họ chạy nhảy, họ săn bướm, họ

hải hoa bìm, họ dầm những đôi chân mang bít tắt hồng vào cỏ ướt” ( Tập 1 — Tr 198 )

Ở đây với cảnh vật thiên nhiên ban mai đẹp nên thơ thật lãng mạn cho những cặp tình

nhân, đó đúng là một thiên đường lí tưởng cho những đôi lứa yêu nhau đắm chìm trong hạnh phúc

Đức tranh thiên nhiên ban mai được tác giả nói tới thông qua biểu tượng khu vườn của nhà tu kín mang số 62 ở ngõ PotiPichpuytx Trong cái thời khắc ngắn ngủi và đối mặt

với số mệnh khi bị Giave và đội tuần tra lưỡi lê sáng loáng săn lùng đến bước đường

cùng chúa đã dẫn lối cho Giăng Vangiăng vào khu nhà tu thuộc dòng Mactanhveecga này Và con người khốn khổ ấy đã tạm thời thoát khỏi con mắt cú vọ của Giave đề đối

mặt với hàng loạt những bí mật trong khu vườn xa lạ Bí mật khi Giăng Vangiăng nhìn

cánh khu vườn, Đó là khu vườn rộng “hình bằu dục”, “hình như xếp đặt để ngắm vào

ngày đông tháng giá” Phía trước chỉ có một căn nhà “mặt mỗi sứt mể” bông “trai dai

xuống đất như một tắm dạ đen” Phía chính khu vườn này đã chứng kiến cuộc sống yên

ồn và hạnh phúc của hai cha con Giăng Vangiăng và Côdet Mười năm liền, đã chứng

kiến Côdet chạy nhảy, vui cười Chứng kiến Giăng Vangiăng lòng vui như hoa nở bên Côdet — dù chỉ có một tiếng đồng hồ mỗi ngày Mười năm liền, đối với Giăng Vangiăng khu vườn là thiên đường, là hòn đảo xanh tươi, xung quanh là vực thắm Bốn bức tường

là cả thế giới, là cả cuộc đời ông bởi trên đầu ông có trời xanh, bên mình ông có Côdet -

thé là đú Ngày ngày ông chăm sóc mảnh vườn cho nó ra hoa kết trái, ông chờ đợi giây

phút Côdet chạy oà về nhà oà vào lòng ông mang theo tiếng cười và ánh sáng

Nếu như vườn XanhCơlu là điểm đến của niềm hoan lạc, nhưng lại là điểm dừng

của một “fình yêu thời thượng”, hay khu vườn của nhà tu kín mang số 62 ở ngõ PơtiPuychpuytx là nơi ẩn náu của hai cha con Giăng Vangiăng, thì khu vườn phố Pơluymê lại là vườn địa đàng của tình yêu là nơi khởi dau noi vun dap cho mét “mdi tinh thơ” trong trắng, say đắm và lãng mạn

Bản tình ca phố Pơluymê có những giai điệu dạo đầu rung lên từ khu vườn Luychxămbua — nơi mà lần đầu tiên Mariuytx nhận ra Côdet vô cùng xinh đẹp “ánh sáng

đã đến và chỉ vì một ngày xuân”, khu vườn Luychxămbua bỗng ngời lên rực rỡ khiến cho đôi mắt đẹp với rèm mi cong xuống e lệ bỗng ngước lên trao cho Mariuytx một khoé nhìn

kiều diễm chứa biết bao là ẩn ý Thế rồi chi vì một khéo mắt chết người ấy mà chàng sinh

viên Mariuytx lòng đầy mộng tưởng “ bắt đâu tương tư “ và “trở thành tù binh” của đôi mắt ấy lúc nào không hay Tiếng sét ái tình đã nỗ trong vườn Luychxăm bua , trên đầu chàng trai đang túng quẫn nhưng đầy tự trọng và hoài bão

Trong con mất của người đang yêu “ bat dau tuwong tu” ay thiên nhiên ban mai

hiện lên đẹp một cách khoáng đạt, kì ảo “ một hôm trời ám, vườn Luychxăm bua đây

bóng dâm và ánh nắng, trời trong vắt như một toán thiên thần đã rửa sạch lúc sớm mai Chim hót ríu rít trên cành cây để” ( Tập 2 - Tr 320 ) Trong bức trang thiên nhiên ban mai trong tréo, tràn trề nhựa sống ấy “Äariuyix đã mở rộng tâm hỗn chào đón cảnh vật, chang khong tu lu gi, hôn nhiên hít thở và tận hưởng cuộc sống 7

Khu vườn Luychxămbua thiên nhiên ban mai đẹp huyền thoại “cây lá vừa tắm mưa xong đang được mặt trời lau ráo, lúc đó nó vừa tươi mát vừa âm áp nước tràn trê

dưới góc mặt trời lấp lánh trong hoa, vườn cây đông có trở thành những bình hương hoa toa muôn mùi hoa ngào ngạt ”

Khu vườn hiện lên đẹp một cách nên thơ, biến hoá kiêu sa và rực rỡ Khu vườn

chính là điểm khởi đầu cho một mối tình đẹp trong trắng giữa Mariuytx và Côdet Có lẽ

vậy không biết hữu ý hay vô tình mà qua ngòi bút của V Huy-gô khu vườn trở nên đẹp

nên thơ hấp dẫn đầy mới lạ

Nếu như khu vườn Luychxămbua là khúc dạo đầu cho một mối tình thì khu vườn

“cành lá rườm rà” ở phô Pơluymê bắt đầu chứng kến những giai điệu đắm say và huyền diệu nhất

Có thể nói bức tranh thiên nhiên ban mai khu vườn phố Pơluymê là một kiệt tác

của tạo hoá, là một bức bích hoạ tuyệt diệu nhất của V Huy-gô về thiên nhiên ban mai

Dưới ngói bút bậc thầy của chủ nghĩa lãng mạn khu vườn hiện ra với tất cả vẻ hoang sơ

mà ý vị ôm ấp đôi trái tim đấm say mộng tưởng đã sẵn sàng rong chơi trên khung trời tình ái Đó là khu vườn bỏ hoang hơn một phần tư thế kỷ vắng bàn tay chăm sóc của con

người, nó lại có được vẻ đẹp mê hồn nhờ bàn tay kiến tạo vô tình và hữu ý của tạo hoá

Khu vườn có một sức sống thiêng liêng và tôn nghiêm không gì cản nổi “Cây /o cúi xuỐng gai dai, gai dai tron lén cay to, có mọc leo lên, cành lá nghiêng xung Thân cây, chạc bé, lá dây, chùm, tay, nhánh, gai quấn quýt với nhau chang chịt xuyên vào nhau, hoà hợp nhau lẫn lộn” ( Tập 2 — Tr 563 ) “Đó là sứ sở của cỏ đại, là nơi hội hè huy hoàng của hoa định hương, của bướm trắng, là thế giới của mùi thơm và ánh sáng

Va trong réo dat máy trục thước vuông này, dưới con mắt hào hùng của chúa, cây cỏ ôm nhau khăng khít để thể hiện và ngợi ca tình bác di than bí tượng trưng cho chủ nghĩa bác

ái ở loài người” ( Tập 2 — Tr 563 )

V Huy-gô có biệt tài làm sống động hoá ngôn ngữ trong miêu tả vạn vật trong khu vườn hoang phố Pơluymê xôn xao vận động như có linh hồn Đó không còn đơn giản

là khu vườn nữa mà là một cái gì “rậm rạp như một khu rừng, đông đúc như một thành pho, run ray như một tổ chim, mập mờ như một thánh đường, ngát hương như một bó

hoa, cô quạnh như một nam mo song động như một phiên chợ ” (Tap2 — Tr 563 ) Canh