thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trường cao đẳng công nghệ và kinh tế công nghiệp ở huyện phổ yên, tỉnh thái nguyên

Lê Thị Ngọc ThảoTHỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ VÀ KINH TẾ CÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN PHỔ YÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN Chuyên ngành: QUẢN

Lê Thị Ngọc Thảo

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ VÀ KINH TẾ CÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN PHỔ YÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Thành phố Hồ Chí Minh – 2011

Lê Thị Ngọc Thảo

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRƯỜNG CAO ĐẲNG CÔNG NGHỆ VÀ KINH TẾ CÔNG NGHIỆP Ở HUYỆN PHỔ YÊN, TỈNH THÁI NGUYÊN

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số : 60.14.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS VÕ VĂN NAM

Thành phố Hồ Chí Minh - 2011

LỜI CẢM ƠN

Chúng tôi xin trân trọng cảm ơn quý Thầy Cô Ban Giám hiệu trường Đại học

sư phạm thành phố Hồ Chí Minh, quí Thầy, Cô ở phòng sau đại học, Thầy , Cô trong khoa Tâm lý-giáo dục, quý Thầy Cô trực tiếp giảng dạy lớp Cao học Quản lý giáo dục Khoá 19 của trường Đại học sư phạm thành phố Hồ Chí Minh đã tận tình giảng dạy, tạo mọi điều kiện giúp đỡ chúng tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu

và hoàn thành ăn Đặc biệt chúng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với người hướng dẫn khoa học:

TS Võ Văn Nam, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và động viên chúng tôi

trong quá trình thực hiện đề tài.

Chúng tôi xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo Sở Gíáo dục và đào tạo Thái Nguyên, lãnh đạo huyện Phổ Yên; xin cảm ơn Ban giám hiệu, các bạn đồng nghiệp Trường Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp huyện Phổ Yên-Thái Nguyên, các cơ quan, ban ngành, đoàn thể chính trị-xã hội trên địa bàn huyện Phổ Yên đã nhiệt tình cộng tác, cung cấp dữ liệu, cho ý kiến và tạo điều kiện thuận lợi cho chúng tôi trong nghiên cứu thực tế để làm luận văn.

Trong quá trình thực hiện đề tài, chắc chắn luận văn không sao tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót; tác giả rất mong nhận được sự thông cảm, đóng góp ý kiến của các nhà khoa học, của quí thầy cô và các bạn đồng nghiệp.

Xin chân thành cảm ơn!

Tp Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 2011

Tác giả

LÊ THỊ NGỌC THẢO

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài:

Giáo dục đạo đức cho học sinh là một trong năm nhiệm vụ quan trọng củagiáo dục toàn diện Ngày 21 tháng 10 năm 1964, khi về thăm trường đại học sưphạm Hà Nội, Bác Hồ đã dạy:“Công tác giáo dục đạo đức trong nhà trường là một

bộ phận quan trọng có tính chất nền tảng của giáo dục trong nhà trường xã hội chủnghĩa Dạy cũng như học phải biết chú trọng cả đức lẫn tài Đức là đạo đức cáchmạng, đó là cái gốc quan trọng”

Nhiệm vụ và mục tiêu cơ bản của giáo dục là: Nhằm xây dựng những conngười và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập và chủ nghĩa xã hội, có đạođức trong sáng, có chí kiên cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; thực hiện tốt sựnghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước; giữ gìn và phát huy các giá trị vănhóa của dân tộc và con người Việt Nam, có ý thức cộng đồng và phát huy tính tíchcực của cá nhân, làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sángtạo, có kỹ năng thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp, có tính tổ chức và kỷluật; có sức khỏe, là những người kế thừa xây dựng chủ nghĩa xã hội “vừa hồng ,vừa chuyên”

Giáo dục đạo đức cho học sinh trong bối cảnh toàn cầu hóa ở Việt Nam lạicàng trở nên đặc biệt quan trọng Từ khi nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường,mặt trái của cơ chế thị trường đã tác động mạnh mẽ đến thế hệ trẻ.Các tệ nạn xã hộitác động tiêu cực đến đạo đức, lối sống của học sinh phổ thông, không ít học sinh đã

sa vào các tệ nạn xã hội, sống tùy tiện ,cẩu thả, như Đảng ta đã nhận định trongNghị Quyết Trung ương II, khóa VIII:“Đặc biệt đáng lo ngại là trong một bộ phậnsinh viên, học sinh có tình trạng suy thoái đạo đức, mờ nhạt về lý tưởng, theo lốisống thực dụng, thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp vì tương lai của bản thân và đấtnước”.Vì vậy trong những năm tới cần “Tăng cường giáo dục công dân , giáo dục

tư tưởng đạo đức, lòng yêu nước, chủ nghĩa Mác-Lênin tổ chức cho học sinh tham

gia các hoạt động xã hội, văn hóa-thể thao phù hợp với lứa tuổi và yêu cầu giáo dụctoàn diện”.

Các nghiên cứu lý luận cho thấy trong trường học nói chung và Trường Caođẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp(Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Côngnghiệp) nói riêng, công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo đức là yếu tố ảnhhưởng mang tính quyết định đến chất lượng hoạt động giáo dục đạo đức cho họcsinh.Thế hệ học sinh trung học phổ thông đang trong độ tuổi mà tâm sinh lý có sựchuyển biến mạnh mẽ, rất thích cái mới nhưng chưa đủ tri thức và bản lĩnh nên

dễ bị ảnh hưởng của các tác động tiêu cực trong đời sống xã hội, nhất là sự tácđộng của mặt trái cơ chế thị trường.Do đó, việc giáo dục đạo đức và quản lý côngtác giáo dục đạo đức cho học sinh là việc làm hết sức cần thiết và cấp bách đối vớitất cả các trường nói chung.Thực tiễn ở huyện Phổ Yên , tỉnh Thái Nguyên chothấy, tình trạng học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp sa sút về mặtđạo đức ngày càng có chiều hướng gia tăng Bên cạnh đó, công tác quản lý hoạtđộng giáo dục đạo đức còn nhiều hạn chế, cần được nghiên cứu tổng kết kinhnghiệm để tìm ra những vấn đề cần giải quyết và xác định những giải pháp để nângcao hiệu quả quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh Xuất phát từ những vấn đề

trên , tác giả chọn “Thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo đức

cho học sinh trung học phổ thông ở huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên” làm đề

tài luận văn Thạc sĩ

3.Khách thể và đối tượng nghiên cứu:

-Khách thể: Thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục toàn diện cho

học sinh trường Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp ở huyện Phổ Yên, tỉnhThái Nguyên

-Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo

đức cho học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp ở huyện Phổ Yên,tỉnh Thái Nguyên

4 Nhiệm vụ nghiên cứu:

-Nghiên cứu cơ sở lý luận về công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo đức chohọc sinh trung học phổ thông

-Khảo sát thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho họcsinh tại các trường Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp huyện Phổ Yên,tỉnh Thái Nguyên

-Đề xuất các giải pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinhCao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp trong huyện Phổ Yên, tỉnh Thái

Nguyên

5 Giả thuyết khoa học:

Giả thuyết 1: Công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo đức của Hiệu trưởng

trường Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp ở huyện Phổ Yên, tỉnh TháiNguyên thực hiện khá tốt việc xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức; công tác kiểmtra , đánh giá được tiến hành thường xuyên, kịp thời

Giả thuyết 2: Việc quản lý của Hiệu trưởng vẫn còn hạn chế ở công tác tổ

chức, chỉ đạo và phối hợp các lực lượng giáo dục; phương pháp,hình thức vàphương tiện giáo dục chưa phong phú và còn thiếu tính thực tiễn

6.Phương pháp nghiên cứu:

-Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết:

Phân tích , tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa , khái quát hóa các tài liệu cóliên quan đến đề tài nhằm xây dựng cơ sở lý luận về công tác quản lý hoạt độnggiáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ thông

-Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

+ Phương pháp trò chuyện, phỏng vấn: tiến hành khảo sát thực tế tại các

trường Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp ở huyện Phổ Yên, tỉnh TháiNguyên thông qua trò chuyện, trao đổi đối với Cán bộ quản lý, giáo viên và họcsinh để tìm hiểu thực trạng và các giải pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đứccho học sinh

+Phương pháp quan sát:quan sát các kế hoạch và các hoạt động của nhà

trường: kế hoạch GD đạo đức, họp hội đồng giáo dục, sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạtĐoàn thanh niên, sinh hoạt chủ nhiệm lớp, ngoại khóa

+Phương pháp điều tra bằng Ankét : sử dụng hệ thống câu hỏi mở và câu

hỏi kín để tìm hiểu các vấn đề liên quan đến đối tượng nghiên cứu.Cụ thể :

*Khảo sát 100% Cán bộ quản lý của 6 trường Cao đẳng Công nghệ và Kinh

tế Công nghiệp trong huyện Phổ Yên

(gồm 6 hiệu trưởng và 13 phó hiệu trưởng )

*Khảo sát 100% giáo viên chủ nhiệm của 3 trường đại diện cho 3 vùng:1trường thuộc vùng sâu (Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp Nguyễn ThịMinh Khai, 1 trường thuộc vùng ven thị trấn (Cao đẳng Công nghệ và Kinh tếCông nghiệp Ngô Văn Cấn) và 1 trường tại trung tâm thị trấn Phổ Yên (Caođẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp Chêguevara), gồm có 95 GVCN

*Khảo sát 290 học sinh tại 3 trường thuộc 3 vùng : vùng sâu, vùng ven thịtrấn và tại trung tâm thị trấn

+Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: nhằm thu thập những thông tin khoa

học, những nhận định, đánh giá của các chuyên gia giáo dục, cán bộ quản lý cónhiều kinh nghiệm trong công tác giáo dục đạo đức ở trường Cao đẳng Công nghệ

và Kinh tế Công nghiệp

-Phương pháp thống kê toán học: sử dụng phần mềm thống kê SPSS 11.5

nhằm xử lý các kết quả đã khảo sát

7.Những đóng góp mới của luận văn:

-Góp phần bổ sung cơ sở lý luận về vấn đề quản lý hoạt động giáo dục đạođức cho học sinh cấp Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp

-Đánh giá một cách đầy đủ, toàn diện và khách quan về thực trạng quản lýhoạt động giáo dục đạo đức ở các trường Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Côngnghiệp ở huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

-Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động giáo dục đạođức cho học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp ở huyện Phổ Yên,tỉnh Thái Nguyên

8 Cấu trúc của luận văn:

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nộidung của luận văn được chia thành 3 phần như sau:

giáo dục đạo đức cho học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp

sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp ở huyện Phổ Yên , tỉnh Thái Nguyên

Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp ở huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC

PHỔ THÔNG 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề:

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội được phản ánh dưới dạng nhữngnguyên tắc,yêu cầu,chuẩn mực, qui tắc điều chỉnh hành vi của con người trong cácmối quan hệ giữa con người với tự nhiên, xã hội, lao động của con người Nó đượchình thành rất sớm trong lịch sử nhân loại và được mọi xã hội, mọi tầng lớp, mọithời đại quan tâm Con người của thời đại nào thì phục vụ cho sự nghiệp và sự pháttriển của thời đại đó, của xã hội đó.Vì vậy, giáo dục đạo đức là một vấn đề thiếtthực và quan trọng góp phần trong việc hình thành và phát triển nhân cách cho họcsinh Đây là vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu, nhà giáo dục trong và ngoài nướcquan tâm từ lâu nay

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài:

Những vấn đề về giáo dục đạo đức đã xuất hiện từ rất lâu ở cả phương Đônglẫn phương Tây

Ở phương Đông , thời cổ đại, Khổng Tử (551-479 TCN) là nhà triết học nổitiếng của Trung Quốc đồng thời là nhà đạo đức học khai sinh Nho giáo Ông coitrọng vai trò của giáo dục đạo đức và quan niệm có tính hệ thống về phương phápgiáo dục cũng như về tâm lý giáo dục Nội dung và mục tiêu chủ yếu của GD Nhogiáo được ghi trong Tứ thư và Ngũ kinh.Nhưng cụ thể và tập trung nhất là nêu trongLuận ngữ (sách ghi lời nói, việc làm của Khổng tử và của một số môn đồ) là bồi

hành “đạo lớn” theo tôn chỉ của Nho gia Khổng tử quan niệm sự hiểu biết khôngphải là sinh ra đã có sẵn mà phải được tích lũy qua quá trình học tập, rèn luyện khá

luyện thì mới có thể phát triển đúng hướng, ứng dụng hoàn hảo Kết hợp chặt chẽviệc truyền thụ tri thức văn hóa với việc rèn luyện phẩm chất đạo đức Ở mức độnhất định, có thể nói Khổng tử chủ trương coi việc rèn luyện đạo đức là ưu tiên số

ngoài xã hội thì kính trọng nhường nhịn các bậc huynh trưởng; nên ít lời và đã nói thì phải thành thực, nên thân yêu rộng khắp mọi người 2TKhổng tử đặt lên hàng đầu

nhân cách và đạo đức của người dạy, sự làm gương quan trọng hơn lời giảng (Thân

giáo trọng ư ngôn giáo) Ông xây dựng học thuyết “Nhân-Trí-Dũng”, trong đó, “

Nhân” là lòng thương người-là yếu tố hạt nhân, là đạo đức cơ bản nhất của conngười.Đứng trên lập trường coi trọng giáo dục đạo đức, ông có chủ trương nổi tiếngtruyền lại đến ngày nay “ Lễ trị” Lấy “Lễ” để ứng xử ở đời Muốn vậy , mỗi người

phải biết tu thân làm gốc.[33]

Ở phương Tây, nhà triết học Socrate (469-399 TCN) cho rằng cái gốc của đạođức là tính thiện Bản tính con người vốn thiện, nếu tính thiện ấy được lan toả thìcon người sẽ có hạnh phúc Theo ông, muốn xác định được chuẩn mực đạo đức phảibằng nhận thức lý tính với phương pháp khoa học

Aristoste (384-322 TCN) xem đạo đức là cái thiện của cá nhân, còn chính trị là

cái thiện của xã hội

Thế kỷ XVII, Komenxky (1592-1670)- Nhà giáo dục vĩ đại của Tiệp Khắc đã

có nhiều đóng góp cho công tác giáo dục đạo đức qua tác phẩm “ Khoa sư phạm vĩđại” Ông đã đề ra nhiều biện pháp cụ thể trong việc giáo dục làm cơ sở cho nềngiáo dục hiện đại sau này Komensky có khả năng như là bẩm sinh trong việc nắmbắt tâm lý trẻ em và hiểu được cả những khía cạnh tinh vi nhất của tâm hồn trẻ Ôngnhấn mạnh việc tôn trọng con người phải bắt đầu từ ý thức tôn trọng trẻ em, bởi trẻ

em như những cây non trong vườn ươm: “Để cây đó lớn lên một cách lành mạnh,

nhất thiết phải được sự quan tâm, chăm sóc, tưới bón, tỉa tót…”.Komensky có một

quan niệm triết lý nổi bật về sự hòa nhập giữa con người và thế giới tự nhiên và ôngcực lực phản đối việc dùng bạo lực đối với trẻ em Ông kêu gọi các bậc cha mẹ, các

nhà giáo và tất cả những ai làm nghề nuôi dạy trẻ: “Hãy mãi mãi là một tấm gương

trong đời sống, trong mọi sinh hoạt để trẻ em noi theo và bắt chước mà vào đời một cách chân chính…” Ông coi những trẻ em yếu kém về học tập và hạnh kiểm như là

những trái chín muộn, nếu ta biết cách giáo dục và kiên trì giáo dục thì cũng sẽ đemlại kết quả tốt đẹp Nhà giáo bằng thái độ trân trọng, kiên nhẫn, hoàn toàn có thểxóa bỏ ở học sinh những thói xấu, những mặc cảm và khơi dậy những tiềm năngcủa các em [24]

Sau Komenski có nhiều nhà giáo dục đã nghiên cứu và bàn về vấn đề đạo đức,nhân cách học sinh, như Jean Jacques Russeau (1712-1778), Petxtalogi (1746-1827)

Theo quan niệm học thuyết Mac-Lênin: đạo đức là một hình thái ý thức xã hội

có nguồn gốc từ lao động sản xuất và đời sống cộng đồng xã hội, nó phản ánh vàchịu sự chi phối của tồn tại xã hội Nếu tồn tại xã hội thay đổi thì đạo đức cũngthay đổi theo Do vậy đạo đức mang tính lịch sử, tính giai cấp và tính dân tộc

Thế kỷ XX , một số nhà giáo dục nổi tiếng Xô Viết cũng nghiên cứu về giáodục đạo đức học sinh ,các nghiên cứu của họ đã đặt nền tảng cho việc giáo dục đạođức mới trong giai đoạn xây dựng CNXH ở Liên Xô

-A.C.Macarenco: Trong tác phẩm Bài ca sư phạm, đã khái quát các vấn đềgiáo dục người công dân (giáo dục trẻ em phạm pháp và không gia đình) đặc biệtnhấn mạnh đến vai trò của giáo dục đạo đức và các biện pháp giáo dục đúng đắnnhư sự nêu gương, nguyên tắc giáo dục bằng tập thể và thông qua tập thể

- V.A Xukhomlinxky, nhà giáo dục lớn người Nga cũng rất quan tâm đếnnhững biện pháp quản lý đạo đức cho học sinh, đóng góp nhiều lí luận, kinh nghiệmgiáo dục thế hệ trẻ.Với kinh nghiệm giảng dạy và giáo dục ở trường nông thônPavlush ông cho rằng: dạy học trước hết là sự giao tiếp về tâm hồn giữa thầy và trò

“dạy trẻ phải hiểu trẻ, thương trẻ và tôn trọng trẻ…” Trong quá trình giáo dục, hìnhthành nhân cách cho học sinh, ông quan tâm đặc biệt tới sự cân đối hài hòa giữa sựphát triển xúc cảm, tình cảm đạo đức, tình cảm thẩm mỹ với sự phát triển trí tuệ, thểchất, năng lực hoạt động xã hội, giao tiếp, kỹ năng lao động nghề nghiệp, kỹ thuật,

ý thức công dân XHCN Ông đã có nhiều kinh nghiệm giải quyết mối quan hệ giữa

quá trình giáo dục và tự giáo dục, chủ đạo tác động của nhà sư phạm với chủ động,

tự quản rèn luyện của học sinh và tập thể học sinh, giải quyết hợp lí giữa giáo dụctập thể và giáo dục cá nhân Ông đã nêu lên nhiều kinh nghiệm phối hợp các lựclượng giáo dục xã hội, gia đình, nhà trường, tận dụng những điều kiện xã hội, tựnhiên vào quá trình giáo dục thế hệ trẻ Những tác phẩm về giáo dục đạo đức như

"Giáo dục con người chân chính như thế nào", "Giáo dục cộng sản đối với laođộng" vẫn được sử dụng và có giá trị to lớn trong công tác giáo dục thế hệ trẻ

1.1.2 Các nghiên cứu ở Việt Nam:

Phải khẳng định rằng đạo đức là phẩm chất quan trọng nhất của nhân cách

Vì vậy việc giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ là nhiệm vụ của các cấp chính quyền,các nhà giáo dục và của toàn xã hội Việt Nam là đất nước có truyền thống dân tộcvới nhiều giá trị tốt đẹp, đã trở thành những giá trị triết học Việt Nam Đó làphương châm: “Bầu ơi thương lấy bí cùng, tuy rằng khác giống nhưng chung mộtgiàn”, “Nhiễu điều phủ lấy giá gương, người trong một nước phải thương nhaucùng”, là “Tiên học lễ, hậu học văn”, “Tốt gỗ hơn tốt nước sơn”, là “Cái nết đánhchết cái đẹp” Từ các triều đại phong kiến trước đây, các giá trị truyền thống tốtđẹp của dân tộc đã được lưu vào sử sách, trở thành những nội dung giảng dạy trongcác trường học thời bấy giờ

Đến trước Cách mạng Tháng Tám 1945, ở nước ta có nhiều sách dạy về luân

lý, dạy làm người, dạy giao tiếp Đó là của các tác giả: Trương Vĩnh Ký, HuỳnhTịnh Của, Đỗ Thận, Tản Đà, Trần Trọng Kim, Trần Hữu Độ, Lê Văn Siêu, PhanBội Châu, Phan Chu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng Các tác phẩm được dùng làmsách giáo khoa, sách dùng cho người dạy, sách đọc ở nhà Trong đó có “Phong hóađiều hành”, “Cờ bạc nha phiến”, “Huấn nữ ca” (dịch), “Gia huấn ca” (dịch) củaTrương Vĩnh Ký; “Khổng học đăng” của Phan Bội Châu; “Đạo đức và luân lý” củaPhan Chu Trinh [37]

Phan bội Châu, trong tác phẩm “Khổng học đăng”, với quan điểm tiến bộ đãđúc kết những tinh hoa của Khổng học, chắt lọc tính nhân bản sâu sắc, phát huy

những phẩm chất cao cả của con người nhằm phục vụ bản thân và xã hội Nhân,nghĩa, lễ, trí, tín, dũng, liêm là những đức tính cần phải được mọi người trau dồi,học tập, nhất là thế hệ thanh niên.

Phan Chu Trinh, với “Đạo đức và luân lý” (Bài nói chuyện sau in thành sáchnăm 1927) đã đề cao sức mạnh đạo đức, nhân cách, bản lĩnh con người Theo ông,một dân tộc muốn đứng lên không bị người ta chèn ép thì phải có một nền đạo đứcvững chặt, đó là cái tính chất của dân tộc đã trải qua hàng ngàn năm lịch sử [37]

Như vậy, mặc dù dựa trên các quan điểm tiếp cận khác nhau, từ các nhà lãnhđạo đến các học giả, các sĩ phu yêu nước, những nhà nghiên cứu đều rất coi trọngviệc giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đặc biệt quan tâm đến đạo đức và giáo dụcđạo đức cho cán bộ và học sinh Bác cho rằng đạo đức cách mạng là gốc, là nềntảng của người cách mạng Quan điểm lấy đức làm gốc của Hồ Chí Minh không cónghĩa là tuyệt đối hoá mặt đạo đức mà coi nhẹ mặt tài năng Đức là gốc , nhưng đức

và tài phải kết hợp , phẩm chất và năng lực phải đi đôi , không thể có mặt này màthiếu mặt kia.Chính vì vậy, cùng với việc giáo dục nâng cao trình độ hiểu biết củabản thân cán bộ đảng viên và các tầng lớp nhân dân, Hồ Chí Minh thường xuyênquan tâm đến việc giáo dục đạo đức cho mọi người.Bác còn căn dặn Đảng ta phảichăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho đoàn viên và thanh niên, học sinh thànhnhững người thừa kế xây dựng CNXH vừa “hồng” vừa “chuyên”.Chủ tịch Hồ ChíMinh coi nội dung cơ bản trong quan điểm đạo đức cách mạng là: trung với nước ,hiếu với dân; cần kiệm liêm chính, chí công vô tư ; yêu thương con người; có tinhthần quốc tế trong sáng.[4]

Đến năm 1979 Bộ chính trị BCH TW Đảng Cộng sản Việt Nam đã ra Nghịquyết về cải cách giáo dục và Uỷ ban cải cách giáo dục trung ương đã ra quyết định

số 01 về cuộc vận động tăng cường giáo dục đạo đức cách mạng trong trường học.Quyết định ghi rõ: “ Nội dung đạo đức cần được giáo dục cho học sinh từ mẫu giáođến đại học, nội dung chủ yếu dựa vào năm điều Bác Hồ dạy”.[35]

Trong hội nghị lần thứ II của BCH TW Đảng khóa VIII, xuất phát từ mục tiêuđào tạo con người trong giai đoạn công nghiệp hoá- hiện đại hoá ,Đảng ta đã cụ thểbằng văn kiện mang ý nghĩa chỉ đạo sâu sắc là “ Mục tiêu chủ yếu là giáo dục toàndiện, đức dục , trí dục, mỹ dục ở tất cả các bậc học, hết sức coi trọng giáo dục chínhtrị tư tưởng, nhân cách , khả năng tư duy sáng tạo và năng lực thực hành”.[35]

Nghị quyết TW II còn nhấn mạnh “ Phải coi đầu tư cho giáo dục là đầu tư cơbản quan trọng nhất cho sự toàn diện của đất nước, coi trọng nhân cách , lý tưởng

và đạo đức, trí lực và thể lực, gắn học với hành” [35]

Rõ ràng với tư tưởng này, Đảng và Nhà nước ta đã đặt con người vào vị trítrung tâm của chiến lược phát triển kinh tế xã hội.Thấm nhuần quan điểm này, nhàtrường chúng ta đã coi nhiệm vụ giáo dục đạo đức cho học sinh trở thành một trongnhững nhiện vụ trọng tâm Lý tưởng giáo dục của nhà trường không ngoài mục đíchhình thành và phát triển nhân cách cao đẹp cho học sinh Đó là con đường tham giatích cực vào sự tiến bộ của xã hội

Trong những năm gần đây, nhiều giáo trình đạo đức được biên soạn khá côngphu.Tiêu biểu như giáo trình của Trần Hậu Kiêm; giáo trình đạo đức học, GS-TSNguyễn Ngọc Long- chủ biên, Phạm Khắc Chương- Hà Nhật Thăng; Giáo trình đạođức học Mác-Lê nin, PGS-TS Vũ Trọng Dung chủ biên

Vấn đề giáo dục đạo đức cũng được rất nhiều tác giả nghiên cứu:

-Thứ trưởng Võ Thuần Nho viết bài “ Một số vấn đề lý luận và tư tưởng vềgiáo dục đạo đức cách mạng trong trường học” Báo nghiên cứu giáo dục số 6/1980;-Đặc trưng của đạo đức và phương pháp giáo dục đạo đức ( Hoàng An-1982);-Giáo dục đạo đức trong nhà trường (Hà Thế Ngữ-Đặng Vũ Hoạt,1988);

-Tác giả Đặng Vũ Hoạt với bài “Đổi mới công tác của giáo viên chủ nhiệm vớiviệc giáo dục đạo đức cho học sinh” Tạp chí nghiên cứu giáo dục số 8/1992;

-Tìm hiểu định hướng giá trị của thanh niên Việt Nam trong điều kiện kinh tếthị trường (Thái Duy Tuyên, chủ biên,1994);

-Các nhiệm vụ giáo dục đạo đức ( Nguyễn Sinh Huy, 1995);

-Giáo dục giá trị truyền thống cho học sinh, sinh viên (Phạm Minh Hạc-1997 );

-Tác giả Phạm Khắc Chương-Thiều Thị Hường với bài “ Thực trạng và một sốgiải pháp giáo dục đạo đức cho thanh niên –sinh viên hiện nay”.Báo đại học-giáodục chuyên nghiệp số 2/1997;

-Giáo dục đạo đức- hệ thống giá trị tư tưởng nhân văn (Hà Nhật Thăng, 1998);-Tác giả Trần Thị Minh Hiển viết bài “ Cải tiến hình thức sinh hoạt tập thể đểnâng cao việc giáo dục đạo đức cho học sinh” Tạp chí nghiên cứu giáo dục số9/1998;

-Tác giả Hồng Quân viết bài “ Giáo dục đạo đức công dân được xếp hạng chíntrên mười môn học” Báo Sài Gòn Giải Phóng ngày 13/9/1999;

-Tác giả Trần Quang viết bài “Dạy đạo đức trong trường học”.Báo giáo dụcthời đại số 18/1999;

-Một số vấn đề về đạo đức, lối sống, chuẩn giá trị xã hội (Huỳnh Khải 2001);

Vinh Tác giả Hà Nhật Thăng với bài “Thực trạng đạo đức, tư tưởng chính trị, lốisống của thanh niên-học sinh-sinh viên”.Tạp chí nghiên cứu giáo dục số 39/ 2002;-Một số nguyên tắc giáo dục nhân cách có hiệu quả trong nhà trường phổthông (Nguyễn Thị Kim Dung, 2005);

-Nhóm nghiên cứu của giáo sư Hoàng Đức Nhuận tìm hiểu về “ Vai trò củanhà trường trong việc hình thành và phát triển nhân cách con người Việt Nam.”Ngoài ra, để nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức trong thời kì đổi mới, một sốnhà quản lý giáo dục đã nghiên cứu về quản lý công tác giáo dục đạo đức Có thể kểđến một số đề tài như:

-Từ Thanh Nguyên với đề tài luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý và tổchức văn hoá-giáo dục “Những biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức chohọc sinh của Hiệu trưởng các trường Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệptỉnh Trà Vinh”, năm 2003;

-Nguyễn Thị Đáp với đề tài luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý và tổ chứcvăn hoá-giáo dục “ Thực trạng việc quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh Caođẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp huyện Long Thành và một số giải pháp”,năm 2004;

-Nguyễn Văn Trung với đề tài luận văn Thạc sĩ khoa học giáo dục: “Công tácquản lý của Hiệu trưởng trong việc tổ chức giáo dục đạo đức cho học sinh ở cáctrường Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp huyện Châu Thành, ĐồngTháp” , năm 2006;

-Lê Quang Tuấn với đề tài luận văn Thạc sĩ khoa học giáo dục : “Một số giảipháp công tác quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh ở các trường Cao đẳngCông nghệ và Kinh tế Công nghiệp huyện Cẩm Xuyên-Hà Tĩnh”, năm 2008

…

Nhìn chung, trong những năm qua giáo dục đạo đức trong nhà trường củanước ta được quan tâm rất nhiều.Các công trình trên đã phân tích vấn đề dưới nhiềugóc độ khác nhau, rất đa dạng , phong phú và có chiều sâu Các hội thảo khoa học

về giáo dục đạo đức cho học sinh trung học, cho sinh viên đại học đã được tổ chức

ở thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh thành Tuy nhiên, ở tỉnh Thái Nguyên nóichung và huyện Phổ Yên nói riêng về lý luận và thực tiễn vấn đề này chưa đượcnghiên cứu một cách có hệ thống dựa trên đặc điểm đặc thù của địa phương.Vìvậy qua đề tài này chúng tôi mong rằng sẽ giúp cho hiệu trưởng các trường Caođẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp tìm ra được nhiều giải pháp nhằm nângcao hiệu quả công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo đức ở trường phổ thôngtrong tỉnh nhà

1.2 Một số khái niệm cơ bản:

1.2.1 Đạo đức:

Hiện nay có nhiều quan niệm khác nhau về đạo đức:

Đạo đức là một phạm trù lịch sử có tính giai cấp thuộc lĩnh vực đời sống tinhthần, là một bộ phận của thượng tầng kiến trúc, có cơ sở tồn tại xã hội

Theo tác giả Trần Hậu Kiêm:“Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt,bao gồm một hệ thống các quan điểm, quan niệm, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội

Nó ra đời,tồn tại và biến đổi từ nhu cầu xã hội Nhờ đó con người tự giác điều chỉnhhành vi của mình cho phù hợp với lợi ích , hạnh phúc của con người và sự tiến bộ

xã hội trong mối quan hệ giữa con người với con người, giữa cá nhân với xã hội”[23].

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin:“Đạo đức là một hình thái ý thức

xã hội ,có nguồn gốc từ lao động sản xuất và đời sống cộng đồng xã hội, phản ánh

và chịu sự chi phối của tồn tại xã hội”[13]

Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm đạo đức là sự thống nhất trong tư tưởng vàphong cách.Người có đạo đức là người biết kính yêu nhân dân, khiêm tốn, thật thà ,thẳng thắn, có thái độ cầu thị, làm việc chí công vô tư, không kiêu ngạo, không giấudốt Ở người, đạo đức đóng vai trò như lẽ sống thấm sâu vào tư tưởng và chỉ đạohành động, lối sống [4]

Theo hai tác giả Hà Thế Ngữ- Đặng Vũ Hoạt thì đạo đức là một lĩnh vực của ýthức xã hội, là một mặt hoạt động xã hội của con người và là một hình thái chuyênbiệt của quan hệ xã hội, thực hiện chức năng xã hội hết sức quan trọng là điều chỉnhhành vi con người trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Đạo đức nảy sinh từ nhucầu của xã hội điều hoà và thống nhất các mâu thuẫn giữa lợi ích chung (của tậpthể ,của xã hội) và lợi ích riêng (của cá nhân) nhằm bảo đảm trật tự xã hội và khảnăng phát triển xã hội và cá nhân Để giải quyết các mâu thuẫn đó, một trong nhữngphương thức của xã hội là đề ra các yêu cầu dưới dạng những chuẩn mực giá trị,được mọi người công nhận và được củng cố bằng sức mạnh của phong tục, tậpquán, dư luận , lương tâm…[29]

Từ những quan niệm trên ,chúng ta có thể hiểu khái quát khái niệm đạo đức ởhai góc độ:

-Góc độ xã hội: Đạo đức là những hình thái ý thức xã hội được phản ánh dướidạng những nguyên tắc, yêu cầu,chuẩn mực, qui tắc điều chỉnh hành vi của conngười trong các mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, xã hội, lao động và conngười với chính bản thân mình

-Góc độ cá nhân: Đạo đức chính là những phẩm chất nhân cách của con người,phản ánh ý thức, tình cảm, ý chí , hành vi, thói quen và cách ứng xử của họ trong

các mối quan hệ giữa con người với xã hội, giữa bản thân với người khác và vớichính bản thân mình.

Quá trình hình thành và phát triển đạo đức của con người là quá trình tác độngqua lại giữa xã hội và cá nhân để chuyển hoá những nguyên tắc, yêu cầu, chuẩnmực,giá trị đạo đức xã hội thành những phẩm chất đạo đức cá nhân, làm cho cánhân đó trưởng thành về mặt đạo đức , công dân và đáp ứng yêu cầu xã hội

Đạo đức có các chức năng cơ bản là:

-Chức năng nhận thức;

-Chức năng giáo dục;

-Chức năng điều chỉnh hành vi

Ba chức năng này có quan hệ mật thiết với nhau: có nhận thức đúng về xã hội,

về những quan điểm , những hành vi, những chuẩn mực đạo đức thì mới giúp conngười định hướng được lý tưởng, tình cảm, thái độ ứng xử với cộng đồng và môitrường, mới hình thành được những quan điểm, những nguyên tắc, chuẩn mực đạođức cơ bản được xã hội chấp nhận, mới thấy được giá trị của nó.Từ đó, con ngườimới có khả năng lựa chọn, đánh giá đúng đắn các hiện tượng đạo đức xã hội cũngnhư tự đánh giá những suy nghĩ, những hành vi của bản thân mình để điều chỉnhhành vi của mình theo đúng chuẩn mực đạo đức của xã hội

Như vậy, đạo đức tồn tại trong mọi dạng ý thức, hoạt động và giao lưu ,trongtoàn bộ hoạt động sống của con người trong suốt thời gian tồn tại và phát triển của

họ, dù diễn ra trong hoàn cảnh và điều kiện nào, mọi hình thái ý thức hoạt động vàgiao lưu nếu được ý thức đầy đủ và định hướng rõ rệt về tính chất và nội dung củaquan hệ đạo đức đều có khả năng ảnh hưởng đến sự hình thành mặt đạo đức củanhân cách

Chính vì vậy, trong xu thế hội nhập quốc tế và khu vực hiện nay, với nền kinh

tế mở cửa, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước theo địnhhướng XHCN, đạo đức cũng có những thay đổi nhất định về tư duy nhận thức, vềquan niệm và cách nhìn của từng thành viên trong xã hội Nhiều người đã có nhữngquan niệm lệch lạc, không biết chọn lọc những giá trị tốt đẹp của những chuẩn mực

đạo đức xã hội mà học đòi , lai căng Do vậy, định hướng giá trị đạo đức hiện nayphải theo đúng đường lối lãnh đạo của Đảng là sự kế thừa những truyền thống tốtđẹp của dân tộc với sự tiếp thu những tinh hoa văn hoá của các dân tộc trên thế giới.

1.2.2 Giáo dục:

Con người từ khi xuất hiện, qua quá trình lao động, cải tạo tự nhiên đã pháthiện và nhận thức được các qui luật phát sinh, tồn tại và phát triển của thế giớikhách quan và cũng qua quá trình này con người đã tích luỹ được kinh nghiệmsống, lao động và những hiểu biết của quá trình phát triển của xã hội.Những tri thức

và kinh nghiệm của thế hệ đi trước tích luỹ được thế hệ sau lĩnh hội, kế thừa cóchọc lọc và phát triển Đây là hiện tượng đặc thù chỉ xuất hiện ở xã hội loài người-hiện tượng giáo dục Hiện tượng này xuất hiện, tồn tại và phát triển cùng với sự tồntại và phát triển của xã hội loài người, là hiện tượng tất yếu và vĩnh hằng

Giáo dục có đặc trưng là tổ chức định hướng theo những mục đích và chuẩnmực nhất định, được lựa chọn nội dung, phương pháp , hình thức tổ chức và diễn ramang dấu ấn của từng thời kì lịch sử nhất định trong quá trình phát triển của từng xãhội.Vậy giáo dục là hoạt động có mục đích được tổ chức có kế hoạch, được lựachọn về nội dung, phương pháp thực hiện có hệ thống nhằm tác động đến đối tượngnào đó, làm cho đối tượng đó dần dần có được những phẩm chất và năng lực nhưyêu cầu đề ra

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, giáo dục là một hình thái ý thức xãhội, giáo dục tồn tại và vận động, phát triển theo sự tồn tại ,vận động và phát triểncủa xã hội Giáo dục là một hiện tượng xã hội chịu sự chi phối và qui định bởi nhiềulĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội Mặt khác, sự phát triển của giáo dục và sựhoàn thiện về chất lượng giáo dục là yếu tố then chốt tạo ra sự phát triển của xã hội,của nền văn minh nhân loại

Hiểu theo nghĩa rộng, giáo dục là một quá trình toàn vẹn hình thành nhân cách,được tổ chức có mục đích, có kế hoạch thông qua các hoạt động và các quan hệ

giữa người giáo dục và người được giáo dục, nhằm truyền đạt và chiếm lĩnh nhữngkinh nghiệm của xã hội loài người

Theo nghĩa hẹp:giáo dục là hoạt động chuyên biệt nhằm hình thành nhữngphẩm chất,quan điểm,niềm tin cho con người về các phương diện đạo đức, thể chất ,thẩm mỹ, lao động [22]

Trong luận văn này , giáo dục được hiểu như một quá trình sư phạm tổng thể:

là hoạt động có kế hoạch, có nội dung, bằng các phương pháp khoa học trong các cơ

sở giáo dục tác động đến học sinh nhằm phát triển đức, trí, thể, mỹ…cho học sinh

*Các chức năng của giáo dục:

-Chức năng văn hoá tư tưởng

-Chức năng kinh tế- sản xuất

- Chức năng chính trị- xã hội

*Các con đường giáo dục:

-Giáo dục thực hiện qua các giờ dạy chính khoá trên lớp

-Giáo dục qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp

1.2.3 Giáo dục đạo đức:

Giáo dục đạo đức trong nhà trường là một quá trình giáo dục bộ phận của quátrình sư phạm tổng thể Nó có quan hệ biện chứng với các quá trình giáo dục bộphận khác như : giáo dục trí tuệ, giáo dục thẩm mỹ, giáo dục thể chất, giáo dục laođộng, giáo dục hướng nghiệp…

Giáo dục đạo đức cho học sinh là quá trình hình thành và phát triển các phẩmchất đạo đức của nhân cách học sinh dưới những tác động và ảnh hưởng có mụcđích được tổ chức có kế hoạch , có sự lựa chọn về nội dung, phương pháp và hìnhthức giáo dục phù hợp với lứa tuổi và với vai trò chủ đạo của nhà giáo dục.Từ đó,giúp học sinh có những hành vi ứng xử đúng mực trong các mối quan hệ giữa cánhân với cá nhân, với cộng đồng - xã hội, với lao động, với tự nhiên…Nội dungphẩm chất đạo đức, tư tưởng của con người bao gồm lập trường chính trị, thế giớiquan và phẩm chất đạo đức Do đó giáo dục đạo đức mà ta nói đến bao gồm giáo

dục thế giới quan, nhân sinh quan , giáo dục tư tưởng chính trị và giáo dục cácphẩm chất đạo đức cao đẹp của con người mới cho học sinh Như vậy, giáo dục đạođức có mối quan hệ chặt chẽ với giáo dục chính trị , tư tưởng và giáo dục pháp luật.

Đó một quá trình lâu dài, liên tục về thời gian, rộng khắp về không gian, từ mọi lựclượng xã hội; trong đó, nhà trường giữ vai trò rất quan trọng

Bản chất của giáo dục đạo đức là chuỗi tác động có định hướng của chủ thểgiáo dục và yếu tố tự giáo dục của học sinh, giúp học sinh chuyển những chuẩnmực, qui tắc, nguyên tắc đạo đức… từ bên ngoài xã hội vào bên trong thành cái củariêng mình, mà mục tiêu cuối cùng là hành vi đạo đức phù hợp với những yêu cầucủa các chuẩn mực xã hội Giáo dục đạo đức không chỉ dừng lại ở việc truyền thụnhững khái niệm, những tri thức đạo đức, mà quan trọng hơn hết là kết quả giáo dụcphải được thể hiện qua tình cảm, niềm tin, hành động thực tế của học sinh

Giáo dục đạo đức cho học sinh là giáo dục truyền thống tốt đẹp của ông cha ta,giáo dục bản sắc văn hoá dân tộc và sự kế thừa, tiếp thu những tinh hoa văn hoá củanhân loại; giúp cho học sinh thấy được và biết giữ gìn những thành quả Cách mạng

Vì thế, giáo dục đạo đức trong nhà trường chỉ có được kết quả khi nhà giáo dục biết

tổ chức phù hợp,hình thức đa dạng, phong phú , khơi dậy được tính tích cực, chủđộng sáng tạo và tự giáo dục của người học Người học biết chuyển hoá những cáitốt đẹp đó thành phẩm chất nhân cách của mình, phục vụ cho cuộc sống xã hội

Như vậy, giáo dục đạo đức là những tác động sư phạm một cách có mục đích,

có hệ thống và có kế hoạch của nhà giáo dục tới người được giáo dục (học sinh) để bồi dưỡng cho họ những phẩm chất đạo đức (chuẩn mực, hành vi đạo đức) phù hợp với yêu cầu của xã hội.[22]

1.2.4 Quản lý:

Thuật ngữ “ Quản lý “ ( tiếng Việt gốc Hán ) lột tả bản chất của hoạt động nàytrong thực tiễn Nó gồm hai quá trình tích hợp vào nhau Quá trình “ Quản “ gồm sựcoi sóc, giữ gìn, duy trì ở trạng thái “ ổn định “; quá trình “ lý “ gồm sửa sang, sắpxếp, đổi mới, đưa hệ vào thế “ phát triển ”.[39]

Quản lý là khái niệm được xem xét theo hai gốc độ:

-Theo góc độ chính trị -xã hội: quản lý được hiểu là sự kết hợp giữa tri thứcvới lao động Vận hành sự kết hợp này cần có một cơ chế quản lý phù hợp Cơ chếđúng, hợp lý thì xã hội phát triển, ngược lại thì xã hội phát triển chậm hoặc rối ren.-Theo góc độ hành động: quản lý được hiểu là chỉ huy, điều khiển , điều hành.Theo C Mác,quản lý là chức năng được sinh ra từ tính chất xã hội hóa laođộng, nó có tầm quan trọng đặc biệt vì mọi sự phát triển của xã hội đều thông qua

hoạt động của con người và thông qua quản lý C Mác đã khẳng định: “Tất cả mọi

lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân

và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ chế sản xuất Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [42]

Từ những cơ sở lý luận trên, ta có thể đi đến định nghĩa như sau:

“Quản lý là tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm

chỉ huy, điều hành hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi của cá nhân hướng đến mục đích hoạt động chung và phù hợp với qui luật khách quan” [42]

Với định nghĩa trên, quản lý bao gồm các yếu tố sau:

-Chủ thể quản lý là tác nhân tạo ra các tác động và đối tượng bị quản lý tiếpnhận trực tiếp các tác động của chủ thể quản lý ,các khách thể khác chịu các tácđộng gián tiếp từ chủ thể quản lý Tác động có thể liên tục nhiều lần

-Muốn quản lý thành công, trước tiên cần phải xác định rõ chủ thể, đối tượng

và khách thể quản lý Điều này đòi hỏi phải biết định hướng đúng

-Chủ thể quản lý phải thực hành việc tác động và phải biết tác động Vì thếchủ thể phải hiểu đối tượng và điều khiển đối tượng một cách có hiệu quả

-Chủ thể có thể là một người, một nhóm người; còn đối tượng có thể là conngười (một hoặc nhiều người), giới vô sinh hoặc giới sinh vật

Quản lý còn có tác dụng định hướng sự phát triển của tổ chức trên cơ sở xácđịnh mục tiêu và hướng mọi nỗ lực của các cá nhân, của tổ chức vào mục tiêu

chung đó.Tổ chức, điều hòa, phối hợp và hướng dẫn hoạt động của các cá nhântrong tổ chức, giảm độ bất định nhằm đạt mục tiêu quản lý đã xác định Tạo ra độnglực cho hoạt động bằng cách kích thích, đánh giá, khen thưởng, trách phạt, tạo ramôi trường và điều kiện thuận lợi cho sự phát triển cá nhân và tổ chức, đảm bảophát triển ổn định, bền vững và có hiệu quả.

1.2.5 Quản lý giáo dục:

Quản lý giáo dục là một bộ phận thuộc quản lý nhà nước, chịu sự chi phốibởi mục tiêu quản lý nhà nước giáo dục là sự nghiệp của toàn dân, nhằm tạo điềukiện cho mọi người được học tập Quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành hệthống giáo dục quốc dân, các trường trong hệ thống giáo dục quốc dân

Theo Phạm Minh Hạc: “Quản lý giáo dục là quản lý trường học, thực hiệnđường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhàtrường vận hành theo nguyên lý giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêuđào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [18]

“Quản lý giáo dục thực chất là tác động một cách khoa học đến nhà trườnglàm cho nó tổ chức được tối ưu quá trình dạy học, giáo dục thể chất, theo đường lối

và nguyên lý giáo dục của Đảng, quán triệt được những tính chất Trường Caođẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệpxã hội chủ nghĩa Việt Nam, bằng cách đótới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái chất lượng mới” [ 19 ]

Qua các khái niệm nêu trên, chúng ta có thể khái quát như sau: Quản lý giáodục là hệ thống những tác động có kế hoạch và hướng đích của chủ thể quản lý ởcác cấp khác nhau đến tất cả các khâu, các bộ phận của hệ thống nhằm đảm bảo chocác cơ quan trong hệ thống giáo dục vận hành tối ưu, đảm bảo sự phát triển mở rộng

về cả mặt số lượng cũng như chất lượng để đạt mục tiêu giáo dục

Hệ thống giáo dục là hệ thống mở, luôn vận động và phát triển theo quy luậtchung của sự phát triển kinh tế - xã hội và chịu sự quy định của kinh tế - xã hội Vìvậy quản lý giáo dục cũng phải luôn được đổi mới, đảm bảo tính năng động, khả

năng tự điều chỉnh và thích ứng của giáo dục đối với sự vận động và phát triển chung của xã hội.

1.2.6 Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức:

Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức là sự tác động có ý thức của chủ thể quản

lý tới khách thể quản lý nhằm giúp hoạt động giáo dục đạo đức đạt được kết quảmong muốn, làm cho tất cả mọi người trong xã hội có nhận thức đúng đắn về tầmquan trọng, tính cấp thiết của công tác giáo dục đạo đức trong xã hội.Đạo đức làthành tố quan trọng nhất của nhân cách, là nền tảng để xây dựng thế giới tâm hồncủa mỗi con người Chính vì vậy, hình thành trong họ ý thức, tình cảm và niềm tinđạo đức, có những thói quen, hành vi đạo đức đáp ứng yêu cầu của toàn xã hội làtrách nhiệm của nhà quản lý

Giáo dục đạo đức là quá trình hình thành và phát triển ý thức, tình cảm , niềmtin, hành vi và thói quen đạo đức của học sinh dưới những tác động có mục đích, có

kế hoạch được lực chọn về nội dung phương pháp, phương tiện phù hợp với đốitượng giáo dục và sự phát triển kinh tế xã hội nhất định Giáo dục đạo đức trong nhàtrường Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp là một quá trình giáo dục bộphận trong tổng thể cả quá trình giáo dục có quan hệ biện chứng với các bộ phậngiáo dục khác như:giáo dục trí tuệ, thẩm mỹ, thể chất, giáo dục lao động và hướngnghiệp , giúp học sinh hình thành và phát triển nhân cách toàn diện Quá trình giáodục đạo đức giống như các quá trình giáo dục khác là có sự tham gia của chủ thểgiáo dục và đối tượng giáo dục

Như vậy, chúng ta có thể định nghĩa công tác quản lý hoạt động giáo dục đạođức là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý bằng các biệnpháp hiệu quả nhất nhằm đưa hoạt động giáo dục đạo đức đạt tới kết quả mongmuốn

1.3 Một số vấn đề về quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp:

1.3.1 Đặc điểm tâm lí của học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp.

Trong tâm lý học lứa tuổi, các nhà tâm lý học đã đưa ra nhiều lý thuyết khácnhau về tuổi thanh niên Trong đó, học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Côngnghiệp từ 15 đến 18 tuổi thuộc giai đoạn đầu của tuổi thanh niên Ở giai đoạn này,các em đạt được sự trưởng thành về mặt thể lực, nhưng sự phát triển cơ thể cònkém so với người lớn Tâm lý có sự thay đổi mạnh mẽ, có tác động lớn đến quátrình học tập và sinh hoạt

1.3.1.1 Đặc điểm của sự phát triển trí tuệ

Ở tuổi đầu thanh niên, tính chủ định phát triển mạnh ở tất cả các quá trìnhnhận thức, thể hiện ở các mặt sau đây:

- Tri giác có mục đích đã đạt tới mức rất cao, quan sát trở nên có mục đích,

có hệ thống và toàn diện hơn

- Ghi nhớ có chủ định giữ vai trò chủ đạo trong hoạt động trí tuệ; ghi nhớlogic trừu tượng, ghi nhớ ý nghĩa có vai trò ngày càng tăng

- Hoạt động tư duy có sự thay đổi quan trọng Tư duy chặt chẽ hơn, có căn

cứ và nhất quán hơn Tính phê phán của tư duy cũng phát triển Đó chính là cơ sở

để hình thành thế giới quan

Tuy nhiên, không phải học sinh phổ thông nào cũng đạt đến mức tư duy đặctrưng cho lứa tuổi như vậy.Việc giúp các em phát triển khả năng nhận thức là nhiệm

vụ quan trọng của nhà trường mà trực tiếp là các giáo viên Đổi mới công tác quản

lý, phương pháp dạy học là việc làm phải tiến hành thường xuyên, liên tục để giúphọc sinh hoàn thiện về trí tuệ và nhân cách

1.3.1.2 Sự phát triển của tự ý thức

Sự phát triển của tự ý thức là một đặc điểm nổi bật trong sự phát triển nhâncách của học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp Đây là một quátrình phong phú và phức tạp, trong đó nổi lên những đặc điểm cơ bản sau:

- Ở tuổi đầu thanh niên các em đã có nhu cầu tìm hiểu và đánh giá những đặcđiểm tâm lý của mình theo quan điểm về mục đích và hoài bão của mình Vì vậycác em học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp quan tâm sâu sắc tớiđời sống tâm lý, phẩm chất nhân cách và năng lực cá nhân

- Hai là, các em đã có sự nhận thức về vị trí của mình trong xã hội, trongtương lai là các em sẽ trở thành người như thế nào, làm thế nào để tốt hơn

- Ba là, các em có thể hiểu rõ mình về phẩm chất nhân cách lộ rõ, cũng nhưnhững phẩm chất phức tạp, biểu hiện trong quan hệ nhiều mặt của nhân cách Điều

đó thể hiện ở các em về tinh thần trách nhiệm, lòng tự trọng và nghĩa vụ công dân

- Bốn là, nhu cầu đánh giá và tự đánh giá ở các em được tăng cường hơn họcsinh trung học cơ sở Tuy nhiên không tránh khỏi xu hướng tự đánh giá quá cao,thậm chí có lúc sai lầm.Trách nhiệm của chúng ta là phải theo dõi, lắng nghe ý kiếncủa các em và có biện pháp phù hợp để giúp đỡ các em có được hình mẫu về nhâncách của học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp

1.3.1.3 Sự hình thành thế giới quan

Hình thành thế giới quan là nét chủ yếu trong sự phát triển tâm lý của họcsinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp Ở tuổi này, các điều kiện về mặttrí tuệ và xã hội để xây dựng hệ thống quan điểm riêng đã được hình thành Quanhững năm học phổ thông, học sinh đã ý thức và xác định được các hình thức,tiêu chuẩn, nguyên tắc hành vi và đưa vào thành hệ thống

Hiện tại nhiều thanh niên ,học sinh chưa được giáo dục đầy đủ về thế giớiquan, đồng thời chịu tác động của những ảnh hưởng tiêu cực trong đời sống, sinhhoạt của những điều kiện không lành mạnh Bên cạnh đó cũng không ít thanh niênhọc sinh còn sống thụ động, chưa chú ý đến việc xây dựng thế giới quan Vì vậy

nhiệm vụ của nhà trường cùng với việc dạy chữ thì phải giúp các em có tư duy sángsuốt, đánh giá đúng thang giá trị đang thể hiện, xác định tính phức tạp của nó để xâydựng và bảo vệ cái đúng, phản đối ngăn chặn cái sai, biết chống lại sự xâm nhập củathế giới quan sai lệch.

1.3.1.4 Trong giao tiếp và đời sống tình cảm

Trước hết, đối với học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp,cùng với sự trưởng thành về nhiều mặt thì quan hệ phụ thuộc vào người lớn sẽ dầnđược thay bằng quan hệ bình đẳng, tự lập Bên cạnh đó quan hệ bạn bè chiếm vị tríhơn hẳn so với người lớn tuổi hơn hay nhỏ tuổi hơn.Các em hướng các nhu cầuhằng ngày của mình vào bạn bè nhiều hơn vào bố mẹ, gia đình Tuy nhiên trướccác vấn đề như thế giới quan, lựa chọn nghề nghiệp hay những giá trị đạo đứcthì ảnh hưởng của bố mẹ và người lớn tuổi lại mạnh hơn

Hai là trong công tác GD đạo đức cho học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tếCông nghiệp cần lưu ý nhiều hơn tới ảnh hưởng của nhóm - hội tự phát ngoài nhàtrường để có thể tránh được những hậu quả xấu của nhóm tự phát này mang lại Đểlàm được điều đó nên tổ chức các hoạt động tập thể (như là các nhóm chính thức)thật phong phú, sinh động Ở trường Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp thìĐoàn TNCS giữ vai trò quan trọng trong công tác này

Ba là, đời sống tình cảm của học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Côngnghiệp rất phong phú, đa dạng, thể hiện rõ trong tình bạn Nhu cầu tình bạn, tâmtình cá nhân tăng lên và tình bạn của các em rất bền vững, có khi kéo dài suốtđời Đồng thời nhu cầu về tình bạn khác giới cũng tăng lên rõ rệt Đó là cơ sở làmxuất hiện tình yêu ở lứa tuổi này Ở đây vai trò của nhà trường và gia đình là vôcùng quan trọng nhằm giúp các em giữ được sự trong trắng, hồn nhiên, tươi sáng

Điều đó phụ thuộc rất lớn vào sự phát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ có lòng

tự cường, tự trọng, tự lập, có đủ trí tuệ và năng lực tham gia thực hiện sự nghiệp xâydựng và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Phát triển giáo dục sao cho chất lượng, hiệu quả, đào tạo thế hệ trẻ đảm bảo

về chất lượng và đủ về số lượng để gánh vác trọng trách yêu cầu của sự nghiệpCNH-HĐH Đó là một thách thức và yêu cầu to lớn của công cuộc đổi mới GD&ĐTđang tiến hành hiện nay, nhằm thực hiện yêu cầu của xã hội về con người đối với sựphát triển bền vững.Qua đó khai thác, phát triển toàn diện, toàn bộ tiềm năng củamỗi cá nhân và cả cộng đồng để tạo ra nội lực cho sự phát triển Đó chính là sự pháttriển tâm lực của học sinh, của thế hệ trẻ

Giáo dục đạo đức là một trong những yếu tố góp phần phát triển tâm lực ở

HS phổ thông Mục tiêu của GD phổ thông là đào tạo GD phát triển toàn diện vềđạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách conngười Việt Nam XHCN, là nhân cách chứa đựng đầy đủ đức tính của con ngườiViệt Nam mới

Những đức tính đó được Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5(khóa VIII) củaĐảng ta xác định, Kết luận của Hội nghị Trung ương 10 (khóa IX) khẳng định lạigồm 5 đức tính của con người Việt Nam, mà Đảng ta đang lãnh đạo xây dựng:

- Một là: Có tinh thần yêu nước, tự cường dân tộc, phấn đấu vì độc lập dântộc và chủ nghĩa xã hội, có ý chí vươn lên đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạchậu, đoàn kết với nhân dân thế giới trong sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình, độc lậpdân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội

Đây là đức tính đầu tiên nhưng lại là phẩm chất xuyên suốt.Yêu nước phảigắn với mục tiêu, lý tưởng xây dựng chủ nghĩa xã hội; yêu nước là phải thể hiện ýchí quyết tâm thoát nghèo của cá nhân và cộng đồng nhằm thực hiện mục tiêu xâydựng một nước Việt Nam “dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, vănminh”

- Hai là: Có ý thức tập thể, đoàn kết, phấn đấu vì lợi ích chung

Đoàn kết là truyền thống quý báu của dân tộc Nhờ đoàn kết mà dân tộc ta đấu tranh và liên tục giành thắng lợi to lớn, vẻ vang trước các thế lực phong kiến,

thực dân, đế quốc xâm lược.Trong công cuộc đổi mới đất nước, đẩy mạnh HĐH, tăng cường ý thức tập thể, tinh thần đoàn kết chính là thể hiện trách nhiệmcủa bản thân với tập thể, với cộng đồng trong thực hiện mục tiêu chung; mỗi ngườiphải tự đấu tranh với chính mình, ra sức tu dưỡng rèn luyện đạo đức, lối sống, họctập và làm việc vì lợi ích chung.

CNH Ba là: Có lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh, cần kiệm, trung thực,nhân nghĩa, tôn trọng kỷ cương phép nước, quy ước của cộng đồng; có ý thức bảo

vệ và cải thiện môi trường sinh thái.Mỗi cá nhân không ngừng tự tu dưỡng rènluyện, thực hành những chuẩn mực xã hội,cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư,biết lắng nghe và điều chỉnh hành vi đạo đức nhằm hoàn thiện mình Đồng thời có ýthức tôn trọng, bảo vệ và cải thiện môi trường sinh thái vì cuộc sống cộng đồng

- Bốn là: Lao động chăm chỉ vì lương tâm nghề nghiệp, có kỹ thuật, sáng tạo,năng suất cao vì lợi ích của bản thân, gia đình, tập thể và xã hội

Việc GD cho mọi người, nhất là thế hệ trẻ lao động sáng tạo có ý thức, có tổchức kỷ luật, có năng suất cao, chất lượng và hiệu quả là cực kỳ quan trọng; laođộng phải gắn lương tâm, trách nhiệm của mình với công việc, với nhiệm vụ, vớisản phẩm của mình làm ra; lao động gắn lợi ích quốc gia, dân tộc, vì sự phát triểncủa đất nước

- Năm là: Thường xuyên học tập, nâng cao hiểu biết trình độ chuyên môn,trình độ thẩm mỹ và thể lực

Học suốt đời và luôn nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ là điều màthế hệ trẻ đang hướng tới Học để làm người, làm cán bộ, học để phục vụ nhân dânnhư Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy Yêu cầu của sự nghiệp đổi mới đặt trách nhiệmlên vai thế hệ trẻ, vì vậy thường xuyên học tập, nâng cao hiểu biết trình độ chuyênmôn, trình độ thẩm mỹ và thể lực là yêu cầu vô cùng cần thiết

Trên đây chính là mục tiêu GD đạo đức HS mà các nhà trường đang hướngtới Con người Việt Nam mới, nhất là thế hệ trẻ phải kế thừa và phát triển về nhâncách, tư tưởng, trí tuệ, đạo đức với năng lực tổng hợp và kỹ thuật lao động tiên tiến,đưa dân tộc Việt Nam lên một tầm cao mới, đủ sức làm chủ và bảo đảm sự nghiệpcách mạng đi đến thắng lợi

1.3.3 Nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp:

Công cuộc đổi mới đang có nhiều thành tựu to lớn, dẫn đến sự thay đổitoàn diện về mặt xã hội Sự thay đổi về hệ thống giá trị cơ bản của xã hội đã kéotheo sự biến đổi về hệ thống định hướng giá trị trong mỗi con người, mỗi thànhviên của xã hội Hiện nay quá trình hội nhập đang diễn ra trên phạm vi toàn thếgiới, cùng với sự thay đổi mạnh mẽ về kinh tế, xã hội thì việc phá hoại môi trường,chiến tranh, khủng bố… đang dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, đe dọa sự sốngcòn của nhân loại thì nội dung đạo đức không chỉ là yêu Tổ quốc, yêu đồng bào,yêu con người nói chung mà phải bao gồm các nội dung sau đây:

- Giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc như lòngyêu nước, nhân ái, thủy chung, hiếu học, cần kiệm liêm chính…

- Bảo vệ môi trường, bảo vệ sinh thái

- Vấn đề dân số, kế hoạch hóa gia đình, chống bạo lực gia đình và tệ nạn xãhội

- Đấu tranh cho một thế giới hòa bình, ổn định, bình đẳng, dân chủ và pháttriển bền vững [24]

Hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành TW Đảng khoá VIII đã khẳng định: “ Xâydựng những con người và thế hệ trẻ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc vàCNXH, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,công nghiệp hoá , hiện đại hoá đất nước; giữ gìn và phát huy các giá trị văn hoá dântộc, có năng lực tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại; phát huy tiềm năng của dân tộc

và con người Việt Nam có ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực của cá nhân,làm chủ tri thức khoa học và công nghệ, có tính tổ chức và kỷ luật, có sức khoẻ, lànhững người kế thừa xây dựng CNXH vừa “ hồng “ vừa “chuyên” như lời Bác Hồcăn dặn Trên cơ sở mục tiêu GD-ĐT của Đảng, Bộ trưởng bộ giáo dục và đào tạoban hành Quyết định số 50/2007/QĐ-BGDĐ ngày 29/8/2007 qui định nội dung giáodục đạo đức học học sinh , sinh viên như sau:

“Điều 5 Nội dung công tác giáo dục phẩm chất chính trị:

1 Giáo dục lòng yêu nước, lý tưởng cộng sản, niềm tin đối với sự lãnh đạo củaĐảng, bản lĩnh chính trị.

2.Giáo dục ý thức chấp hành các chủ trưởng, đường lối , chính sách, pháp luậtcủa Nhà nước

3 Giáo dục thái độ tích cực tham gia các hoạt động chính trị, xã hội, phân biệt, đánh giá các sự kiện chính trị, xã hội, nhận ra và phê phán những âm mưu, thủ đoạn chính trị của các thế lực thù địch

Điều 6 Nội dung công tác giáo dục đạo đức

1 Giáo dục lòng nhân ái, bao dung, độ lượng , biết trân trọng các giá trị đạođức của dân tộc, xác định trách nhiệm, nghĩa vụ của bản thân, tư cách , tác phongđúng đắn của người công dân

2 Giáo dục các chuẩn mực đạo đức trong các quan hệ xã hội, phê phán nhữnghành vi không phù hợp với các chuẩn mực đạo đức

3 Giáo dục hành vi đạo đức, đạo đức nghề nghiệp, tác phong công nghiệp

Điều 7 Nội dung công tác giáo dục lối sống:

1 Giáo dục nhận thức, hành vi, thói quen của lối sống văn minh, tiến bộ, phùhợp với bản sắc dân tộc Việt Nam

2.Giáo dục trách nhiệm của cá nhân trước tập thể và cộng đồng, biết ủng hộ ,khuyến khích những biểu hiện của lối sống văn minh, tiến bộ, phù hợp với bản sắcdân tộc, biết phê phán những biểu hiện của lối sống lạc hậu , ích kỷ.”

Các nhiệm vụ, nội dung đức dục trong nhà trường là do các yêu cầu, đòi hỏikhách quan của sự tiến bộ xã hội, nó phải phù hợp với yêu cầu của công cuộc xâydựng và phát triển đất nước, nhằm thực hiện ý nguyện tốt đẹp và cao cả của Đảng

và nhà nước ta là :Dân giàu , nước mạnh , xã hội công bằng , dân chủ , văn minh[35]

1.3.4 Các con đường , phương tiện và phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh:

-Đạo đức tồn tại trong mọi lĩnh vực hoạt động của đời sống con người Nó cóthể tồn tại ở dạng ý thức xã hội bao gồm các tri thức, khái niệm, chuẩn mực ,phẩmchất đạo đức, các xúc cảm, tình cảm và các đánh giá đạo đức Với tư cách là mộtmặt hoạt động xã hội, đạo đức bao gồm các hành vi đạo đức Đó là những hànhđộng do động cơ đạo đức thúc đẩy như làm từ thiện, giúp đỡ người khác…Nhà vănMark Twain cho rằng : “ Những bài học về đạo đức không đến với ta qua sách vở

mà qua những kinh nghiệm sống của ta ở trong đời”.Dù đạo đức tồn tại dưới hìnhthái nào, nếu được cá nhân ý thức đầy đủ và có định hướng đúng, biết thể hiện ,vậndụng vào các quan hệ đạo đức để có tác động đến sự hình thành mặt đạo đức củacon người.Từ sự tồn tại của đạo đức như vậy, việc giáo dục đạo đức cho học sinh cóthể thực hiện bằng hai con đường cơ bản như sau:

+ Bồi dưỡng,nâng cao nhận thức đạo đức, làm phát triển ý thức công dân ởhọc sinh thông qua dạy học, nhất là các bộ môn có liên quan như giáo dục công dân, văn học, lịch sử…

+ Xây dựng những hành vi, thói quen đạo đức thông qua tổ chức đời sống, cáchoạt động và giao lưu để thực hiện các mối quan hệ, tích luỹ kinh nghiệm đạo đứcnhư:

* Lao động vệ sinh trường sở, hướng nghiệp

* Hoạt động văn hoá văn nghệ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí

* Hoạt động tham quan , du lịch, cắm trại

* Hoạt động chính trị -xã hội, nhân đạo…

- Các phương tiện thường được sử dụng để giáo dục đạo đức cho học sinh như: các thành tựu văn hoá-nghệ thuật, các loại hình hoạt động và giao lưu của họcsinh, rèn luyện trong thực tiễn đời sống, để hình thành và tích luỹ tri thức, kinhnghiệm đạo đức

- Phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh gồm:

+ Phương pháp tác động vào nhận thức , tình cảm: đàm thoại, tranh luận, kểchuyện, giảng giải khuyên răn, thuyết phục, cảm hóa…

+ Phương pháp tổ chức các hoạt động thực tiễn: giao việc, rèn luyện, tập thóiquen, tạo dư luận xã hội…

+Phương pháp kích thích tình cảm và hành vi: thi đua, nêu gương, khenthưởng , trách phạt…

Khi sử dụng các phương pháp trên nhà giáo dục cần lưu ý:

+ Đảm bảo nguyên tắc quá trình giáo dục

+ Bảo đảm tính mục tiêu , nội dung của giáo dục

+ Phối hợp các phương pháp với nhau

+ Hiểu hoàn cảnh và đặc điểm tâm lý đối tượng

1.3.5 Kết quả của hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp

Đảng và nhà nước ta luôn luôn nhấn mạnh việc tăng cường giáo dục đạo đứccách mạng trong trường học Phương hướng cải cách giáo dục trong lĩnh vực này là

“ Nâng cao chất lượng giáo dục chính trị, đạo đức , pháp luật, làm cho học sinh cótinh thần yêu nước, thấm nhuần lý tưởng xã hội, thật sự say mê học tập, có ý thức tổchức, kỷ luật, kính thầy,yêu bạn, có nếp sống lành mạnh , biết tôn trọng pháp luật”.Nếu công tác này được quan tâm đúng mức sẽ có tác dụng thúc đẩy việc nâng caochất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh

Chủ thể tham gia vào quá trình giáo dục đạo đức cho học sinh là: thầy, cô giáo,cha mẹ học sinh và những lực lượng giáo dục trong xã hội.Học sinh là đối tượngcủa quá trình giáo dục chịu tác động của giáo viên và các lực lượng giáo dục khác.Học sinh còn là chủ thể tích cực , tự giác tiếp thu các chuẩn mực đạo đức và thamgia các hoạt động giao lưu để thể hiện các giá trị đạo đức

Kết quả của hoạt động giáo dục đạo đức ở trường Cao đẳng Công nghệ vàKinh tế Công nghiệp là phải hình thành ở học sinh những phẩm chất đạo đứctheo hệ thống chuẩn mực đạo đức của xã hội.Đáp ứng được những yêu cầu vềmục tiêu và nội dung giáo dục đạo đức đã được qui định, đảm bảo mỗi học sinhkhi tham gia vào cuộc sống xã hội đều là

những người công dân có phẩm chất , nhân cách tốt, có ích cho xã hội Việc đánhgiá đạo đức của học sinh phải căn cứ vào biểu hiện cụ thể về thái độ và hành vi đạođức; ứng xử trong mối quan hệ với thầy giáo, cô giáo, với bạn bè và quan hệ xã hội;

ý thức phấn đấu vươn lên trong học tập; kết quả tham gia lao động, hoạt động tậpthể của lớp, của trường và hoạt động xã hội; rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh vàbảo vệ môi trường

1.3.6 Công tác quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp:

1.3.6.1 Mục tiêu quản lý công tác giáo dục đạo đức cho học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp:

Quản lý công tác giáo dục đạo đức nhằm nâng cao chất lượng đạo đức, pháttriển nhân cách học sinh tức là thực hiện quan điểm giáo dục toàn diện ở các nhàtrường phổ thông hiện nay Mục tiêu quản lý công tác giáo dục đạo đức ở trườngphổ thông hiện nay là:

+ Về nhận thức: Tổ chức cho mọi người, nhất là giáo viên, HS và CMHS,các cấp, các ngành có nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của công tác giáo dụcđạo đức; nắm vững yêu cầu, nội dung, phương pháp giáo dục đạo đức cho HS

+ Về thái độ: Làm cho mọi người có thái độ đúng đắn trước hành vi của bảnthân, ủng hộ, bảo vệ lẽ phải, những việc làm đúng; đấu tranh, ngăn chặn với nhữngviệc làm trái với truyền thống đạo đức dân tộc, trái với pháp luật Việt Nam

+ Về hành vi: Từ nhận thức và thái độ đồng thuận, thu hút mọi lực lượngcùng tham gia công tác giáo dục đạo đức cho HS, tích cực hỗ trợ công tác quản lýgiáo dục đạo đức học sinh đạt kết quả cao nhất

1.3.6.2 Nội dung quản lý công tác GD đạo đức cho học sinh Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp:

Nhà trường là cơ quan giáo dục chuyên biệt thực hiện chức năng giáo dục vàđào tạo Quản lý nhà trường thực chất là quá trình quản lý lao động sư phạm củathầy, hoạt động học tập của trò , diễn ra trong quá trình dạy học , giáo dục

Theo GS.TS Phạm Minh Hạc “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối giáodục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, được nhà trường vận hành theonguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngànhgiáo dục- với thế hệ trẻ- với trường học”

Trường Cao đẳng Công nghệ và Kinh tế Công nghiệp là cơ quan giáo dục củanhà nước Hiệu trưởng quản lý nhà trường, quản lý giáo dục theo chế độ thủtrưởng Hiệu trưởng chịu trách nhiệm quản lý toàn diện hoạt động giáo dục của nhàtrường, trong đó có giáo dục đạo đức

Quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh trước hết thể hiện ở các chức năngquản lý giáo dục: kế hoạch hoá, tổ chức , chỉ đạo, kiểm tra đánh giá

 Xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức:

Giáo dục đạo đức là một quá trình trong đó khâu đầu tiên là xây dựng kếhoạch Kế họach hoá là chức năng quan trọng hàng đầu trong công tác quản lý Vìthiếu tính kế hoạch, giáo dục khó đạt được kết quả cao.Muốn có kế hoạch khả thi vàhiệu quả cần phải đầu tư suy nghĩ để hoạch định từ những vấn đề chung nhất đếnvấn đề cụ thể Từ những vấn đề mang tính chiến lược đến những vấn đề mang tínhchiến thuật trong mỗi giai đoạn Khi xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức cho họcsinh, người Hiệu trưởng cần dựa trên những cơ sở sau:

-Phân tích thực trạng giáo dục đạo đức trong năm học Thực trạng này thể hiện

rõ trong bảng tổng kết năm học Qua đó thấy được ưu và nhược điểm của công tácgiáo dục đạo đức, những vấn đề còn tồn tại, từ đó xếp ưu tiên từng vấn đề cần giảiquyết

Phân tích kế hoạch chung của ngành, của trường, từ đó xây đựng kế hoạchgiáo dục đạo đức Kế hoạch này là kế hoạch cụ thể về một mặt giáo dục quan trọngcủa nhà trường, trong đó, thể hiện sự thống nhất giáo dục đạo đức với các mặt giáodục khác , phù hợp với điều kiện cụ thể của nhà trường Tìm hiểu đặc điểm kinh tế ,

văn hoá ,xã hội của địa phương.Vì quá trình giáo dục đạo đức thống nhất biệnchứng với quá trình xã hội, với môi trường sống.Tìm hiểu các chuẩn mực, giá trịđạo đức trong xã hội của chúng ta hiện nay và xu thế giá trị đạo đức trên thế giới đểxây dựng nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh Xác định điều kiện giáo dục như

cơ sở vật chất, tài chính, quỹ thời gian, sự phối hợp với lực lượng giáo dục trongtrường và ngoài trường

-Những yêu cầu khi xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức:

+Kế hoạch phải được thể hiện tính khoa học, kế thừa, toàn diện, cụ thể vàtrọng tâm trong từng thời kì

+Kế hoạch phải được phát huy những mặt mạnh, khắc phục những mặt yếukém, củng cố ưu điểm, vạch ra được chiều hướng phát triển trong việc hình thànhđạo đức cho học sinh

+Kế hoạch phản ánh được mối quan hệ giữa mục đích, mục tiêu,nội dung,phương pháp, phương tiện, thời gian, hình thức tổ chức, biện pháp,kiểm tra, đánhgiá

+Kế hoạch thể hiện được phân cấp quản lý của Hiệu trưởng, đảm bảo tínhthống nhất, đồng bộ và cụ thể

Do đó, việc xây dựng kế hoạch giáo dục nói chung và đặc biệt là kế hoach giáodục đạo đức thì hiệu trưởng cần quan tâm nhiều đến hiệu quả xã hội và động lựcmục tiêu của nhà trường, đưa ra tầm nhìn mới và tuyên truyền để làm biến đổi nhậnthức và hành động của các thành viên trong nhà trường

Bản kế hoạch được xây dựng xong vào tháng 7, tháng 8 Sau đó phổ biến thảoluận đóng góp trong lãnh đạo, Chi bộ , Công đoàn, Đoàn thanh niên, các tổ trưởng

và sau đó phổ biến trong toàn thể cán bộ , giáo viên, công nhân viên vào tháng 9 củanăm học

Việc thành lập kế hoạch không đơn thuần là quá trình lý thuyết mà phải thựchiện Do đó phải có yếu tố con người tham gia vào Vì vậy xây dựng kế hoạchkhông những được coi là quá trình tương tác giữa con người với con người, conngười với kế hoạch mà còn phải có sự giải thích, quyết định và lựa chọn

 Tổ chức thực hiện kế hoạch:

Là xếp đặt một cách khoa học những yếu tố, những lượng người, những dạnghoạt động của tập thể người lao động thành một hệ toàn vẹn, bảo đảm cho chúngtương tác với nhau một cách tối ưu, đưa hệ tới mục tiêu.Tổ chức chính là sinh thành

ra hệ toàn vẹn, tạo ra hiệu ứng tổ chức Lênin nói : “Một trăm người sẽ mạnh hơnmột ngàn người khi một trăm người này biết tổ chức lại thì nó sẽ nhân sức mạnh lênmười lần”

Tổ chức thực hiện giáo dục đạo đức cho học sinh phải xuất phát từ quan điểmphát huy tính tích cực, chủ động của học sinh Học sinh là chủ thể của hoạt độngnhận thức và rèn luyện phẩm chất đạo đức dưới sự tổ chức và hướng dẫn của giáoviên Có như vậy thì những chuẩn mực giá trị đạo đức của xã hội sẽ trở thành nhữngphẩm chất riêng trong nhân cách của học sinh

Tổ chức thực hiện giáo dục đạo đức cho học sinh Cao đẳng Công nghệ vàKinh tế Công nghiệp có liên quan mật thiết đến việc tổ chức hoạt động học tập vănhoá trong nhà trường

Quá trình tổ chức thực hiện kế hoạch bao gồm:

-Giải thích mục tiêu, yêu cầu của kế hoạch giáo dục đạo đức

-Thảo luận biện pháp thực hiện kế hoạch

-Sắp xếp bố trí nhân sự, phân công trách nhiệm quản lý, huy động cơ sở vậtchất, kinh tế Khi sắp xếp bố trí nhân sự, Hiệu trưởng phải biết được phẩm chất vànăng lực từng người, mặt mạnh, mặt yếu, nếu cần có thể phân công theo từng

“êkíp” để công việc được tiến hành thuận lợi và có hiệu quả

-Định rõ tiến trình, tiến độ thực hiện Thời gian bắt đầu, thời gian kết thúc.Trong việc tổ chức thực hiện, Hiệu trưởng cần tạo điều kiện cho người tham giaphát huy tinh thần tự giác, tích cực, phối hợp cùng nhau hoàn thành tốt nhiệm vụ

 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch:

Chỉ đạo là hướng dẫn cụ thể theo một đường lối chủ trương nhất định Chỉ đạothực hiện kế hoạch giáo dục đạo đức trong nhà trường phổ thông là chỉ huy , ra lệnhcác bộ phận trong nhà trường thực hiện những nhiệm vụ để đảm bảo việc giáo dục