Bài giảng chi tiết môn Xác Suất Thống Kê là tập tài liệu cực hay, liệt kê đầy đủ các chương học, đặc biệt, các ví dụ, bài tập kèm theo lời giải sẽ giúp bạn đọc dễ hiểu và dễ dàng học tốt môn này. Đây sẽ là một tài liệu hữu ích cho các bạn muốn học tốt môn này và đạt điểm cao.
Trang 1Chương 5: Kiểm định giả thuyết
Trần Minh Toàn(1)- Lê Xuân Lý
Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội
Trang 2Kiểm định giả thuyết một mẫu
Nội dung
1 Kiểm định giả thuyết một mẫu
Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định cho tỷ lệ
Kiểm định cho phương sai
2 Kiểm định giả thuyết hai mẫu
Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định 2 mẫu cho tỷ lệ
Kiểm định 2 mẫu cho phương sai
Trần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 2/32 2 / 32
Trang 3Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định giả thuyết cho kỳ vọng
Giả thuyết thống kê: Trong nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội, chúng tathường nêu ra các nhận xét khác nhau về đối tượng quan tâm Những nhận xétnhư vậy có thể đúng hoặc sai Vấn đề kiểm tra tính đúng sai của nhận xét sẽ đượcgọi là kiểm định
Kiểm định giả thuyết là bài toán đi xác định có nên chấp nhận hay bác bỏ mộtkhẳng định về giá trị của một tham số của tổng thể
Bài toán
Cho biến ngẫu nhiên X có EX = µ, V X = σ2 Mẫu cụ thể của X là
(x1, x2, , xn) Chú ý: nếu cỡ mẫu n ≤ 30 thì ta phải thêm điều kiện
Trang 4Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định giả thuyết cho kỳ vọng
Giả thuyết thống kê: Trong nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội, chúng tathường nêu ra các nhận xét khác nhau về đối tượng quan tâm Những nhận xétnhư vậy có thể đúng hoặc sai Vấn đề kiểm tra tính đúng sai của nhận xét sẽ đượcgọi là kiểm định
Kiểm định giả thuyết là bài toán đi xác định có nên chấp nhận hay bác bỏ mộtkhẳng định về giá trị của một tham số của tổng thể
Bài toán
Cho biến ngẫu nhiên X có EX = µ, V X = σ2 Mẫu cụ thể của X là
(x1, x2, , xn) Chú ý: nếu cỡ mẫu n ≤ 30 thì ta phải thêm điều kiện
Trang 5Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định giả thuyết cho kỳ vọng
Giả thuyết thống kê: Trong nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội, chúng tathường nêu ra các nhận xét khác nhau về đối tượng quan tâm Những nhận xétnhư vậy có thể đúng hoặc sai Vấn đề kiểm tra tính đúng sai của nhận xét sẽ đượcgọi là kiểm định
Kiểm định giả thuyết là bài toán đi xác định có nên chấp nhận hay bác bỏ mộtkhẳng định về giá trị của một tham số của tổng thể
Bài toán
Cho biến ngẫu nhiên X có EX = µ, V X = σ2 Mẫu cụ thể của X là
(x1, x2, , xn) Chú ý: nếu cỡ mẫu n ≤ 30 thì ta phải thêm điều kiện
Trang 6Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định giả thuyết cho kỳ vọng
Giả thuyết thống kê: Trong nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội, chúng tathường nêu ra các nhận xét khác nhau về đối tượng quan tâm Những nhận xétnhư vậy có thể đúng hoặc sai Vấn đề kiểm tra tính đúng sai của nhận xét sẽ đượcgọi là kiểm định
Kiểm định giả thuyết là bài toán đi xác định có nên chấp nhận hay bác bỏ mộtkhẳng định về giá trị của một tham số của tổng thể
Bài toán
Cho biến ngẫu nhiên X có EX = µ, V X = σ2 Mẫu cụ thể của X là
(x1, x2, , xn) Chú ý: nếu cỡ mẫu n ≤ 30 thì ta phải thêm điều kiện
Trang 7Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định giả thuyết cho kỳ vọng
Giả thuyết thống kê: Trong nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội, chúng tathường nêu ra các nhận xét khác nhau về đối tượng quan tâm Những nhận xétnhư vậy có thể đúng hoặc sai Vấn đề kiểm tra tính đúng sai của nhận xét sẽ đượcgọi là kiểm định
Kiểm định giả thuyết là bài toán đi xác định có nên chấp nhận hay bác bỏ mộtkhẳng định về giá trị của một tham số của tổng thể
Bài toán
Cho biến ngẫu nhiên X có EX = µ, V X = σ2 Mẫu cụ thể của X là
(x1, x2, , xn) Chú ý: nếu cỡ mẫu n ≤ 30 thì ta phải thêm điều kiện
X ∼ N (µ, σ2)
Bài toán đặt ra là ta cần so sánh giá trị kỳ vọng µ với một số µ0 cho trước
Giả thuyết H0 µ = µ0 µ ≤ µ0 µ ≥ µ0Đối thuyết H1 µ 6= µ0 µ > µ0 µ < µ0Tuy nhiên do giả thuyết luôn có dấu "=" nên người ta chỉ cần viết giả thuyết
H0: µ = µ0
Trần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 3/32 3 / 32
Trang 8Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định giả thuyết cho kỳ vọng
Giả thuyết thống kê: Trong nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội, chúng tathường nêu ra các nhận xét khác nhau về đối tượng quan tâm Những nhận xétnhư vậy có thể đúng hoặc sai Vấn đề kiểm tra tính đúng sai của nhận xét sẽ đượcgọi là kiểm định
Kiểm định giả thuyết là bài toán đi xác định có nên chấp nhận hay bác bỏ mộtkhẳng định về giá trị của một tham số của tổng thể
Bài toán
Cho biến ngẫu nhiên X có EX = µ, V X = σ2 Mẫu cụ thể của X là
(x1, x2, , xn) Chú ý: nếu cỡ mẫu n ≤ 30 thì ta phải thêm điều kiện
Trang 9Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định giả thuyết một mẫu
Cách giải quyết
Từ bộ số liệu đã cho x1, x2, , xnta tính được giá trị quan sát k
Ta chia được trục số thành 2 phần, trong đó một phần là Wα
+) Nếu k ∈ Wα thì bác bỏ H0và chấp nhận H1
+) Nếu k /∈ Wα thì ta không có cơ sở bác bỏ H0
Sai lầm mắc phải
Có 2 loại sai lầm c ó thể mắc phải
Sai lầm loại 1: Bác bỏ H0 trong khi H0 đúng
Xác suất xảy ra sai lầm loại 1: α = P (k ∈ Wα|H0đúng)
α được gọi là mức ý nghĩa
Sai lầm loại 2: Chấp nhận H0 trong khi H0 sai
Xác suất xảy ra sai lầm loại 2: β = P (k /∈ Wα|H0 sai)
Mục tiêu là cực tiểu cả 2 sai lầm, tuy nhiên điều đó là rất khó khăn Người ta chọncách cố định sai lầm loại 1 và cực tiểu sai lầm loại 2
Trần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 4/32 4 / 32
Trang 10Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định giả thuyết một mẫu
Cách giải quyết
Từ bộ số liệu đã cho x1, x2, , xnta tính được giá trị quan sát k
Ta chia được trục số thành 2 phần, trong đó một phần là Wα
+) Nếu k ∈ Wα thì bác bỏ H0và chấp nhận H1
+) Nếu k /∈ Wα thì ta không có cơ sở bác bỏ H0
Sai lầm mắc phải
Có 2 loại sai lầm c ó thể mắc phải
Sai lầm loại 1: Bác bỏ H0 trong khi H0 đúng
Xác suất xảy ra sai lầm loại 1: α = P (k ∈ Wα|H0đúng)
α được gọi là mức ý nghĩa
Sai lầm loại 2: Chấp nhận H0 trong khi H0 sai
Xác suất xảy ra sai lầm loại 2: β = P (k /∈ Wα|H0 sai)
Mục tiêu là cực tiểu cả 2 sai lầm, tuy nhiên điều đó là rất khó khăn Người ta chọncách cố định sai lầm loại 1 và cực tiểu sai lầm loại 2
Trần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 4/32 4 / 32
Trang 11Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định giả thuyết một mẫu
Cách giải quyết
Từ bộ số liệu đã cho x1, x2, , xnta tính được giá trị quan sát k
Ta chia được trục số thành 2 phần, trong đó một phần là Wα
+) Nếu k ∈ Wα thì bác bỏ H0và chấp nhận H1
+) Nếu k /∈ Wα thì ta không có cơ sở bác bỏ H0
Sai lầm mắc phải
Có 2 loại sai lầm c ó thể mắc phải
Sai lầm loại 1: Bác bỏ H0 trong khi H0 đúng
Xác suất xảy ra sai lầm loại 1: α = P (k ∈ Wα|H0đúng)
α được gọi là mức ý nghĩa
Sai lầm loại 2: Chấp nhận H0 trong khi H0 sai
Xác suất xảy ra sai lầm loại 2: β = P (k /∈ Wα|H0 sai)
Mục tiêu là cực tiểu cả 2 sai lầm, tuy nhiên điều đó là rất khó khăn Người ta chọncách cố định sai lầm loại 1 và cực tiểu sai lầm loại 2
Trần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 4/32 4 / 32
Trang 12Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định giả thuyết một mẫu
Cách giải quyết
Từ bộ số liệu đã cho x1, x2, , xnta tính được giá trị quan sát k
Ta chia được trục số thành 2 phần, trong đó một phần là Wα
+) Nếu k ∈ Wα thì bác bỏ H0và chấp nhận H1
+) Nếu k /∈ Wα thì ta không có cơ sở bác bỏ H0
Sai lầm mắc phải
Có 2 loại sai lầm c ó thể mắc phải
Sai lầm loại 1: Bác bỏ H0 trong khi H0 đúng
Xác suất xảy ra sai lầm loại 1: α = P (k ∈ Wα|H0đúng)
α được gọi là mức ý nghĩa
Sai lầm loại 2: Chấp nhận H0 trong khi H0 sai
Xác suất xảy ra sai lầm loại 2: β = P (k /∈ Wα|H0 sai)
Mục tiêu là cực tiểu cả 2 sai lầm, tuy nhiên điều đó là rất khó khăn Người ta chọncách cố định sai lầm loại 1 và cực tiểu sai lầm loại 2
Trần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 4/32 4 / 32
Trang 13Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định giả thuyết một mẫu
Cách giải quyết
Từ bộ số liệu đã cho x1, x2, , xnta tính được giá trị quan sát k
Ta chia được trục số thành 2 phần, trong đó một phần là Wα
+) Nếu k ∈ Wα thì bác bỏ H0và chấp nhận H1
+) Nếu k /∈ Wα thì ta không có cơ sở bác bỏ H0
Sai lầm mắc phải
Có 2 loại sai lầm c ó thể mắc phải
Sai lầm loại 1: Bác bỏ H0 trong khi H0 đúng
Xác suất xảy ra sai lầm loại 1: α = P (k ∈ Wα|H0đúng)
α được gọi là mức ý nghĩa
Sai lầm loại 2: Chấp nhận H0 trong khi H0 sai
Xác suất xảy ra sai lầm loại 2: β = P (k /∈ Wα|H0 sai)
Mục tiêu là cực tiểu cả 2 sai lầm, tuy nhiên điều đó là rất khó khăn Người ta chọncách cố định sai lầm loại 1 và cực tiểu sai lầm loại 2
Trần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 4/32 4 / 32
Trang 14Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định giả thuyết một mẫu
Cách giải quyết
Từ bộ số liệu đã cho x1, x2, , xnta tính được giá trị quan sát k
Ta chia được trục số thành 2 phần, trong đó một phần là Wα
+) Nếu k ∈ Wα thì bác bỏ H0và chấp nhận H1
+) Nếu k /∈ Wα thì ta không có cơ sở bác bỏ H0
Sai lầm mắc phải
Có 2 loại sai lầm c ó thể mắc phải
Sai lầm loại 1: Bác bỏ H0 trong khi H0 đúng
Xác suất xảy ra sai lầm loại 1: α = P (k ∈ Wα|H0đúng)
α được gọi là mức ý nghĩa
Sai lầm loại 2: Chấp nhận H0 trong khi H0 sai
Xác suất xảy ra sai lầm loại 2: β = P (k /∈ Wα|H0 sai)
Mục tiêu là cực tiểu cả 2 sai lầm, tuy nhiên điều đó là rất khó khăn Người ta chọncách cố định sai lầm loại 1 và cực tiểu sai lầm loại 2
Trần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 4/32 4 / 32
Trang 15Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định giả thuyết một mẫu
Quan hệ của thực tế và quyết định toán học
Trần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 5/32 5 / 32
Trang 16Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định giả thuyết một mẫu
Các bước làm một bài kiểm định
Bước 1: Gọi biến ngẫu nhiên, xây dựng cặp giả thuyết - đối thuyết
Bước 2: Chọn tiêu chuẩn kiểm định
Tính giá trị quan sát k
Bước 3: Xác định miền bác bỏ H0: Wα
Bước 4: Kiểm tra xem giá trị quan sát k ∈ Wα hay không và ra quyết định
Trần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 6/32 6 / 32
Trang 17Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định giả thuyết một mẫu
Các bước làm một bài kiểm định
Bước 1: Gọi biến ngẫu nhiên, xây dựng cặp giả thuyết - đối thuyết
Bước 2: Chọn tiêu chuẩn kiểm định
Tính giá trị quan sát k
Bước 3: Xác định miền bác bỏ H0: Wα
Bước 4: Kiểm tra xem giá trị quan sát k ∈ Wα hay không và ra quyết định
Trần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 6/32 6 / 32
Trang 18Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định giả thuyết một mẫu
Các bước làm một bài kiểm định
Bước 1: Gọi biến ngẫu nhiên, xây dựng cặp giả thuyết - đối thuyết
Bước 2: Chọn tiêu chuẩn kiểm định
Tính giá trị quan sát k
Bước 3: Xác định miền bác bỏ H0: Wα
Bước 4: Kiểm tra xem giá trị quan sát k ∈ Wα hay không và ra quyết định
Trần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 6/32 6 / 32
Trang 19Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Kiểm định giả thuyết một mẫu
Các bước làm một bài kiểm định
Bước 1: Gọi biến ngẫu nhiên, xây dựng cặp giả thuyết - đối thuyết
Bước 2: Chọn tiêu chuẩn kiểm định
Tính giá trị quan sát k
Bước 3: Xác định miền bác bỏ H0: Wα
Bước 4: Kiểm tra xem giá trị quan sát k ∈ Wα hay không và ra quyết định
Trần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 6/32 6 / 32
Trang 20Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Trường hợp 1: σ2 đã biết
Chọn tiêu chuẩn kiểm định: Z = X − µ0
σ
√
n ∼ N (0; 1) nếu giả thuyết H0 đúng
Từ mẫu cụ thể (x1, x2, , xn), ta tính được giá trị quan sát: k = x − µ0
σ
√nMiền bác bỏ H0 được xác định cho 3 trường hợp như sau:
Trang 21Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Trường hợp 1: σ2 đã biết
Chọn tiêu chuẩn kiểm định: Z = X − µ0
σ
√
n ∼ N (0; 1) nếu giả thuyết H0 đúng
Từ mẫu cụ thể (x1, x2, , xn), ta tính được giá trị quan sát: k = x − µ0
σ
√nMiền bác bỏ H0 được xác định cho 3 trường hợp như sau:
Trang 22Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Trường hợp 1: σ2 đã biết
Chọn tiêu chuẩn kiểm định: Z = X − µ0
σ
√
n ∼ N (0; 1) nếu giả thuyết H0 đúng
Từ mẫu cụ thể (x1, x2, , xn), ta tính được giá trị quan sát: k = x − µ0
σ
√nMiền bác bỏ H0 được xác định cho 3 trường hợp như sau:
Trang 23Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
σ
√
n = 10 − 92
√
500 = 11, 18Với α = 0, 05, miền bác bỏ H0:
Wα= (u1−α; +∞) = (u0,95; +∞) = (1, 645; +∞)
Do k ∈ Wα nên ta bác bỏ H0 và chấp nhận H1 Nghĩa là nhận xét đó là đúng
Trần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 8/32 8 / 32
Trang 24Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
σ
√
n = 10 − 92
√
500 = 11, 18Với α = 0, 05, miền bác bỏ H0:
Wα= (u1−α; +∞) = (u0,95; +∞) = (1, 645; +∞)
Do k ∈ Wα nên ta bác bỏ H0 và chấp nhận H1 Nghĩa là nhận xét đó là đúngTrần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 8/32 8 / 32
Trang 25Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
σ
√
n = 10 − 92
√
500 = 11, 18Với α = 0, 05, miền bác bỏ H0:
Wα= (u1−α; +∞) = (u0,95; +∞) = (1, 645; +∞)
Do k ∈ Wα nên ta bác bỏ H0 và chấp nhận H1 Nghĩa là nhận xét đó là đúngTrần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 8/32 8 / 32
Trang 26Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
σ
√
n = 10 − 92
√
500 = 11, 18Với α = 0, 05, miền bác bỏ H0:
Wα= (u1−α; +∞) = (u0,95; +∞) = (1, 645; +∞)
Do k ∈ Wα nên ta bác bỏ H0 và chấp nhận H1 Nghĩa là nhận xét đó là đúngTrần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 8/32 8 / 32
Trang 27Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
σ
√
n = 10 − 92
√
500 = 11, 18Với α = 0, 05, miền bác bỏ H0:
Wα= (u1−α; +∞) = (u0,95; +∞) = (1, 645; +∞)
Do k ∈ Wα nên ta bác bỏ H0 và chấp nhận H1 Nghĩa là nhận xét đó là đúngTrần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 8/32 8 / 32
Trang 28Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
σ
√
n = 10 − 92
√
500 = 11, 18Với α = 0, 05, miền bác bỏ H0:
Wα= (u1−α; +∞) = (u0,95; +∞) = (1, 645; +∞)
Do k ∈ Wα nên ta bác bỏ H0 và chấp nhận H1 Nghĩa là nhận xét đó là đúngTrần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 8/32 8 / 32
Trang 29Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
σ
√
n = 10 − 92
√
500 = 11, 18Với α = 0, 05, miền bác bỏ H0:
Wα= (u1−α; +∞) = (u0,95; +∞) = (1, 645; +∞)
Do k ∈ Wα nên ta bác bỏ H0 và chấp nhận H1 Nghĩa là nhận xét đó là đúngTrần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 8/32 8 / 32
Trang 30Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
σ
√
n = 10 − 92
√
500 = 11, 18Với α = 0, 05, miền bác bỏ H0:
Wα= (u1−α; +∞) = (u0,95; +∞) = (1, 645; +∞)
Do k ∈ Wα nên ta bác bỏ H0 và chấp nhận H1 Nghĩa là nhận xét đó là đúngTrần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 8/32 8 / 32
Trang 31Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Trường hợp 2: σ2 chưa biết
Do σ chưa biết nên ta thay thế bằng s
Chọn tiêu chuẩn kiểm định: Z = X − µ0
s
√
n ∼ t(n − 1) nếu giả thuyết H0 đúng
Từ mẫu cụ thể (x1, x2, , xn), ta tính được giá trị quan sát: k = x − µ0
s
√nMiền bác bỏ H0 được xác định cho 3 trường hợp như sau:
Trang 32Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
n ∼ N (0; 1) nếu giả thuyết H0 đúng
Từ mẫu cụ thể (x1, x2, , xn), ta tính được giá trị quan sát: k = x − µ0
s
√nMiền bác bỏ H0 được xác định cho 3 trường hợp như sau:
Trang 33Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
n ∼ N (0; 1) nếu giả thuyết H0 đúng
Từ mẫu cụ thể (x1, x2, , xn), ta tính được giá trị quan sát: k = x − µ0
s
√nMiền bác bỏ H0 được xác định cho 3 trường hợp như sau:
Trang 34Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
n ∼ N (0; 1) nếu giả thuyết H0 đúng
Từ mẫu cụ thể (x1, x2, , xn), ta tính được giá trị quan sát: k = x − µ0
s
√nMiền bác bỏ H0 được xác định cho 3 trường hợp như sau:
Trang 35Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Ví dụ: Ví dụ trước sẽ được sửa hợp với thực tế hơn
Doanh thu của một cửa hàng là biến ngẫu nhiên X(triệu/tháng) Điều tra ngẫu nhiêndoanh thu của 500 cửa hàng có qui mô tương tự nhau ta tính được doanh thu trungbình là 10 triệu/tháng và độ lệch chuẩn mẫu hiệu chỉnh là 2 triệu/tháng Có người chorằng thu nhập trung bình của cửa hàng loại đó phải trên 9 triệu/tháng Với mức ý nghĩa5% có thể kết luận gì về nhận xét trên
Bài làm
X là doanh thu của cửa hàng loại đang xét, EX = µ , V X = σ2
Cặp giả thuyết: H0: µ = µ0 và H1: µ > µ0(với µ0= 9)
Chọn tiêu chuẩn kiểm định: Z = X − µ0
s
√
n ∼ t(n − 1) nếu H0 đúngGiá trị quan sát k =x − µ0
s
√
n = 10 − 92
√
500 = 11, 18Với α = 0, 05, miền bác bỏ H0:
Wα= (t(n − 1; 1 − α); +∞) = (t(499; 0, 95); +∞) = (1, 645; +∞)
Do k ∈ Wα nên ta bác bỏ H0 và chấp nhận H1 Nghĩa là nhận xét đó là đúng
Trần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 11/32 11 / 32
Trang 36Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Ví dụ: Ví dụ trước sẽ được sửa hợp với thực tế hơn
Doanh thu của một cửa hàng là biến ngẫu nhiên X(triệu/tháng) Điều tra ngẫu nhiêndoanh thu của 500 cửa hàng có qui mô tương tự nhau ta tính được doanh thu trungbình là 10 triệu/tháng và độ lệch chuẩn mẫu hiệu chỉnh là 2 triệu/tháng Có người chorằng thu nhập trung bình của cửa hàng loại đó phải trên 9 triệu/tháng Với mức ý nghĩa5% có thể kết luận gì về nhận xét trên
Bài làm
X là doanh thu của cửa hàng loại đang xét, EX = µ , V X = σ2
Cặp giả thuyết: H0: µ = µ0 và H1: µ > µ0(với µ0= 9)
Chọn tiêu chuẩn kiểm định: Z = X − µ0
s
√
n ∼ t(n − 1) nếu H0 đúngGiá trị quan sát k =x − µ0
s
√
n = 10 − 92
√
500 = 11, 18Với α = 0, 05, miền bác bỏ H0:
Wα= (t(n − 1; 1 − α); +∞) = (t(499; 0, 95); +∞) = (1, 645; +∞)
Do k ∈ Wα nên ta bác bỏ H0 và chấp nhận H1 Nghĩa là nhận xét đó là đúngTrần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 11/32 11 / 32
Trang 37Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Ví dụ: Ví dụ trước sẽ được sửa hợp với thực tế hơn
Doanh thu của một cửa hàng là biến ngẫu nhiên X(triệu/tháng) Điều tra ngẫu nhiêndoanh thu của 500 cửa hàng có qui mô tương tự nhau ta tính được doanh thu trungbình là 10 triệu/tháng và độ lệch chuẩn mẫu hiệu chỉnh là 2 triệu/tháng Có người chorằng thu nhập trung bình của cửa hàng loại đó phải trên 9 triệu/tháng Với mức ý nghĩa5% có thể kết luận gì về nhận xét trên
Bài làm
X là doanh thu của cửa hàng loại đang xét, EX = µ , V X = σ2
Cặp giả thuyết: H0: µ = µ0 và H1: µ > µ0(với µ0= 9)
Chọn tiêu chuẩn kiểm định: Z = X − µ0
s
√
n ∼ t(n − 1) nếu H0 đúngGiá trị quan sát k =x − µ0
s
√
n = 10 − 92
√
500 = 11, 18Với α = 0, 05, miền bác bỏ H0:
Wα= (t(n − 1; 1 − α); +∞) = (t(499; 0, 95); +∞) = (1, 645; +∞)
Do k ∈ Wα nên ta bác bỏ H0 và chấp nhận H1 Nghĩa là nhận xét đó là đúngTrần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 11/32 11 / 32
Trang 38Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Ví dụ: Ví dụ trước sẽ được sửa hợp với thực tế hơn
Doanh thu của một cửa hàng là biến ngẫu nhiên X(triệu/tháng) Điều tra ngẫu nhiêndoanh thu của 500 cửa hàng có qui mô tương tự nhau ta tính được doanh thu trungbình là 10 triệu/tháng và độ lệch chuẩn mẫu hiệu chỉnh là 2 triệu/tháng Có người chorằng thu nhập trung bình của cửa hàng loại đó phải trên 9 triệu/tháng Với mức ý nghĩa5% có thể kết luận gì về nhận xét trên
Bài làm
X là doanh thu của cửa hàng loại đang xét, EX = µ , V X = σ2
Cặp giả thuyết: H0: µ = µ0 và H1: µ > µ0(với µ0= 9)
Chọn tiêu chuẩn kiểm định: Z = X − µ0
s
√
n ∼ t(n − 1) nếu H0 đúngGiá trị quan sát k =x − µ0
s
√
n = 10 − 92
√
500 = 11, 18Với α = 0, 05, miền bác bỏ H0:
Wα= (t(n − 1; 1 − α); +∞) = (t(499; 0, 95); +∞) = (1, 645; +∞)
Do k ∈ Wα nên ta bác bỏ H0 và chấp nhận H1 Nghĩa là nhận xét đó là đúngTrần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 11/32 11 / 32
Trang 39Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Ví dụ: Ví dụ trước sẽ được sửa hợp với thực tế hơn
Doanh thu của một cửa hàng là biến ngẫu nhiên X(triệu/tháng) Điều tra ngẫu nhiêndoanh thu của 500 cửa hàng có qui mô tương tự nhau ta tính được doanh thu trungbình là 10 triệu/tháng và độ lệch chuẩn mẫu hiệu chỉnh là 2 triệu/tháng Có người chorằng thu nhập trung bình của cửa hàng loại đó phải trên 9 triệu/tháng Với mức ý nghĩa5% có thể kết luận gì về nhận xét trên
Bài làm
X là doanh thu của cửa hàng loại đang xét, EX = µ , V X = σ2
Cặp giả thuyết: H0: µ = µ0 và H1: µ > µ0(với µ0= 9)
Chọn tiêu chuẩn kiểm định: Z = X − µ0
s
√
n ∼ t(n − 1) nếu H0 đúngGiá trị quan sát k =x − µ0
s
√
n = 10 − 92
√
500 = 11, 18Với α = 0, 05, miền bác bỏ H0:
Wα= (t(n − 1; 1 − α); +∞) = (t(499; 0, 95); +∞) = (1, 645; +∞)
Do k ∈ Wα nên ta bác bỏ H0 và chấp nhận H1 Nghĩa là nhận xét đó là đúngTrần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 11/32 11 / 32
Trang 40Kiểm định giả thuyết một mẫu Kiểm định cho kỳ vọng
Ví dụ: Ví dụ trước sẽ được sửa hợp với thực tế hơn
Doanh thu của một cửa hàng là biến ngẫu nhiên X(triệu/tháng) Điều tra ngẫu nhiêndoanh thu của 500 cửa hàng có qui mô tương tự nhau ta tính được doanh thu trungbình là 10 triệu/tháng và độ lệch chuẩn mẫu hiệu chỉnh là 2 triệu/tháng Có người chorằng thu nhập trung bình của cửa hàng loại đó phải trên 9 triệu/tháng Với mức ý nghĩa5% có thể kết luận gì về nhận xét trên
Bài làm
X là doanh thu của cửa hàng loại đang xét, EX = µ , V X = σ2
Cặp giả thuyết: H0: µ = µ0 và H1: µ > µ0(với µ0= 9)
Chọn tiêu chuẩn kiểm định: Z = X − µ0
s
√
n ∼ t(n − 1) nếu H0 đúngGiá trị quan sát k =x − µ0
s
√
n = 10 − 92
√
500 = 11, 18Với α = 0, 05, miền bác bỏ H0:
Wα= (t(n − 1; 1 − α); +∞) = (t(499; 0, 95); +∞) = (1, 645; +∞)
Do k ∈ Wα nên ta bác bỏ H0 và chấp nhận H1 Nghĩa là nhận xét đó là đúngTrần Minh Toàn - Lê Xuân Lý (SAMI-HUST) (Viện Toán ứng dụng và Tin học, ĐHBK Hà Nội) Thống kê - Kiểm định giả thuyết Hà Nội, tháng 8 năm 2012 11/32 11 / 32