biện pháp quản lí thực tập của sinh viên ngành quản lí văn hóa, khoa xã hội, trường cao đẳng hải dương

Chính vì thế, chúng tôi đã chọn đề tài: “Biện pháp quản lí thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa, Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương” để nghiên cứu, nhằm góp phần thực hiện t

LÊ XUÂN KHA

BIỆN PHÁP QUẢN LÍ THỰC TẬP CỦA SINH VIÊN NGÀNH QUẢN LÍ VĂN HÓA, KHOA XÃ HỘI,

TRƯỜNG CAO ĐẲNG HẢI DƯƠNG

Chuyên ngành: QUẢN LÍ GIÁO DỤC

Mã số: 60.14.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS PHẠM HỒNG QUANG

THÁI NGUYÊN - 2012

nêu trong luận văn là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình nào khác

Tác giả luận văn

Lê Xuân Kha

quản lí thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa, Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương", đến nay, Tôi đã hoàn thành luận văn nghiên

cứu của mình

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Phạm Hồng Quang - thầy giáo đã trực tiếp, tận tình hướng dẫn Tôi trong suốt thời gian thực hiện luận văn này

Đồng thời, Tôi cũng gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo, Khoa Xã hội, quí thầy cô giáo và sinh viên Trường Cao đẳng Hải Dương đã cung cấp số liệu, hỗ trợ thông tin để Tôi hoàn thành tốt đề tài nghiên cứu

Do thời gian nghiên cứu chưa nhiều, kết quả nghiên cứu có thể còn có hạn chế nhất định, tác giả luận văn rất mong nhận được ý kiến đóng góp của độc giả để đề tài nghiên cứu ngày càng hoàn thiện hơn

Tác giả luận văn

Lê Xuân Kha

MỤC LỤC

Lời cam đoan

Lời cảm ơn

Mục lục i

Những cụm từ viết tắt trong luận văn iv

Danh mục các bảng v

Danh mục sơ đồ vi

MỞ ĐẦU 1 1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 1

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 2

5 Giả thuyết khoa học 2

6 Phương pháp nghiên cứu 3

7 Cấu trúc của luận văn 4

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ THỰC TẬP VÀ QUẢN LÍ THỰC TẬP 5

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 5

1.1.1 Ở nước ngoài 5

1.1.2 Ở Việt Nam 7

1.2 Các khái niệm và thuật ngữ liên quan 9

1.2.1 Khái niệm quản lí, quản lí giáo dục 9

1.2.2 Khái niệm về hoạt động thực tập 10

1.2.3 Khái niệm quản lí thực tập 11

1.3 Vấn đề quản lí hoạt động thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa 11

1.3.1 Đặc điểm hoạt động thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa 11

1.3.2 Các nội dung quản lí hoạt động thực tập của sinh viên ngành Quản

lí văn hóa 141.3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí thực tập sinh viên 18

Tiểu kết chương 1 19

NGÀNH QUẢN LÍ VĂN HÓA, KHOA XÃ HỘI, TRƯỜNG CAO ĐẲNG HẢI DƯƠNG 21

2.1 Khái quát về ngành Quản lí văn hóa, Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng

Hải Dương 212.1.1 Nhiệm vụ, mục tiêu đào tạo của Khoa Xã hội 212.1.2 Một số đặc điểm và kết quả đào tạo của ngành Quản lí văn hóa

thuộc Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương 222.2 Khảo sát về quản lí hoạt động thực tập của sinh viên ngành Quản lí

văn hóa Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương 242.2.1 Khảo sát quản lí thực hiện các mục tiêu thực tập của sinh viên ngành

Quản lí văn hóa thuộc Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương 242.2.2 Khảo sát quản lí việc xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện kế

hoạch thực tập 302.2.3 Khảo sát quản lí nội dung thực tập của sinh viên ngành Quản lí

văn hóa thuộc Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương 362.2.4 Khảo sát quản lí kiểm tra, đánh giá thực tập 402.2.5 Khảo sát quản lí các loại hồ sơ thực tập 462.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lí thực tập của sinh viên ngành

Quản lí văn hóa 482.4 Đánh giá chung về thực trạng quản lí hoạt động thực tập của sinh

viên quản lí Khoa Xã hội Trường Cao đẳng Hải Dương 51

Tiểu kết chương 2 54

Chương 3 ĐỀ XUẤT MỐT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU

DƯƠNG 56

3.1 Định hướng, căn cứ và nguyên tắc đề xuất các biện pháp 56

3.1.1 Định hướng cho việc đề xuất các biện pháp 56

3.1.2 Căn cứ đề xuất các biện pháp 56

3.1.3 Nguyên tắc đề xuất các giải pháp 57

3.2 Đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lí thực tập sinh viên ngành Quản lí văn hóa thuộc Khoa Xã hội Trường Cao đẳng Hải Dương 58

3.4 Khảo nghiệm nhận thức về sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 68

Tiểu kết chương 3 69

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 70

1 Kết luận 70

2 Khuyến nghị 72

TÀI LIỆU THAM KHẢO 75

PHỤ LỤC 77

NHỮNG CỤM TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

BGH : Ban Giám hiệu TCĐHD : Trường Cao đẳng Hải Dương KXH : Khoa Xã hội

CBQL : Cán bộ quản lí GVHD : Giảng viên hướng dẫn ĐVTT : Đơn vị thực tập

SVTT : Sinh viên thực tập

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Kết quả khảo sát quản lí thực hiện các mục tiêu thực tập 25Bảng 2.2 Kết quả khảo sát quản lí thực hiện các mục tiêu thực tập theo

lát cắt vị trí công tác 27Bảng 2.3 Kết quả khảo sát quản lí việc xây dựng kế hoạch và tổ chức

thực hiện kế hoạch thực tập 30Bảng 2.4 Kết quả khảo sát quản lí việc xây dựng kế hoạch và tổ chức

thực hiện kế hoạch thực tập theo lát cắt vị trí công việc 33Bảng 2.5 Kết quả khảo sát quản lí nội dung thực tập của sinh viên ngành

Quản lí văn hóa thuộc Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương 36Bảng 2.6 Kết quả khảo sát quản lí nội dung thực tập của sinh viên ngành

Quản lí văn hóa thuộc Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương theo lát cắt vị trí công việc 38Bảng 2.7 Kết quả khảo sát quản lí kiểm tra, đánh giá thực tập 40Bảng 2.8 Kết quả khảo sát kiểm tra, đánh giá đợt thực tập theo lát cắt vị

trí công việc 43Bảng 2.9 Kết quả khảo sát quản lí các loại hồ sơ thực tập 46Bảng 2.10 Kết quả khảo sát quản lí các loại hồ sơ thực tập theo lát cắt vị

trí công việc 47Bảng 2.11 Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lí thực tập của

sinh viên ngành Quản lí văn hóa 49Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm mức độ cần thiết và mức độ thực hiện

các biện pháp đề xuất 68

DANH MỤC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 3.1: Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất nâng cao hiệu quả

quản lí thực tập sinh viên ngành Quản lí văn hóa 68

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Thực tập là khâu quan trọng nằm trong chương trình đào tạo của các trường đại học, cao đẳng cũng như các trường trung cấp Thực chất của việc thực tập là nhằm gắn kết giữa lí thuyết với thực hành, vận dụng những tri thức sinh viên lĩnh hội được từ nhà trường vào thực tiễn công việc, đáp ứng các yêu cầu và kỹ năng nghề nghiệp đặt ra cho người lao động

Nghiên cứu hoạt động thực tập, tác giả nhận thấy: thực tập không chỉ

có liên quan trực tiếp đến sinh viên mà có mối liên hệ mật thiết với nhà trường và các cơ quan, đơn vị tiếp nhận sinh viên đến thực tập Thông qua thực tập, kỹ năng của sinh viên được bộc lộ, bổ sung, nội dung và chất lượng giáo dục của nhà trường được khẳng định và có thể có những điều chỉnh cho phù hợp với nhu cầu xã hội; cơ quan, đơn vị tiếp nhận sinh viên thực tập có

cơ hội đưa ra các thông tin “ngược ngoài” để đánh giá lại chất lượng giáo dục, đồng thời mở ra những cơ hội để thu hút nhân lực và các sinh viên tài năng

Trong năm học 2011 - 2012, Trường Cao đẳng Hải Dương đang đẩy mạnh hoạt động tăng cường kỹ năng nghề cho sinh viên, nhằm thể hiện quyết tâm nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, cung cấp nguồn nhân lực có chất lượng cho sự phát triển của địa phương và cả nước Chính vì thế, chúng tôi đã

chọn đề tài: “Biện pháp quản lí thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa, Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương” để nghiên cứu, nhằm góp

phần thực hiện thành công phương châm giáo dục hiện đại: học để biết; học

để làm; học để sống; học để cùng chung sống của UNESCO và cụ thể hóa các mục tiêu giáo dục của Trường Cao đẳng Hải Dương

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng quản lí thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa thuộc Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương

nhằm đưa ra những biện pháp quản lí góp phần nâng cao hiệu quả thực tập của sinh viên, mở rộng gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường - sinh viên với đơn vị thực tập để tăng hiệu quả đào tạo

3 Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Cán bộ quản lí, giảng viên, sinh viên ngành Quản

lí văn hóa Trường Cao đẳng Hải Dương và đơn vị sinh viên đến thực tập

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp quản lí hoạt động thực tập của sinh

viên Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Nghiên cứu những vấn đề lí luận cơ bản về quản lí hoạt động thực tập 4.2 Đánh giá thực trạng thực tập và quản lí thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa thuộc Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương

4.3 Đề xuất các biện pháp quản lí góp phần nâng cao hiệu quả thực tập của sinh viên Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương

5 Giả thuyết khoa học

Thực hiện theo chương trình đào tạo của nhà trường, hoạt động thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa Khoa Xã hội nói riêng và của sinh viên Trường Cao đẳng Hải Dương nói chung đã được tiến hành thường xuyên song vẫn còn một số tồn tại về quản lí thực tập của sinh viên như sự chuẩn bị cho kỳ thực tập chưa thấu đáo, hoạt động chỉ đạo, đánh giá, rút kinh nghiệm khi thực tập vẫn còn những điểm bất cập, việc liên kết giữa đơn vị thực tập với Trường Cao đẳng Hải Dương còn hạn chế Vì vậy, nghiên cứu cơ sở lí luận về các biện pháp quản lí và khảo sát đánh giá đúng thực trạng, chỉ ra nguyên nhân, nêu được các biện pháp quản lí góp phần nâng cao hiệu quả thực tập của sinh viên, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường, phù hợp với yêu cầu nghề nghiệp của sinh viên và nhu cầu xã hội đặt ra

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Các phương pháp nghiên cứu lí luận

Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát hóa các tài liệu lí luận, các văn bản, xây dựng cơ sở lí luận của đề tài

6.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.2.1 Các phương pháp điều tra bằng phiếu

Thu thập thông tin dựa trên cơ sở điều tra bằng phiếu hỏi dành cho cán

bộ lãnh đạo, cán bộ quản lí, giảng viên hướng dẫn, sinh viên và đơn vị tiếp nhận sinh viên thực tập qua đó đánh giá thực trạng thực tập và quản lí thực tập của Trường Cao đẳng Hải Dương

6.2.2 Phương pháp phỏng vấn

Thiết kế các câu hỏi để phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lí, giáo viên và sinh viên, đơn vị tiếp nhận sinh viên thực tập về các đề xuất, biện pháp tăng cường quản lí thực tập cho sinh viên ngành Quản lí văn hóa Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương

6.2.3 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động

- Nghiên cứu các báo cáo kết quả thực tập của sinh viên, các báo cáo Nhà trường liên quan đến thực tập của sinh viên

- Nghiên cứu chương trình thực tập của sinh viên Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương

- Nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn thực tập của Nhà trường, của Khoa

- Các bản báo cáo thực tập của sinh viên, nhật ký thực tập

- Phiếu nhận xét, đánh giá của đơn vị sinh viên thực tập

6.2.4 Phương pháp quan sát

Quan sát hoạt động của giảng viên hướng dẫn, sinh viên thực tập và đến thăm đơn vị sinh viên thực tập để nắm tình hình, thấy được thực tế các hoạt động đang diễn ra trong quá trình thực tập của sinh viên

6.2.5 Phương pháp chuyên gia

Tham khảo ý kiến của các chuyên gia, những người có chuyên môn, nghiệp vụ, kinh nghiệm về thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả thực tập cho sinh viên

6.2.6 Phương pháp phỏng vấn sâu

Phỏng vấn ý kiến của các chuyên gia, cán bộ quản lí Trường Cao đẳng Hải Dương, cán bộ quản lí tại một số cơ sở thực tập, sinh viên ngành Quản lí văn hóa

6.3 Phương pháp xử lí số liệu bằng thống kê toán học

Sử dụng các phương pháp thống kê toán học để xử lí số liệu liên quan đến đề tài nghiên cứu, từ đó chỉ ra mối tương quan giữa các luận điểm

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Phụ lục và Tài liệu tham khảo, luận văn được trình bày thành 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận về thực tập và quản lí thực tập

Chương 2: Thực trạng quản lí thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương

Chương 3: Đề xuất một số biện pháp quản lí nâng cao hiệu quả quản lí hoạt động thực tập cho sinh viên ngành Quản lí văn hóa Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương

trình như: Wragg, T trong tác phẩm "Chương trình giảng dạy Cubic" (1997)

đã cung cấp một mô hình để nỗ lực thực hiện "một tầm nhìn của tương lai", công nhận những nhu cầu ngày càng gia tăng của công dân trong học tập, một niềm tin rằng học tập (trẻ em) phải được lấy cảm hứng bởi một số ảnh hưởng,

và cuối cùng là điều kiện cần thiết để xem các chương trình giảng dạy nhiều hơn so với chỉ một bộ sưu tập của các đối tượng và giáo trình Chương trình

giảng dạy cần có ba mức độ: chủ đề; qua ngoại khóa chủ đề và các vấn đề ảnh hưởng đến phát triển chung của người học và phương pháp giảng dạy và học tập có thể được sử dụng khác nhau Chính việc nhấn mạnh "ngoại khóa

chủ đề" và những ảnh hưởng đến phát triển chung thể hiện sự đề cao đến tính thực tế, thực hành và khả năng vận dụng những ảnh hưởng đó vào cuộc sống (thực tập và thực hiện) của người học [18]

- Stenhouse, L (1975) trong nghiên cứu "Giới thiệu về chương trình nghiên cứu và phát triển" đã tuyên bố một phương pháp tiếp cận quá trình lí

thuyết và thực hành làm chương trình giảng dạy, trong đó ông nhấn mạnh:

"tối thiểu một chương chương trình giảng dạy nên cung cấp một cơ sở (đơn vị thực tế để thực tập) cho việc lập kế hoạch một khóa học, nghiên cứu thực nghiệm và xem xét các căn cứ của chương trình giáo dục" [17] Đó là những căn cứ để gắn chương trình giảng dạy lí thuyết với thực tế - thực hành và thực tập nhằm biện minh cho tính hiện thực của chương trình giảng dạy đáp ứng các nhu cầu lao động nghề nghiệp trong tương lai của người học và xã hội

Đặc biệt, dự án "Sinh viên thực hành" [19]- chương trình lần đầu tiên

được thành lập và đồng tài trợ bởi Bộ Giáo dục và Tôn giáo quốc gia và Liên minh châu Âu tại đại học Aristotle trong thời kỳ 1996-1999, sau đó được tiếp tục trong các giai đoạn 1999-2000, 2000-2005 và 2005-2007 với mục tiêu:

+) Để đạt được phản hồi tương tác giữa giáo dục đại học và nơi làm việc +) Xây dựng được các lớp học nhằm gắn kết kiến thức thu nhận được với nơi làm việc có liên quan đến nghề nghiệp hoặc vị trí ngay cả ở các doanh nghiệp, đơn vị trong thời gian thực tập được thực hiện

+) Tiếp thu kiến thức khoa học thông qua quá trình thực hành, thực tập khoa học chuyên nghiệp

+) Thúc đẩy các kỹ năng thực hành và lương tâm nghề nghiệp của mình +) Để đạt được quá trình chuyển đổi tốt nhất của sinh viên từ học ở nhà trường đến sản xuất của các doanh nghiệp, tổ chức và các đơn vị

+) Để học sinh quen giáo dục đại học với môi trường làm việc và nhu cầu làm việc, cũng như quan hệ lao động và thu nhập của họ

+) Trong điều kiện thuận lợi cho sự hợp tác sáng tạo của các lĩnh vực khoa học khác nhau và khuyến khích sáng kiến của sinh viên thực hành và sáng tạo chuyên nghiệp

+) Để tạo ra một kênh chuyển giao thông tin tương tác giữa các viện giáo dục đại học và trên thế giới kinh doanh, do đó sự hợp tác giữa hai bên được tạo điều kiện thuận lợi

Như vậy có thể khẳng định, cả về mặt lí luận lẫn thực tiễn thì thế giới

đã lưu ý nhiều đến vấn đề thực tiễn, thực hành và thực tập trong các chương trình giáo dục và đào tạo Điều đó cho thấy, vấn đề thực hành, thực tập trong hoạt động giáo dục cần được đánh giá đúng vị trí và vai trò trong việc đào tạo

ra nguồn nhân lực có chất lượng cho xã hội Điều này càng củng cố cho việc nghiên cứu vấn đề thực tập của luận văn là có cơ sở lí luận biện chứng

1.1.2 Ở Việt Nam

Xuất phát từ nhu cầu thực tế của xã hội, gắn với quan điểm của Đảng

và Nhà nước học cần đi đôi với hành, lí luận gắn liền với thực tiễn, nên việc nghiên cứu về thực tập không phải là điều xa lạ trong quá trình đào tạo[2] Hoạt động thực tập luôn được các nhà giáo dục, các cơ sở đào tạo quan tâm, được đánh giá là quá trình hiện thực hóa các vấn đề lí thuyết và áp dụng kỹ năng nghề nghiệp để sinh viên thực hành vào công việc cụ thể trong lao động Tất cả các việc làm đó đều có chung mục đích là nâng cao chất lượng đào tạo, nhằm gắn với mục tiêu của nền giáo dục mới, học để biết, học để làm và học

để chung sống

Trong lịch sử vấn đề nghiên cứu có thể thấy tính thực tiễn qua các Hội thảo về đề tài: "Công tác thực tập sư phạm ở các trường sư phạm" do viện nghiên cứu Giáo dục tổ chức vào tháng 04/2008 nhằm đánh giá thực trạng công tác tổ chức thực tập sư phạm hiện nay của các trường sư phạm, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác thực tập

- Hội thảo khoa học "sinh viên với đào tạo đáp ứng nhu cầu xã hội, nhu cầu doanh nghiệp" tổ chức 08/2008, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân chủ trì đã nhấn mạnh ngành giáo dục khi xây dựng chương trình phải chú trọng đến thực hành, chuẩn kỹ năng nghề cho người học, các cơ sở đào tạo cần tăng cường tổ chức các loại hình hoạt động để người học có điều kiện rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp, gắn đào tạo với điều kiện thực tế, tránh trường hợp phải đào tạo lại khi sinh viên ra trường vào làm việc trong môi trường lao động cụ thể

- Hội thảo quốc gia về đào tạo nhân lực công nghệ cao theo nhu cầu xã hội do hai bộ Khoa học và công nghệ phối hợp với Bộ giáo dục và đào tạo tổ chức tháng 04/2009 đã chỉ rõ nguồn nhân lực công nghệ cao của nước ta hiện nay còn yếu về năng lực thực hành Vì vậy, trong phần kết luận chủ trì hội

nghị ông Nguyễn Thiện Nhân đã nhấn mạnh: "để có nguồn nhân lực chất lượng cần tạo mối quan hệ hợp tác hữu hiệu giữa các trường đại học, viện nghiên cứu sớm hình thành chuỗi phòng thí nghiệm công nghệ, nhà nước có chính sách khuyến khích hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia làm công tác đào tạo như miễn tiền thuê đất, nhập khẩu; đưa chi phí hỗ trợ đào tạo vào giá thành tính thuế, hỗ trợ người học để học viên, sinh viên có nơi thực tập về năng lực nghề nghiệp"

- Trong luận văn "Thực trạng quản lí thực tập của Trường Cao đẳng Bán công Hoa Sen và một số giải pháp" (2004) của tác giả Bùi Trân Thúy, tác

giả luận văn đã phân tích những vấn đề cơ bản xuất phát từ điều kiện của Trường Cao đẳng bán công Hoa Sen và chỉ ra một số giải pháp, tuy nhiên vấn

đề nghiên cứu vẫn còn mang tính khái quát[11]

- Luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thái Hưng: "Nghiên cứu một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực tập sư phạm cho sinh viên thể dục Trường Cao đẳng sư phạm Hải Dương" (2006) đã tiến hành khảo sát thực trạng

nhưng đối tượng nghiên cứu mới dừng lại ở sinh viên ngành sư phạm thể dục, chưa khái quát được đặc điểm của sinh viên ngoài sư phạm, vì vậy chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn phát triển trường theo mô hình đào tạo đa ngành trong giai đoạn hiện nay (có sự thay đổi tên trường từ Trường Cao đẳng Sư phạm Hải Dương thành Trường Cao đẳng Hải Dương)[4]

Như vậy có thể nói, nghiên cứu về vấn đề thực tập của sinh viên đã có một số tác giả nghiên cứu theo các khía cạnh riêng mang tính đặc thù, song số lượng các công trình nhìn chung chưa nhiều, riêng với đối tượng là sinh viên Khoa Xã hội Trường Cao đẳng Hải Dương tính đến thời điểm năm 2012 chưa

có tác giả nào nghiên cứu Do đó, chúng tôi đã lựa chọn đề tài "Biện pháp quản

lí thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa Khoa Xã hội Trường Cao đẳng Hải Dương" làm đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lí giáo dục

1.2 Các khái niệm và thuật ngữ liên quan

1.2.1 Khái niệm quản lí, Quản lí giáo dục

Khái niệm quản lí là những tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lí lên khách thể quản lí thông qua việc thực hiện một cách phù hợp các chức năng quản lí nhằm thực hiện mục tiêu đã được xác định

Khái niệm quản lí giáo dục được hiểu là quá trình vận dụng những nguyên lí, phương pháp, khái niệm, của khoa học quản lí vào một lĩnh vực hoạt động cụ thể, một ngành chuyên biệt - ngành giáo dục Quản lí giáo dục là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ (và mọi người) theo yêu cầu phát triển của xã hội

Từ những khái niệm trên, có thể nhận thấy:

* Hệ thống quản lí giáo dục bao gồm các thành tố sau:

- Chủ thể quản lí giáo dục: là hệ thống quản lí giáo dục các cấp từ trung ương đến địa phương

- Khách thể/ đối tượng quản lí giáo dục:

+) Điều kiện cơ sở vật chất

+) Con người tham gia hoạt động giáo dục

* Mục tiêu của quản lí giáo dục:

Mục tiêu của quản lí giáo dục nhằm làm cho hệ thống giáo dục thực hiện được mục tiêu của mình là nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, hình thành đội ngũ nhân lực có tri thức và có tay nghề, có năng lực hình thành, tự chủ, năng động và sáng tạo, có đạo đức cách mạng, tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội

* Vai trò của quản lí giáo dục:

Quản lí giáo dục có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển xã hội và sự phát triển của ngành giáo dục Quản lí giáo dục là yếu tố quan trọng

để tạo ra nội lực cho ngành giáo dục trong điều kiện của đất nước hiện nay

* Nội dung của quản lí giáo dục:

Hoạt động quản lí giáo dục bao gồm những nội dung sau:

- Những nội dung hoạt động thực hiện chức năng kế hoạch hóa

- Những nội dung hoạt động thực hiện chức năng tổ chức

- Những nội dung hoạt động thực hiện chức năng chỉ đạo

- Những nội dung hoạt động thực hiện chức năng kiểm tra

- Những nội dung hoạt động thực hiện việc ra quyết định

- Những hoạt động điều chỉnh sự vận hành của hệ thống

- Những nội dung hoạt động thu thập và xử lí thông tin trong và ngoài

hệ thống nhằm phục vụ cho hoạt động quản lí giáo dục

Những nội dung của hoạt động quản lí giáo dục này có mối liên quan mật thiết với nhau, có ảnh hưởng tác động lên nhau Trong đó, quản lí hoạt động thực tập là một trong những nội dung của quản lí giáo dục trong các trường đại học, cao đẳng và TCCN

1.2.2 Khái niệm về hoạt động thực tập

Theo định nghĩa của Tự điển tiếng Việt - Viện Ngôn ngữ học của tác giả Hoàng Phê thì thực tập là làm trong thực tế để áp dụng và củng cố lí thuyết, trau dồi thêm về nghiệp vụ chuyên môn [8]

Theo Đại từ điển tiếng Việt - Trung tâm ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam của tác giả Nguyễn Như Ý thì thực tập là tập làm trong thực tế để áp dụng, nâng cao nghiệp vụ chuyên môn: sinh viên đi thực tập ở nhà máy, xí nghiệp, sau đợt thực tập phải nộp tổng kết, báo cáo cho nhà trường[16]

Thực tập (practice) theo định nghĩa của từ điển Oxford Concise Dictionary, thực tập được hiểu là một hoạt động thường xuyên, liên tục nhằm nâng cao kỹ năng

Thực tập (stage) theo định nghĩa của từ điển Larousse thì đây là giai đoạn học tập, nghiên cứu qua thực tế, được yêu cầu đối với học viên theo học

một số nghề; cũng là giai đoạn mà một người phải tạm thời đến làm việc tại doanh nghiệp để hoàn tất chương trình đạo tạo.

Tựu chung, dù xuất phát và cách đánh giá có khác nhau nhưng cũng có

những điểm chung mang tính thống nhất, từ đó có thể khẳng định rằng: Hoạt động thực tập là một khâu trong quá trình đào tạo ở các trường đại học, cao đẳng và trung cấp được thực hiện gắn với một môi trường lao động nghề nghiệp thực tế nhằm củng cố, bổ sung cho lí thuyết trong quá trình đào tạo và nâng cao kỹ năng nghề cho người học

1.2.3 Khái niệm quản lý thực tập

Quản lí thực tập là quản lí các hoạt động liên quan đến thực tập, bao gồm: quản lí mục tiêu, kế hoạch, nội dung, chương trình, phương pháp thực tập, giảng viên hướng dẫn thực tập, số lượng và đối tượng sinh viên thực tập, địa điểm và thời gian thực tập, điều kiện, cơ sở vật chất thực tập trên cơ

sở đánh giá kết quả thực tập với nhưng tiêu chí cụ thể, từ đó có những đánh giá chính xác về hoạt động thực tập để điều chỉnh nhằm nâng cao hiệu quả thực tập

Mục tiêu của quản lí thực tập là nhằm phát huy thế mạnh, hạn chế yếu điểm, đề ra các biện pháp khắc phục những tồn tại của hoạt động thực tập, nhằm tạo điều kiện tốt cho sinh viên thực tập hoàn thành các mục tiêu đề ra, đồng thời tăng cường kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp cho sinh viên, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường

1.3 Vấn đề quản lí hoạt động thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa

1.3.1 Đặc điểm hoạt động thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa

a Mục tiêu thực tập

Thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa là giúp sinh viên tìm hiểu thực tế công việc, nắm vững các chức năng, nhiệm vụ của một nhân viên tại các cơ sở thực tập, từ đó hình thành ý thức và tạo tình cảm nghề nghiệp;

tạo điều kiện cho sinh viên vận dụng kiến thức đã học vào thực tế công việc, rèn luyện, hình thành các kỹ năng giới thiệu, hoạch định và tổ chức các hoạt động văn hóa ở cơ sở

Mục tiêu thực tập của sinh viên Quản lí văn hóa cần được đánh giá cụ thể qua các mặt: kiến thức, kỹ năng và thái độ

* Về kiến thức

Cần có kiến thức về lĩnh vực văn hóa, xã hội, nắm được các chính sách

về văn hóa và quản lí văn hóa của Nhà nước cũng như địa phương Có kiến thức về thiết kế, tổ chức và quản lí các hoạt động văn hóa trên cơ sở hiểu biết

về các thiết chế văn hóa

* Về kỹ năng

Có kỹ năng của người cán bộ tổ chức và quản lí văn hóa, nghiên cứu các thành tố văn hóa dựa trên cơ sở khoa học xác thực; có khả năng tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân tham gia giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, tiếp thu có chọn lọc để xây dựng nền văn hóa mới

"tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc"

* Về thái độ

Nhận thức được quản lí văn hóa là công việc đòi hỏi năng lực tổng hợp, phải có sự tận tâm và chuyên tâm với nghề Biết trân trọng giá trị văn hóa dân tộc, thấu hiểu các đặc trưng văn hóa vùng miền, có phương pháp khoa học và

hệ thống khi nghiên cứu văn hóa từ đó có những tác động phù hợp nhằm định hướng và xây dựng nền văn hóa Việt Nam đa dạng, đặc sắc và giá trị

b Chương trình, nội dung, thời gian và địa điểm thực tập

 Nội dung thực tập của sinh viên ngành quản lý văn hóa:

- Tìm hiểu văn hóa địa phương: các di tích lịch sử văn hóa, các công trình văn hóa tiêu biểu, các phong tục, tập quán, văn hóa dân gian và những làng nghề cổ truyền của vùng sinh viên đến thực tập

- Tham gia vào công tác tổ chức, quản lí văn hóa địa phương: Thực hiện khảo sát các lễ hội, sinh hoạt văn hóa truyền thống ở nơi đến thực tập, tham gia quản lí lễ hội, tổ chức sinh hoạt văn hóa và đánh giá các hoạt động văn hóa của đơn vị tiếp nhận sinh viên thực tập Sinh viên thực tập được biên chế thành đoàn thực tập từ 03 đến 05 sinh viên một đoàn Tổ chức thực hiện thực tập theo sự điều hành của Ban chỉ đạo thực tập và giảng viên hướng dẫn

 Thời gian thực tập được thực hiện trong 6 tuần với lịch trình cụ thể:

+ Tuần 1: Sinh viên đến cơ sở thực tập, gặp gỡ và trao đổi với đơn vị tiếp nhận thực tập Thâm nhập thực tế và thực hiện kế hoạch thực tập

+ Tuần 2,3,4,5: Nhóm thực tập thực hiện nội dung thực tập tìm hiểu truyền thống văn hóa, các hoạt động và hình thức tổ chức sinh hoạt văn hóa ở địa phương, tìm hiểu về chính sách quản lí văn hóa và các thiết chế, các di tích lịch sử văn hóa tại cơ sở

+ Tuần 6: sinh viên hoàn tất các nội dung thực tập, Ban chỉ đạo thực tập hoàn thành việc đánh giá thực tập, bình xét thi đua, tổng kết thực tập tại

cơ sở tiếp nhận sinh viên thực tập Đoàn trở lại Trường Cao đẳng Hải Dương

 Địa điểm thực tập:

Sinh viên thực tập tại các đơn vị trong phạm vi tỉnh Hải Dương, bao gồm Sở Văn hóa, Phòng Văn hóa các huyện, thị xã, thành phố; các Di tích lịch sử văn hóa của tỉnh Hải Dương như: Văn miếu Mao Điền, Đền Cao, Khu

di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc, Đền Chu Văn An,

c Đánh giá kết quả thực tập

Sau đợt thực tập, sinh viên ngành Quản lí văn hóa phải viết báo cáo thu hoạch theo các nội dung: sự phát triển của văn hóa ở địa phương, những tồn tại và hạn chế trong việc quản lí văn hóa ở địa phương, kiến nghị, đề xuất một

số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lí văn hóa, nâng cao chất lượng sinh hoạt văn hóa nhằm xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Căn cứ đánh giá kết quả thực tập dựa trên: mục tiêu thực tập, nội dung

thực tập, kết quả hoạt động thực tập của sinh viên trong 06 tuần và đánh giá của cơ sở thực tập

Các tiêu chí đánh giá: Kết quả tìm hiểu văn hóa địa phương; năng lực

tham gia công tác văn hóa ở địa phương; ý thức và thái độ thực tập; chất lượng hồ sơ thực tập

Phương pháp đánh giá: Phương pháp đo lường qua hồ sơ thực tập,

phương pháp trắc nghiệm thông qua các phiếu trắc nghiệm sau thực tập và phương pháp phỏng vấn: hỏi sinh viên các vấn đề xoay quanh hoạt động thực tập

Điểm tổng hợp thực tập đánh tính theo công thức:

Điểm thực tập = (Điểm Thái độ + Điểm chuyên môn x 2):3

- Điểm thái độ do cán bộ văn hóa đánh giá(theo mẫu) tính thang điểm 10

- Điểm chuyên môn do cán bộ phụ trách chuyên môn trực tiếp đánh giá theo thang điểm 10

Điểm thực tập được làm tròn số nguyên, lẻ >=0,5 được tính tròn 1,0 điểm Lẻ<0,5 điểm làm tròn 0 điểm

Xếp loại thực tập:

Loại Giỏi: 9-10 điểm Loại Khá: 7-8 điểm

Loại Trung bình: 5-6 điểm

Loại yếu: 3-4 điểm

Loại kém: dưới 3 điểm

1.3.2 Các nội dung quản lí hoạt động thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa

a Quản lí thực hiện các mục đích yêu, cầu của thực tập

 Quản lí thực hiện các mục tiêu chung của thực tập

Tìm hiểu, nắm vững thực tế công việc, chức năng, nhiệm vụ của người quản lí văn hóa

Vận dụng kiến thức văn hóa vào thực tế

Rèn luyện, hình thành các kĩ năng nghiệp, vụ quản lí văn hóa: Giới thiệu, hoạch định và tổ chức các hoạt động văn hóa cho địa phương

Hình thành ý thức và các phẩm chất đạo đức nghề nghiệp của người cán bộ quản lí văn hóa

 Quản lí thực hiện các mục tiêu cụ thể của thực tập

- Về kiến thức

+ Kiến thức về các di sản và các giá trị văn hóa của địa phương

+ Kiến thức về văn hóa, xã hội và giao tiếp ứng xử

+ Kiến thức về thiết kế chương trình quản lí tổ chức thực hiện các hoạt động văn hóa của địa phương

+ Kiến thức về các thiết chế văn hóa của địa phương

+ Kiến thức về các chính sách văn hóa xã hội được thực hiện ở địa phương

- Về kĩ năng

+ Kĩ năng nghiên cứu về văn hóa địa phương

+ Kĩ năng tổ chức các hoạt động văn hóa

+ Chương trình vận động các tầng lớp nhân dân tham gia các hoạt động văn hóa ở địa phương

+ Kĩ năng giữ gìn bảo tồn phát huy các giá trị bản sắc văn hóa của địa phương

+ Kĩ năng sáng tạo, tổ chức các hoạt động văn hóa: âm nhạc hội họa, hòa nhập văn hóa địa phương với bên ngoài

- Về thái độ

+ Coi trọng các giá trị văn hóa của dân tộc và của địa phương

+ Trân trọng và khai thác được các giá trị văn hóa của địa phương trong

sự hội nhập với văn hóa vùng miền, khu vực và thế giới

+ Tận tâm, hăng say, tăng thêm hứng thú với nghề nghiệp quản lí văn hóa

b Quản lí việc xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch thực tập

- Những công việc chuẩn bị trước khi sinh viên đi thực tập:

+ Trường Cao đẳng Hải Dương cần chuẩn bị cho sinh viên về kế hoạch tổng thể của đợt thực tập; liên hệ với cơ sở thực tập và chuẩn bị kinh phí và các mẫu phiếu đánh giá kết quả thực tập

+ Khoa Xã hội cần: Phiên chế các đoàn thực tập; phổ biến mục đích, nội dung, yêu cầu, kế hoạch thực tập; phổ biến các văn bản thực tập cho sinh viên

+ Sinh viên thực tập ngành Quản lí văn hóa cần: Nắm vững mục tiêu, nội dung, kế hoạch thực tập; chuẩn bị các điều kiện kiến thức, tài liệu, phương tiện có liên quan đến thực tập

+ Cơ sở thực tập cần: Chuẩn bị về địa bàn thực tập cho sinh viên; chuẩn

bị nội dung báo cáo về tình hình kinh tế, văn hóa và chính trị của địa phương;

kế hoạch tham gia tổ chức thực hiện thực tập cho sinh viên; và phối hợp chỉ đạo chặt chẽ giữa địa phương với cơ sở đào tạo

- Sự chỉ đạo và tổ chức thực hiện kế hoạch thực tập: Thành lập ban chỉ đạo thực tập; xây dựng kế hoạch chỉ đạo thực tập cả đợt và theo từng tuần; triển khai thực hiện kế hoạch lịch trình thực tập theo từng nhóm sinh viên ở từng địa bàn thực tập; kiểm tra đánh giá thực hiện kế hoạch thực tập; tổng kết, đánh giá rút kinh nghiệm toàn đợt thực tập và cuối cùng là hoàn thành các văn bản trong hồ sơ thực tập

c Quản lí thực hiện các nội dung thực tập

- Sinh viên khi thực tập tìm hiểu và nghiên cứu về các nội dung:

+ Truyền thống văn hóa của địa phương

+ Các hình thức tổ chức hoạt động và sinh hoạt văn hóa của địa phương + Cơ cấu bộ máy tổ chức và thực hiện công tác quản lí văn hóa ở

địa phương

+ Các thiết chế văn hóa ở địa phương

- Tổ chức thực tập hoạt động quản lí văn hóa:

+ Xây dựng kế hoạch thực tập chuyên môn từng tuần và toàn đợt

+ Chuẩn bị các kiến thức, các kĩ năng, điều kiện để tổ chức các hoạt

động về thực tập quản lí văn hóa của địa phương

+ Trình bày kế hoạch và xin ý kiến đóng góp của tổ, nhóm thực tập và

cán bộ hướng dẫn

+ Triển khai có hiệu quả các hoạt động đã đề ra

+ Đánh giá, rút kinh nghiệm và tiếp thu ý kiến đóng góp của nhóm và cán bộ hướng dẫn

d Quản lí kiểm tra đánh giá kết quả thực tập

- Căn cứ đánh giá về mục tiêu, nội dung thực tập, kết quả hoạt động 6 tuần thực tập của sinh viên và bảng điểm đánh giá của cán bộ hướng dẫn và

cơ sở thực tập

- Tiêu chí đánh giá được thể hiện qua:

+ Kết quả tìm hiểu, nghiên cứu văn hóa địa phương

+ Năng lực tham gia công tác văn hóa địa phương

+ Kĩ năng tổ chức các hoạt động văn hóa ở nơi thực tập + Tinh thần thái độ thực tập

+ Chất lượng hồ sơ thực tập của cá nhân sinh viên

- Phương pháp đánh giá thể hiện qua các tiêu chí:

+ Đánh giá qua hồ sơ thực tập

- Rút kinh nghiệm thực tập thể hiện qua các tiêu chí:

+ Tổ chức rút kinh nghiệm trong nhóm sinh viên

+ Tổ chức rút kinh nghiệm của toàn đoàn

+ Tổ chức rút kinh nghiệm phối hợp chỉ đạo thực tập giữa

cơ sở thực tập và cơ sở đào tạo

e Quản lí các loại hồ sơ thực tập

Quản lí hồ sơ chung của đoàn thực tập được thể hiện qua việc quản lí: Báo cáo tổng kết thực tập của đoàn; các văn bản quy định hướng dẫn thực tập

và bảng điểm kết quả thực tập của toàn đoàn

Quản lí hồ sơ thực tập của sinh viên thông qua việc quản lí: Sổ nhật kí thực tập; các phiếu đánh giá các nội dung thực tập và bản thu hoạch kiểm điểm cá nhân về đợt thực tập

1.3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí thực tập sinh viên

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc thực tập và quản lí thực tập của sinh viên Có thể phân chia các yếu tố ảnh hưởng thành các yếu tố chủ quan

và các yếu tố khách quan

 Các yếu tố chủ quan

Các yếu tố này bao gồm các yếu tố liên quan đến sinh viên thực tập và

cơ sở đào tạo

Đối với sinh viên, để có thể thực hiện tốt hoạt động thực tập cần có những hiểu biết nhất định về kinh nghiệm tìm hiểu và tổ chức hoạt động văn hóa; vốn kiến thức và kĩ năng tìm hiểu, khai thác, tổ chức các hoạt động văn hóa của địa phương; tinh thần và thái độ thực tập; điều kiện về kinh phí và các trang thiết bị phục vụ cho thực tập

Đối với cơ sở đào tạo cần xây dựng và cụ thể hóa các mục tiêu, nội dung, chương trình đào tạo và phương thức tổ chức đào tạo Phương thức đào tạo thể hiện qua các hình thức đào tạo như: chính quy, vừa làm vừa học hay

hình thức liên kết đào tạo Việc tổ chức thực tập liên quan đến kinh nghiệm và năng lực tổ chức chỉ đạo; điều kiện, kinh phí, cơ sở vật chất trang thiết bị phục vụ cho thực tập; mối quan hệ giữa cơ sở đào tạo với cơ sở thực tập và việc đánh giá kết quả thực tập

 Các yếu tố khách quan

Các yếu tố khách quan cũng ảnh hưởng rất lớn đến việc quản lí thực tập của sinh viên, những yếu tố có ảnh hưởng nhiều có thể kể đến như: chủ trương, yêu cầu, cơ chế chính sách về đào tạo cán bộ quản lí văn hóa; sự ủng

hộ cán bộ quản lí và cán bộ văn hóa của cơ sở thực tập; điều kiện về địa bàn

và cơ sở vật chất nơi thực tập; sự quan tâm tạo điều kiện của gia đình sinh viên và những ảnh hưởng của xin việc làm, tiếp nhận của cơ quan tuyển dụng sinh viên thực tập

Tiểu kết chương 1

Trên cơ sở phân tích, đánh giá kết quả nghiên cứu của các tác giả đi trước, tác giả luận văn đã xây dựng khái niệm công cụ về quản lí giáo dục, thực tập và quản lí thực tập, nhằm làm cơ sở định hướng cho toàn bộ quá trình nghiên cứu cả về cơ sở lí luận và thực tiễn của luận văn, qua đó có thể nhận thấy:

- Bản chất của hoạt động thực tập sinh viên chính là sự gắn kết giữa lí thuyết ở nhà trường vào điều kiện làm việc thực tế của đơn vị thực tập Trong quá trình thực tập, có sự tác động của nhiều yếu tố như: các năng lực, phẩm chất cá nhân của sinh viên; cơ chế quản lí hoạt động thực tập của Bộ giáo dục

và đào tạo và Trường Cao đẳng Hải Dương, điều kiện của cơ sở thực tập, chính bản chất, đặc điểm của hoạt động thực tập đó đã qui định cách thức quản lí hoạt động này Theo đó, nội dung quản lí hoạt động thực tập bao gồm:

quản lí mục tiêu, kế hoạch thực tập, quản lí triển khai thực tập, kiểm tra đánh giá thực tập

- Công tác quản lí thực tập là một nhiệm vụ trong quản lí chất lượng đào tạo, thể hiện sự tương tác giữa mục tiêu, nội dung đào tạo của nhà trường với nhu cầu của xã hội Quản lí hoạt động thực tập sinh viên tốt, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lí của nhà trường, đồng thời nâng cao chất lượng của giáo dục đào tạo đáp ứng với yêu cầu, đặc điểm và kỹ năng nghề nghiệp tương lai cho người học

- Tác động của công tác quản lí hoạt động thực tập sẽ ảnh hưởng lớn đến sinh viên ở các khía cạnh: Nhận thức, thái độ và hành vi Qua thực tập nghề, sinh viên hiểu thấu đáo hơn những đặc điểm và yêu cầu nghề nghiệp tương lai của mình, nhận thức rõ điểm mạnh, điểm yếu của cá nhân từ đó có hướng điều chỉnh cho thích hợp với thực tiễn Thái độ của thực tập sinh với nghề nghiệp được thể hiện, hành vi nghề nghiệp được điều chỉnh theo yêu cầu của thực tế Đặc biệt, qua thực tập các năng lực về xử lí tình huống, giải quyết vấn đề trong công việc, năng lực tự quản của thực tập sinh được cải thiện đáng kể dựa trên nền tảng hiệu quả của các yếu tố quản lí thực tập, yếu tố cá nhân sinh viên, yếu tố tác động từ cơ sở thực tập và xã hội

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÍ THỰC TẬP CỦA SINH VIÊN NGÀNH QUẢN LÍ VĂN HÓA, KHOA XÃ HỘI,

TRƯỜNG CAO ĐẲNG HẢI DƯƠNG

2.1 Khái quát về ngành Quản lí văn hóa, Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương

2.1.1 Nhiệm vụ, mục tiêu đào tạo của Khoa Xã hội

a Nhiệm vụ đào tạo:

- Khoa Xã hội Trường Cao đẳng Hải Dương có nhiệm vụ đào tạo cử nhân cao đẳng (trong đó có ngành Quản lí văn hóa) và xây dựng, quản lí, chỉ đạo hoạt động chuyên môn, nghiên cứu khoa học

- Quản lí công tác đào tạo của cán bộ chuyên ngành trong khoa

- Chỉ đạo các bộ môn xây dựng và thực hiện kế hoạch giảng dạy

- Tổ chức quản lí, xây dựng và đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên trong khoa

- Quản lí học sinh, sinh viên trong khoa về học tập, rèn luyện

- Củng cố và mở rộng mối quan hệ với các đơn vị liên kết, hợp tác trong và ngoài trường để tạo điều kiện cho sinh viên tham gia thực tập gắn liền với thực tế, làm tăng chất lượng của quá trình đào tạo

b Mục tiêu đào tạo:

Nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức liên ngành và chuyên ngành, trang bị những kỹ năng cần thiết giúp sinh viên giỏi về kiến thức, vững

về kỹ năng nghề, có thể đáp ứng được các yêu cầu của nghề nghiệp để khi ra trường làm việc hiệu quả, thỏa mãn các nhu cầu xã hội đặt ra

Chương trình đào tạo của các ngành Quản lí văn hóa được thực hiện trong ba năm bao gồm những kiến thức cơ bản mang tính nền tảng và những kiến thức chuyên sâu đã được Bộ Giáo dục và đào tạo, Vụ đại học và sau đại học cũng như Trường Cao đẳng Hải Dương thông qua

c Quản lí công tác đào tạo cấp khoa:

Quản lí công tác đào tạo cấp khoa bao gồm các nội dung sau:

- Quản lí mục tiêu, nội dung, chương trình đào tạo: quản lí việc xây dựng và thực hiện mục tiêu, quản lí việc xây dựng và thực hiện nội dung chương trình đào tạo, kế hoạch giảng dạy

- Quản lí hoạt động giảng dạy của giảng viên và hoạt động học tập của sinh viên, các bộ môn thuộc khoa quản lí

- Quản lí việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy - giáo dục của giảng viên

và nhiệm vụ học tập, rèn luyện, chấp hành nội quy, quy chế của sinh viên

- Quản lí chất lượng đào tạo: nhằm phát hiện kịp thời các nguyên nhân dẫn đến sự yếu kém trong đào tạo, đề ra các biện pháp khắc phục yếu kém nhằm đảm bảo chất lượng đào tạo

2.1.2 Một số đặc điểm và kết quả đào tạo của ngành Quản lí văn hóa thuộc Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương

a Một số đặc điểm sinh viên ngành Quản lí văn hóa

Ngành Quản lí văn hóa nghiên cứu các yếu tố của văn hóa Việt Nam, thấu hiểu các đặc trưng, giá trị văn hóa dân tộc, nhận diện những điểm mạnh và điểm yếu của nền văn hóa, từ đó đưa ra những biện pháp quản lí phù hợp dựa trên nền tảng cơ chế chính sách quản lí văn hóa của Nhà nước

và địa phương

Sinh viên ngành Quản lí văn hóa, Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương được tuyển sinh trong cả nước, điểm tuyển từng năm theo quy định

tuyển sinh của Bộ Giáo dục và đào tạo và của Trường Cao đẳng Hải Dương Trong thời gian học 03 năm sinh viên được trang bị những kiến thức chuyên ngành về văn hóa, đường lối của Đảng và Nhà nước về văn hóa; tìm hiểu đặc trưng văn hóa vùng miền (trong đó có đặc trưng của văn hóa địa phương) trên

cơ sở đi thực tế điền dã

Chương trình thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa, Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương là chương trình nằm trong khung chương trình đào tạo của nhà trường Yêu cầu đối với sinh viên sau đợt thực tập là củng cố các kiến thức đã học ở nhà trường, bổ sung và tiếp nhận những kiến thức thực tế, nắm vững các đặc điểm của cơ sở nơi sinh viên đến thực tập, vận dụng những kiến thức đã được trang bị vào điều kiện làm việc cụ thể

b Kết quả đào tạo của ngành Quản lí văn hóa thuộc Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương

Khoa Xã hội đã đào tạo được hàng ngàn lượt sinh viên tốt nghiệp, đó là nguồn nhân lực có chất lượng tham gia tích cực vào sự nghiệp xây dựng và phát triển Hải Dương nói riêng cũng như cung cấp nguồn nhân lực cho cả nước nói chung; hiện nay nhiều sinh viên đã là cán bộ lãnh đạo, quản lí của các sở, ban ngành trong và ngoài tỉnh

Trong năm học 2010-2011 số sinh viên ngành Quản lí văn hóa tốt nghiệp ra trường xếp loại cụ thể như sau: Giỏi: 05 sinh viên chiếm 12%; khá:

36 sinh viên chiếm 88%

Qua tổng hợp kết quả tốt nghiệp các khóa 2006-2009, 2007-2010, 2008-2011 cho thấy phần lớn sinh viên ngành Quản lí văn hóa của Khoa Xã hội khi tốt nghiệp ra trường đã đảm bảo hoàn thành tốt các nội dung, chương trình và mục tiêu giáo dục đặt ra Điều đó phản ánh qua số lượng sinh viên tốt nghiệp khá giỏi rất cao

2.2 Khảo sát về quản lí hoạt động thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương

Trước khi tiến hành phân tích số liệu thu được từ việc trưng cầu ý kiến, chúng tôi tiến hành phân tích độ tin cậy của phiếu trưng cầu ý kiến, kết quả thu được độ tin cậy ở mức cao Chứng tỏ kết quả thu được trong phiếu trưng cầu ý kiến hoàn toàn đảm bảo độ tin cậy để có cơ sở khoa học khi phân tích

số liệu Khi khảo sát về thực trạng quản lí hoạt động thực tập sinh viên, tác giả luận văn khảo sát trên các vấn đề: khảo sát biện pháp quản lí thực hiện các mục tiêu thực tập; khảo sát quản lí xây dựng và thực hiện kế hoạch chương trình thực tập; khảo sát quản lí nội dung thực tập; khảo sát các biện pháp kiểm tra, đánh giá thực tập; khảo sát quản lí các loại hồ sơ thực tập

2.2.1 Khảo sát quản lí thực hiện các mục tiêu thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa thuộc Khoa Xã hội, Trường Cao đẳng Hải Dương

Chúng tôi đánh giá kết quả khảo sát trên 3 mặt mục tiêu cụ thể: về kiến thức, về kĩ năng và về thái độ thể hiện qua nhận thức mức độ cần thiết và đánh giá mức độ thực hiện

2.2.1.1 Khảo sát quản lí thực hiện các mục tiêu thực tập

Bảng 2.1 Kết quả khảo sát quản lí thực hiện các mục tiêu thực tập

1điểm ≤X≤ 3 điểm

Mức độ cần thiết

Mức độ thực hiện

ĐTB ĐLC ĐTB ĐLC

I Về kiến thức

1 Kiến thức về các di sản và các giá trị văn hóa

của địa phương 2,79 0,41 2,00 0,38

2 Kiến thức về văn hóa, xã hội và giao tiếp ứng

3 Kiến thức về thiết kế chương trình quản lí tổ

chức thực hiện các hoạt động văn hóa của địa

phương

2,76 0,44 2,14 0,35

4 Kiến thức về các thiết chế văn hóa của địa

phương 2,62 0,49 2,00 0,27

5 Kiến thức về các chính sách văn hóa xã hội

được thực hiện ở địa phương 2,76 0,44 2,31 0,47

II Về kĩ năng

1 Kĩ năng nghiên cứu về văn hóa địa phương 2,69 0,47 2,38 0,49

2 Kĩ năng tổ chức các hoạt động văn hóa 2,83 0,38 2,31 0,47

3 Chương trình vận động các tầng lớp nhân dân

tham gia các hoạt động văn hóa ở địa phương 2,72 0,45 2,21 0,41

4 Kĩ năng giữ gìn bảo tồn phát huy các giá trị

bản sắc văn hóa của địa phương 2,90 0,31 2,45 0,51

5 Kĩ năng sáng tạo tổ chức các hoạt động văn

hóa: âm nhạc hội họa, hòa nhập văn hóa địa

phương với bên ngoài

2,72 0,45 1,79 0,41

III Về thái độ

1 Coi trọng các giá trị văn hóa của dân tộc và

của địa phương 2,55 0,51 2,38 0,49

2 Trận trọng và khai thác được các giá trị văn

hóa của địa phương trong sự hội nhập với văn

hóa vùng miền, dân tộc, khu vực và thế giới

2,69 0,47 2,41 0,50

3 Tận tâm, hăng say, tăng thêm hứng thú với

nghề nghiệp quản lí văn hóa 2,59 0,50 2,31 0,47

- Về kiến thức:

+ Nhận thức mức độ cần thiết: Các khách thể đều nhận thức cao mức

độ cần thiết của các mục tiêu

+ Đánh giá mức độ thực hiện: Đánh giá kết quả thực hiện của sinh viên

về mục tiêu kiến thức thực tập chủ yếu ở mức trung bình

- Về kĩ năng:

+ Nhận thức mức độ cần thiết: Các khách thể nhận thức rất cao mức độ cần thiết của các kĩ năng liên quan đến việc quản lí thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa, thuộc Khoa Xã hội Trong đó nổi bật là kĩ năng: "Kĩ năng tổ chức các hoạt động văn hóa" và "Kĩ năng giữ gìn bảo tồn phát huy các giá trị bản sắc văn hóa của địa phương"

+ Đánh giá mức độ thực hiện: Kết quả thực hiện các kĩ năng trên được đánh giá khá cao, điều đó cho thấy sinh viên đã nắm được những kĩ năng cơ bản của hoạt động thực tập Tuy nhiên, bên cạnh việc đánh giá sinh viên thực hiện tương đối tốt các kĩ năng trên thì việc thực hiện kĩ năng: "Kĩ năng sáng tạo tổ chức các hoạt động văn hóa: âm nhạc hội họa, hòa nhập văn hóa địa phương với bên ngoài" còn có những hạn chế nhất định

- Về thái độ:

+ Nhận thức mức độ cần thiết: Các khách thể nhận thức tương đối cao mức độ cần thiết về thái độ của sinh viên trong quá trình tham gia thực tập tại các cơ sở thực tập Điều đó thể hiện thái độ tích cực của sinh viên ngành Quản lí văn hóa thuộc Khoa Xã hội Trường Cao đẳng Hải Dương trong thực tập

+ Đánh giá mức độ thực hiện: Các khách thể đánh giá cao ở cả ba nội dung, chứng tỏ sinh viên thực hiện tốt việc coi trọng các giá trị văn hóa của dân tộc và của địa phương, trân trọng và khai thác được các giá trị văn hóa của địa phương trong sự hội nhập với văn hóa vùng miền, dân tộc, khu vực và thế giới đồng thời tận tâm, hăng say, tăng thêm hứng thú với nghề nghiệp quản lí văn hóa

2.2.1.2 Khảo sát quản lí thực hiện các mục tiêu thực tập cụ thể theo lát cắt vị trí công tác

Bảng 2.2 Kết quả khảo sát quản lí thực hiện các mục tiêu thực tập theo

2 Kiến thức về văn hóa, xã hội

và giao tiếp ứng xử

ĐTB 2,69 2,19 2,50 2,23 2,59 2,21 ĐLC 0,48 0,44 0,52 0,40 0,50 0,41

3 Kiến thức về thiết kế chương

4 Kiến thức về các thiết chế văn

hóa của địa phương

ĐTB 2,63 1,92 2,62 2,06 2,62 2,00 ĐLC 0,51 0,28 0,50 0,25 0,49 0,27

5 Kiến thức về các chính sách

văn hóa xã hội được thực hiện

ở địa phương

ĐTB 2,77 2,31 2,75 2,31 2,76 2,31 ĐLC 0,44 0,48 0,45 0,48 0,44 0,47

II Về kĩ năng

1 Kĩ năng nghiên cứu về văn hóa

địa phương

ĐTB 2,69 2,38 2,69 2,38 2,69 2,38 ĐLC 0,48 0,51 0,48 0,50 0,47 0,49

2 Kĩ năng tổ chức các hoạt động

văn hóa

ĐTB 2,85 2,31 2,81 2,31 2,83 2,31 ĐLC 0,38 0,48 0,40 0,48 0,38 0,47

3 Chương trình vận động các tầng

lớp nhân dân tham gia các hoạt

động văn hóa ở địa phương

ĐTB 2,77 2,15 2,69 2,25 2,72 2,21 ĐLC 0,44 0,38 0,48 0,45 0,45 0,41

4 Kĩ năng giữ gìn bảo tồn phát

huy các giá trị bản sắc văn hóa

của địa phương

ĐTB 2,92 2,46 2,88 2,44 2,90 2,45 ĐLC 0,28 0,52 0,34 0,51 0,31 0,51

STT Các mục tiêu cụ thể ĐTB,

ĐLC

Vị trí công tác

CBQL, CB HDTT Sinh viên Chung

MĐCT MĐTH MĐCT MĐTH MĐCT MĐTH

5 Kĩ năng sáng tạo tổ chức các

hoạt động văn hóa: âm nhạc

hội họa, hòa nhập văn hóa địa

phương với bên ngoài

ĐTB 2,75 1,75 2,69 1,85 2,72 1,79

ĐLC 0,48 0,38 0,45 0,45 0,45 0,41

III Về thái độ

1 Coi trọng các giá trị văn hóa

của dân tộc và của địa phương

ĐTB 2,69 2,38 2,44 2,38 2,55 2,38 ĐLC 0,48 0,51 0,51 0,50 0,51 0,49

2 Trân trọng và khai thác được

các giá trị văn hóa của địa

phương trong sự hội nhập với

văn hóa vùng miền, dân tộc,

khu vực và thế giới

ĐTB 2,75 2,38 2,62 2,46 2,69 2,41

ĐLC 0,51 0,52 0,45 0,50 0,47 0,50

3 Tận tâm, hăng say, tăng thêm

hứng thú với nghề nghiệp quản

lí văn hóa

ĐTB 2,63 2,31 2,54 2,31 2,59 2,31 ĐLC 0,52 0,48 0,50 0,48 0,50 0,47

- Về kiến thức:

+ Nhận thức mức độ cần thiết: Nhìn chung cả hai nhóm khách thể được nghiên cứu đều thống nhất ý kiến cho rằng mục tiêu kiến thức về các di sản và các giá trị văn hóa của địa phương; về văn hóa, xã hội và giao tiếp ứng xử; về thiết kế chương trình quản lí tổ chức thực hiện các hoạt động văn hóa của địa phương; về các thiết chế văn hóa của địa phương và kiến thức về các chính sách văn hóa xã hội được thực hiện ở địa phương là rất cần thiết Xét theo lát cắt cụ thể thì cán bộ quản lí và cán bộ hướng dẫn thực tập nhận thức các mục tiêu trên cao hơn so với mức độ nhận thức của sinh viên

+ Đánh giá mức độ thực hiện: Các khách thể ở cả hai nhóm đánh giá việc thực hiện các kiến thức trên đang được thực hiện ở mức trung bình

+ Đánh giá mức độ thực hiện: Đa số các kĩ năng được các khách thể đánh giá sinh viên đã thực hiện tốt Xét theo lát cắt cụ thể, sinh viên đánh giá kết quả thực hiện các kĩ năng cao hơn nhóm cán bộ quản lí, cán bộ hướng dẫn thực tập Tuy nhiên, về việc thực hiện: "Kĩ năng sáng tạo tổ chức các hoạt động văn hóa: âm nhạc hội họa, hòa nhập văn hóa địa phương với bên ngoài"

thể hiện nhiều hạn chế nhất

- Về thái độ:

+ Nhận thức mức độ cần thiết: Các khách thể nhận thức rất cao mức độ cần thiết của các nội dung trên Tuy nhiên xét theo lát cắt cụ thể thì cán bộ quản lí, cán bộ hướng dẫn thực tập có nhận thức cao hơn nhận thức mức độ cần thiết của nhóm sinh viên về mặt thái độ Nguyên nhân có thể xuất phát từ yêu cầu của hoạt động thực tập, giáo viên và cán bộ quản lí nhận thức rõ các yêu cầu liên quan đến hoạt động thực tập của sinh viên ngành Quản lí văn hóa, cho nên họ phải có yêu cầu cao về mặt thái độ

+ Đánh giá mức độ thực hiện: Nhóm sinh viên đánh giá mức độ thực hiện cao hơn so với nhóm khách thể là cán bộ quản lí và cán bộ hướng dẫn thực tập ở cả ba nội dung cụ thể

2.2.2 Khảo sát quản lí việc xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch thực tập

2.2.2.1 Khảo sát quản lí việc xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch thực tập

Bảng 2.3 Kết quả khảo sát quản lí việc xây dựng kế hoạch và tổ chức

thực hiện kế hoạch thực tập

1điểm ≤X≤ 3 điểm

Mức độ cần thiết thực hiện Mức độ ĐTB ĐLC ĐTB ĐLC

A Những công việc chuẩn bị trước khi sinh viên đi thực tập

I Đối với Trường Cao đẳng Hải Dương

1 N Có kế hoạch tổng thể của đợt thực tập 2,86 0,35 2,69 0,47

2 Liên hệ với cơ sở thực tập 2,93 0,26 2,62 0,49

3 Chuẩn bị kinh phí và các mẫu phiếu đánh giá kết

3 Phổ biến các văn bản thực tập cho sinh viên 2,86 0,35 2,62 0,49

III Đối với sinh viên

1 Nắm vững mục tiêu, nội dung, kế hoạch thực tập 2,86 0,35 2,45 0,51

2 Chuẩn bị các điều kiện kiến thức, tài liệu,

phương tiện có liên quan đến thực tập 2,86 0,35 2,45 0,51

IV Đối với cơ sở thực tập

1 Chuẩn bị về địa bàn thực tập 2,90 0,31 2,62 0,49

2 Chuẩn bị nội dung báo cáo về tình hình kinh tế,

văn hóa và chính trị của địa phương 2,72 0,45 2,55 0,51

3 Kế hoạch tham gia tổ chức thực hiện thực tập

cho sinh viên 2,83 0,38 2,59 0,50

4 Phối hợp chỉ đạo chặt chẽ giữa địa phương với

cơ sở đào tạo 2,76 0,44 2,59 0,50

B Chỉ đạo và tổ chức thực hiện kế hoạch thực tập

1 Thành lập ban chỉ đạo thực tập 2,86 0,35 2,79 0,41

2 Xây dựng kế hoạch chỉ đạo thực tập cả đợt và

theo từng tuần 2,79 0,41 2,69 0,47

3 Triển khai thực hiện kế hoạch lịch trình thực tập

theo từng nhóm sinh viên ở từng địa bàn thực

tập

2,72 0,45 2,52 0,51

4 Kiểm tra đánh giá thực hiện kế hoạch thực tập 2,72 0,45 2,59 0,50

5 Tổng kết, đánh giá rút kinh nghiệm toàn đợt

thực tập 2,69 0,47 2,55 0,51

6 Hoàn thành các văn bản trong hồ sơ thực tập 2,86 0,35 2,66 0,48

a) Những công việc chuẩn bị trước khi sinh viên đi thực tập

- Đối với Trường Cao đẳng Hải Dương:

+ Nhận thức mức độ cần thiết: Cả hai nhóm khách thể được nghiên cứu

đã nhận thức rất cao về sự cần thiết của Trường Cao đẳng Hải Dương trong việc xây dựng kế hoạch tổng thể của đợt thực tập; liên hệ với cơ sở thực tập

và chuẩn bị kinh phí và các mẫu phiếu đánh giá kết quả thực tập Nói về tầm quan trọng của các việc làm của Trường Cao đẳng Hải Dương về vấn đề này, thầy Phó hiệu trưởng Trường Cao đẳng Hải Dương cho rằng: "việc xây dựng

kế hoạch thực tập tốt, làm tốt vấn đề liên hệ với nơi tiếp nhận thực tập, củng

cố và tăng cường đánh giá, rút kinh nghiệm toàn đợt thực tập, kết hợp với quản lí chặt chẽ chất lượng đợt thực tập sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề cho thực tập sinh"

+ Đánh giá mức độ thực hiện: Các khách thể cũng đánh giá kết quả thực hiện các việc làm này cũng ở mức độ rất cao Như vậy, Trường Cao đẳng Hải Dương đã thực hiện và làm tốt công tác chuẩn bị các điều kiện cần thiết

để đưa sinh viên ngành Quản lí văn hóa đến các cơ sở thực tập

- Đối với khoa:

+ Nhận thức mức độ cần thiết: Các khách thể Khoa Xã hội đã nhận thức và chuẩn bị tốt: "Phiên chế các đoàn thực tập"; "Phổ biến mục đích, nội dung, yêu cầu, kế hoạch thực tập"; "Phổ biến các văn bản thực tập cho sinh viên"

+ Đánh giá mức độ thực hiện: Cán bộ hướng dẫn thực tập đều thống nhất đánh giá Khoa Xã hội đã chuẩn bị tốt các điều kiện cho sinh viên đi thực tập

- Đối với sinh viên:

+ Nhận thức mức độ cần thiết: Sinh viên cần phải: "Nắm vững mục tiêu, nội dung, kế hoạch thực tập" và "Chuẩn bị các điều kiện kiến thức, tài liệu, phương tiện có liên quan đến thực tập"