Những vấn đề lý luận chung về quản lý nhà nước và kinh tế

Chào các bạn, Tài liệu sau đây dành cho các bạn học sinh sinh viên và tất cả các lĩnh vực khác. hi vọng giúp ích được cho các bạn trong quá trình công tác, học tập và nghiên cứu kiến thúc cũng như thi cử. thân ái và quyết thắng

I NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA NỀN KINH TẾ

NƯỚC TA HIỆN NAY

1 Nền kinh tế thị trường

1.1 Đặc trưng của nền kinh tế thị trường

Một là : Quá trình sản xuất và lưu thông sản phẩm vật chất, phi

vật chất đều được mua-bán

Hai là: Quyền tự do trao đổi hàng hóa( Địa điểm,giá cả, đối

tác)

Ba là : Sự thuận lợi và an toàn

Bốn là: Vấn đề lợi ích cá nhân và cộng đồng

Năm là: Cạnh tranh trong kinh tế thị trường

Sáu là: Quy luật chi phối hành vi, thái độ chủ thể

Bảy là: Đặc trưng của kinh tế TT hiện đại

* Đặc trưng Kinh tế thị trường hiện đại

- Thống nhất giữa mục tiêu kinh tế với các mục tiêu chính trị- xã hội và nhân văn;( Ở EU công nhân nghỉ phép 8 tuần/năm; Tây Ban Nha thưởng

3000 euro khi sinh con; miễn phí giáo dục phổ thông; chi phí giáo dục đại học= 1 chiếc xe máy; Thụy Điển, Đức nghỉ sinh 2 năm, mẹ nghỉ việc, nhà nước vẫn nuôi con tới 18 tuổi; thất nghiệp hưởng trợ cấp…tháng 6/2011- Đức công bố miễn các khoản thu từ mẫu giáo đến Tiến sỹ cho người học; miễn viện phí cho công dân Đức)

- Có sự quản lý của nhà nước ( nhu cầu của chính những người tham gia nền kinh tế thị trường và của nhà nước)

- Có quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

Giá dầu thô dưới 90 USD ngày 27-6-2011

Phát triển kinh tế và xã hội- nhân văn

Nhiều mảnh đời còn khó khăn

1.2 các chủ thể vận động trên thị

trường

- Các doanh nhân: đây là các chủ thể

cơ bản của thị trường xét về lượng hàng hóa trao đổi và số lượng các chủ thể

- Hộ tiêu dùng: là chủ thể tiêu dùng các sản phẩm phục vụ cho nhu cầu của con

người

- Chính phủ: là chủ thể tiêu dùng quốc gia, tiêu dùng chung cho xã hội…

8

Bầu Đức và chiếc máy bay tư nhân

1.3.Cơ chế thị trường

- Cơ chế thị trường là sự tác động tổng hợp của các nhân tố thị trường

Mỗi yếu tố cấu thành thị trường vừa là tác nhân, vừa là đối tượng chịu sự tác

động của thị trường.

- Sự tương tác giữa doanh nhân, các hộ tiêu dùng được thể hiện ở các hiện tượng như Giá cả, lượng cung, lượng cầu…

1.4 Điều kiện ra đời và phát triển của KTTT

- Điều kiện ra đời: Chính là điều kiện ra đời

của sản xuất hàng hóa( phân công lao động xã hội và chế độ tư hữu)

- Điều kiện phát triển

+ Trình độ KH&CN, trình độ tổ chức sản xuất, + Trình độ dân trí( Dân trí thấp dễ vô nhân đạo

do chạy theo lợi nhuận),

+ Điều kiện quốc tế thuận lợi,

+ Sự quản lý đúng đắn của nhà nước

1.5 Quá trình phát triển của kinh tế

thị trường

- Kinh tế tự nhiên- tự cấp tự túc

- Kinh tế hàng hóa giản đơn,

- Kinh tế thị trường tự do,

- Kinh tế thị trường hiện đại: mức độ

nhân văn, sự quản lý của nhà nước; các loại thị trường lao động; tài chính- tiền tệ; chất xám; thông tin; toàn cầu hóa

và xã hội

- Những khuyết tật:(6

- Những khuyết tật:(6) Tính tự phát trong

sản xuất, kinh doanh dễ gây khủng hoảng;

Có những biến động chu kì gây bất lợi; thất nghiệp và phân hóa giàu, nghèo; chạy theo lợi nhuận gây lừa đảo, hàng giả…;

Nguy cơ xói mòn giá trị đạo đức, phá hủy môi trường tự nhiên và xã hội

Ám ảnh sữa bẩn nhiễm melamin

16 Sữa bẩn nhiễm melamin( Trung Quốc) như mụ phù thủ giết trẻ em

Nước thải ô nhiễm

18

Cá chết vì ô nhiễm

20

Rác vô biên

Cháy rừng ở Nga 700 người chết/ngày/ 2010

23 Sầm Đức Xương- Hiệu trưởng THPT Hà Giang

Các cháu nữ sinh bị “ râu xanh” Xương

Ông Tô- Hà Giang – được hưởng “Xương”

2 Nền KTTT Việt Nam

2.1 Nền KTTT Mới được chuyển đổi

từ cơ chế cũ sang nền KTTT: Về thời

gian mới 25 năm/KTTT Tư bản 400năm; Còn đan xen các yếu tố cũ và yếu tố mới; Các yếu tố của KTTT chưa hoàn chỉnh

2.2 Nền KTTT nước ta được định hướng XHCN

Chen chúc, đeo bám đi ô tô khách

Xếp hàng mua thực phẩm bằng tem phiếu

29

- Thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; giải phóng và không ngừng phát triển mạnh mẽ sức sản xuất, không ngừng nâng cao đời sống nhân dân; đẩy mạnh xóa đói giảm nghèo, khuyến khích làm giàu chính đáng, giúp đỡ người khác thoát nghèo và từng bước khá giả hơn;

- Phát triển nền kinh tế nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo;

- Thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bước và từng chính sách phát triển; tăng trưởng kinh tế đi đôi với phát triển văn hóa,

y tế, giáo dục…, giải quyết các vấn đề xã hội vì mục tiêu phát triển con người Thực hiện chế độ phân phốí chủ yếu theo kết quả lao động, hiệu quả kinh tế đồng thời theo mức đóng góp vốn cùng các nguồn lực khác và thông qua phúc lợi

xã hội

- Phát huy quyền làm chủ xã hội của nhân dân, bảo đảm vai trò quản lý, điều tiết kinh tế của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng

Xe khách hôm nay

Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh và sự nghiệp đổi mới

Thủ tướng Võ Văn Kiệt và sự nghiệp đổi mới

Dung Quất hôm nay

Dung Quất về đêm

Cà Mau hôm nay

Điện Cà Mau

- Bất kì nhà nước nào cũng mang bản chất giai

cấp và bảo vệ lợi ích của giai cấp, bảo vệ lợi ích của chính nó

- Mặt trận trung tâm của đấu tranh giai cấp suy cho cùng là kinh tế và lợi ích kinh tế ( trung tâm của lợi ích là kinh tế)

- Nhà nước phải quản lý nền kinh tế vì lợi ích của chính mình và của xã hội

- Đặc tính của mâu thuẫn: diễn ra phổ biến và thường xuyên; Có tính cơ bản(liên quan đến sống, chết của con người)

Ý nghĩa: phải có nhà nước nhân danh xã hội

và toàn dân mới giải quyết được( chưa kể đến vấn đề liên quan đến quốc tế)

Ngày 23-6-2011 tại khu CN Hà Nội, công nhân đình công đòi tăng lương từ 1,3 lên 1,7 triệu Hàng trăm người đang tụ tập ở cổng thì bảo vệ Lê Tuấn Minh được lệnh của Trưởng phòng hành chính dùng xe tải rú ga lao thẳng vào công nhân, 1 người chết, 3 người bị thương Trong đó

có bà bầu 7 tháng

Thật đau lòng!

Đau lòng cho gia đình nữ công nhân

Nguyễn Thị Liễu

Nó là con chó của chủ

Bát nhang tại hiện trường, nơi Liễu chết Pháp luật ở đâu?

nghiệp KT:

phụ thuộc vào chế độ xã hội và nhà nước

- Tri thức làm giàu( có nhiều trường hợp cho tiền mà không biết làm giàu)

Đó là tri thức về sản xuất, kinh doanh, khoa học & công nghệ, về thông tin về chính trị, quân sự…phải có nhà nước

- Phương tiện, môi trường sản xuất kinh

doanh( lao động, thị trường, vốn…) phải có sự quản lý của nhà nước

4 Sự có mặt của kinh tế nhà nước trong nền KTQD

- Kinh tế nhà nước bao gồm: tài nguyên quốc

gia; Ngân sách quốc gia; kết cấu hạ tầng kinh tế -

xã hội; dự trữ quốc gia; vốn nhà nước trong DNNN

và DN cổ phần.

- Kinh tế nhà nước: Làm công cụ quản lý nhằm điều tiết kinh tế; nhằm đáp ứng những nhu cầu xã hội( những lĩnh vực vô cùng cần thiết nhưng đầu tư không có lời hoặc lời rất ít); Nhà nước phải có thực lực KT.

- Nhà nước có kinh tế thì nhà nước phải quản lý

và sử dụng KTNN dễ có nguy cơ bị chiếm dụng hoặc người quản lý của nhà nước không đủ khả năng (Vinashin nợ 86 000 tỉ…)

Ông Huỳnh Việt Sỹ- phúc thẩm vụ dự án Đông Tây 18-10-2010

Thông tin về nợ công: Nợ công là nợ chính

phủ hay còn gọi là nợ quốc gia Nợ công có 2 loại: 1 là nợ trong nước- do phát hành trái phiếu, chính phủ vay nợ từ dân, từ doanh nghiệp; 2 là

có thu nhập cao: trên 9360 USD/ người

Nếu vượt ngưỡng sẽ hết sức nguy hiểm,

sẽ phụ thuộc vào chủ nợ và mất độc lập,

tự chủ Đây là hiện tượng mất nước kiểu mới

Nợ công dẫn đến lệ thuộc nước ngoài vì nợ: bài học từ Hy lạp: Vay mạnh tay+ chi tiêu lãng phí+ tham nhũng= khủng hoảng

Nợ 300 tỷ USD= 115,1% GDP, thâm hụt ngân sách 14%/năm 3-3-2010 Hy lạp công bố: tăng thuế và giảm chi tiêu 6,5 tỷ USD/Năm; giảm lương công chức; cắt giảm biên chế ( riêng

2009 tuyển biên chế 27000, chủ yếu ăn lương, ngồi chơi, xơi nước( Ngũ C: con, cháu, các, cụ cả) Lương công chức bình quân:16 tháng/năm

01 tháng lãnh 1350 euro trong khi đó người lao động giỏi mới có thu nhập 750 euro Khi IMF và

EU giải cứu trọn gói 110 tỷ euro Hy lạp phải tuân theo kế hoạch tài chính của họ

( Nguồn: Tạp chí cộng sản số 126 chuyên san 30-7-2010)

Nợ công ở Mỹ đã được giải cứu

31-7-2011

 Nợ công của Cp Mỹ là 14.297 tỷ USD Hàng tháng Mỹ phải trả 30 tỷ lãi và 500 tỷ nợ Nước ngoài đang nắm 4500 tỷ USd của Mỹ Để trả

nợ và giảm nợ, Hạ viện đề nghị cắt giảm chi tiêu chính phủ, Thượng viện đề nghi tăng thuế người giàu Cả thế giới “thót tim” Nếu Mỹ vỡ

nợ “kĩ thuật”, đồng đô la mất giá thảm hại, chủ

nợ sẽ vỡ theo Tối 31-7, thượng viện, hạ viện

và TT Ôbama đã đạt thỏa thuận nâng mauwcs trần nợ thêm2.400 tỷ nữa Đô la tiếp tục mất giá Vàng tiếp tục lên giá ( An ninh thế giới 6/8/2011)

 TỔNG CÔNG TY NHÀ NƯỚC LỖ NẶNG, cũng

có những tổng công ty bị thua lỗ khá lớn như

Tổng công ty Cơ khí Xây dựng lỗ lũy kế tính đến 31/12/2008 là 39 tỷ đồng; Tổng công ty Công

trình giao thông 6 lỗ gần 68 tỷ đồng, lỗ lũy kế

trong nền kinh tế, chưa tương xứng với lợi thế

và đầu tư của nhà nước mà hoạt động còn kém hiệu quả và không bảo toàn được vốn

 Quản lý tài chính ở nhiều tổng công ty còn yếu kém Rất nhiều đơn vị, tổng công ty lớn để tồn tại các khoản

nợ khó đòi cao như Tổng công ty Lương thực miền

Nam có khoản nợ khó đòi 56 tỷ đồng; Tổng công ty

Xây dựng Hà Nội 51,2 tỷ đồng, Công ty Thương mại

và Xuất khẩu Viettel thuộc tập đoàn Viettel (khi đó còn

là tổng công ty) để nợ quá hạn 79 tỷ đồng

Đáng chú ý, một số doanh nghiệp xây dựng thực hiện

cơ chế khoán nhưng do thiếu kiểm tra, kiểm soát nội

bộ nên nhiều khoản phải thu, tạm ứng không quyết

toán để tồn những khoản nợ lớn, khó có khả năng thu hồi, tiềm ẩn gây lỗ lớn trong tương lai cho chính các doanh nghiệp này

Ví dụ, Tổng công ty Cơ khí Xây dựng có tổng nợ khó đòi lên tới 118,6 tỷ đồng,

trong đó có rất nhiều khoản tạm ứng vượt

tỷ lệ khoán nội bộ cho nhiều cán bộ đã

chuyển công tác, không còn khả năng thu hồi

Tổng công ty Xây dựng công trình giao

thông 6 cũng để nợ khó đòi lên đến 46,4

tỷ đồng và đã buộc phải trích lập dự

phòng gần 28 tỷ đồng.

Có 10 tổng công ty nhà nước đầu tư ra

ngoài ngành như Tổng công ty Lương

thực miền Nam đầu tư vào bảo hiểm 26,8

tỷ đồng, vào ngân hàng Vietcombank và một số đơn vị khác 95 tỷ đồng Văn phòng Tổng công ty Lâm nghiệp góp vốn 80 tỷ

đồng vào Công ty cổ phần chứng khoán Bảo Việt

 Một doanh nghiệp thuộc Tổng công ty Hàng không miền Nam đầu tư vào các tổ chức tín dụng 300 tỷ đồng Tổng công ty Bến Thành đầu

tư vào chứng khoán, ngân hàng trên 243 tỷ đồng

Việc thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước (nộp thuế) ở khối tổng công ty nhà nước cũng là vấn đề đáng nói Hầu hết các đơn vị được kiểm toán đều kê khai thiếu thuế và các khoản phải nộp về ngân sách nhà nước

kiến nghị tăng thu cho ngân sách 548 tỷ

III Chức năng của nhà nước trong quản lý nhà nước về kinh tế

1 Bảo vệ lợi ích giai cấp

- Thiết lập và bảo vệ chế độ sở hữu về tư liệu

sản xuất tối ưu cho giai cấp mà nhà nước là đại biểu;

- Thiết lập và bảo vệ một chế độ quản lý, trong

đó quyền quản lý thuộc về giai cấp mà nhà nước là đại biểu;

- Xây dựng và bảo vệ chế độ phân phối, hưởng thụ có ưu thế cho giai cấp mà nhà nước

là đại biểu

- Quan hệ quốc gia và quốc tế;

- Quan hệ phân công, hợp tác trong nội bộ nền kinh tế.

- Vấn đề phân bố lực lượng sản xuất theo vùng và theo lãnh thổ

- Sự lựa chọn quy mô xí nghiệp, sử dụng nguồn tài nguyên, lựa chọn thiết bị, công nghệ, số lượng, chất lượng sản phẩm và dịch vụ; đưa các hành vi đó vào chuẩn mực để có lợi cho doanh nhân và cộng đồng

gia

- Hình thức biểu hiện: Xây dựng thể chế;

Xây dựng chế độ tiền công, tiền lương; xây dựng thể chế về thuế, phí, lệ phí…

- Hình thức:Tuyên truyền, tạo điều kiện học tập; cung cấp thông tin; chủ trì hoặc đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng; tổ chức bảo vệ an ninh, trật tự, an toàn

5.Bảo vệ và khai thác công sản như một công

cụ quản lý

Phạm vi quản lý của nhà nước bao gồm: Tài nguyên quốc

gia; ngân sách quốc gia; dự trữ quốc gia; hệ thống kết cấu hạ tầng; các doanh nghiệp

2.Xét về cấu trúc của quá trình tái sản xuất xã hội

Nhà nước quản lý quá trình đầu tư KT-XH; Qúa trình vận hành nền kinh tế,

3 Xét theo các mặt hoạt động của nền kinh tế

- Vấn đề quan hệ sản xuất nhà nước

quản lý với các mức độ khác nhau

- Vấn đề khoa học và công nghệ,

- Vấn đề lao động, việc làm và phân phối lợi ích

- Vấn đề tổ chức quản lý: cơ cấu tổ chức

bộ máy quản trị, kinh doanh; chế độ kế toán, thống kê; chế độ thanh toán, kiểm toán; chế độ hợp đồng KT

tổ chức; cấp quản lý, kiểm tra, kiểm soát…)

- Thể chế hóa tổ chức bộ máy nhà nước, phân công, phân cấp quản lý nhà nước về kinh tế( Bộ máy, con người, nhiệm vụ)

-Thể chế hóa các hành vi kinh tế với những chuẩn mực cụ thể,

70

kế hoạch, dự án phát triển kinh tế

- Đây là công vụ thiết kế cho quá trình phát triển tạo ra chương trình cho các lực lượng kinh tế hướng tới

- Tầm chiến lược, quy hoạch, kế hoạch,

- Xúc tiến các hoạt động hỗ trợ các đơn vị KT

ra đời( thông tin, pháp lý, cấp phép, đầu tư…)

- Ra các mệnh lệnh nhằm tác động vào thị trường và doanh nghiệp khi cần thiết

Vnahsin phải báo cáo trước Quốc hội

Chính phủ có trách nhiệm lớn về Vinahsin

5 Giám sát, kiểm tra mọi hoạt động

KT, bảo đảm định hướng XHCN của nền KT

- Xây dựng hệ thống pháp luật và các cơ quan, tổ chức giám sát, kiểm tra

- Tổ chức giám sát, kiểm tra theo các chương trình và lĩnh vực:Tuân thủ pháp luật; sử dụng nguồn lực; chất thải, môi trường; chế độ kế toán; chất lượng, chủng loại, giá cả, vốn… và KT,GS chính bản thân bộ máy và công chức nhà nước.

- Tổ chức bảo vệ và sử dụng có hiệu quả công sản

- Định ra các khoản thu, thu đúng đủ , kịp thời

và sử dụng có hiệu quả ngân sách các khoản vay, bảo lãnh vay…

VI CÁC NGUYÊN TẮC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ

1 Nguyên tắc tập trung dân chủ

- Nguyên tắc tập trung dân chủ trong quản lý kinh tế là sự bảo đảm quyền tập trung của nhà nước hài hòa với quyền dân chủ của các chủ thể kinh tế

- Hướng vận dụng nguyên tắc: Xác định quyền của mỗi bên trên cơ sở khoa học và pháp luật; phân cấp trong quản lý KT; Quan hệ giữa cơ quan có thẩm quyền chung với cơ quan quyền lực và cơ quan chuyên môn, chế độ thủ trưởng

- Chống tập trung quan liêu, nhưng cũng chống dân chủ quá trớn, vô tổ chức

2 Kết hợp quản lý theo ngành và theo lãnh thổ

- Quản lý theo ngành là việc quản lý về

kỹ thuật, chuyên môn nghiệp vụ của bộ, ngành đối với tất cả các đơn vị sản xuất, kinh doanh trên toàn lãnh thổ

- Quản lý kinh tế theo lãnh thổ là tổ chức, điều hòa, phối hợp hoạt động của các đơn vị kinh tế trên địa bàn lãnh thổ