Dạy tích hợp giáo dục sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng trong môn địa lí ở trường THPT

Năng lượng có vai trò sống còn đối với cuộc sống của con người, nó đảm bảo cho hoạt động bình thường và phát triển sản xuất; là nhu cầu thiết yếu để nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; là nguồn lực cho phát triển KTXH. Ngày nay nguồn năng lượng truyền thống không phải là vô tận. Chúng ta có thể thấy rất rõ các vấn đề khủng hoảng năng lượng thường có tác động rất lớn đến các vấn đề KTXH của các nước. Do vậy nhiều nước đã đưa vấn đề năng lượng thành quốc sách, đặt thành vấn đề “An ninh năng lượng” đối với sự phát triển của quốc gia. Nước ta được thiên nhiên ưu đãi, có sự giàu có về tài nguyên năng lượng nhưng thực tế cho thấy khả năng khai thác, chế biến, sử dụng còn nhiều hạn chế, gây nên sự lãng phí và hiệu quả không cao. Nếu tình trạng này cứ tiếp tục kéo dài thêm sẽ hết sức nguy hiểm. Do vậy việc giáo dục sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng thiết nghĩ là một việc làm cấp bách và thiết thực. Bởi vì, hành động và ứng xử của con người đối với các nguồn năng lượng quý giá được điều chỉnh bởi chính thái độ và nhận thức của họ.

Sở giáo dục và đào tạo hải phòng

Trờng thpt lê quý đôn

s phạm ứng dụng

PHƯƠNG PHÁP DẠY TÍCH HỢP GIÁO DỤC

SỬ DỤNG TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ NĂNG LƯỢNG

TRONG MễN ĐỊA Lí Ở TRƯỜNG THPT

Tỏc giả: BÙI THỊ PHƯƠNG LOAN

Chức vụ: Giỏo viờn Địa lý

Đơn vị : Trường THPT Lờ Quý Đụn

Hải Phũng, ngày 08 thỏng 3 năm 2013

CỘNG HềA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phỳc

ĐỊA Lí 10

BẢN CAM KẾT

I TÁC GIẢ:

Họ và tên : BÙI THỊ PHƯƠNG LOAN

Ngày, tháng, năm sinh:

Đơn vị : Tổ Sử - Địa - Giáo dục công dân -Trường THPT Lê Quý Đôn

Điện thoại: Di động:

E-mail: loanlequydon@yahoo.com.vn

II ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHẠM ỨNG DỤNG

PHƯƠNG PHÁP DẠY TÍCH HỢP GIÁO DỤC

SỬ DỤNG TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ NĂNG LƯỢNG

TRONG MÔN ĐỊA LÝ 10 Ở TRƯỜNG THPT

III CAM KẾT

Tôi xin cam kết sáng kiến kinh nghiệm này là sản phẩm của cá nhân tôi Nếu có xảy

ra tranh chấp về quyền sở hữu đối với một phần hay toàn bộ sáng kiến kinh nghiệm, tôihoàn toàn chịu trách nhiệm trước lãnh đạo đơn vị, lãnh đạo Sở GD&ĐT về tính trung thựccủa bản cam kết này

Hải Phòng, ngày 08 tháng 3 năm 2013

Người cam kết

Bùi Thị Phương Loan

TÊN CÁC ĐỀ TÀI TÁC GIẢ ĐÃ NGHIÊN CỨU

7 Kĩ năng nhận dạng và giải quyết vấn đề đối với

bài kiểm tra - bài thi.Môn địa lí 12

Phương pháp dạy tich hợp giáo dục

SDTK&HQNL trong môn Đị lí ở trường

1.GDSDTK&HQNL: Giáo duc sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng

2.THPT: Trung học phổ thông 6.TN : Thực nghiệm

4.GV : Giáo viên 8.TKNL: Tiết kiệm năng lượng 5.HS : Học snh 9 KT : Kiểm tra

MỤC LỤC

I/Tóm tắt đề tài Trang 1

II/Giới thiệu……… 2

III/Phương pháp nghiên cứu 4

1.Khách thể nghiên cứu 4

2.Thiết kế nghiên cứu 5

3.Quy trình nghiên cứu 5

4.Đo lường và thu thập dữ liệu 6

IV/Phân tích dữ liệu và bàn luận 7

V/Kết luận và khuyến nghị 9

VI/Tài liệu tham khảo 10

VII/Phụ lục -Phụ lục 1: Nội dung nghiên cứu 11

-Phụ lục 2: Đề và đáp án kiểm tra 24

-Phụ lục 3: Kết quả các bài kiểm tra 29

-Phụ lục 4: Bài dạy áp dụng 32

-Phụ lục 5: Tư liệu 37

-Phụ lục 6: Tính các giá trị trên phần mềm EXCEL 37

KẾ HOACH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC SƯ PHAM ỨNG DỤNG

1 Hiện -Nguồn năng lượng truyền thống không phải là vô tận.

Sử dụng thiết kế 2: Kiểm tra trước và sau tác động với các nhóm tương đương.

- Nhóm thực nghiệm N1 gồm 33 học sinh lớp 10c12, Nhóm đối chứng N2gồm 33 học sinh lớp 10c13

trình Địa lí 10 ).

KT Trướctác động

độngNhóm

thực nghiệm O1

Dạy tích hợpGDSDTK&HQNL trong mônĐịa lí 10 ở trường THPT

O3

Nhómđối chứng

Trước và sau tác động bằng bài kiểm tra (trắc nghiệm)

-Kiểm chứng độ tin cậy: Sử dụng các dạng đề tương đương

-Kiểm chứng độ giá trị: Độ giá trị đồng quy, độ giá trị nội dung

Kết quả đối với mỗi vấn đề nghiên cứu có ý nghĩa không ?

Nếu có ý nghĩa, mức độ ảnh hưởng như thế nào ?

đã đưa vấn đề năng lượng thành quốc sách, đặt thành vấn đề “An ninh năng lượng” đối với

sự phát triển của quốc gia Nước ta được thiên nhiên ưu đãi, có sự giàu có về tài nguyênnăng lượng nhưng thực tế cho thấy khả năng khai thác, chế biến, sử dụng còn nhiều hạnchế, gây nên sự lãng phí và hiệu quả không cao Nếu tình trạng này cứ tiếp tục kéo dài thêm

sẽ hết sức nguy hiểm Do vậy việc giáo dục sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng thiết

nghĩ là một việc làm cấp bách và thiết thực Bởi vì, hành động và ứng xử của con người đốivới các nguồn năng lượng quý giá được điều chỉnh bởi chính thái độ và nhận thức của họ

Hiện nay, nội dung về GDSDTK&HQNL ở các trường THPT nói chung và trườngTHPT Lê Quý Đôn nói riêng chưa được quan tâm, GV còn lúng túng khi dạy học tích hợp

do tài liệu hướng dẫn dạy học tích hợp chưa có, đội ngũ GV còn gặp khó khăn về kiến thức,kỹ năng khi dạy học tích hợp và HS chưa có ý thức SDTK&HQNL

Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn nghiên cứu nội dung và tìm kiếm tư liệu, lựa chọn cáckiến thức, tư liệu phù hợp với nội dung từng bài để hỗ trợ dạy tích hợp GDSDTK&HQNLcủa chương trình Địa lí lớp 10 và coi đó như là một trong những cơ sở giúp HS và GV đạtđược mục tiêu giáo dục toàn diện

Nghiên cứu được tiến hành trên hai nhóm tương đương: Hai lớp 10 ( c12 và c13)trường THPT Lê Quý Đôn Trong đó lớp 10c12 là lớp thực nghiệm và 10c13 là lớp đốichứng Lớp thực nghiệm được thực hiện giải pháp thay thế khi dạy các bài (Bài7, bài11,bài12, bài15, bài16, bài22, bài32, bài34, bài37, bài38, bài41, bài42) )Kết quả cho thấy đã cóảnh hưởng rõ rệt đến kết quả học tập của học sinh: lớp thực nghiệm đã đạt kết quả cao hơnlớp đối chứng Điều đó chứng minh rằng, dạy học tích hợp SDTK&HQNL đã nâng cao kếtquả học tập, nhận thức, thái độ và hành vi SDTK&HQNL tại trường THPT Lê Quý Đôn

II GIỚI THIỆU

Hiện trạng: Sách giáo khoa môn Địa lí ở trường THPT nói chung và sách giáo khoa

Địa lí lớp 10 nói riêng không có nội dung về SDTK&HQNL Tài liệu, thiết bị và đồ dùngphục vụ dạy SDTK&HQNL không có Trong khi đó, trên các thông tin đại chúng hàngngày có rất nhiều tài liệu và hình ảnh, video clip sinh động, … góp phần nâng cao chấtlượng dạy học và bổ sung công cụ, thiết bị đồ dùng dạy học trong nhà trường, đặc biệt là

làm tăng tính hấp dẫn của môn học và kích thích hứng thú học tập của học sinh đối với bộmôn, nhưng các giáo viên chưa khai thácvà sử dụng

Qua việc thăm lớp, dự giờ khảo sát trước tác động tại trường THPT Lê Quý Đôn tôinhận thấy rằng, giáo viên gần như không quan tâm tới dạy tích hợp SDTK&HQNL nên chấtlượng nhận thức và thái độ, hành vi của học sinh đối với việc sử dụng năng lượng chưa tốt,

kĩ năng vận dụng vào thực tế chưa cao Để thay đổi hiện trạng trên, tôi đã nghiên cứu đưacác nội dung định hướng tích hợp SDTK&HQNL vào từng bài dạy và sử dụng tư liệu, hệthống hình ảnh, video clip có nội dung phù hợp vào khai thác nó như một nguồn dẫn đếnkiến thức và giáo dục ý thức sử dụng năng lượng tiết kiệm đồng thời qua đó góp phần giảmthiểu quá trình Biến đổi khí hậu hiện nay

Giải pháp thay thế:

Trong quá trình giảng dạy tôi luôn nghiên cứu tìm tòi để đưa ra nội dung, địa chỉ tích

hợp GDSDTK&HQNL, các tài liệu, các hình ảnh, hệ thống video clip để minh họa cho cácbài học tích hợp SDTK&HQNL trong chương trình Địa lí 10 ở cấp THPT Giúp giáo viên

có các tài liệu, hình ảnh và video clip,… phù hợp với nội dung từng bài cho học sinh quansát, nêu hệ thống câu hỏi dẫn dắt giúp học sinh phát hiện kiến thức, nhằm nâng cao trình độhiểu biết và thái độ, hành vi của học sinh trong sinh hoạt hàng ngày đối với vấn đềSDTK&HQNL

Một số nghiên cứu gần đây có liên quan đến đề tài: Trong quá trình tìm hiểu tôi thấy

vấn đề Sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng có rất nhiều tài liệu đề cập tới, đặc biệt làtrên internet, nhưng tôi chưa thấy có tài liệu hoặc đề tài khoa học nào nghiên cứu về “Dạytích hợp GDSDTK&HQNL trong môn Địa lí lớp 10 ở trường THPT”

Các bài và tài liệu về có liên quan đến GDSDTK&HQNL như:

1/Hội nghị tập huấn phương pháp tích hợp nội dung giáo dục sử dụng tiết kiệm và hiệuquả năng lượng …của Sở giáo dục và đào tạo Bắc Ninh

2/ Hội nghị tập huấn tích hợp sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng… của Sở giáodục và đào tạo Nghệ An

3/Nghị định số 102/2003/NĐ-CP của chính phủ về “Sử dụng năng lượng tiết kiệm vàhiệu quả”

4/Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả theoquyết định số 79/2006/QĐ-TTg-CP của Thủ tướng chính phủ.

Các đề tài này đề cập đến những định hướng, tác dụng của SDTK&HQNL Tuy nhiêntài liệu Nghị định số 102/2003 /NĐ-CP của chính phủ về “Sử dụng năng lượng tiếi kiệm vàhiệu quả “ và tài liệu “Chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm vàhiệu quả theo quyết định số 79/2006/QĐ-TTG-CP của Thủ tướng chính phủ” mới chỉ chủyếu nêu ra các thông tin trên các kênh thông tin đại chúng mà chưa gắn với giáo dục trongnhà trường Còn tài liệu “Hội nghị tập huấn phương pháp tích hợp nội dung giáo dục sửdụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng của Sở giáo dục và đào tạo Bắc Ninh” và tàiliệu”Hội nghị tập huấn tích hợp sử dụng TK&HQNLcủa Sở giáo dục và đào tạo NghệAn”có đề cập đến phương pháp tích hợp GDSDTK&HQNT nhưng chưa đi sâu vào việc tíchhợp cụ thể nội dung chương trình Địa lí 10 để nhằm đào tạo ra những công dân có kiếnthức, có ý thức trong việc sử dụng năng lượng không gây tác hại đến môi trường, từ đó xâydựng“Một xã hội hiểu biết “ để phát triển bền vững Do đó, tôi muốn có một nghiên cứu cụthể về PPDH tích hợp SDTK&HQNL thông qua việc xây dựng nội dung, địa chỉ tích hợp,

sử dụng hình ảnh và video hỗ trợ cho giáo viên khi dạy địa lí 10 ở trường THPT

Vấn đề nghiên cứu: Việc dạy tích hợp GDSDTK&HQNL trong môn Địa lí 10 ở

trường THPT có nâng cao kết quả học tập, thái độ, hành vi của học sinh lớp 10 không ?

Giả thuyết nghiên cứu: Việc Dạy tích hợp GDSDTK&HQNL trong chương trình Địa

lí 10 ở trường THPT sẽ nâng cao kết quả học tập bộ môn và nâng cao kiến thức, thái độ,hành vi, động cơ, ý thức, kĩ năng để hoạt động một cách độc lập hoặc phối hợp nhằm tìm ragiải pháp SDTK&HQNL trong hiện tại và tương lai cho học sinh lớp 10 trường THPT LêQuý Đôn

III PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1 Khách thể nghiên cứu:

*Giáo viên : Tôi là GV trực tiếp giảng dạy ở 2 lớp thực nghiệm và đối chứng

*Học sinh:Tôi chọn HS các lớp 10c12 và 10c13 vì hai lớp này có điều kiện tương đươngnhau về trình độ và điều kiện, lực học trung bình của hai lớp đều nhau và đều là những lớp

Bảng 1 Hai nhóm khách thể nghiên cứu

Giới tính của học sinh hai lớp 10c13 và 10c12 trường THPT Lê Quý Đôn

Về kiến thức học tập: Cơ bản các em học sinh ở hai lớp này đều tích cực, chủ động.

Về thái độ: Các em ở hai lớp chưa có thái độ tích cực trong SDTK&HQNL

Về hành vi: Các em ở hai lớp chưa có hành vi tích cực trong SDTK&HQNL.

Tôi dùng kết quả bài kiểm tra(Kiến thức về năng lượng, thái độ và hành viSDTK&HQNL) trước tác động Kết quả điểm trung bình của hai nhóm có sự khác nhau, do

đó tôi dùng phép kiểm chứng T-test để kiểm chứng sự chênh lệch giữa điểm số của 2 nhómtrước khi tác động(Bảng điểm ở phần phụ lục3, tính giá trị P ở phụ lục 6), kết quả như sau:-Về kiến thức: p = 0,40 tức là p> 0,05

-Về thái độ: p = 0,42 tức là p>0,05

-Về hành vi: p = 0,22 tức là p>0,05

Từ đó kết luận sự chênh lệch điểm số trung bình của hai nhóm TN và ĐC là không có nghĩa, hai nhóm được coi là tương đương.

2 Thiết kế nghiên cứu:

Chọn hai lớp nguyên vẹn, trong đó lớp 10c12 là nhóm TN, lớp 10c13 là nhóm ĐC

-Tính giá trị Pcủa phép kiểm chứng t-test trên phần mềm Excel:

+ Về kiến thức: Theo giả thuyết có định hướng (tail=1); Biến không đều(type = 3)

+ Về thái độ và hành vi: Theo giả thuyết không có định hướng(tail = 2); Biến không đều(type = 3)

-Dùng T-test độc lập so sánh giá trị TB bài kiểm tra sau tác động của 2 nhóm để kiểmchứng sự khác biệt kết quả là do ngẫu nhiên hay do tác động.(Phần phụ lục 6)

-Tính SMD để kiểm tra mức độ ảnh hưởng –ES

3.Quy trình nghiên cứu:

-Tìm hiểu cơ sỏ lí luận cơ sở pháp lí, cơ sỏ thực tiễn về dạy tích hợp GDSDTK&HQNL.-Xây dựng hệ thống địa chỉ và nội dung tích hợp vào các bài Địa lí 10

-Lựa chọn nội dungđịnh hướng phù hợp vào các bài dạy tích hợp

-Thực hiện dạy tích hợp ở nhóm TN, dạy bình thường (không tích hợp) ở nhómĐC

-Thời gian tác động: Theo phân phối chương trình.Gồm 12 bài trong chương trình Địa lí 10

Bảng 3 Quy trình nghiên cứu trên 2 khách thể

Lớp Phương pháp

Chuẩn bị của GV và HS Thời gian

Năm học2011-2012

Phònghọc

ĐC Không dạy tích hợp

-Thu thập thông tin (đo lường) qua bài kiểm tra

4 Đo lường và thu thập dữ liệu

a/Đề tài thu thập dữ liệu về kiến thức, thái độ, hành vi bằng các bài kiểm tra.

*Công cụ đo:

+Kiến thức: Bài kiểm tra nội dung về công nghiệp năng lượng với 20 câu hỏi trắcnghiệm (Câu hỏi và đáp án ở phần phụ lục2) trong thời gian 15 phút Mỗi câu trả lời đúngđược 0,5 điểm Tổng điểm của bài kiểm tra là 10 điểm

+Thái độ: Bài kiểm tra về SDTK&HQNL với 10 câu hỏi bằng thang điểm được trình bày

ở phần phụ lục 2 trong thời gian 5 phút Điểm của bài kiểm tra bằng tổng điểm của 10 câuhỏi

+Hành vi: Bài kiểm tra về SDTK&HQNL với 10 câu hỏi bằng thang điểm được trìnhbày ở phần phụ lục 2 trong thời gian 5 phút Điểm của bài kiểm tra bằng tổng điểm của 10câu hỏi.

*Kiểm tra sự tương đương của nhóm TN và ĐC bằng bài kiểm tra trước tác động

*Thu thập thông tin (đo lường) qua bài kiểm tra sau tác động

b/Kiểm chứng độ tin cậy và độ giá trị của dữ liệu thu thập

+Kiểm chứng độ tin cậy của dữ liệu bằng cách sử dụng 2 đề tương đương để kiểm tratrước và sau tác động, sau đó tính điểm trung bình của 2 lần kiểm tra để so sánh

+Kiểm chứng độ giá trị của dữ liệu bằng:

Giá tri nội dung: Kiến thức, kĩ năng về sử dụng năng lượng

Giá trị đồng quy: So với bài kiêmt tra trước tác động(đáng tin cậy)

c/ Tiến hành kiểm tra và chấm bài

-Đề bài và đáp án Xây dựng thang điểm chấm cho thái độ gồm 5 điểm và hành vi gồm

IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ BÀN LUẬN KẾT QUẢ.

1.Kết quả bài kiểm tra (phụ lục 3), Kết quả tính trên phần mềm EXCEL (phụ lục 6)

2 Phân tích dữ liệu :Tiến hành KT và chấm bài của lớp ĐC và lớp TN kết quả như sau:

a/Kết quả kiểm tra kiến thức: (phụ luc.6)

Nội dung phân tích

KT trước tácđộng

KT sau tác động

KTtrước tácđộng

KTsau tác động

Độ lệch chuẩn 1,54 1,46 1,54 1,72

Độ chênh lệch GTTB của 2

nhóm(P) Trước TĐ: 0,4057 Sau TĐ: 0,00000543Mức độ ảnh hưởng SMD (8,15 – 6,27) : 1,72 = 1,1(rất lớn)

b/Kết quả kiểm tra thái độ

Nội dung phân tích

KT trước tácđộng

KTsau tác động

KT trước tácđộng

KTsau tác động

c/Kết quả kiểm tra hành vi:

Nội dung phân tích

Kiểm tra trướctác động

KT sau tác động

KT trước tácđộng

KT sau tác động

Bàn luận: (Mô tả dữ liệu)

+Mốt, trung vị, GTTB sau tác động của nhóm TN đều cao hơn nhóm ĐC, ngược lại độ lệch

chuẩn của nhóm TN lại nhỏ hơn chứng tỏ kết quả học tập của lớp TN là cao và đồng đều.+Độ chênh lệch GTTB(P) sau tác động về kiến thức, thái độ, hành vi đều < 0,05

+Mức độ ảnh hưởng SMD của kết quả kiến thức, thái độ và hành vi đều(MSD>1,0) rất lớn.+Kiểm chứng sự khác biệt của giá trị trung bình giữa điểm kiểm tra trước tác động và sautác động của nhóm TN là lớn

Như trên đã chứng minh rằng kết quả hai nhóm trước tác động là tương đương Vậy với sốliệu sau tác động, kiểm chứng chênh lệch điểm trung bình bằng T-test cho kết quả P< 0,05,cho thấy chênh lệch giữa điểm trung bình nhóm TNvà nhóm ĐC rất có ý nghĩa, tức là kếtquả trung bình nhóm TN cao hơn điểm chung bình nhóm ĐC không phải là ngẫu nhiên mà

do kết quả của tác động Giả thuyết của đề tài “Dạy tích hợp GDSDTK&HQNL trong môn Địa lí lớp 10 ở trường THPT” đã được kiểm chứng.

3.Hạn chế:

Việc dạy tích hợp GDSDTK&HQNL trong môn Địa lí nói chung ở trường THPT là mộtgiải pháp tốt và nó thật sự có ý nghĩa, nhưng để sử dụng có hiệu quả, người GV cần có kiếnthức, biết khai thác và sử dụng các nguồn thông tin trên mạng Internet, biết xây dựng kếhoạch bài học hợp lí, ngoài ra người GVcần có trình độ về công nghệ thông tin, có kỹ năngthiết kế giáo án điện tử, để giờ học thêm sinh động và có hiệu quả cao

TRƯƠC TĐ SAU TĐ

HÀNH VI

NHÓM ĐC

NHÓM TN

Việc dạy tích hợp GDSDTK&HQNL trong môn Địa lí ở trường THPT Lê Quý Đôn đãnâng cao kết quả học tập, thái độ và hành vi trong sử dụng năng lượng và bảo vệ môi trườngcủa HS, từ đó góp phần giảm thiểu quá trình Biến đổi khí hậu hiện nay.

2 Khuyến nghị:

a/Đối với các cấp lãnh đạo:

-Mở các cuộc hội thảo, các lớp tập huấn về GDSDTK&HQNL cho giáo viên

-Cần quan tâm về cơ sở vật chất như: trang thiết bị máy tính, máy chiếu…cho các nhàtrường

-Mở các lớp bồi dưỡng ứng dụng công nghệ thông tin, khuyến khích và động viên giáoviên ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học

b/Đối với giáo viên:

-Tích cực tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao hiểu biết về vấn đề năng lượng

Tích cực nâng cao hiểu biết về công nghệ thông tin, biết khai thác thông tin trên mạngInternet, có kỹ năng sử dụng thành thạo các trang thiết bị dạy học hiện đại

Đề tài này tôi có đưa ra các nội dung định hướng tích hợp của từng bài Trong quá trìnhgiảng dạy GV có thể lựa chọn nội dung theo kế hoach giảng dạy của mình.Với kết quả của

đề tài này, tôi rất hy vọng nhận được sự quan tâm chia sẻ của các đồng nghiệp, đặc biệt làcác giáo viên đang giảng dạy môn Địa lí ở các trường THPT, để có thể ứng dụng đề tài nàyvào việc dạy học bộ môn nhằm nâng cao hơn nữa kết quả dạy và học của giáo viên và họcsinh, tăng hứng thú, học tập của học sinh

VI TÀI LIỆU THAM KHẢO

4 Chương trình mục tiêu quốc gia về SDNLTKHQ theo QD số 79/2006/QĐ-TTG-CPcủa Thủ tướng chính phủ.PGS.

5 Bộ GD và ĐT Sở GD và ĐT Bắc Ninh

Hội nghị tập huấn phương pháp tích hợp nội dung SDTK&HQNL……22/08/2012.

6 TS.Nguyễn Phi Hạnh – PGS.TS Nguyễn Thu Hằng

Giáo dục môi trường qua môn địa lí NXBĐHSP 2005

7 Đặng Văn Đức - Nguyễn Thu Hằng

Phương pháp dạy học địa lí theo hướng tích cực NXBĐHSP 2003

8 Nguyễn Hải Châu – Vương Thị Phương Hạnh - Phạm Thị Thu Phương

Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức, kĩ năng NXBGD 2009

9 Nguyễn Dược - Nguyễn Trọng Phúc

Lý luận day học địa lí phần đại cương NXBĐHQGHN 2007

10 Phạm Thị Sen - Nguyễn Hải Châu - Nguyễn Đức Vũ

Những vấn đề chung về đổi mới giáp dục trung học phổ thông.NXBGD 2007

11 Lê Thông - Trần trọng Hà - Nguyễn Minh Tuệ…

Sách giáo viên, sách giáo khoa Địa lí lớp 10 NXBGD 2012

12 Mạng Internet: htt://flash.violet.vn: thuvientailieu.bachkim.com;…

VII PHỤ LỤC

Phụ lục1

NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

I/CƠ SỞ LÍ LUẬN

1 KHÁI NIỆM SƯ PHẠM TÍCH HỢP :

“ LÀ QUAN NIỆM VỀ MỘT QUÁ TRÌNH HỌC TẬP TRONG ĐÓ TOÀN THỂ QUÁ TRÌNH HỌC TẬP GÓP PHẦN HÌNH THÀNH Ở HỌC SINH NHỮNG NĂNG LỰC RÕ RÀNG, CÓ DỰ TÍNH

TRƯỚC NHỮNG ĐIỀU CẦN THIẾT CHO HỌC SINH, NHẰM PHỤC VỤ CHO CÁC QUÁ TRÌNH HỌC TẬP TƯƠNG LAI, HOẶC NHẰM HÒA NHẬP HỌC SINH VÀO CUỘC SỐNG LAO ĐỘNG

2.VAI TRÒ CỦA GDSDTK&HQNL TRONG TRƯƠNGTHPT

a/ Nhà trường đào tạo, giáo dục, hình thành nhân cách thế hệ trẻ

Giáo dục ở nhà trường được thực hiện thông qua hoạt động dạy học Các hoạt động dạyhọc được dựa trên các chương trình giáo dục được xây dựng khoa học và chặt chẽ, baogồm các thành tố: Mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục, đánhgiá kết quả giáo dục

b/ Giáo dục nhà trường thông qua các hoạt động phong phú đa dạng và hỗ trợ lẫn nhau c/ Nhà trường đóng vai trò quan trọng:

+ vì ngoài đối tượng HS và thông qua HS có thể tác động một cách rộng rãi lên cácthành viên khác của xã hội

+ Số lượng HS, GV các cấp, bậc học của Việt Nam hiện nay chiếm gần 1/3 dân số cảnước (hơn 22 triệu người),

3.MỤC TIÊU CỦA GDSDTK&HQNL TRONG DẠY HỌC CÁC MÔN HỌC Ở CẤP THPT a/về kiến thức:

-Khái niệm về năng lượng;

- Các loại năng lượng;

- Sự chuyển hoá các dạng năng lượng;

- Vai trò của năng lượng đối với con người;

- Tình hình khai thác và sử dụng nguồn tài nguyên năng lượng hiện nay Nguồn tàinguyên năng lượng không phải là vô hạn;

- Những ảnh hưởng của việc khai thác và sử dụng nguồn tài nguyên năng lượng đối vớimôi trường;

- Xu hướng sử dụng nguồn tài nguyên năng lượng hiện nay;

- Các khái niệm về sử dụng NLTK&HQ;

- Ý nghĩa của việc sử dụng NLTK&HQ;

- Các biện pháp sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng

b/ Về kỹ năng: Người học có thể thực hiện được:

- Có thể liên kết các kiến thức các môn học với nhau và với các khái niệm về NL, cácdạng NL và các nguồn NL, các quá trình sử dụng NL;

- Có thể giải thích cơ sở khoa học của các quá trình, các biện pháp thực hành sử dụngTK&HQ NL trong hoạt động của các thiết bị và trong đời sống hàng ngày;

- Có khả năng tuyên truyền, giải thích, thuyết phục và phổ biến cho các thành viên kháctrong gia đình và cộng đồng ý thức về sử dụng NLTK&HQ, các kĩ năng thực hành TK

và sử dụng HQ NL

c/ Về hành vi, thái độ:

- Ý thức được nguồn NL là đa dạng, nhưng không phải là vô tận;

- Ý thức được tầm quan trọng của việc SDTK&HQ nguồn tài nguyên NL;

- Có ý thức trong việc sử dụng NL không gây tác hại đến môi trường, đến con người (antoàn),…;

- Tuyên truyền cho mọi người về tác hại của việc khai thác, sử dụng NL không hợp lý;

- Thực hiện SDTK&HQ NL trong gia đình, nhà trường và cộng đồng;

- Có thói quen áp dụng các biện pháp kĩ thuật nhằm tiết kiệm và sử dụng có hiệu quảNL;

- Ham muốn tìm tòi khám phá nguồn NL;

- Ham muốn nghiên cứu tìm kiếm các biện pháp kĩ thuật, các biện pháp tuyên truyền,phổ biến sử dụng NLTK&HQ

4 CÁC PHƯƠNG THỨC TÍCH HỢP THƯỜNG DÙNG HIỆN NAY

a/Tích hợp toàn phần

- Tích hợp toàn phần được thực hiện khi hầu hết các kiến thức của môn học, hoặc nội

dung của một bài học cụ thể cũng chính là các kiến thức về vấn đề mà người dạy định

đưa vào Chẳng hạn vấn đề về sử dụng năng lượng, vấn đề về bảo vệ môi trường …

Tích hợp toàn phần cũng có thể được hiểu theo dạng tích hợp thứ hai nếu ta xây dựngđược các đề tài tích hợp phù hợp, cho phép HS giải quyết trên

cơ sở vận dụng kiến thức và kĩ năng từ nhiều lĩnh vực liên quan

/xây dựng đề tài cho dạy học theo dự án,

đưa ra một bài tập lớn vừa sức HS,

-b/Tích hợp bộ phận

Tích hợp bộ phận được thực hiện khi

có một phần kiến thức của bài học có nội dung

liên quan đến vấn đề mà người dạy định đưa vào

c/ Hình thức liên hệ Liên hệ là một hình thức tích hợp đơn

giản nhất khi chỉ có một số nội dung

của môn học có liên quan tới vấn đề

tích hợp, song không nêu rõ trong nội

dung của bài học

Trong trường hợp này GV phải khai

thác kiến thức môn học và liên hệ

chúng với các nội dung của vấn đề

tích hợp Đây là trường hợp thường xảy ra

5.MỘT SỐ NGUYÊN TẮC LỰA CHỌN NỘI DUNG GDSDTK&HQNL TRONG CÁCMÔN HỌC Ở THPT

a/Nội dung được lựa chọn cần phù hợp với đặc điểm tâm, sinh lí và sự phát triển của HS ;

Nội dung được lựa chọn phải gắn với chương trình, SGK của cấp học, không đưa thêm nộidung mới gây quá tải quá trình học tập của HS;

b/Trên cơ sở các mục tiêu, nội dung cơ bản, cần xác định mục tiêu, nội dung cụ thể cho

từng cấp học, lớp học, môn học và đảm bảo tính kế thừa giữa các cấp học, lớp học và môn

c/Các nội dung được lựa chọn phải thiết thực, gần gũi trong đời sống và sản xuất.

d/Nội dung được lựa chọn phải phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội và tập quán văn

hoá của các vùng, miền

6 ĐỊNH HƯỚNG NỘI DUNG CƠ BẢN VỀ GDSDTK&HQNL ĐƯA VÀO MÔN ĐỊA LÍ

a/Khái niệm, nguồn năng lượng:

+Khái niệm NL, nguồn NL,

+phân loại NL

b/Vai trò của NL đối với con người:

+Vai trò của NL đối với con người

+Tình hình khai thác và sử dụng NL; sự can kiệt nguồn NL không tái sinh;+ Những ảnh hưởng của việc khai thác và sử dụng NL đối với môi trường;+ Các xu hướng khai thác và sử dụng các nguồn tài nguyên NL hiện nay

-c/ Sử dụng NLTK&HQ

+ Các khái niệm tiết kiệm, hiệu quả;

+ Ý nghĩa và sự cần thiết của việc sử dụng NLTK&HQ;

d/ Một số biện pháp sử dụng NLTK&HQ

+ Các biện pháp về quản lí;

+ Các biện pháp tuyên truyền, giáo dục;

+ Các biện pháp công nghệ và kĩ thuật;

+ Một số biện pháp cụ thể sử dụng NLTK&HQ

II/CƠ SỞ PH ÁP L Í

1/ Nghị định số 102/2003/NĐ-CP của Chính phủ về “sử dụng NLTK&HQ” Điều 18 về

chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng NLTK&HQ nêu yêu cầu giáo dục, đào tạo,phổ biến thông tin, tuyên truyền cộng đồng trong lĩnh vực phát triển, thúc đẩy sử dụngNLTK&HQ, bảo vệ môi trường

2/ Pháp lệnh số 02/1998/PL-UBTVQH10 về thực hành tiết kiệm, chống lãnh phí: quy

định các tổ chức, cá nhân quản lý, sử dụng tài nguyên thiên nhiên, phải thực hành tiếtkiệm, chống lãng phí

3/ Luật Điện lực (2005) quy định về TK trong phát điện, truyền tải và phân phối điện 4/Chương trình mục tiêu quốc gia về “sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả” theo

Quyết định số 79/2006/QĐ-TTg-CP của Thủ tướng Chính phủ Đề án thứ ba củaChương trình là: Đưa các nội dung về giáo dục sử dụng NLTK&HQ vào hệ thống giáodục quốc dân, trong đó qui định rõ: Xây dựng nội dung, giáo trình, phương pháp giảngdạy lồng ghép các kiến thức về sử dụng NLTK&HQ vào các môn học, phù hợp với từngcấp học, từ tiểu học đến THPT;

5/ Đề án “Đưa các nội dung giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả vào hệ

thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2006 - 2010” của Bộ Giáo dục và Đào tạo với mụctiêu: “Đưa các nội dung giáo dục sử dụng NLTK&HQ vào các chương trình giáo dụccủa các cấp học, các trình độ đào tạo của hệ thống giáo dục quốc dân nhằm trang bị cho

HS, sinh viên những hiểu biết về vấn đề năng lượng, tình hình sử dụng năng lượng vàcác biện pháp sử dụng NLTK&HQ, nhằm phát triển bền vững đất nước”

III/CƠ SỞ THỰC TIỄN:

Thực trạng về dạy tích hợp GDSDTK&HQNL trong Địa lí 10 ở trường THPT:

a/ Về phía giáo viên : Hiện nay, nội dung về GDSDTK&HQNL ở các trường THPT

chưa được quan tâm, GV còn lúng túng khi dạy học tích hợp do tài liệu hướng dẫn dạyhọc tích hợp chưa có, đội ngũ giáo viên còn gặp khó khăn về kiến thức và kỹ năng khidạy học tích hợp

b/ Về phía học sinh: Do quan niệm đây là bộ môn phụ nên HS chưa đầu tư thời gian

thích đáng cho h ọc tập và HS chưa có ý thức SDTK&HQNL

IV/GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC

GIÁO DỤC SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ

TRONG MÔN ĐỊA LÝ 10 Ở TRƯỜNG THPT

1 Mục tiêu tích hợp giáo dục sử dụng NLTK & HQ trong môn học

a Kiến thức : HS cần biết:

- Trái Đất và các thành phần tự nhiên của Trái Đất, đó chính là môi trường sống, tồn tạicủa con người; là nơi cung cấp nguồn nhiên liệu, nguyên liệu cần thiết cho sự phát triển xãhội loài người

- Nguồn tài nguyên thiên nhiên, trong đó có tài nguyên năng lượng không phải là vôhạn, cần phải khai thác, sử dụng hợp lí và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên để đảm bảo pháttriển bền vững

- Mối quan hệ giữa cư dân (bùng nổ dân số, đô thị hóa, hoạt động sản xuất của conngười) và nhu cầu sử dụng năng lượng (ngày càng gia tăng) dẫn đến nguy cơ cạn kiệt

- Các vấn đề sử dụng năng lượng ở Việt Nam nói chung, ở các vùng và các địa phươngtrên cả nước nói riêng (hiện trạng khai thác, sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, bảo

vệ môi trường trong đó có vấn đề tài nguyên năng lượng)

b Kĩ năng - Hành vi

- Có khả năng tìm hiểu các phương tiện sử dụng tiết kiệm điện, xăng, dầu

- Tham gia tích cực vào các hoạt động góp phần giải quyết một số vấn đề về khai thác,

sử dụng hợp lí, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường

c Thái độ - Tình cảm:

- Có ý thức sử dụng tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường

- Ủng hộ các hoạt động, các chính sách của Nhà nước về sử dụng NLTK& HQ ; phê

phán các hoạt động, hành vi sử dụng lãng phí điện, xăng, dầu ; khai thác tài nguyên khônghợp lí làm ảnh hưởng xấu đến môi trường và lãng phí tài nguyên, cạn kiệt tự nhiên

2 Nội dung giáo dục sử dụng NLTK & HQ trong Địa lí 10

Nội dung giáo dục sử dụng NLTK& HQ đối với môn Địa lí trình bày trong bảng dướiđây thể hiện rõ khả năng tích hợp nội dung này trong từng bài học của lớp 10, ở cấp THPT,địa chỉ và mức độ tích hợp của từng bài

Tên bài Địa chỉ Nội dung GDSDTK&HQNL Mức độ tích hợp và

tích hợp địng hướng nội dung

- Kiến thức

+ Nhiệt độ, áp suất cao

+ Dùng năng lượng địa nhiệt thay thếnăng lượng truyền thống

+ Các biện pháp tuyêntruyền, giáo dục;

Liên hệ

+phân loại NL

+ Các biện pháp tuyêntruyền, giáo dục;

- Kiến thức :Gió được coi là một

dạng tài nguyên vô tận Hiện nay,việc sử dụng sức gió để tạo ra điện làvấn đề cần thiết