biện pháp quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường trung học phổ thông thị xã chí linh, tỉnh hải dương

việc thực hiện giờ lên lớp, nề nếp dạy học, dự giờ, rút kinh nghiệm giờ dạy của giáo viên Bảng 2.38: Kết quả tổng hợp ý kiến đánh giá việc quản lí của hiệu trưởng đối với 68 Bảng 2.39: T

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

THỊ XÃ CHÍ LINH TỈNH HẢI DƯƠNG

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60.14.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: Gs.Ts NGUYỄN QUANG UẨN

THÁI NGUYÊN - 2012

Tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến GS.TS Nguyễn Quang Uẩn, người thầy đã hướng dẫn giúp đỡ tôi trong việc định hướng về nội dung đề tài, phương pháp nghiên cứu khoa học cũng như tận tình giúp đỡ trong suốt quá trình nghiên cứu để tôi hoàn thành được luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo, chuyên viên Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Dương, Ban Giám hiệu và các thầy cô giáo 04 trường THPT trên địa bàn thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương đã tạo điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giúp đỡ tôi có được các thông tin cần thiết để phục vụ cho đề tài nghiên cứu của mình

Với thời gian nghiên cứu còn hạn chế, thực tiễn công tác là vô cùng phong phú, sinh động và có nhiều vấn đề cần giải quyết; bản thân dù đã cố gắng rất nhiều, song chắc chắn luận văn này không thể tránh khỏi những thiếu sót, kính mong các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp thông cảm, giúp đỡ, đưa ra những chỉ dẫn quý báu cho tôi

Xin chân thành cảm ơn !

Tác giả

Phạm Bá Huy

MỤC LỤC

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TỔ CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THPT TẠI THỊ XÃ CHÍ LINH, TỈNH HẢI DƯƠNG 6 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản của luận văn 10

1.3 Lý luận về quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THPT 13 1.3.1 Lý luận về hoạt động của tổ chuyên môn 13 1.3.2 Quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng 18 1.3.2.1 Khái niệm, chức năng, nhiệm vụ và vai trò của hiệu trưởng 18 1.3.2.2 Quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng 20 1.3.2.3 Mối quan hệ giữa hiệu trưởng với các bộ phận khác trong nhà trường 24 1.3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng 24

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TỔ CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU

TRƯỞNG Ở TRƯỜNG THPT TẠI THỊ XÃ CHÍ LINH, TỈNH HẢI DƯƠNG 30

2.1 Vài nét về tình hình Kinh tế - Xã hội, Giáo dục và Đào tạo tại thị xã

2.1.1 Tình hình Kinh tế - Xã hội tại thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương 30 2.1.2 Tình hình Giáo dục tại thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương 30 2.1.3 Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên ở các trường THPT tại thị xã Chí Linh 31 2.1.4 Chất lượng học sinh về học lực, hạnh kiểm ở các trường THPT 32

2.2 Thực trạng hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THPT tại thị xã

2.2.1 Thực hiện các quy chế chuyên môn về dạy học ở các tổ chuyên môn 33 2.2.1.1 Kết quả tổng hợp ý kiến đánh giá nhận thức mức độ cần thiết và đánh giá mức độ thực hiện quy chế chuyên môn về dạy học ở các tổ chuyên môn 33

2.2.1.2 Kết quả ý kiến nhận thức mức độ cần thiết và đánh giá mức độ thực hiện quy chế chuyên môn về dạy học ở các tổ chuyên môn lát cắt vị trí công tác

35

2.2.2 Thực trạng quản lí hoạt động dạy học của giáo viên tại các tổ chuyên môn 36 2.2.2.1 Kết quả tổng hợp ý kiến đánh giá thực trạng quản lí hoạt động dạy

2.2.2.2 Ý kiến đánh giá quản lí hoạt động dạy học của giáo viên tại các tổ 39 2.2.3 Thực trạng vấn đề tuyển dụng, đánh giá, sử dụng và bồi dưỡng giáo viên 40 2.2.3.1 Kết quả tổng hợp ý kiến đánh giá thực trạng vấn đề tuyển dụng,

2.2.3.2 Kết quả ý kiến đánh giá thực trạng vấn đề tuyển dụng, đánh giá 43 2.2.4 Thực trạng kết quả thực hiện chính sách giáo viên 44 2.2.4.1 Kết quả tổng hợp ý kiến đánh giá thực trạng kết quả thực hiện

2.3 Thực trạng quản lí tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường THPT 52

2.3.1.1 Kết quả tổng hợp ý kiến đánh giá hoạt động quản lí sinh hoạt tổ 52 2.3.1.2 Thực trạng ý kiến đánh giá hoạt động quản lí sinh hoạt tổ

2.3.2 Chỉ đạo lập kế hoạch thực hiện chương trình dạy học 56 2.3.2.1 Kết quả tổng hợp ý kiến đánh giá hoạt động chỉ đạo lập kế hoạch 56 2.3.2.2 Kết quả ý kiến đánh giá hoạt động chỉ đạo lập kế hoạch thực hiện 59 2.3.3 Quản lí khâu chuẩn bị lên lớp của hiệu trưởng đối với các tổ chuyên môn 60 2.3.3.1 Kết quả tổng hợp ý kiến đánh giá khâu chuẩn bị lên lớp của hiệu trưởng 60

2.3.3.2 Kết quả ý kiến đánh giá khâu quản lí chuẩn bị lên lớp của hiệu trưởng 64 2.3.4 Quản lí của hiệu trưởng đối với việc thực hiện giờ lên lớp, nề nếp

2.3.4.1 Kết quả tổng hợp ý kiến đánh giá hoạt động quản lí của hiệu trưởng 65 2.3.4.2 Kết quả ý kiến đánh giá hoạt động quản lí của hiệu trưởng 67 2.3.5 Quản lí của hiệu trưởng đối với tổ chuyên môn về hoạt động học của

2.3.7.1 Kết quả tổng hợp ý kiến đánh giá thực trạng quản lí của hiệu trưởng 78 2.3.7.2 Kết quả ý kiến đánh giá thực trạng quản lí của hiệu trưởng đối với 80

2.4 Nhận định chung về thực trạng quản lí tổ chuyên môn của hiệu trưởng 81

2.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến biện pháp quản lí các tổ chuyên môn 82

CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ TỔ CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG THPT TẠI THỊ XÃ CHÍ LINH

85

3.1 Cơ sở định hướng cho việc đề xuất các biện pháp 85

3.2 Các nguyên tắc của việc đề xuất các biện pháp 89

3.3 Các biện pháp quản lý việc kiểm tra,đánh giá tổ chuyên môn của

3.3.4 Biện pháp 4: Tăng cường chỉ đạo kiểm tra, giám sát từ phía Hiệu

3.3.5 Biện pháp 5: Phối hợp các lực lượng giáo dục quản lý tổ chuyên môn 99 3.3.6 Biện pháp 6: Tăng cường cơ sở vật chất, phương tiện điều kiện phục vụ 100

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất 101

3.5 Kết quả khảo nghiệm nhận thức mức độ cần thiết và mức độ khả thi 102

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Ban chấp hành : BCH Cán bộ quản lý : CBQL Công nguyên : CN Điểm lát cắt : ĐLC Điểm trung bình : ĐTB Mức độ cần thiết : MĐCT Mức độ thực hiện : MĐTH Quản lý giáo dục : QLGD Trung học cơ sở : THCS Trung học phổ thông : THPT

Bảng 2.19: Tương quan giữa nhận thức mức độ cần thiết và đánh giá mức độ

Bảng 2.35: Tương quan giữa nhận thức mức độ cần thiết và đánh giá mức độ

thực hiện hoạt động quản lí của hiệu trưởng đối với việc thực hiện giờ lên lớp

66

Bảng 2.36: Kiểm định sự khác biệt giữa nhận thức mức độ cần thiết và đánh giá 67 Bảng 2.37: Kết quả ý kiến đánh giá hoạt động quản lí của hiệu trưởng đối với 67

việc thực hiện giờ lên lớp, nề nếp dạy học, dự giờ, rút kinh nghiệm giờ dạy của giáo viên

Bảng 2.38: Kết quả tổng hợp ý kiến đánh giá việc quản lí của hiệu trưởng đối với 68 Bảng 2.39: Tương quan giữa nhận thức mức độ cần thiết và đánh giá mức độ

Bảng 2.40: Kiểm định sự khác biệt giữa nhận thức mức độ cần thiết và đánh

Bảng 2.41: Kết quả ý kiến đánh giá việc quản lí của hiệu trưởng đối với các

tổ chuyên môn về hoạt động học của học sinh theo lát cắt vị trí công tác

Bảng 2.46: Kết quả tổng hợp ý kiến đánh giá quản lí của hiệu trưởng đối với

các tổ chuyên môn về các khâu thi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập học sinh

Bảng 2.50: Kết quả tổng hợp ý kiến đánh giá thực trạng quản lí của hiệu

trưởng đối với các tổ chuyên môn về việc đánh giá, tuyển chọn, sử dụng và bồi dưỡng chuyên môn

Bảng 2.53: Kết quả ý kiến đánh giá thực trạng quản lí của hiệu trưởng đối

với các tổ chuyên môn về việc đánh giá, tuyển chọn, sử dụng và bồi dưỡng chuyên môn

80

Bảng 2.54: Các yếu tố ảnh hưởng đến biện pháp quản lí các tổ chuyên môn

của hiệu trưởng các trường THPT thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương 82 Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm mức độ cần thiết và mức độ thực hiện các

Bảng 3.2: Tương quan giữa mức độ cần thiết và mức độ khả thi 104

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1 : Quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong trường THPT 15

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Giáo dục có vị trí và vai trò vô cùng quan trọng đối với công cuộc cải tạo

và phát triển kinh tế xã hội của đất nước Đặc biệt giáo dục là nhân tố quyết định chất lượng nguồn nhân lực Giáo dục có thể đào tạo nguồn nhân lực với trình độ trí tuệ ngang tầm thời đại, tích lũy nguồn chất xám đủ để luôn đổi mới sản xuất, nâng cao năng suất lao động, phát triển các hoạt động dịch vụ… Vì vậy, việc đầu

tư cho giáo dục để nâng cao trình độ dân trí, phát triển nguồn nhân lực cần được

ưu tiên hàng đầu

Để giáo dục thực hiện được sứ mạng của mình thì trước hết cần nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo Quan điểm chỉ đạo của Đảng đối với giáo dục đào tạo

là tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học, hệ thống trường lớp, hệ thống quản lý giáo dục; thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa giáo dục; nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục Chất lượng giáo dục phụ thuộc rất nhiều vào hoạt động dạy và học, phụ thuộc vào phương pháp giáo dục đào tạo, các hoạt động và phương pháp quản lý giáo dục và nhiều yếu tố khác Như vậy, đổi mới quản lý giáo dục là một trong các biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo

Tuy nhiên, trong nhiều năm thực hiện đổi mới giáo dục đã trôi qua, ngoài những kết quả đạt được về quy mô, về đa dạng hoá các loại hình đào tạo, về xây dựng cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện dạy học…thì chất lượng giáo dục vẫn là một vấn đề làm cho chúng ta vẫn phải băn khoăn nhiều nhất Hiệu quả của đổi mới phương pháp giáo dục ở nhiều nơi còn quá chênh lệch và không cao mà nguyên nhân chủ yếu là do nhận thức và đổi mới phương pháp quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng còn chưa đề cập nhiều về đổi mới phương pháp giảng dạy “thi thế nào thì học thế ấy”

Hiện nay, do nhiều lí do mà việc quản lý tổ chuyên môn trong các trường phổ thông chưa được chặt chẽ, hiệu trưởng chưa đề cao đến việc quản lý tổ chuyên môn đặc biệt là giáo viên trong lĩnh vực nhận thức của học sinh Theo các nhà nghiên cứu giáo dục thì cái quan trọng nhất trong việc đào tạo ở THPT là dạy cách

học, do vậy việc nâng cao mức độ đánh giá cần được quán triệt khi chọn nội dung quản lý cũng như hình thức quản lý và đặc biệt cần phải bảo đảm nguyên tắc

Trong những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có những chỉ đạo đổi mới công tác quản lý trường học như: đổi mới hệ thống quản lý giáo dục, nội dung, phương pháp và hình thức quản lý giáo dục bước đầu đã có những tác động tích cực đáng kể đến chất lượng giáo dục; đổi mới quản lý các hoạt động của trường phổ thông nói chung, trong trường THPT nói riêng đã có tác động trực tiếp đến chất lượng giảng dạy và học tập, quyết định đến chất lượng giáo dục và đào tạo của nhà trường

Trong nhà trường, đội ngũ giáo viên là lực lượng chủ chốt tham gia các hoạt động giáo dục Qua hoạt động của tổ chuyên môn, nhà trường bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên, nâng cao chất lượng giảng dạy cụ thể như: xác định đúng trọng tâm chương trình môn dạy, bài dạy; bồi dưỡng phương pháp giảng dạy và đổi mới phương pháp giảng dạy đáp ứng yêu cầu đổi mới của nội dung, chương trình; bồi dưỡng cho giáo viên về kỹ thuật, kỹ năng trong việc ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng thiết bị hiện đại vào giảng dạy; bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm tra, đánh giá theo chuẩn đối với cả giáo viên và học sinh

Để nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn trong trường THPT,

để hoạt động của tổ chuyên môn phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường, đáp ứng được yêu cầu đổi mới dạy học thì hiệu trưởng cần phải có chỉ đạo kịp thời, có biện pháp quản lý nội dung và hình thức hoạt động của tổ chuyên môn một cách hợp lý Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn là một trong những nhiệm vụ quan trọng của hiệu trưởng trường THPT Đề ra những biện pháp quản lý tốt sẽ góp phần tháo gỡ những hạn chế về chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn

Chí Linh là một thị xã miền núi của tỉnh Hải Dương thuộc vùng Đông Bắc của Tổ Quốc Đến nay, Chí Linh đã có nhiều thay đổi và đang trong giai đoạn được đầu tư phát triển Các trường THPT tại thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương do việc quản lý các tổ chuyên môn cũng có những thuận lợi và những khó khăn hạn chế Nhà trường chưa có hệ thống những chuẩn mực rõ ràng để làm cơ sở cho quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng, chủ động từng bước nâng cao chất lượng dạy - học,

phát huy tối đa tiềm lực có thể có của các nhà trường Xuất phát từ những lý do

trên, tôi chọn đề tài là: “Biện pháp quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THPT thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương”

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý các tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THPT thị xã Chí Linh tỉnh Hải Dương

4 Giả thuyết khoa học

Hoạt động quản lý các tổ chuyên môn của hiệu trưởng ở các trường THPT hiện nay đã đạt được những kết quả nhất định, nhưng hiệu quả chưa cao, do nhiều nguyên nhân trong đó có các biện pháp quản lý của hiệu trưởng nhà trường chưa hữu hiệu Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý hợp lý và đồng bộ thì kết quả quản lý các tổ chuyên môn của hiệu trưởng được nâng cao

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý các tổ chuyên môn của hiệu trưởng

trường THPT thị xã Chí Linh tỉnh Hải Dương

5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý các tổ chuyên môn của hiệu trưởng

trường THPT thị xã Chí Linh tỉnh Hải Dương, lý giải nguyên nhân của thực trạng

5.3 Đề xuất và thử nghiệm một số biện pháp quản lý các tổ chuyên môn của hiệu

trưởng trường THPT thị xã Chí Linh tỉnh Hải Dương

6 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu của đề tài

6.1 Về địa bàn và thời gian nghiên cứu

Đề tài chỉ nghiên cứu ở 04 trường THPT thuộc thị xã Chí Linh trong năm học 2011 - 2012

6.2 Giới hạn về nội dung nghiên cứu

Khảo sát thực trạng về đề xuất biện pháp quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng ở các trường THPT

6.3 Giới hạn về khách thể nghiên cứu

Ban giám hiệu, Bí thư Chi bộ, tổ trưởng chuyên môn, Chủ tịch Công đoàn, cán bộ Thanh tra giáo dục và một số giáo viên các nhà trường trên địa bàn thị xã Chí Linh cụ thể như sau:

- 11 Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng các trường THPT tại thị xã Chí Linh tỉnh Hải Dương

- 20 tổ trưởng chuyên môn, 04 bí thư Chi bộ, 04 Chủ tịch Công đoàn, 06 cán

bộ Thanh tra giáo dục

- 90 giáo viên ở các trường THPT tại thị xã Chí Linh

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Các phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, khái quát hoá các tài liệu lý luận, các văn bản, xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra viết bằng bảng hỏi

Bằng phiếu hỏi dành cho Ban giám hiệu, Bí thư Chi bộ, tổ trưởng chuyên môn, Chủ tịch Công đoàn, cán bộ Thanh tra giáo dục và một số giáo viên các nhà trường trên địa bàn thị xã Chí Linh, để tìm hiểu thực trạng quản lý tổ chuyên môn

của hiệu trưởng các trường THPT (mẫu phiếu hỏi )

7.2.2 Phương pháp phỏng vấn, phỏng vấn sâu (mẫu biên bản phỏng vấn)

Thiết kế các câu hỏi để phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý, giáo viên về các biện pháp quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường THPT

7.2.3 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động

Nghiên cứu sản phẩm hoạt động giảng dạy, hoạt động chuyên môn của tổ chuyên môn và kết quả học tập, rèn luyện của học sinh, các sản phẩm hoạt động quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng

7.2.4 Phương pháp quan sát

Quan sát hoạt động quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng, hoạt động giáo dục của các tổ chuyên môn ở nhà trường THPT

7.2.5 Phương pháp chuyên gia

Lấy ý kiến các chuyên gia quản lý, chuyên gia giáo dục, các hiệu trưởng và giáo viên có kinh nghiệm về việc quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THPT

7.2.6 Phương pháp khảo nghiệm nhận thức của các khách thể (cán bộ quản lý và giáo viên)

7.2.7 Phương pháp thực nghiệm

7.3 Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

Sử dụng các phương pháp thống kê toán học để phân tích dữ liệu cần nghiên cứu như: Sử dụng công thức tính điểm trung bình, tính xác suất, độ lệch chuẩn, xếp thứ bậc, công thức tính các hệ số tương quan

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý các tổ chuyên môn của hiệu trưởng

trường THPT tại thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương

Chương 2: Thực trạng quản lý các tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường

THPT tại thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương

Chương 3: Đề xuất các biện pháp tăng cường quản lý các tổ chuyên môn

của hiệu trưởng trường THPT tại thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TỔ CHUYÊN MÔN CỦA HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG THPT TẠI THỊ XÃ CHÍ LINH,

TỈNH HẢI DƯƠNG 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài

Ngay từ thời cổ đại, vấn đề dạy học đã được nhiều nhà Triết học và các nhà giáo dục học ở phương Đông hay phương Tây đề cập đến Có thể kể đến các tư tưởng và công trình chủ yếu dưới đây:

- Trước Công nguyên, Xôcrat (469 - 339 trước CN) đã quan niệm giáo dục

phải “Giúp con người tìm thấy, tự khẳng định chính bản thân mình” và để nâng cao hiệu quả dạy học cần có phương pháp “Giúp thế hệ trẻ từng bước khẳng định, tự phát hiện tri thức mới mẻ, phù hợp với chân lý”

- Platon (427 - 347 trước CN), tuy các quan điểm của ông còn hạn chế về

mặt bình đẳng trong giáo dục, nhưng ông khẳng định “Vai trò tất yếu của giáo dục trong xã hội, tính quyết định của chính trị đối với giáo dục” Các tư tưởng đó phần

nào nói lên tầm quan trọng của thể chế xã hội đối với giáo dục nói chung và dạy học nói riêng

- Khổng Tử (551 - 479 trước CN) có quan điểm về phương pháp dạy học của

ông là “Dùng cách gợi mở, đi từ xa đến gần, từ đơn giản đến phức tạp, nhưng vẫn đòi hỏi người học vẫn tích cực suy nghĩ”, “Đòi hỏi học trò phải luyện tập, phải hình thành nền nếp, thói quen trong học tập” và “Học không biết chán, dạy không biết mỏi” Những dẫn chứng trên chứng tỏ muốn mang lại hiệu quả dạy học phải đề cao

các quy định về nền nếp dạy học, nâng cao trình độ người dạy để họ lựa chọn được những phương pháp dạy học theo hướng đề cao năng lực tự học, phát huy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của người học

- Từ cuối thế kỷ XIV, khi chủ nghĩa tư bản bắt đầu xuất hiện, vấn đề dạy học

và quản lý dạy học, quản lý chuyên môn đã được nhiều nhà giáo dục thực sự quan

tâm, nổi bật nhất là J.A Cômenxki (1592 - 1670) với việc đưa ra các nguyên tắc dạy học như nguyên tắc trực quan, nguyên tắc nhất quán, nguyên tắc đảm bảo tính khoa

học và tính hệ thống… và “rất nhiều nguyên tắc dạy học vẫn được sử dụng” Qua

đó thể hiện gián tiếp rằng hiệu quả dạy học có liên quan đến chất lượng người dạy trong việc vận dụng có hiệu quả các nguyên tắc quản lý

- Đến khoảng thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, khoa học giáo dục thực sự có sự biến đổi về chất Những vấn đề chủ yếu trong các tác phẩm kinh điển của chủ nghĩa

Mác -Lê nin đã định hướng cho hoạt động giáo dục là các quy luật về “sự hình thành cá nhân con người”, về “tính quy định Kinh tế - Xã hội đối với giáo dục…”

Các quy luật đó đặt ra yêu cầu đối với quản lý giáo dục và tính ưu việt của xã hội đối với giáo dục

- Trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê Nin, nhiều nhà khoa học Xô Viết đã có các thành tựu khoa học đáng trân trọng về quản lý giáo dục và quản lý dạy học

- Gần đây, năm 2000, thông qua dự án Việt - Bỉ về quản lý nhà trường, tác giả Peter Van Petegem (Trường đại học Tổng hợp - Vương quốc Bỉ) đã đưa ra quan điểm đánh giá hiệu quả trường học bằng việc xem xét kết quả định tính của 11 nhân tố: Cùng chung mục tiêu và tầm quan trọng, không gian học tập, sự tăng cường tích cực, sự tập trung vào học tập và giảng dạy, theo dõi sự tiến bộ, tổ chức học tập, sự lãnh đạo chuyên nghiệp, quan hệ giữa gia đình và nhà trường, hoạt động giảng dạy

có mục đích, kỳ vọng cao, quyền lợi và trách nhiệm của học sinh

1.1.2 Nghiên cứu ở trong nước

Đảng và Nhà nước ta coi giáo dục là “Quốc sách hàng đầu”, toàn xã hội đều có

ý thức chăm lo cho sự nghiệp giáo dục Vì giáo dục đã tạo nên nguồn lực con người phục vụ cho sự phát triển Kinh tế - Xã hội Công cuộc đổi mới, Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa đất nước đặt ra cho sự nghiệp Giáo dục và Đào tạo một sứ mệnh hết sức vẻ vang, cùng với những thách thức hết sức nặng nề, trong đó nhiệm vụ hàng đầu thuộc về những nhà quản lý giáo dục các cấp

Quản lý tổ chuyên môn là một nghề thuộc lĩnh vực đặc biệt, tinh tế và khó khăn của ngành giáo dục nói chung và của mỗi trường THPT nói riêng: nghề lãnh đạo, tổ chức con người trên mặt trận Giáo dục và Đào tạo, có tác động trực tiếp tới vị thế và vận mệnh của quốc gia dân tộc trong cả trước mắt và lâu dài Vì thông qua quản lý

tổ chuyên môn của hiệu trưởng mà việc thực hiện các chủ trương chính sách giáo dục quốc gia, nâng cao hiệu quả đầu tư cho giáo dục, chú ý thực hiện các mục tiêu giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục, mới được triển khai, thực hiện có hiệu quả Quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng là khâu then chốt đảm bảo sự thắng lợi của mọi hoạt động giáo dục

Quản lý chuyên môn ở các trường phổ thông là quản lý nhiều nội dung, nhiều mảng hoạt động Vì vậy, đây là hướng nghiên cứu rộng hơn và gần gũi với đề tài quản lý hoạt động tổ chuyên môn hơn Các công trình nghiên cứu theo hướng này đã bám sát nội dung và phương pháp quản lý chuyên môn của trường phổ thông để nghiên cứu thực trạng và đánh giá thực trạng theo từng nội dung đó Về cơ bản, các công trình đã tìm ra các biện pháp quản lý chuyên môn hiệu quả, khắc phục được những khó khăn về cơ sở vật chất, đội ngũ, tài chính Theo hướng nghiên cứu này, có công trình đề cập đến quản lý hoạt động của tổ chuyên môn là một nội dung quản lý chuyên môn của hiệu trưởng Tuy nhiên, việc đề xuất các biện pháp mang tính đổi mới về nội dung và hình thức quản lý chuyên môn các nhà trường phổ thông chưa được thể hiện rõ nét

Tham khảo các công trình theo hướng này có thể kế thừa ý tưởng hay trong chỉ đạo thực hiện hoạt động chuyên môn của hiệu trưởng, đặc biệt là các khâu quản lý việc thực hiện các hoạt động đó Có thể kể đến các công trình tiêu biểu theo hướng nghiên cứu này:

Một số giáo trình, tài liệu của các tác giả như: Trần Kiểm - Khoa học quản lý giáo dục, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội 2004 Phạm Minh Hạc - Một số vấn đề về QLGD và Khoa học giáo dục, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội M.I Kônđakôp - Cơ

sở lý luận của KHQLGD, Nguyễn Ngọc Quang - Những khái niệm cơ bản về lý luận quản lý giáo dục, Trường CBQL TWI, Hà Nội, 1989 Trần Kiểm - Bùi Minh

Hiền - Quản lý và Lãnh đạo nhà trường, Trường ĐHSP, Hà Nội, 2006 Bùi Minh Hiền - Đặng Quốc Bảo - Vũ Ngọc Hải - QLGD, Nhà xuất bản ĐHSP, Hà Nội, 2006 Phạm Khánh Tường: Một số biện pháp quản lý chuyên môn của hiệu trưởng đối với giáo viên mới vào nghề của một số trường THPT ở Hải Phòng, 2003 Nguyễn Nho Hòa: Một số biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh đối với các trường THPT ngoài công lập, 2004 Nguyễn Đức Lợi: Một

số biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường THPT ở huyện Đồng

Hỷ tỉnh Thái Nguyên, 2007 Phạm Văn Kính: Một số biện pháp quản lý chuyên môn của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT chuyên Hạ Long tỉnh Quảng Ninh, 2004 Nguyễn Thu Hà: Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THCS huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh, 2008, đã được ứng dụng rộng rãi và mang lại một số hiệu quả nhất định trong quản lý nói chung, quản lý giáo dục, quản lý trường học nói riêng

Đứng trước nhiệm vụ đổi mới Giáo dục & Đào tạo nói chung và đổi mới nội dung, phương pháp dạy học nói riêng, nhiều người nghiên cứu trong đó có những nhà giáo dục học, tâm lý học đã đi sâu nghiên cứu về vấn đề đổi mới nội dung dạy học theo phương pháp nâng cao tính hiện đại và gắn khoa học với thực tiễn sản xuất

và đời sống, vấn đề lấy học sinh làm trung tâm trong hoạt động dạy học (Trần Hồng Quân, Phạm Minh Hạc, Phan Trọng Luận, Đỗ Đình Hoan, Phạm Viết Vượng, Đặng Thành Hưng),…

Quản lý tổ chuyên môn hiện nay thực sự là vấn đề bức xúc đã được quan tâm nghiên cứu và đang tiếp tục được nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường Quản lý tổ chuyên môn là quản lý hoạt động trung tâm của người hiệu trưởng, đồng thời cũng là khâu quản lý cơ bản, quan trọng nhất trong công tác quản lý trường học Vì vậy, vấn đề quản lý tổ chuyên môn luôn được các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý giáo dục đề cập tới trong các công trình nghiên cứu khoa học Trong giáo trình giảng dạy của Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên, Học viện Quản lý giáo dục - Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu và giảng dạy về chuyên đề quản lý hoạt động dạy học của người hiệu

trưởng Trong các luận văn thạc sỹ chuyên ngành Quản lý giáo dục cũng đã có một

số tác giả viết về đề tài biện pháp quản lý chuyên môn của hiệu trưởng hay biện

pháp quản lý dạy học như: Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học đối với trường tiểu học của phòng giáo dục huyện Gia Viễn - Ninh Bình của tác giả Nguyễn Công Bằng; đề tài Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng các trường THPT huyện Ứng Hoà tỉnh Hà Tây của tác giả Vũ Trí Thức; đề tài Một số biện pháp quản lý chuyên môn của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên THPT huyện Chương Mỹ tỉnh Hà Tây của tác giả Nguyễn Văn Khôi Các

công trình nghiên cứu, các luận văn thạc sỹ chủ yếu chỉ nghiên cứu về mặt lý luận ở mức vĩ mô, mang tính định hướng, chỉ đạo, chưa đề cập nhiều đến yêu cầu đổi mới giáo dục ở từng trường THPT, nhất là những trường ở địa bàn huyện khi được quy hoạch chuyển lên thị xã hoặc thành phố

1.2 Một số khái niệm cơ bản của luận văn

1.2.1 Khái niệm quản lý

F.W Taylor cho rằng: Quản lý và biết chính xác điều muốn người khác làm

và sau đó thấy họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất

H.Koontz đã khẳng định: Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm

Các Mác đã viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo

để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”[38]

Quản lý chính là các hoạt động do một hoặc nhiều người điều phối hành động của những người khác nhằm thu được kết quả mong muốn

Từ những ý chung của các định nghĩa và xét quản lý với tư cách là một hành

động, chúng tôi tán thành định nghĩa sau về quản lý: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu

đề ra”

Mục tiêu của quản lý: Là cần tạo dựng một môi trường mà trong đó mỗi

người có thể hoàn thành được mục đích của mình, của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn của cá nhân ít nhất

Đối tượng của quản lý: Là các quan hệ quản lý, tức là quan hệ giữa người và

người trong quản lý, quan hệ giữa chủ thể và đối tượng quản lý Quản lý nghiên cứu các mối quan hệ này nhằm tìm ra quy luật và cơ chế vận dụng những quy luật đó trong quá trình tác động lên con người, thông qua đó tác động lên các yếu tố vật chất

và phi vật chất khác Quản lý là một khoa học, là một nghệ thuật và là một nghề

1.2.2 Quản lý giáo dục

Ở Việt Nam, quản lý giáo dục cũng là một lĩnh vực được đặc biệt quan tâm

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 BCH TW Đảng khoá VIII đã viết: “Quản lý giáo dục

là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm đưa ra hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn bằng cách hiệu quả nhất”

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang thì: “Quản lý giáo dục thực chất là tác động đến nhà trường, làm cho nó tổ chức tối ưu được quá trình dạy học, giáo dục thể chất theo đường lối, nguyên lý giáo dục của Đảng, quán triệt được những tính chất trường THPT xã hội chủ nghĩa Việt Nam, bằng cách đó tiến tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái chất lượng mới”

Những định nghĩa nêu trên về quản lý giáo dục tuy có những cách diễn đạt khác nhau nhưng đều thể hiện một quan điểm chung, đó là:

+ Quản lý giáo dục là một hệ thống tác động có kế hoạch, có ý tưởng, có mục đích của chủ thể quản lý lên đối tượng bị quản lý

+ Quản lý giáo dục là sự tác động lên tập thể giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường, nhằm huy động họ cùng phối hợp, tác động tham gia các hoạt động giáo dục của nhà trường để đạt mục tiêu đã đề ra

Từ những vấn đề trên có thể khái quát như sau:

Quản lý giáo dục chính là quá trình tác động có định hướng của nhà quản lý giáo dục trong việc vận dụng nguyên lý, phương pháp chung nhất của kế hoạch nhằm đạt được những mục tiêu đề ra

1.2.3 Quản lý nhà trường

* Khái niệm nhà trường: Nhà trường là một thiết chế xã hội thể hiện chức

năng tái tạo nguồn nhân lực phục vụ cho sự duy trì và phát triển của xã hội, thiết chế chuyên biệt này hoạt động trong tính quy định của xã hội và theo những dấu hiệu phân biệt nói trên

* Khái niệm quản lý nhà trường:

Về khái niệm quản lý nhà trường có nhiều tác giả đề cập đến như: Tác giả Phạm

Minh Hạc viết: “Quản lý nhà trường là thực hiện đường lối của Đảng trong phạm

vi trách nhiệm của mình tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ

và từng học sinh”

* Mục tiêu quản lý nhà trường:

Mục tiêu của quản lý nhà trường là đưa nhà trường từ trạng thái đang có, tiến lên một trạng thái phát triển mới Bằng phương thức xây dựng và phát triển mạnh

mẽ các nguồn lực giáo dục và hướng các nguồn lực đó vào phục vụ cho việc tăng cường chất lượng giáo dục Các nguồn lực giáo dục bao gồm: Nhân lực; cơ sở vật chất, trang thiết bị và ngân sách

Mục đích cuối cùng của quản lý giáo dục đối với nhà trường là tổ chức quá trình giáo dục có hiệu quả để thực hiện được sứ mạng của một nhà trường

* Nội dung quản lý nhà trường:

Công tác quản lý trong nhà trường bao gồm các nội dung sau:

- Quản lý toàn bộ các cơ sở vật chất và thiết bị nhà trường nhằm phục vụ tốt nhất cho việc giảng dạy, học tập và giáo dục học sinh

- Quản lý tốt nguồn tài chính hiện có của nhà trường theo đúng nguyên tắc quản lý tài chính của Nhà nước Đồng thời biết động viên, thu hút các nguồn tài chính khác nhằm xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm thiết bị phục vụ các hoạt động giáo dục và dạy học

- Quản lý đội ngũ các thầy cô giáo, cán bộ, nhân viên và tập thể học sinh thực hiện tốt các nhiệm vụ trong chương trình công tác của nhà trường

- Chỉ đạo tốt các hoạt động chuyên môn theo chương trình giáo dục của Bộ, của Nhà trường tổ chức tốt việc tự giám sát, tự kiểm tra của các bộ phận, các tổ chức chuyên môn là biện pháp quản lý tốt và có hiệu quả nhất

- Quản lý nhà trường cũng có ý nghĩa là chăm lo đến đời sống vật chất và tinh thần của tập thể giáo viên, công nhân viên

- Quản lý tốt việc học của học sinh theo quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Tóm lại: Quản lý nhà trường là một bộ phận của quản lý giáo dục Thực chất

của quản lý nhà trường suy cho cùng là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý nhằm làm cho nhà trường vận hành theo đúng đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt nam mà điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ

1.3 Lý luận về quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THPT

1.3.1 Lý luận về hoạt động của tổ chuyên môn

* Khái niệm, cơ cấu, chức năng, nhiệm vụ tổ chuyên môn:

Theo Điều 16 - Điều lệ Trường THCS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học quy định về tổ chuyên môn như sau:

1 Hiệu trưởng, các phó hiệu trưởng, giáo viên, viên chức thư viện, viên chức thiết bị thí nghiệm của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học hoặc nhóm môn học Mỗi tổ chuyên môn có một tổ trưởng và một hoặc hai

tổ phó chịu sự quản lý của hiệu trưởng, do hiệu trưởng bổ nhiệm và giao nhiệm vụ vào đầu năm học Trong các nhà trường tổ chuyên môn được kiện toàn sau mỗi năm học, căn cứ vào tình hình cụ thể của nhà trường mà hiệu trưởng quyết định tổ

chuyên môn cho phù hợp

2 Tổ chuyên môn có những nhiệm vụ sau: Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường; tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ, tham gia đánh giá xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên

3 Tổ chuyên môn sinh hoạt 2 tuần một lần” [19]: Tổ chuyên môn là nơi thực hiện mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước và các quy định của Bộ Giáo dục, Sở Giáo dục, địa phương và của nhà trường về giáo dục

Cơ cấu tổ chuyên môn tốt nhất là gồm những giáo viên có cùng chuyên môn Nếu số giáo viên quá ít, có thể ghép tổ chuyên môn song phải chú ý tới những môn gần nhau về kiến thức như các môn tự nhiên, các môn xã hội Tổ chuyên môn cần

có kế hoạch hoạt động từ đầu năm học, khi lập kế hoạch cần căn cứ vào kế hoạch hoạt động của nhà trường, thời gian biểu sinh hoạt chuyên môn sắp xếp tạo điều kiện cho số thành viên trong tổ tham gia đông nhất

Như vậy, với chức năng và nhiệm vụ trên cho thấy tổ chuyên môn là tế bào rất quan trọng trong quá trình hoạt động giáo dục của nhà trường Vì vậy, hiệu trưởng quản lý tốt được tổ chuyên môn thì sẽ nâng cao được chất lượng dạy và học

trong nhà trường

* Hoạt động của tổ chuyên môn

Hoạt động chuyên môn là hoạt động quan trọng nhất trong các nhà trường, hoạt động này có vai trò quyết định đến chất lượng của nhà trường Hoạt động của

tổ chuyên môn hàng năm phải bám sát nội dung, chương trình dạy học theo quy định của Bộ Giáo dục, Sở Giáo dục và của nhà trường

Hoạt động của tổ chuyên môn trong trường học bao gồm: tổ chức hoạt động giảng dạy của giáo viên ở trên lớp theo phân phối chương trình của Bộ Giáo dục; tổ chức các hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực cho học sinh khá và giỏi (ôn thi học sinh giỏi thi cấp tỉnh) và phụ đạo học sinh yếu, kém theo quy định của Bộ, Sở

và nhà trường; tổ chức các hoạt động đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường; tổ chức và theo dõi đánh giá hoạt động tự học tự bồi dưỡng hoặc chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm trong sinh hoạt chuyên môn, thường xuyên hoặc theo dõi định kì; tổ chức các hoạt động thao giảng, thi giáo viên giỏi cấp tổ, tuyển chọn những giáo viên có chuyên môn tốt nhất để dự thi giáo viên giỏi cấp trường, cấp tỉnh; Ngoài hoạt động tổ chuyên môn các thành viên trong tổ chuyên môn còn tham gia các công tác khác như: Đảng, Công đoàn, Đoàn thanh niên, công tác chủ nhiệm,…

Như vậy, hoạt động của tổ chuyên môn trong nhà trường có vai trò quyết định đến sự phát triển của nhà trường nói riêng và sự phát triển giáo dục nói chung Hoạt động của tổ chuyên môn là nhân tố quyết định trực tiếp đến chất lượng dạy học trong các nhà trường hiện nay

a Hoạt động dạy của thầy:

Là truyền thụ tri thức, tổ chức, điều khiển hoạt động chiếm lĩnh tri thức của học sinh, giúp học sinh nắm được kiến thức, hình thành kỹ năng, thái độ Hoạt động dạy có chức năng kép là truyền đạt và điều khiển nội dung học theo chương trình quy định Có thể hiểu hoạt động dạy là quá trình hoạt động sư phạm của thầy, làm nhiệm vụ truyền thụ tri thức, tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh

b Hoạt động học của học sinh:

Là quá trình tự điều khiển chiếm lĩnh khái niệm khoa học, học sinh tự giác, tích cực dưới sự điều khiển của thầy nhằm chiếm lĩnh khái niệm khoa học Hoạt động học cũng có chức năng kép là lĩnh hội và tự điều khiển quá trình chiếm lĩnh khái niệm khoa học một cách tự giác, tích cực nhằm biến tri thức của nhân loại thành học vấn của bản thân Hoạt động học của học sinh là quá trình lĩnh hội tri thức, hình thành hệ thống những kỹ năng, kỹ xảo, vận dụng kiến thức vào thực tiễn

và hoàn thiện nhân cách của bản thân Hai hoạt động dạy và học có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, nó tồn tại song song và phát triển trong cùng một quá trình thống nhất, chúng bổ sung cho nhau, kết quả hoạt động học của học sinh không thể tách rời kết quả hoạt động dạy của thầy và kết quả hoạt động dạy của thầy không thể tách rời kết quả học tập của học sinh

c Hoạt động bồi dưỡng chuyên môn

Bằng kế hoạch định sẵn hiệu trưởng nhà trường làm rõ một số nội dung của hoạt động này cho các tổ trưởng nắm bắt, đồng thời thông báo trên các phương tiện thông tin

- Xác định mục đích yêu cầu, đối tượng tham gia bồi dưỡng

- Nội dung, hình thức bồi dưỡng bao gồm các hình thức:

+ Thường xuyên, tại chỗ: thăm lớp, dự giờ; thực tập, thao giảng, hội giảng, thi giáo viên giỏi; tổ chức các chuyên đề thiết thực

+ Không thường xuyên: tham gia các lớp, các khóa đào tạo bồi dưỡng; tự bồi dưỡng

- Cung cấp các điều kiện về văn bản, cơ sở vật chất, cơ chế thực hiện

- Tổ chức đánh giá, rút kinh nghiệm công tác bồi dưỡng

- Xây dựng kế hoạch áp dụng trong đơn vị tổ: xác định đối tượng, nội dung hình thức bồi dưỡng phù hợp với điều kiện tổ

- Thực hiện giao khoán cho nhóm, cá nhân các nội dung bồi dưỡng cụ thể và nhiệm thu theo lịch thời gian quy định

- Đề xuất với hiệu trưởng về các nội dung nhân sự cần tham gia trong các chương trình bồi dưỡng không thường xuyên

- Xây dựng kế hoạch nghiên cứu khoa học trong năm học và dài kỳ

- Xác định các đề tài cần thiết ứng dụng thực tế tại trường Ưu tiên các đề tài tháo gỡ vấn đề mà trường đang bức xúc Thống kê số lượng đề tài cần có giao cho các đơn vị

tổ chuyên môn Ủng hộ các đề tài quy mô cấp tỉnh

- Cung cấp lý luận viết sáng kiến kinh nghiệm bằng hình thức tự lên lớp hoặc chuyên gia lên lớp tập huấn cho tổ trưởng và giáo viên toàn trường

- Hỗ trợ các điều kiện: tư liệu, thời gian khảo sát, kinh phí… trong quá trình thực thi theo đề xuất của đơn vị tổ

- Tổ chức đánh giá kết quả của Hội đồng khoa học và báo cáo kết quả, giới thiệu những sáng kiến kinh nghiệm tốt lên Hội đồng khoa học cấp trên xem xét, công nhận

- Tổng kết đánh giá quá trình, thông báo kết quả sáng kiến kinh nghiệm và khen thưởng; đồng thời triển khai, phổ biến áp dụng các sáng kiến kinh nghiệm

- Nhận kế hoạch chung và xây dựng chương trình của đơn vị tổ Đề xuất báo cáo những kiến nghị của đơn vị tổ yêu cầu trợ giúp

- Xác định các đề tài cho giáo viên lựa chọn, đăng ký đề tài để viết thông qua hội thảo của tổ Chú trọng giải pháp cho nhóm tác giả cùng thực hiện

- Xây dựng nhóm tác giả, hướng dẫn quy trình phối hợp cùng thực hiện đề tài trong đó có chủ đề tài và đồng tác giả và nhóm phản biện cùng nghiên cứu đề tài

- Trao đổi, góp ý, hoàn chỉnh đề cương sáng kiến kinh nghiệm bằng hội thảo chuyên đề có sự phản biện của nhóm phản biện

- Tổ chức báo cáo văn bản hoàn thiện tại đơn vị tổ, hoàn thiện lần cuối

- Tổ chức đánh giá sáng kiến kinh nghiệm theo mẫu chấm quy định và quyết định các sáng kiến kinh nghiệm được nộp lên Hội đồng khoa học cấp trường, cấp Sở

d Kiểm tra, đánh giá kết quả

Một nội dung rất quan trọng của hoạt động quản lý là kiểm tra Nhờ có kiểm tra, đánh giá mà quá trình quản lý của hiệu trưởng được khép kín và được điều chỉnh kịp thời

Trong kiểm tra các hoạt động chuyên môn cần chú trọng các vấn đề: tiến độ thực hiện chương trình dạy học, phát hiện các vấn đề chưa hợp lý để điều chỉnh; chất lượng giáo án và giờ dạy trên lớp; giáo viên đánh giá kết quả học tập của học sinh: kiểm tra, chấm bài, cập nhật điểm, đánh giá chất lượng có đúng tiến độ thời gian theo kế hoạch hay không đúng kế hoạch

+ Các nội dung kiểm tra: việc thực hiện nội dung, chương trình dạy học và giáo dục; việc thực hiện quy chế chuyên môn của tổ; việc thực hiện các chuyên đề của tổ; nền nếp sinh hoạt chuyên môn của tổ; việc thực hiện các hoạt động ngoại khoá

+ Hình thức kiểm tra: Kiểm tra toàn diện: kiểm tra tất cả các khâu, các hoạt động của giáo viên trong tổ nhằm đánh giá một cách chính xác chất lượng của các hoạt động; kiểm tra chuyên đề: kiểm tra một mảng hoạt động nào đó như việc đổi mới phương pháp dạy học, sử dụng thiết bị dạy học hiệu quả, ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học …

+ Đánh giá kết quả: Việc đánh giá kết quả phải bám vào các tiêu chuẩn đã được quy định như đánh giá, xếp loại giờ dạy; đánh giá, xếp loại hồ sơ, giáo án; đánh giá, xếp loại giáo án điện tử Đánh giá đúng kết quả sẽ giúp cho giáo viên, tổ chuyên môn xác định được chất lượng hoạt động của mình đang ở mức độ nào, thấy

rõ được những hạn chế cần khắc phục để điểu chỉnh

Việc kiểm tra các hoạt động chuyên môn của giáo viên phải được tiến hành đa dạng trên cơ sở phối kết hợp các hình thức dự giờ thăm lớp, kiểm tra giáo án, sổ sách chuyên môn, kiểm tra có thông báo trước và kiểm tra đột xuất Mặt khác kiểm tra luôn luôn đi đôi với nhắc nhở rút kinh nghiệm làm cho người được kiểm tra nhận thấy rõ những ưu điểm để tiếp tục phát huy, những hạn chế cần khắc phục và phương hướng phấn đấu

1.3.2 Quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng

1.3.2.1 Khái niệm, chức năng, nhiệm vụ và vai trò của hiệu trưởng

Theo Điều 54 Luật Giáo dục thì:

“1 Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường,

do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận với nhiệm kỳ 5 năm

2 Hiệu trưởng các trường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân phải được đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ quản lý trường học

3 Tiêu chuẩn, nhiệm vụ và quyền hạn của hiệu trưởng; thủ tục bổ nhiệm công nhận hiệu trưởng trường đại học do Thủ tướng Chính phủ quy định; đối với các trường ở các cấp học khác do Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo quy định…” [43]

Tại Điều 19 Điều lệ THCS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học quy định hiệu trưởng nhà trường có những nhiệm vụ, quyền hạn sau đây: Tổ chức bộ máy nhà trường; xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm vụ năm học; quản

lý giáo viên, nhân viên, học sinh, quản lý chuyên môn, phân công công tác, kiểm tra đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ của giáo viên, nhân viên; quản lý và tổ chức giáo dục học sinh; quản lý hành chính, tài chính, tài sản của nhà trường; thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên, nhân viên, học sinh, tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường; được theo học các lớp chuyên môn, nghiệp vụ và hưởng các chế độ

Để làm tốt, người hiệu trưởng cần phải bao quát được 20 công việc sau đây:

1 Tổ chức quá trình dạy học, giáo dục, đào tạo trong nhà trường đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng và yêu cầu quản lý nhà nước về giáo dục đối với nhà trường

2 Đề ra được sứ mệnh, tầm nhìn và thông điệp phát triển nhà trường quán triệt nguyên lý giáo dục và chức năng Kinh tế - Sư phạm của nhà trường

3 Xây dựng được kế hoạch phát triển chiến lược phát triển nhà trường theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa nhà trường

4 Xác định kế hoạch năm học có mục tiêu rõ ràng với nhiệm vụ nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo

5 Phối hợp tốt với các tổ chức Chính trị - Xã hội trong và ngoài nhà trường tập trung vào thực hiện sứ mệnh của nhà trường trong đời sống xã hội

6 Cùng các nhà chuyên môn, giáo viên lựa chọn nội dung giảng dạy bám sát vào giáo trình, sách giáo khoa và có sự cập nhật với động thái phát triển kinh tế văn hóa của địa phương

7 Tổ chức cải tiến phương pháp dạy học quán triệt các thành tựu đổi mới về phương pháp dạy học theo quan điểm sư phạm tương tác

8 Tuyển dụng, lựa chọn sử dụng giáo viên, công nhân viên, bố trí công việc chức trách phù hợp với năng lực hoàn cảnh của từng người, thúc đẩy họ lao động có hiệu quả

9 Hỗ trợ khích lệ giáo viên có sáng kiến kinh nghiệm sư phạm, khuyến khích giáo viên tổng kết và làm theo kinh nghiệm giáo dục tiên tiến

10 Đảm bảo thực hiện tốt chỉ tiêu tuyển sinh mà cấp trên giao cho trường

11 Xây dựng tập thể người học có động cơ và ý chí tự học, tự giáo dục Chú

ý các hoạt động ngoại khóa, vui chơi, giao lưu của học sinh

12 Giúp đỡ học sinh nghèo vượt khó trong học tập; bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh năng khiếu, làm tốt công tác hướng nghiệp cho học sinh, chú ý kết hợp giáo dục và lao động sản xuất trong nhà trường theo các điều kiện hiện thực vừa sức với học sinh Tập dượt cho học sinh yêu thích và thực hiện các nghiên cứu xã hội,

tự nhiên ở địa phương phù hợp với nội dung đào tạo và trình độ của học sinh

13 Theo dõi có hệ thống các thế hệ học sinh vào trường, ra trường, tổ chức mối liên hệ giữa nhà trường với học sinh đã ra trường thông qua ban liên lạc cựu học sinh nhà trường

14 Xây dựng mối quan hệ tốt với tổ chức cha mẹ học sinh trong trường phối hợp thực hiện việc giáo dục học sinh và xây dựng phát triển nhà trường Thực hiện

tốt công tác xã hội hóa giáo dục: phát huy ảnh hưởng của nhà trường vào cộng đồng

và huy động cộng đồng tích cực tham gia xây dựng nhà trường

15 Quản lý tốt cơ sở vật chất - sư phạm của nhà trường, thực hiện sự đồng

bộ về các yêu cầu sư phạm, kinh tế, kỹ thuật đặt ra cho yếu tố thiết bị dạy học

16 Xây dựng môi trường sư phạm của nhà trường đạt tới trạng thái tốt cho yêu cầu thực hiện các mục tiêu giáo dục rèn luyện phát triển nhân cách học sinh

17 Quản lý công tác tài chính trường học theo đúng quy chế đã ban hành và thực

sự tạo ra sự thúc đẩy cho mục tiêu phát triển nhà trường, cải tiến công tác hành chính văn thư của nhà trường đạt tới các sự thuận tiện quan hệ trong và ngoài nhà trường

18 Chú ý công tác thi đua, khen thưởng trách phạt nghiêm minh kịp thời trong tập thể sư phạm và tập thể học sinh

19 Thực hiện công tác kiểm tra nội bộ trường học thường xuyên và nghiêm túc

20 Xây dựng nếp văn hóa nhà trường, truyền thống nhà trường; tổ chức tập thể sư phạm của nhà trường thành tổ chức biết học hỏi, chú ý công tác thông tin quản lý giáo dục EMIS trong nhà trường; không ngừng hoàn thiện cơ chế quản lý nhà trường và quy chế hoạt động nhà trường phù hợp với sự quản lý của ngành và lãnh thổ

Đối với tổ chuyên môn, hiệu trưởng quản lý, chỉ đạo gián tiếp thông qua tổ trưởng và vẫn có quyền quyết định cao nhất trong việc điều chỉnh hoạt động tổ chuyên môn

1.3.2.2 Quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng

Quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng là tác động có mục đích của hiệu trưởng để chỉ đạo, điều khiển tổ chuyên môn thực hiện các nhiệm vụ của tổ nhằm đạt được mục tiêu dạy học và giáo dục theo từng năm học

Muốn quản lý tốt được hoạt động của tổ chuyên môn, hiệu trưởng phải am hiểu tường tận việc giảng dạy, nắm vững nội dung chương trình các môn học, nắm vững đặc trưng phương pháp giảng dạy từng bộ môn Thường xuyên nắm bắt và cập nhật các kiến thức và thành tựu về đổi mới phương pháp dạy học để chỉ đạo tập thể

giáo viên nhà trường thực hiện Người hiệu trưởng phải có năng lực tổ chức và điều hành để chỉ đạo các tổ trưởng chuyên môn thực hiện tốt nhiệm vụ và quyền hạn của

tổ chuyên môn từ đó nâng cao hoạt động tổ chuyên môn thúc đẩy chất lượng dạy học Hiệu trưởng không trực tiếp quản lý, chỉ đạo hoạt động của tổ chuyên môn mà thông qua tổ trưởng chuyên môn Tất cả các nhiệm vụ chuyên môn của tổ triển khai đến giáo viên đều thông qua tổ trưởng

Có thể thấy rõ hơn qua sơ đồ sau:

Sơ đồ 1: Quản lý hoạt động tổ chuyên môn trong trường THPT

a Chỉ đạo lập kế hoạch tổ chuyên môn trong năm học

Việc lập kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn là khâu vô cùng quan trọng trong quy trình quản lý hoạt động tổ chuyên môn Lập ra kế hoạch hoạt động giúp cho tổ bám sát được mục tiêu nhiệm vụ hàng năm, mục tiêu nhiệm vụ cụ thể, mục đích cần đạt và các chỉ tiêu cần phấn đấu Hơn thế nữa kế hoạch hoạt động vạch ra cho tổ chuyên môn các giai đoạn thực hiện nhiệm vụ, cách thức thực hiện nhiệm vụ một cách khoa học, mang tính khả thi cao

Hàng năm khi xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học của nhà trường, hiệu trưởng cần chú trọng đến chỉ đạo các tổ chuyên môn trong trường xây dựng kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường, phù hợp với khả năng của tổ

Giáo viên

Nhiệm vụ chuyên môn

Ban giám hiệu Hiệu trưởng

Hiệu trưởng cần duyệt kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn và quản lý quá trình thực hiện kế hoạch đó

b Chỉ đạo, tổ chức thực hiện các hoạt động của tổ chuyên môn

* Tổ chức cho đội ngũ giáo viên học tập nắm vững mục tiêu, nội dung, chương trình dạy học và giáo dục

+ Về mục đích: Tổ chức cho đội ngũ giáo viên học tập nắm vững mục tiêu,

nội dung, chương trình dạy học và giáo dục để giáo viên căn cứ vào đó xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ dạy học và giáo dục của cá nhân đúng hướng, đủ và đúng theo các quy định Việc tổ chức cho giáo viên học tập nắm vững mục tiêu giáo dục

ở đây là muốn nói đến mục tiêu giáo dục của địa phương, xây dựng phù hợp với tình hình và điều kiện thực tế

+ Về nội dung: Phổ biến mục tiêu giáo dục của Sở Giáo dục & Đào tạo xây

dựng theo từng năm học; phổ biến nội dung chương trình dạy học và giáo dục của từng môn học cấp học (những chỉ đạo mới của cấp trên); những yêu cầu về chuẩn kiến thức, chuẩn kỹ năng và các yêu cầu về giáo dục nhân cách học sinh; những thuận lợi và khó khăn của đơn vị trong việc thực hiện mục tiêu, giải pháp khắc phục

+ Về hình thức: Tổ chức theo hình thức hội nghị cho toàn bộ cán bộ, giáo

viên của đơn vị; tổ chức dưới hình thức hội nghị, hội thảo để tập hợp các ý kiến tham vấn; tổ chức cho đội ngũ giáo viên học tập, bồi dưỡng về đổi mới phương pháp dạy học

* Tổ chức, chỉ đạo các hoạt động thực hành đổi mới phương pháp dạy học

- Lập kế hoạch tổ chức các hoạt động thực hành đổi mới phương pháp

- Lập kế hoạch cụ thể theo thời gian; tuần, tháng, học kỳ, năm học

- Nội dung thực hành cần xác định một cách cụ thể dựa trên nhu cầu và đòi hỏi xuất phát từ thực tiễn của giáo viên, được các tổ nhóm chuyên môn bàn bạc, xây dựng sao cho phù hợp với đặc thù bộ môn và yêu cầu của chương trình mới

- Chỉ đạo tổ nhóm chuyên môn chú trọng tất cả các khâu trong quy trình hoạt

động: xác định những yêu cầu đổi mới, xây dựng thiết kế giáo án mẫu theo hướng đổi mới, lần lượt cử giáo viên dạy thử nghiệm và tập thể dự giờ, trao đổi, rút kinh nghiệm

Tổ chức các đợt hội giảng, thi giáo viên dạy giỏi các cấp theo tinh thần đổi mới phương pháp dạy học, thường xuyên mời giáo viên giỏi trong cụm hoặc mời các chuyên gia về dự giờ trao đổi Tổ chức cho giáo viên tham quan, học tập các đơn vị tổ,

trường có phong trào và chất lượng dạy học tốt ở trong và ngoài địa phương

* Đổi mới kiểm tra, đánh giá các hoạt động đổi mới phương pháp dạy học

Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên theo dõi và điều chỉnh các hoạt động đổi mới nói trên thông qua vai trò của tổ trưởng chuyên môn, đặc biệt thông qua việc tăng cường hoạt động của thanh tra chuyên môn nhà trường Kết hợp giữa đánh giá của cá nhân, của tổ chuyên môn và của Ban giám hiệu về tình hình chất lượng thực hiện đổi mới phương pháp dạy học trong tập thể tổ, nhóm và mỗi giáo viên Đồng thời, hiệu trưởng phải kiểm tra kế hoạch giảng dạy của giáo viên theo định kỳ, từng tháng hoặc đột xuất

c Kiểm tra, đánh giá các hoạt động chuyên môn

Một nội dung rất quan trọng của hoạt động quản lý là kiểm tra Nhờ có kiểm tra, đánh giá mà quá trình quản lý của hiệu trưởng được khép kín và được điều chỉnh kịp thời Trong kiểm tra các hoạt động chuyên môn cần chú trọng các vấn đề: Tiến độ thực hiện chương trình dạy học, phát hiện các vấn đề chưa hợp lý để điều chỉnh; chất lượng giáo án và giờ dạy trên lớp; giáo viên đánh giá kết quả học tập của học sinh: kiểm tra, chấm bài, cập nhật điểm, đánh giá chất lượng có đúng tiến

độ thời gian theo kế hoạch hay không

Các nội dung kiểm tra: việc thực hiện nội dung, chương trình dạy học và giáo dục; việc thực hiện quy chế chuyên môn của tổ; việc thực hiện các chuyên đề của tổ; nền nếp sinh hoạt chuyên môn của tổ; việc thực hiện các hoạt động ngoại khoá

Hình thức kiểm tra: kiểm tra toàn diện: Kiểm tra tất cả các khâu, các hoạt động của giáo viên trong tổ nhằm đánh giá một cách chính xác chất lượng của các hoạt động; kiểm tra chuyên đề: kiểm tra một mảng hoạt động nào đó như việc đổi mới phương pháp dạy học, sử dụng thiết bị dạy học hiệu quả, ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học…

Đánh giá kết quả: Việc đánh giá kết quả phải bám vào các tiêu chuẩn đã được quy định như đánh giá, xếp loại giờ dạy; đánh giá, xếp loại hồ sơ, giáo án;

đánh giá, xếp loại giáo án điện tử Đánh giá đúng kết quả sẽ giúp cho giáo viên, tổ chuyên môn xác định được chất lượng hoạt động của mình đang ở mức độ nào, thấy rõ được những hạn chế cần khắc phục để điểu chỉnh Mặt khác kiểm tra luôn luôn đi đôi với nhắc nhở rút kinh nghiệm làm cho người được kiểm tra nhận thấy rõ những ưu điểm để tiếp tục phát huy, những hạn chế cần khắc phục và phương hướng phấn đấu

1.3.2.3 Mối quan hệ giữa hiệu trưởng với các bộ phận khác trong nhà trường trong việc quản lý chuyên môn

- Đối với chi bộ Đảng: Hiệu trưởng đưa các nội dung hoạt động giáo dục vào buổi sinh hoạt chi bộ, từ đó đưa vào Nghị quyết chi bộ, kết hợp giữa chính quyền và chuyên môn làm tốt việc chỉ đạo thực hiện Nghị quyết, kế hoạch về công tác giáo dục

- Đối với Công đoàn: Hiệu trưởng và Ban chấp hành Công đoàn nhà trường

có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ vận động tổ chức phong trào quần chúng cán bộ công chức và người lao động trong nhà trường thực hiện tốt các chủ trương, Nghị quyết và đường lối của Đảng, các chính sách, pháp luật của Nhà nước Tập hợp các

ý kiến của đoàn viên Công đoàn tham gia với chính quyền nhà trường, đặc biệt là hiệu trưởng

- Đối với Đoàn thanh niên và các tổ chức khác hoạt động theo đúng quy trình năm học của ngành nhằm mục đích giáo dục đạo đức tác phong đoàn viên và học sinh đồng thời xây dựng nền nếp tốt trong trường học, tạo môi trường trường học an toàn, thân thiện Nhà trường tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức hoạt động theo quy trình cấp trên hướng dẫn, đảm bảo chế độ chính sách cho giáo viên phụ trách công việc được giao

1.3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý tổ chuyên môn của hiệu trưởng

* Các yếu tố chủ quan

- Năng lực quản lý của Ban giám hiệu đối với các tổ chuyên môn: Hiện nay

để quản lý được nhà trường, người hiệu trưởng cần có những yêu cầu cơ bản về trình độ, năng lực Hiệu trưởng ít nhất phải có năng lực chuyên môn giỏi một môn học nào đó; được đào tạo quản lý và có nghiệp vụ quản lý nhà trường Năng lực quản lý của hiệu trưởng còn được thể hiện ở khả năng tư duy khoa học; óc quan sát,

đánh giá thực tế để kết hợp kinh nghiệm đưa ra những kế sách mang tính tầm nhìn chiến lược

Ngoài việc cần có trình độ chuyên môn, hiệu trưởng cũng cần có trình độ quản lý nhất định Ít nhất hiệu trưởng phải được đào tạo về công tác quản lý chương trình ba tháng Có trình độ quản lý, hiệu trưởng nắm được quy trình, nội dung quản

lý từ đó cụ thể hoá được các công việc cần làm trong quá trình quản lý Có trình độ quản lý thì mới thực hiện được một cách có chất lượng công tác quản lý của mình

và thể hiện được những việc đã làm được thông qua hồ sơ, sổ sách và kế hoạch quản lý

Hiệu trưởng cũng cần có trình độ chính trị Hiểu và thông suốt đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước là yêu cầu đầu tiên của một cán bộ làm công tác quản lý Khi hiệu trưởng có trình độ chính trị, sẽ quản lý và chỉ đạo tập thể nhà trường thực hiện đạt mục tiêu giáo dục theo định hướng của Đảng và Nhà nước

- Mối quan hệ giữa Ban giám hiệu và các bộ phận chức năng trong nhà trường: Ban giám hiệu và các bộ phận có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ vận động tổ chức phong trào quần chúng cán bộ công chức, học sinh và người lao động trong nhà trường thực hiện tốt các chủ trương, Nghị quyết và đường lối của Đảng, các chính sách , pháp luật của nhà nước Thực hiện tốt nhiệm vụ chuyên môn của Sở Giáo dục & Đào tạo đề ra

Ban giám hiệu và các tổ chức quán triệt đến đội ngũ giáo viên, học sinh các văn bản pháp quy của Nhà nước, động viên và giáo dục đội ngũ nghiêm túc thực hiện, đồng thời giám sát việc thực hiện trong nhà trường Kết hợp khen thưởng, kỷ luật kịp thời Chế độ làm việc, thông tin báo cáo phải nhanh chính xác và đảm bảo công bằng khách quan vô tư, không được cửa quyền Từ đó xây dựng một cơ quan đoàn kết, dân chủ

- Năng lực quản lý của tổ trưởng chuyên môn: Tổ trưởng chuyên môn là cấptrung gian triển khai thực hiện các nội dung mà hiệu trưởng yêu cầu đến giáo viên trong tổ Tổ trưởng phải có chuyên môn chắc chắn, có uy tín trong tổ Nếu năng lực

chuyên môn của tổ trưởng không hơn hẳn các thành viên trong tổ thì việc điều hành

tổ thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn vừa gặp khó khăn vừa không có chất lượng

Năng lực quản lý của tổ trưởng thể hiện thông qua cách thức tổ chức cho tổ thực hiện các hoạt động chuyên môn Có rất nhiều hoạt động chuyên môn đòi hỏi tính tập thể cao như: Xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ của tổ; xây dựng tiết dạy chuyên đề; xây dựng tham luận chuyên môn trong các hội nghị chuyên đề; làm

đồ dùng dạy học… Tổ trưởng chuyên môn phải có khả năng đề xuất, tham mưu, tham vấn cho hiệu trưởng khi xây dựng kế hoạch quản lý chuyên môn Đề xuất các biện pháp thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn của tổ một cách hợp lý

- Trình độ chuyên môn, năng lực của đội ngũ giáo viên: Đa số giáo viên có

tư tưởng lập trường tư tưởng chính trị vững vàng , đạo đức trong sáng , yêu nghề Nhưng chưa có sự nhạy bén , mẫn cảm và chưa có khả năng thíc h ứng về mặt xã hội trong công cuộc đổi mới của đất nước hiện nay Bên cạnh đó có một vài thành viên chưa mẫu mực trong phẩm chất , đạo đức, như tư tưởng cá nhân vẫn còn lấn át tư tưởng tập thể, hay đòi hỏi quyền lợi , thường gắn nhiệm vụ với hưởng thụ , trả công Bên cạnh đại bộ phận giáo viên rất yêu thương học sinh , gần gũi thương yêu , hết lòng vì học sinh, thì có một số giáo viên chưa hết lòng với học sinh Điều đó có thể nhận ra trong tinh thần trách nhiệm, của giáo viên đối với công việc của mình

- Năng lực chuyên môn và năng lực sư phạm , đây là một tồn tại nhức nhối, là

bài toán nan giải mà mấy năm vừa qua , các nhà trường THPT đã tập trung để giải quyết Tuy có gặt hái được một số thành tựu nhưng rõ ràng nó chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới của đất nước trong giai đoạn hiện tại và tương lai

Cùng với sự phát triển về số lượng học sinh , đội ngũ giáo viên có sự phát triển nhanh về số lượng Về trình độ đào tạo , phải 100% đạt chuẩn Càng về sau số giáo viên (sinh viên mới ra trường) năng lực chuyên môn càng yếu, hạn chế học hỏi Điều đáng nói là tỉ lệ số giáo viên dạy giỏi tỉnh và xếp loại chuyên môn loại khá , giỏi tỉ lệ thấp Qua dự giờ thường kỳ, qua các đợt thao giảng , sinh hoạt chuyên môn các nhà trường THPT đều nhận thấy: Rất nhiều giáo viên nhất là số giáo viên mới vào nghề chất lượng giảng dạy quá thấp , như: lúng túng về phương pháp giảng dạy

và giáo dục , kỹ năng thiết kế giờ dạy yếu , thậm chí có giáo viên kiến thức chưa vững vàng Trong các buổi sinh hoạt lớp, họp phụ huynh, giáo viên diễn giải, thuyết trình vu vơ, hời hợt, chiếu lệ Mặc dù phía quản lý , Ban giám hiệu đã có kế h oạch, chỉ đạo sát sao, triển khai cụ thể đầy đủ

Hầu hết giáo viên có hiểu biết về tin học , về máy tính , có thể thiết kế giảng dạy bằng giáo án điện tử Nhưng đa số đều ngại thiết kế và giảng dạy bằng giáo án điện tử vì phải bỏ ra nhiều thời gian để soạn bài và việc bố trí phòng học còn gặp nhiều khó khăn Ngoài giáo viên ngoại ngữ , số giáo viên còn lạ i tuy đã được học trong trường Đại học nhưng khả năng về ngoại ngữ rất kém Đặc biệt số giáo viên công tác lâu năm không có hiểu biết về tiếng Anh Nguyên nhân của hiện tượng này

là do nội dung , quy trình đào tạo Trong lúc đó nhà trường chưa có biện pháp , chủ trương học và nâng cao trì nh độ ngoại ngữ cho giáo viên , bản thân giáo viên chưa

có tinh thần và điều kiện tự học

Thực tế 04 trường THPT tại thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương đều có truyền thống, nền nếp tốt về mọi mặt Nhưng vẫn còn một số hạn chế về quản lý hoạt động dạy và học, đặc biệt là vấn đề quản lý tổ chuyên môn

* Các yếu tố khách quan:

- Các văn bản quy định về quan hệ, quản lý giữa Ban giám hiệu và các tổ chuyên môn: Công tác quản lý, chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn của các nhà trường được thể hiện bằng; các văn bản chỉ đạo thực hiện mục tiêu, nội dung, chương trình giảng dạy các bộ môn; các văn bản chỉ đạo quy định về hồ sơ, giáo án,

hồ sơ quản lý tổ chuyên môn; chỉ đạo các hoạt động chuyên đề từ cấp trường; tham gia các chuyên đề cấp tỉnh; định hướng nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn, chỉ đạo đổi mới hình thức và nền nếp sinh hoạt tổ chuyên môn

- Sự quản lý của cấp trên: Sở Giáo dục và Đào tạo quản lý, chỉ đạo hoạt động

tổ chuyên môn của các nhà trường thông qua hiệu trưởng, phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn và đánh giá chất lượng hoạt động tổ chuyên môn các nhà trường thông qua việc kiểm tra trực tiếp một số hoạt động tổ chuyên môn, thông qua báo cáo của hiệu trưởng Sở Giáo dục và Đào tạo căn cứ văn bản quy định của cấp trên,

căn cứ điều kiện thực tế để ra các văn bản chỉ đạo chung cho các nhà trường Trên

cơ sở đó các nhà trường xây dựng kế hoạch thực hiện các hoạt động chuyên môn trong năm học, chỉ đạo các tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch cho tổ

- Cơ sở vật chất, điều kiện, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động tổ chuyên môn: Điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường là yếu tố ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng hoạt động tổ chuyên môn Giáo viên khi thực hiện nhiệm vụ giảng dạy cần có trang thiết bị, đồ dùng dạy học Khi tổ chức các hoạt động nghiên cứu khoa học, hội thảo cần có thiết bị để khai thác thông tin đa phương tiện Để đảm bảo cho

tổ chuyên môn hoạt động có chất lượng, nhà trường cần có đủ cơ sở vật chất thiết yếu Có phòng hội họp để sinh hoạt tổ chuyên môn định kỳ; có thiết bị hiện đại để khai thác thông tin, tìm kiếm các ứng dụng của công nghệ thông tin trong giảng dạy; có thiết bị hiện đại để giáo viên tham gia học tập nâng cao năng lực chuyên môn; có đủ thiết bị đồ dùng phục vụ công việc giảng dạy, khai thác các phương tiện hiện đại vào giảng dạy

Ngoài ra cơ sở vật chất của nhà trường nhiều khi cũng là nguồn động lực thúc đẩy lòng nhiệt tình của giáo viên khi tham gia hoạt động của tổ chuyên môn, tăng thêm sự tự tin vào thành công của công việc Việc đầu tư xây dựng cơ sở vật chất nhà trường phục vụ cho hoạt động tổ chuyên môn cần chú ý những vấn đề sau: Trang thiết bị phục vụ cho giảng dạy và hoạt động ngoại khoá cần được kiểm tra thường xuyên về số lượng và chất lượng Hàng năm, có kế hoạch mua sắm bổ sung các trang thiết bị mau hỏng đảm bảo trong năm học có đủ trang thiết bị để hoạt động; bố trí phòng hội họp, phòng học bộ môn có đủ trang thiết bị tạo điều kiện cho

tổ chuyên môn chủ động sinh hoạt, nghiên cứu chuyên môn, xây dựng chuyên đề Đặc biệt là nên có kinh phí khen thưởng cho giáo viên, tổ chuyên môn có thành tích trong hoạt động chuyên môn hàng năm.