quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học phổ thông huyện hoành bồ, tỉnh quảng ninh

Chính vì vậy , việc nghiên cứu thực trạng công tác quản lí hoạt động dạy học ở các trường THPT huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh nhằm đề ra các biện pháp quản lí đồng bộ có tính khả thi ca

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS Lý Tiến Hùng

Thái Nguyên- Năm 2012

LỜI CẢM ƠN

Kết quả này có được là nhờ sự hướng dẫn tận tình của TS Lý Tiến Hùng Thầy không chỉ tận tình hướng dẫn mà còn động viên tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn Nhân dịp này em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới thầy!

Đồng thời, em cũng xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong hội đồng bảo vệ luận văn thạc sĩ đã tạo điều kiện thuận lợi để em vững tin hơn trong việc chuẩn bị bảo vệ luận văn của mình

Xin chân thành cảm ơn Đại học Thái Nguyên, Đại học Sư phạm, Khoa sau đại học của Đại học Sư phạm, Khoa Tâm lí Giáo dục cùng các thầy cô giáo đã tạo điều kiện tốt nhất cho em học tập cũng như nghiên cứu và hoàn thành luận văn của mình

Xin chân thành cảm ơn các đồng chí cán bộ quản lí, giáo viên các trường trung học phổ thông Hoành Bồ, Quảng La, Thống Nhất huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh đã tham gia đóng góp ý kiến, cung cấp thông tin cho tôi trong quá trình điều tra, nghiên cứu

Xin cảm ơn các anh, chị, các bạn học viên lớp cao học Quản lí giáo dục - K18 Đại học Sư phạm Thái Nguyên đã giúp đỡ, chia sẻ kinh nghiệm cùng tôi trong suốt thời gian viết luận văn

Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình và bạn bè đã cổ vũ, động viên tôi trong quá trình làm luận văn

Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn luận văn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, vì vậy rất mong được sự đóng góp ý kiến của thầy, cô giáo, các bạn đồng nghiệp, các bạn học viên để luận văn được hoàn chỉnh hơn

Thái Nguyên, tháng 04 năm 2012

Tác giả: Lại Chiến Thắng

MỤC LỤC

Trang phụ bìa

Lời cảm ơn

Mục lục

Danh mục bảng, sơ đồ, biểu đồ

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

2 Mục đích nghiên cứu

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

4 Giả thuyết khoa học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

7 Phương pháp nghiên cứu

8 Cấu trúc của luận văn

CHƯƠNG 1 - CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 1.1.1 Trên thế giới

1.1.2 Trong nước

1.2 Một số khái niện cơ bản

1.2.1 Khái niệm quản lý

1.2.2 Quản lý giáo dục

1.2.3 Quá trình dạy học

1.2.4 Trường trung học phổ thông(THPT) trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.3 Nội dung cơ bản của quản lí hoạt động dạy học ở trường THPT 1.3.1 Quản lý hoạt động dạy học 1.3.2 Nội dung cơ bản của quản lí hoạt động dạy học ở trường THPT 1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động dạy học trường THPT 1.4.1 Các yếu tố chủ quan 1.4.2 Các yếu tố khách quan

Kết luận chương 1

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN HOÀNH BỒ, TỈNH QUẢNG NINH

2.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, tình hình phát triển kinh tế-xã hội và giáo dục của huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh 2.1.1 Điều kiện tự nhiên 2.1.2 Kinh tế- văn hóa xã hội 2.1.3 Khái quát tình hình giáo dục của các trường THPT ở huyện Hoành Bồ

2.2 Thực trạng giáo dục THPT huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh

2.2.1 Quy mô phát triển trường lớp cấp THPT

2.2.2 Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên

2.2.3 Thực trạng về học sinh các trường THPT huyện Hoành Bồ

i

ii

iv

01

02

03

03

03

04

04

05

06

06

07

08

08

09

12

13

15

15

16

19

19

20

21

22

22

22

23

24

24

24

26

2.2.4 Thực trạng về cơ sở vật chất và thiết bị dạy học của các trường THPT

huyện Hoành Bồ

2.2.5 Thực trạng về môi trường giáo dục

2.2.6 Thực trạng về việc thực hiện hoạt động dạy học của giáo viên

2.2.7 Thực trạng hoạt động của tổ chuyên môn và đổi mới phương pháp dạy học

2.3 Thực trạng quản lý HĐDH của cán bộ quản lí các trường THPT huyện

Hoành Bồ

2.3.1 Mục tiêu, phương pháp và quy trình tìm hiểu thực trạng 2.3.2 Nhận thức của cán bộ quản lí về biện pháp quản lí HĐDH và nhận thức của giáo viên về sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học 2.3.3 Thực trạng về các biện pháp quản lý thực hiện nội dung HĐDH

2.4 Đánh giá chung về thành công và hạn chế trong quản lí HĐDH ở các trường THPT huyện Hoành Bồ 2.4.1 Những thành công 2.4.2 Những hạn chế 2.4.3 Nguyên nhân Kết luận chương 2

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN HOÀNH BỒ, TỈNH QUẢNG NINH

3.1.Một số nguyên tắc đề xuất biện pháp

3.2 Đề xuất các biện pháp quản lí HĐDH ở các trường THPT huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh 3.2.1 Biện pháp 1: Tăng cường kỷ cương, nền nếp dạy học và kiểm tra, giám sát thực hiện quy chế chuyên môn 3.2.2 Biện pháp 2: Tăng cường bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng tổ chức và thực hiện HĐDH cho giáo viên 3.2.3 Biện pháp 3:Nâng cao vai trò và chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn trong quản lí HĐDH 3.2.4 Biện pháp 4:Tăng cường chỉ đạo và thực hiện nâng cao chất lượng đổi mới phương pháp giảng dạy 3.2.5 Biện pháp 5: Phân loại học sinh để có phương pháp dạy sát đối tượng và đổi mới hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh 3.2.6 Biện pháp 6: Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học thông qua xã hội hóa giáo dục

3.3 Mối quan hệ của các biện pháp

3.4 Khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các biện pháp 3.4.1 Mục đích 3.4.2 Nội dung và phương pháp 3.4.3 Kết quả đánh giá tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất Kết luận chương 3

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

28

29

30

31

32

32

33

36

48

48

49

51

53

54

55

55

58

60

62

64

66

68

69

69

69

69

74

75

78

DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Cấu trúc hệ thống quản lí

Sơ đồ 1.2 Các chức năng quản lý

Sơ đồ 1.3 Mô hình quản lí nhà trường trường

Bảng 2.1 Đội ngũ cán bộ quản lí và tổ trưởng của các trường THPT

Bảng 2.2 Đội ngũ giáo viên của các trường THPT

Bảng 2.3: Thực trạng kết quả học tập của học sinh các trường THPT

tại huyện Hoành Bồ năm học 2010 – 2011

Bảng 2.4: Thực trạng kết quả học sinh tốt nghiệp THPT 3 trường THPT

tại huyện Hoành Bồ

Bảng 2.5: Thực trạng cơ sở vật chất – thiết bị dạy học của các trường THPT

huyện Hoành Bồ năm học 2010 - 2011

Bảng 2.6 Thực trạng việc thực hiện hoạt động dạy học của giáo viên

Bảng 2.7 Thực trạng hoạt động của tổ chuyên môn và việc đổi mới

phương pháp dạy học

Bảng 2.8 Ý kiến của cán bộ quản lí về sự cần thiết của việc quản lí

hoạt động dạy học

Bảng 2.9 Ý kiến của giáo viên về sự cần thiết phải đổi mới PPDH

Bảng 2.10 Thực trạng quản lí việc thực hiện nội dung chương trình

Bảng 2.11 Đánh giá thực trạng quản lí hoạt động lập kế hoạch

Bảng 2.12 Thực trạng quản lí hồ sơ chuyên môn của giáo viên

Bảng 2.13 Đánh giá thực trạng quản lí việc soạn bài và chuẩn bị bài lên

lớp của giáo viên hoạt động dạy học

Bảng 2.14 Đánh giá thực trạng quản lí nền nếp của giáo viên

Bảng 2.15 Thực trạng quản lí việc dự giờ và đánh giá giờ dạy của giáo viên

Bảng 2.16.Thực trạng quản lí việc thực hiện đổi mới PPDH

Bảng 2.17.Thực trạng quản lí tự học, tự bồi dưỡng chuyên môn của giáo viên

Bảng 2.18.Thực trạng quản lí hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập

của học sinh

Bảng 2.19.Thực trạng quản lí hoạt động học của học sinh

Bảng 2.20 Thực trạng quản lí sử dụng và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên

Bảng 2.21.Thực trạng quản lí cơ sở vật chất, thiết bị dạy học

Bảng 3.1 Tính cần thiết của các biện pháp

Biểu đồ 3.1 Tỷ lệ % tính rất cần thiết, cần thiết, không cần thiết và

lưỡng lự của từng biện pháp

Biểu đồ 3.2 Tỷ lệ % tính cần thiết và rất cần thiết của từng biện pháp

Bảng 3.2.Tính khả thi của các biện pháp

Biểu đồ 3.3 Tỷ lệ % tính rất khả thi, khả thi, không khả thi và lưỡng lự của

từng biện pháp

Biểu đồ 3.4 Tỷ lệ % tính khả thi và rất khả thi của từng biện pháp

Bảng 3.3 Tương quan giữa mức cần thiết và mức độ khả thi

Biểu đồ 3.5.Sự tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

1.1 Các quốc gia ngày nay đã và đang hướng tới “nền kinh tế tri thức”, trước bối cảnh toàn cầu hóa đều xác định chiến lược con người, chiến lược về nguồn nhân lực Đất nước chúng ta cũng như các quốc gia trên thế giới đều nhận thức được tầm quan trọng của giáo dục trong khi thực hiện chiến lược này Bởi vì, giáo dục là nhân tố đảm bảo sự tồn tại và phát triển của xã hội Giáo dục là chìa khóa tiến tới một xã hội tốt đẹp, giáo dục phát triển tiềm năng cơ bản của mỗi con người, là điều kiện tiên quyết để thực hiện nhân quyền, dân chủ, hợp tác trí tuệ, bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau Giáo dục - đào tạo giữ vai trò đặc biệt quan trọng: Giáo dục đóng vai trò chủ yếu trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, nâng cao ý thức dân tộc, tinh thần trách nhiệm với bản thân và cộng đồng, đặt nền tảng cho sự đổi mới và phát triển khoa học công nghệ của đất nước đồng thời có tác dụng mạnh mẽ đến tiến trình phát triển quốc gia Do vậy bất cứ quốc gia nào dù lớn hay nhỏ, dù giàu hay nghèo, dù phát triển hay đang phát triển, bao giờ cũng phải quan tâm đến giáo dục, mà trong đó trước hết là phải quản lí giáo dục Quản lí giáo dục là khâu then chốt đảm bảo sự thắng lợi của mọi hoạt động giáo dục Đại hội

Đảng X, chỉ rõ yêu cầu cấp bách cũng như lâu dài là: “ Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; đổi mới cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lí, nội dung, phương pháp dạy

và học; thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, chấn hưng nền giáo dục Việt Nam” ( Văn kiện Đại hội Đảng X)

Đổi mới phương pháp quản lí hoạt động dạy học là một trong những trọng

điểm mà công cuộc cải cách giáo dục hiện nay đặt ra Đại hội Đảng XI đã nêu: “ Tiếp tục đổi mới cơ chế quản lí giáo dục, đào tạo trên tinh thần tăng cường tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các cơ sở giáo dục, đào tạo.” ( Văn kiện Đại hội Đảng

XI) Đó cũng là yêu cầu khách quan của sự nghiệp phát triển giáo dục đào tạo của đất nước Một sự thay đổi căn bản như thế cần có một chiến lược và biện pháp quản

lí chỉ đạo đúng đắn, hiệu quả

1.2 Hoành Bồ là một trong những huyện miền núi có điều kiện khó khăn của tỉnh Quảng Ninh, ngoài khu vực thị trấn Trới, xã Lê Lợi, Thống nhất , còn lại các xã

của huyện hầu hết là người dân tộc thiểu số sinh sống, dân trí thấp, kinh tế chậm phát triển, văn hóa và giáo dục của Hoành Bồ gặp nhiều khó khăn Đội ngũ giáo viên chưa đồng đều về trình độ chuyên môn Công tác quản lí hoạt động dạy học của cán bộ quản lí phần nào chưa phù hợp và đáp ứng yêu cầu của giáo dục địa phương trong giai đoạn hiện nay

Thực tế ở huyện Hoành Bồ , tỉnh Quảng Ninh các trường trung học phổ thông(THPT) đã có những đổi mới nhất định về công tác quản lí hoạt động dạy học, nhưng những biện pháp quản lí hoạt động dạy học mà các nhà quản lí đã áp dụng vào công tác quản lí của mình hầu hết là do kinh nghiệm bản thân và kinh nghiệm của người đi trước truyền lại cho người đi sau đồng thời tự học là chính Vì cho đến hết năm học 2010 - 2011 cán bộ quản lí nói chung và hiệu trưởng nói riêng của trường THPT trên địa bàn huyện Hoành Bồ chưa được đào tạo dài hạn về công tác quản lí Giáo dục cho nên dù rất cố gắng trong việc quản lí đơn vị, nhà trường các đồng chí hiệu trưởng vẫn không thể tránh khỏi những hạn chế

Chính vì vậy , việc nghiên cứu thực trạng công tác quản lí hoạt động dạy học ở các trường THPT huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh nhằm đề ra các biện pháp quản lí đồng bộ có tính khả thi cao, phù hợp với phát triển của giáo dục trong thời

kỳ đổi mới của nền kinh tế nước nhà là vấn đề cấp thiết sớm được nghiên cứu và làm sáng tỏ

Xuất phát từ những yêu cầu thực tế, trên cơ sở vận dụng lí luận quản lí giáo dục đã được học cùng với kinh nghiệm bản thân qua nhiều năm giảng dạy và làm

quản lí ở trường THPT, tác giả chọn đề tài: "Quản lí hoạt động dạy học ở các

trường Trung học phổ thông huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh" làm luận văn

tốt nghiệp

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn quản lí hoạt động dạy học ở trường THPT, luận văn để xuất một số biện pháp quản lí hoạt động này phù hợp nhằm giúp cán bộ quản lí các trường THPT huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay

3 Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tƣợng nghiên cứu

Biện pháp quản lí hoạt động dạy học ở các trường THPT huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh

4 Giả thuyết khoa học

Công tác quản lí hoạt động dạy học ở các trường THPT huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh được các cán bộ quản lí các trường rất quan tâm và đã đạt được những thành tựu đáng kể Song đứng trước yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay thì công tác quản lí hoạt động dạy học ở các trường vẫn bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập Vì thế, chất lượng dạy học của các trường chưa được cải thiện, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông Nếu đề xuất và áp dụng thường xuyên và đồng bộ các biện pháp quản lí phù hợp với đặc thù, thực tiễn của huyện Hoành Bồ sẽ nâng cao được chất lượng dạy học trong các trường THPT của huyện, đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Hệ thống hóa một số cơ sở lí luận và kinh nghiệm thực tiễn về công tác quản lí hoạt động dạy học ở các trường THPT

- Khảo sát và đánh giá thực trạng công tác quản lí hoạt động dạy học ở các trường THPT huyện Hoành Bồ , tỉnh Quảng Ninh

- Đề xuất một số biện pháp quản lí hoạt động dạy học theo định hướng đổi mới giáo dục hiện nay, đồng thời khảo nghiệm để chứng minh tính hợp lí và tính khả thi của các biện pháp

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu

- Tập trung nghiên cứu những nội dung liên quan đến công tác quản lí hoạt động

dạy học, các biện pháp quản lí hoạt động này tại các trường THPT

- Phạm vi khảo sát 3 trường THPT thuộc huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh trong 3

năm học 2008-2009, 2009-2010, 2010-2011

7 Phương pháp nghiên cứu:

7.1.Phương pháp luận

- Tiếp cận hệ thống - cấu trúc: Là cách thức nghiên cứu đối tượng như một hệ

thống toàn vẹn, phát triển động, tự hình thành và phát triển thông qua việc giải quyết mâu thuẫn nội tại do sự tương tác hợp quy luật của các thành tố tạo ra Qua

đó phát hiện các yếu số sinh thành, yếu tố bản chất và lôgic phát triển của đối tượng trở thành hệ toàn vẹn, tích hợp mang chất lượng mới

- Tiếp cận quan điểm lịch sử: Khi xem xét sự vật hay một hiện tượng, chúng ta thường xem xét quá trình lịch sử của nó Từ đó thấy được mối quan hệ giữa quá khứ, hiện tại và tương lai của đối tượng nghiên cứu

- Tiếp cận quan điểm thực tiễn: Việc đề ra các biện pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lí hoạt động dạy học(HĐDH) ở các trường THPT dựa trên việc khảo sát thực trạng quản lí HĐDH Qua khảo sát, phát hiện những mặt mạnh, mặt yếu, những nguyên nhân hạn chế, từ đó đề ra các biện pháp mang tính khả thi hơn

7.2 Các nhóm phương pháp nghiên cứu cụ thể:

7.2.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận:

- Hệ thống hóa các khái niệm, thuật ngữ liên quan đến đề tài

- Tổng hợp, hệ thống , nghiên cứu tài liệu, các văn bản của Đảng và Nhà nước về giáo dục và đào tạo, các văn bản của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT Quảng Ninh ,các công trình khoa học về quản lí giáo dục, quản lí hoạt động dạy học, các tài liệu có liên quan đến đề tài

7.2.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Phương pháp quan sát: Quan sát các hình thức thể hiện công tác của các nhà

quản lí trường THPT và hoạt động giảng dạy của người giáo viên các trường THPT

- Phương pháp điều tra: Sử dụng các mẫu phiếu điều tra đối với học sinh, giáo

viên và cán bộ quản lí để thu thập những thông tin về tình hình dạy và học trong phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Phương pháp chuyên gia: Lấy ý kiến của các nhà quản lí có kinh nghiệm để xác

định tính hiệu quả và tính khả thi của các biện pháp đề xuất

- Phương pháp thống kê: Tổng hợp số liệu điều tra, phân tích xử lí số liệu phân tích

các số liệu từ các phiếu thu thập được

8 Cấu trúc luận văn:

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục các tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lí hoạt động dạy học ở trường THPT

Chương 2: Thực trạng công tác quản lí hoạt động dạy học ở các trường THPT huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh

Chương 3: Một số biện pháp quản lí hoạt động dạy học ở các trường THPT huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Trên thế giới

Ngay từ thời cổ đại, vấn đề dạy học đã được nhiều nhà triết học đồng thời là nhà giáo dục ở cả phương Tây và phương Đông đề cập đến Có thể kể đến các tư tưởng và các công trình nghiên cứu chủ yếu sau:

- Platon (427-347 trước công nguyên) ông đã khẳng định được vai trò tất yếu của giáo dục trong xã hội, tính quyết định của chính trị đối với giáo dục, phần nào nói lên tầm quan trọng của thể chế xã hội đối với giáo dục nói chung và dạy học nói riêng, tuy rằng các quan điểm của ông còn hạn chế về mặt bình đẳng trong giáo dục

- Khổng Tử (551- 479 trước công nguyên) với quan điểm dạy học là: Dùng cách gợi

mở, đi từ gần tới xa, từ đơn giản đến phức tạp, nhưng vẫn đòi hỏi người học phải tích cực suy nghĩ…Đòi hỏi học trò phải tập luyện, phải hình thành nền nếp, thói quen học tập” và “ học không biết chán, dạy không biết mỏi

- Từ cuối thế kỷ XIV vấn đề dạy học và quản lí dạy học được nhiều nhà giáo dục quan tâm, nổi bật nhất trong thời kỳ đó là: Cômenxki (1592-1670), ông đã đưa ra quan điểm giáo dục phải thích ứng với tự nhiên, theo ông quá trình dạy học để truyền thụ và tiếp nhận tri thức là phải dựa vào sự vật, hiện tượng do học sinh tự quan sát, tự suy nghĩ mà hiểu biết, không nên dùng uy quyền bắt buộc, gò ép người

ta chấp nhận bất kỳ một điều gì và ông đã nêu ra một số nguyên tắc dạy học có giá trị rất lớn đó là: Nguyên tắc trực quan; Nguyên tắc phát huy tính tự giác tích cực của học sinh; Nguyên tắc hệ thống và liên tục; Nguyên tắc củng cố kiến thức; Nguyên tắc giảng dạy theo khả năng tiếp thu của học sinh (vừa sức); Dạy học phải thiết thực; Dạy học theo nguyên tắc cá biệt…

- Đến khoảng cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX, khoa học giáo dục thực sự có sự biến đổi về lượng và chất Những vấn đề chủ yếu trong các tác phẩm kinh điển của

Chủ nghĩa Mác – Lênin đã định hướng cho hoạt động giáo dục là các quy luật về “Sự hình thành cá nhân con người” về “ tính quy luật về kinh tế - xã hội đối với giáo dục…” Các quy luật đó đặt ra những yêu cầu đối với quản lí giáo dục và tính ưu việt

của xã hội đối với việc tạo ra các phương tiện và điều kiện cần thiết cho giáo dục Trên cơ sở lí luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, nhiều nhà khoa học Xô Viết cũ đã có các thành tựu khoa học đáng trân trọng về quản lí giáo dục và quản lí dạy học

1.1.2 Trong nước

Ở Việt Nam khoa học quản lí tuy được nghiên cứu muộn nhưng tư tưởng về quản lí

cũng như phép “trị nước an dân” đã có từ lâu đời Điều đó đã được thể hiện trong

các tác phẩm của các nhà chính trị, quân sự, nhà giáo, nhà thơ lỗi lạc dưới thời phong kiến như: Lí Thường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm…

Trong thời kỳ mới của cách mạng Việt Nam trước hết phải nói đến quan điểm phát triển giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890 –1969) Bằng việc kế thừa những tinh hoa của các tư tưởng giáo dục tiên tiến và việc vận dụng sáng tạo phương pháp luận của chủ nghĩa Mác- Lênin, Người đã để lại cho chúng ta nền tảng lí luận về : Vai trò của giáo dục, định hướng phát triển giáo dục, mục đích dạy học, các nguyên

lí dạy học, các phương thức dạy học, vai trò của quản lí và cán bộ quản lí giáo dục, phương pháp lãnh đạo và quản lí … Phải khẳng định rằng: Hệ thống các tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giáo dục có giá trị cao trong quá trình phát triển lí luận dạy học, lí luận giáo dục của nền giáo dục cách mạng Việt Nam

Gần đây, khoa học quản lí giáo dục, quản lí nhà trường có nhiều tác giả quan tâm, vận dụng những thành tựu về lí luận khoa học quản lí nói chung và đã đưa ra nhiều vần đề lí luận về quản lí giáo dục, các giải pháp, kinh nghiệm quản lí giáo dục xuất phát từ thực tiễn của giáo dục Việt Nam tiêu biểu là các tác giả: Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Bá Lãm, Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Ngọc Bảo, Nguyễn Lân, Nguyễn Cảnh Toàn, Đặng Quốc Bảo, Trần Kiểm…

Các thành quả nghiên cứu nêu trên của các nhà khoa học trong và ngoài nước là những tri thức làm tiền đề cho việc nghiên cứu lí luận và thực tiễn quản lí giáo dục

và quản lí hoạt động dạy học trong các trường học nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, phục vụ cho mục tiêu phát triển triển kinh tế - xã hội của đất nước

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Khái niệm quản lí

Quản lí là một hiện tượng xuất hiện rất sớm, là một phạm trù tồn tại khách

quan được ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi chế độ xã hội, mọi quốc gia, mọi thời

Từ những cách tiếp cận về quản lí, chúng ta thấy khái niệm quản lí bao giờ cũng tồn tại với tư cách là một hệ thống bao gồm có hai yếu tố: chủ thể quản lí và khách thể quản lí Chủ thể quản lí là tác nhân tạo ra các hoạt động, còn khách thể quản lí là người chịu sự quản lí của chủ thể quản lí Giữa chủ thể quản lí và khách thể quản lí phải có chung một mục tiêu và quy trình, dựa vào đó làm căn cứ để chủ thể tạo ra các tác động Hai thành phần này có mối quan hệ, tác động qua lại tương

hỗ lẫn nhau

Tóm lại: ta có thể hiểu quản lí là sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ

thể quản lí lên khách thể quản lí nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng các

cơ hội của hệ thống để đạt được mục tiêu định ra trong điều kiện biến động của môi trường

Sơ đồ 1.1 Cấu trúc hệ thống quản lí

Công tác quản lí là một trong năm tác nhân của sự phát triển kinh tế - xã hội: vốn, tài nguyên, nguồn lao động, khoa học kỹ thuật và quản lí Trong đó quản lí có vai trò mang tính quyết định đến sự thành công hay thất bại Những người làm công tác quản lí phải là những người hội tụ đầy đủ kiến thức chuyên môn, phẩm chất và được trang bị kiến thức khoa học quản lí, xác lập được mục tiêu rõ ràng và có bản lĩnh, quyết tâm điều hành toàn bộ hệ thống tổ chức của mình đi tới đích bằng hệ thống các biện pháp quản lí

1.2.2 Quản lí giáo dục

1.2.2.1 Khái niệm

Khái niệm quản lí giáo dục hiện nay có nhiều cách hiểu khác nhau:

- Theo tác giả M.I Kônđacốp cho rằng: “ Quản lí giáo dục là tập hợp những biện pháp kế hoạch hóa, nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của cơ quan trong

hệ thống giáo dục để tiếp tục phát triển, mở rộng hệ thống cả về số lượng cũng như chất lượng” [27, Tr 93]

- Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng “ Quản lí giáo dục theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành phối hợp của các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu xã hội”.[ 1,tr 31]

Phương pháp

- Theo tác giả Phạm Minh Hạc “ Quản lí giáo dục là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp qui luật của chủ thể quản lí (hệ giáo dục) nhằm làm cho

hệ vận hành theo đường lối và nguyên lí giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học- giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ thống giáo dục tới mục tiêu dự kiến lên trạng thái mới về chất”.[ 21, tr 61]

Như vậy, quản lí giáo dục chính là quá trình tác động có định hướng của nhà quản lí trong việc vận dụng nguyên lí, phương pháp chung nhất của kế hoạch nhằm đạt được những mục tiêu đề ra Những tác động này có tính khoa học đến nhà trường làm cho nhà trường tổ chức một cách khoa học, có kế hoạch trong việc dạy

và học theo mục tiêu đào tạo chung

1.2.2.2 Chức năng của quản lí giáo dục

Chức năng quản lí giáo dục(QLGD) tuân theo về cơ bản như những chức năng quản lí nói chung là: kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo thực hiện, và kiểm tra trong đó không thể thiếu đượcyếu tố thông tin làm căn cứ để thực hiện được các chức năng quản lí, song nó cũng có những đặc thù riêng Sau đây ta sẽ điểm lại từng chức năng cụ thể của QLGD với môi trường đặc thù và trực tiếp của nó là thông tin quản lí

- Kế hoạch hoá trong QLGD

Kế hoạch hoá trong QLGD là chỉ ra mục tiêu, nguồn lực, điều kiện và nhiệm

vụ cụ thể để mỗi cá nhân, tổ chức biết phương pháp hoạt động nhằm đạt được mục tiêu Chức năng kế hoạch hoá trong giáo dục bao gồm xây dựng mục tiêu, chương trình hành động, xác định từng bước đi, những điều kiện, phương tiện cần thiết trong một thời gian nhất định của cả hệ thống QLGD và đối tượng được QLGD

- Tổ chức trong QLGD

Tổ chức trong QLGD là việc thiết kế cơ cấu các bộ phận để phù hợp với mục tiêu của tổ chức nhưng đồng thời phải chú ý đến vị trí, vai trò, nhiệm vụ, phương thức hoạt động, đến quyền hạn của từng bộ phận, từng cá nhân, tạo điều kiện cho sự liên kết ngang, dọc gắn bó hữu cơ với nhau Đặc biệt chú trọng tới việc phân công hợp lí đúng người, đúng việc để các bộ phận của tổ chức vận hành có hiệu quả

- Chỉ đạo thực hiện trong QLGD

Điều khiển hay chỉ đạo thực hiện trong QLGD là chức năng thể hiện năng lực của người quản lí Đó chính là quá trình sử dụng quyền lực quản lí tác động các đối tượng quản lí giáo dục một cách có chủ đích, có căn cứ khoa học nhằm phát huy hết tiềm năng của họ để đạt được mục tiêu của hệ thống Quá trình tổ chức thực hiện thông qua việc ra quyết định và tổ chức thực hiện quyết định

- Kiểm tra trong QLGD

Kiểm tra trong QLGD là chức năng rất quan trọng của nhà quản lí trong QLGD Nó được thực hiện xuyên suốt trong quá trình quản lí giáo dục của các cấp quản lí giáo dục Kiểm tra là hoạt động quan trọng nhằm thẩm định, xác định hành

vi của cá nhân, của bộ phận hay của cả tổ chức trong quá trình thực hiện Kiểm tra

là hoạt động quan sát và kiểm nghiệm mức độ phù hợp của quá trình hoạt động của đối tượng quản lí với các kế hoạch, quyết định quản lí giáo dục đã được lựa chọn Kiểm tra còn có vai trò tư vấn, hỗ trợ và thúc đẩy các hoạt động giáo dục đi đúng hướng, đúng quỹ đạo đạt được mục tiêu nhà QLGD mong muốn

Môi trường bên ngoài

Sơ đồ 1.2 Các chức năng quản lí

- Yếu tố thông tin trong QLGD

Ngoài 4 chức năng của QLGD đã nêu trên yếu tố thông tin trong QLGD là một bộ phận rất quan trọng được các nhà QLGD sử dụng để định hướng, để làm cơ

sở ra những quyết định giáo dục đúng đắn là những tác động tích cực điều khiển các chức năng trong chu trình QLGD Ngày nay bản thân thông tin đã được bảo đảm bằng hệ thống vật chất-kĩ thuật và phương pháp khoa học tính toán, xử lí, gọi là hệ

thống thông tin quản lí giáo dục (EMIS – Education Management Information System)

1.2.3 Quá trình dạy học

1.2.3.1 Khái niệm quá trình dạy học

Quá trình dạy học là một hệ toàn vẹn gồm hoạt động dạy và hoạt động học luôn

luôn tương tác với nhau, thâm nhập vào nhau, sinh thành ra nhau Sự tương tác giữa dạy và học mang tính chất cộng tác, trong đó dạy giữ vai trò chủ đạo

- Quá trình dạy học là quá trình bảo đảm cùng một lúc ba sự thống nhất

+ Thống nhất giữa dạy và học;

+ Thống nhất giữa truyền đạt với chỉ đạo trong dạy;

+ Thống nhất giữa lĩnh hội và tự chỉ đạo trong học

- Bản chất của quá trình dạy học là sự thống nhất biện chứng của dạy và học; nó được thực hiện trong và bằng sự tương tác có tính chất cộng đồng và hợp tác (cộng tác) giữa dạy và học, tuân theo lôgíc khách quan của nội dung dạy học (khái niệm khoa học - đối tượng của học)

1.3.1.2 Mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học

Quá trình dạy học là một quá trình xã hội gắn liền với hoạt động của con người: hoạt động dạy và hoạt động học Các hoạt động này có mục tiêu rõ ràng, có nội dung nhất định, do các chủ thể thực hiện - đó là thầy và trò, với những phương pháp

và phương tiện nhất định Sau một chu trình vận động, các hoạt động dạy và học phải đạt tới những kết quả mong muốn

Hoạt động dạy và hoạt động học có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, thể hiện ở mối quan hệ tương tác giữa các thành tố: mục tiêu, nội dung, phương pháp của hoạt động dạy và hoạt động học

Nếu xét quá trình dạy học như là một hệ thống thì trong đó, quan hệ giữa hoạt động dạy của thầy với hoạt động học của trò thực chất là mối quan hệ điều khiển Với tác động sư phạm của mình, thầy tổ chức, điều khiển hoạt động của trò Từ đó, chúng ta

có thể thấy công việc của người quản lí nhà trường là: hành động quản lí (điều khiển hoạt động dạy học) của hiệu trưởng chủ yếu tập trung vào hoạt động dạy của

thầy và trực tiếp đối với thầy; thông qua hoạt động dạy của thầy mà quản lí hoạt động học của trò

1.2.4 Trường THPT trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.2.4.1 Trường THPT

Mục tiêu của cấp trung học phổ thông (theo Luật giáo dục 2005, Điều 27) là:

“Giáo dục trung học phổ thông nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục trung học cơ sở(THCS), hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy

năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng,

trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động”

Trường THPT thuộc cấp học cuối cùng của giáo dục trung học phổ thông, thời gian học 3 năm từ lớp 10 đến hết lớp 12, là bậc học hoàn thiện kiến thức phổ thông cho học sinh, là cấp học vừa trực tiếp tạo nguồn cho bậc cao đẳng, đại học nói riêng vừa góp phần quan trọng vào việc đào tạo nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước nói chung

Trường THPT chú trọng tới phân hoá trong giáo dục, do đặc điểm phát triển tâm, sinh lí của học sinh với khả năng, nguyện vọng đa dạng Tuy nhiên phân hoá theo hướng nào và ở mức độ nào vẫ phải đảm bảo tính phổ thông với nội dung giáo dục mang tính chất nền tảng, làm cơ sở cho sự phát triển hài hoà, toàn diện nhân cách người học Trường THPT còn mang tính hướng nghiệp, giáo dục hướng nghiệp ở nhà trường sẽ góp phần giúp học sinh sau khi học xong có khả năng tìm và thích ứng nhanh với những nghề thích hợp Phương pháp giáo dục học sinh học sinh phổ thông phẩi phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh

Như vậy trường THPT có mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục mang

tính phổ thông cơ bản, toàn diện, với đặc thù riêng nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục “ Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài phục vụ công nghiệp

hoá, hiện đại hoá đất nước, đáp ứng nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ tổ quốc, vì mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” Do đó giáo dục THPT vừa chuẩn bị cho học sinh vào đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, vừa hình thành cho học sinh một số năng lực chủ yếu thích ứng với mọi thay đổi

thực tiễn để chủ động, tự chủ hoà nhập vào môi trường lao động, nghề nghiệp Trong thời kỳ đổi mới của đất nước Đảng chỉ rõ mục tiêu của giáo dục là: Phát triển con người toàn diện, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài

Trường THPT có nhiệm vụ và quyền hạn được xác định trong luật giáo dục

2005 và điều lệ trường trung học: Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo chương trình giáo dục trung học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục & Đào tạo ban hành, tiếp nhận học sinh, vận động học sinh đến trường, quản lí giáo viên, nhân viên và học sinh Quản lí sử dụng đất đai, trường sở, trang thiết bị và tài chính theo quy định của pháp luật Phối hợp với gia đình người học, tổ chức, cá nhân tham gia các hoat động xã hội Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật

1.2.4.2 Quản lí nhà trường

Theo tác giả Trần Hồng Quân “ Quản lí nhà trường phổ thông là quản lí dạy

và học, tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác, để dần tới mục tiêu giáo dục”.[25, tr 43]

Sơ đồ 1.3 Mô hình quản lí nhà trường trường

Vậy quản lí trường học là quá trình quản lí dạy- học, là quản lí hoạt động của giáo viên và hoạt động của học sinh trong quá trình dạy học, là quản lí quá trình lao động sư phạm của ngừơi giáo viên, hoạt động học tập – tự giáo dục của học sinh, diễn ra chủ yếu trong quá trình dạy học Thực chất quản lí trường học là quản lí quá

Chủ thể quản lý

Tập thể sư phạm

Hoc sinh (mục tiêu giáo dục)

Tác động

sư phạm

Các lực lượng XH Trong và ngoài nhà trường

trình dạy học Công việc quản lí trường học bao gồm: sự quản lí các tác động qua lại giữa nhà trường và xã hội, đồng thời quản lí chính nhà trường Điều này được

mô tả trên sơ đồ 1.3

1.2.4.3 Mục tiêu quản lí trường THPT

Đối với quản lí trường THPT, mục tiêu chính là trạng thái được xác định trong tương lai của nhà trường, với một số yếu tố cấu thành hợp lại thành hệ thống mục tiêu: Nâng cao chất lượng đào tạo,xây dựng đội ngũ giáo viên đoàn kết, đồng thuận, đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, đồng bộ về cơ cáu, xây dựng cơ sở vật chất theo hướng kiên cố hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá phục vụ tốt cho công tác dạy

và học Xây dựng hệ thống chính trị, nâng cao hiệu lưc, hiệu quả của quản lí nhà trường, phối hợp giữa nhà trường- gia đình- xã hội, thực hiện tốt chủ trương “ xã hội hoá giáo dục” hướng tới thực hiện mục tiêu đề ra nâng cao chất lượng đào tạo

Với những đặc điểm chủ yếu, nhiệm vụ, và lí thuyết về kỹ thuật quản lí nhà trường THPT được trang bị, người hiệu trưởng theo điều 19 của điều lệ trường TH năm 2007 quy định về nhiệm vụ và quyền hạn của hiệu trưởng là nhân tố quyết định hiệu quả quản lí nhà trường, do đó căn cứ vào nhiệm vụ năm học và điều kiện thực

tế cụ thể của nhà trường, đặc biệt là vấn đề quản lí hoạt động dạy học để có sự quản

lí sắc xảo phù hợp, nâng cao hiệu quả giáo dục của nhà trường

1.3 Nội dung cơ bản của quản lí hoạt động dạy học ở trường THPT

1.3.1 Quản lí hoạt động dạy học

Chúng ta đã biết, quản lí giáo dục là hoạt động có ý thức của nhà quản lí nhằm đạt tới mục tiêu quản lí Nhà quản lí cùng với đông đảo đội ngũ giáo viên, học sinh,

Dạy học và giáo dục trong sự thống nhất với nhau là hoạt động trung tâm của nhà trường Mọi hoạt động đa dạng và phức tạp khác của nhà trường đều hướng vào tiêu điểm này Vì vậy quản lí nhà trường thực chất là quản lí quá trình sư phạm của thầy, hoạt động học tập - tự giáo dục của trò, diễn ra chủ yếu trong quá trình dạy học Như vậy, quản lí hoạt động dạy - học thực chất là những tác động của chủ thể quản lí vào quá trình dạy học (được tiến hành bởi tập thể giáo viên và học sinh, với

sự hỗ trợ đắc lực của các lực lượng xã hội) nhằm góp phần hình thành và phát triển

toàn diện nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường

1.3.2 Nội dung cơ bản của quản lí hoạt động dạy học ở trường THPT

1.3.2.1 Quản lí mục tiêu, xây dựng kế hoạch dạy học

Việc xây dựng kế hoạch HĐDH của nhà trường, kế hoạch tổ chuyên môn và của giáo viên là một việc làm tất yếu Trên cơ sở yêu cầu chung của công tác giáo dục và yêu cầu riêng của từng bộ môn, căn cứ vào hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học của các cấp quản lí và tình hình cụ thể của nhà trường mà hiệu trưởng các trường phải xây dựng được kế hoạch quản lí HĐDH, mỗi giáo viên và tổ trưởng chuyên môn phải đề ra kế hoạch phù hợp

Hiệu trưởng phải là người hướng dẫn tổ chuyên môn, giáo viên qui trình xây dựng kế hoạch, giúp họ biết xác định mục tiêu đúng đắn và tìm ra các biện pháp để thực hiện mục tiêu đó

Để đảm bảo chất lượng dạy học, mỗi cá nhân và tổ chuyên môn cần thực hiện tốt kế hoạch đã đề ra, đồng thời cán bộ quản lí nhà trường cần theo dõi, kiểm tra đôn đốc sát sao, tạo điều kiện tốt nhất cho họ đạt được mục tiêu đã đề ra trong kế hoạch

1.3.2.2 Quản lí việc thực hiện chương trình giáo dục

Chương trình dạy học là pháp lệnh của Nhà nước do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, là căn cứ pháp lí để Bộ, Sở Giáo dục tiến hành chỉ đạo, kiểm tra, giám sát hoạt động giảng dạy trong nhà trường Đồng thời nó cũng là căn cứ pháp lí để người cán bộ quản lí giáo viên theo yêu cầu mà Bộ GD&ĐT đã đề ra cho từng cấp học

Quản lí việc thực hiện chương trình là: Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn chỉ đạo tổ chuyên môn theo dõi, đôn đốc việc thực hiện chương trình đủ và đúng tiến độ thời gian, không được cắt xén, thêm bớt hoặc làm sai lệch nội dung chương trình

1.3.2.3 Quản lí việc phân công giảng dạy

Việc phân công giảng dạy cho giáo viên nhằm phát huy khả năng của từng người để mang lại hiệu quả dạy học cao nhất là một công việc quan trọng trong công tác quản lí của người hiệu trưởng Muốn làm tốt công việc này thì người hiệu trưởng cần hiểu rõ tình hình chất lượng đội ngũ giáo viên như: điểm mạnh, điểm

yếu, tâm tư nguyện vọng, hoàn cảnh riêng, sức khỏe, để phân công cho phù hợp

Có như vậy mới khích lệ, động viên giáo viên phát huy tốt khả năng và tinh thần trách nhiệm trong công việc được giao

Ngược lại, nếu sự phân công giáo viên giảng dạy mang tính áp đặt cá nhân, cảm tính sẽ gây ức chế làm giáo viên chán nản, không hứng thú và điều này rất có hại trong công việc

Ngoài ra, người hiệu trưởng còn phải xem xét quyền lợi học tập của học sinh, khối lượng công việc, tính chất công việc để giao cho giáo viên nào cho hợp lí

để có thể phát huy tốt nhất khả năng của từng giáo viên

Như vậy chất lượng dạy học không chỉ phụ thuộc vào năng lực của giáo viên, cơ sở vật chất mà còn phụ thuộc rất nhiều vào sự phân công giảng dạy và bố trí công việc cho giáo viên của hiệu trưởng

1.3.2.4 Quản lí hoạt động dạy của giáo viên

a Quản lí việc chuẩn bị bài lên lớp

Việc soạn bài và chuẩn bị bài chu đáo, cẩn thận, dự đoán được những tình huống xảy ra trong từng tiết học để có những phương pháp giảng dạy phù hợp với đối tượng học sinh là công việc hết sức quan trọng, đem lại thành công cho tiết học,

nó đòi hỏi người giáo viên phải nâng cao ý thức trách nhiệm, nâng cao nhận thức về đổi mới phương pháp dạy học, luôn tự bồi dưỡng chuyên môn, học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp

Do đó cán bộ quản lí nói chung, đặc biệt là hiệu trưởng cần phải chỉ đạo tốt công việc chuẩn bị bài và các thiết bị dạy học cần thiết

b Quản lí việc thực hiện nền nếp dạy học

HĐDH ở nhà trường phổ thông hiện nay được thực hiện chủ yếu bằng hình thức lên lớp, mỗi giờ dạy là cơ sở tạo nên chất lượng dạy học Vì vậy, Cán bộ quản

lí nhà trường và giáo viên phải tập trung mọi cố gắng nâng cao chất lượng toàn diện giờ trên lớp hiệu trưởng phải xây dựng tiêu chuẩn giờ lên lớp có chất lượng, xây dựng thời khóa biểu một cách khoa học hợp lí để quản lí giờ lên lớp

Kiểm tra giờ dạy trên lớp của giáo viên thông qua dự giờ, trao đổi với giáo viên về kết quả học tập của học sinh, chất lượng toàn diện của lớp Cán bộ quản lí

nhà trường thường xuyên kiểm tra đánh giá tình hình giờ lên lớp của giáo viên về các mặt theo qui định

c Quản lí việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học

Phương pháp dạy học có thể hiểu là một hệ thống tác động liên tục của giáo viên nhằm tổ chức hoạt động nhận thức của học sinh, để học sinh lĩnh hội vững chắc các thành phần của nội dung giáo dục nhằm đạt được mục tiêu đã định

Quản lí phương pháp dạy học trong nhà trường là quản lí việc thực hiện phương pháp dạy học của giáo viên sao cho phù hợp với nội dung, chương trình và đặc trưng từng bộ môn đồng thời phù hợp với sự phát triển của xã hội

Đổi mới phương pháp dạy học hiện nay đó là phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong học tập Rèn luyện khả năng tư duy sáng tạo, khả năng tự nghiên cứu, vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn

Đổi mới phương pháp dạy học là một nội dung quan trọng trong việc đổi mới giáo dục và nâng cao chất lượng giáo dục trong giai đoạn hiện nay

1.3.2.5 Quản lí hoạt động học của học sinh

- Căn cứ vào tình hình học tập của học sinh, hiệu trưởng thống nhất yêu cầu biện pháp, động cơ học tập phải cụ thể hóa thành nội qui trong nhà trường để học sinh rèn luyện

- Xây dựng và chỉ đạo nề nếp học tập của học sinh

1.3.2.6 Quản lí kiểm tra đánh giá kết quả học tập

Thông qua việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh, hiệu trưởng

có thể làm căn cứ để đánh giá bởi vì kết quả học tập của học sinh chính là kết quả giảng dạy của giáo viên và cũng nhờ có kết quả kiểm tra đánh giá học tập của học sinh mà hiệu trưởng căn cứ vào đó để điều chỉnh quá trình dạy học

1.3.2.7 Quản lí việc khai thác, sử dụng thiết bị dạy học

Thiết bị dạy học là điều kiện quan trọng không thể thiếu trong quá trình dạy học Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lí toàn diện về cơ sở vật chất và thiết bị phục vụ cho dạy học thể hiện: có trách nhiệm, bổ xung, nâng cấp, bảo quản,

sử dụng và phát huy hiệu quả của cơ sở vật chất và trang thiết bị

Hiệu trưởng cần đưa ra các qui định cụ thể về sử dụng thiết bị dạy học, tổ chức hướng dẫn khai thác, sử dụng, kiểm tra giám sát

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí hoạt động dạy học trường THPT

1.4.1 Các yếu tố chủ quan:

1.4.1.1 Phẩm chất, năng lực của cán bộ quản lí các trường THPT

Phẩm chất, năng lực là một yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến công tác quản lí của cán bộ quản lí Nếu cán bộ quản lí nhà trưởng có phẩm chất chính trị lập trường vững vàng, nắm vững chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước, thì sẽ chỉ đạo đúng hướng mục tiêu cấp học

Cán bộ quản lí có khả năng xử lí thông tin, có khả năng điều phối hoạt động

sẽ hoàn thành được mục tiêu chung, tập hợp mọi người vào hoạt động chung tạo nên quyết tâm cao và phát huy được sức mạnh của tập thể

Năng lực chuyên môn của cán bộ quản lí cũng là một yếu tố cần cho quản lí dạy học

1.4.1.2 Số lượng và chất lượng đội ngũ giáo viên

Trình độ chuyên môn của giáo viên là một trong những yếu tố quan trọng chi phối kết quả QL HĐDH đối với giáo viên của người cán bộ QL Đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên là khâu đột phá có ý nghĩa quyết định, góp phần triển khai thắng lợi chiến lược phát triển giáo dục

Đội ngũ giáo viên phải đảm bảo về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, trình độ chuyên môn vững vàng, nghiệp vụ sư phạm giỏi, có lòng yêu nghề

1.4.1.3 Số lượng và chất lượng tuyển sinh của nhà trường

Chất lượng và số lượng tuyển sinh đầu vào của các nhà trường cũng là một trong các yếu tố quyết định đến chất lượng giáo dục của nhà trường đó

1.4.2 Các yếu tố khách quan

1.4.2.1 Điều kiện trang thiết phục vụ bị dạy học và cơ sở vật chất

Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học thuộc hệ thống phương tiện của quá trình dạy học, là cơ sở thực hiện các mục tiêu dạy học và mục tiêu quản lí

1.4.2.2 Điều kiện kinh tế- văn hóa xã hội ở địa phương

Kinh tế- văn hóa xã hội của địa phương ảnh hưởng rất nhiều đến giáo dục và hoạt động dạy học của nhà trường Hiệu trưởng cần nắm được chủ trương đường lối của Đảng, chính sách địa phương, khai thác được thế mạnh và hạn chế khó khăn của địa phương vào hoạt động của nhà trường, tranh thủ sự ủng hộ của chính quyền địa phương và các cơ quan đóng trên địa bàn khu vực trường tuyển sinh cũng như nhân dân địa phương

- Nội dung cơ bản về quản lí hoạt động dạy học ở trường THPT

Cán bộ quản lí nhà trường nói chung và hiệu trưởng nói riêng là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục của nhà trường, chính vì vậy cán bộ quản lí các trường cần tìm ra những biện pháp quản lí để nâng cao chất lượng dạy học đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông Các biện pháp cụ thể được xác định trên

cơ sở nghiên cứu nắm vững lí luận và thực trạng quản lí HĐDH của nhà trường Xây dựng và áp dụng các biện pháp quản lí là nội dung cơ bản của hoạt động quản

lí

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HUYỆN HOÀNH BỒ, TỈNH

QUẢNG NINH

2.1 Khái quát điều kiện tự nhiên, tình hình phát triển kinh tế- xã hội và giáo dục của huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh

2.1.1 Điều kiện tự nhiên:

Huyện Hoành Bồ là một trong 14 Huyện, Thị, Thành phố của tỉnh Quảng Ninh, đồng thời cũng là một trong những huyện miền núi được tỉnh đầu tư phát triển công nghiệp Cùng với cả nước giáo dục của huyện Hoành Bồ đang từng bước phát triển phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh lịch sử , phù hợp với xu thế phát triển của xã hội

Vị trí tự nhiên: Huyện Hoành Bồ là huyện miền núi tỉnh Quảng Ninh , bao gồm 13 thị trấn và xã gồm thị trấn Trới và các xã: Kỳ Thượng, Hòa Bình, Đồng Lâm, Đồng Sơn, Vũ Oai, Thống Nhất Lê Lợi, Quảng La, Sơn Dương, Dân Chủ, Tân Dân, Bằng Cả Huyện nằm ở phía tây tỉnh Quảng Ninh, phía bắc là huyện Ba Chẽ, phía tây bắc là huyện Sơn Động ( tỉnh Bắc Giang), phía tây giáp thành phố Uông Bí, và huyện Yên Hưng , phía đông nam giáp thành phố Hạ Long, phía đông giáp thị xã Cẩm Phả, huyện có một phần giáp biển nhìn ra vịnh Hạ Long

Huyện có diện tích 843,7 km2 và dân số là 46.288 người (năm 2009), huyện lị

là thị trấn Trới nằm trên đường quốc lộ 279 cách thành phố Hạ Long khoảng 15 km

về hướng tây bắc Quốc lộ 279 theo hướng bắc đi huyện Sơn Động ( tỉnh Bắc Giang)

Dân cư của huyện có 30% là người dân tộc thiểu số gồm bốn dân tộc chính sinh sống: Việt (Kinh), Dao, Sán Dìu, Tày Ngoài ra còn một số ít các dân tộc khác

2.1.2 Kinh tế - văn hóa xã hội:

- Về kinh tế :

Cơ cấu kinh tế chủ yếu của huyện Hoành Bồ là theo mô hình công - nông - lâm - ngư nghiệp Sản phẩm nông nghiệp, ngoài các cây lương thực, đậu đỗ thông thường còn có các cây ăn quả như nhãn, dứa, mít, mía, bưởi Thuỷ sản bao gồm cả nước ngọt và nước mặn Sản phẩm công nghiệp có xi măng, vật liệu xây dựng (cát,

gạch, ngói), than Trong thời gian tới, Hoành Bồ sẽ là một huyện có công nghiệp điện, các nhà máy xi măng Vừa qua trong địa bàn huyện đã có 2 nhà máy xi măng

đi vào hoạt động Hệ thống giao thông, điện, đường, trường, trạm được nâng cấp để đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ phát triển kinh tế của địa phương; 100% các thôn xóm đã có điện phục vụ tốt cho nhu cầu dân sinh và phát triển kinh tế của địa phương; 100% các trường từ tiểu học đến trung học đều được kiên cố hóa, các xã đều có các phòng khám chăm lo sức khoẻ cho cộng đồng

- Về văn hoá xã hội :

Lĩnh vực văn hoá - xã hội tiếp tục được củng cố và có những bước tiến bộ rõ rệt Chính quyền các cấp được củng cố và kiện toàn, công tác cải cách hành chính đạt được kết quả rất phấn khởi, quốc phòng, quân sự địa phương được tăng cường,

an ninh chính trị và an toàn xã hội được giữ vững

Xây dựng văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội: Quản lí chặt chẽ hoạt động dịch vụ văn hoá chống văn hoá phẩm đồi trụy, bảo vệ và phát huy tốt di sản văn hoá dân tộc và của địa phương; xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh

Tích cực giải quyết việc làm, thực hiện tốt các chính sách xã hội Quan tâm tạo việc làm cho người lao động, nhất là ở nông thôn- nơi bị thu hồi đất để phát triển công nghiệp và đô thị, khuyến khích xuất khẩu lao động; xây dựng và từng bước hiện đại hoá các cơ sở đào tạo nghề trên địa bàn huyện cùng UBND tỉnh Quảng Ninh, thực hiện hiệu quả chính sách xã hội phấn đấu toàn huyện không còn hộ đói giảm hộ nghèo, tăng nhanh hộ giàu, đảm bảo các chế độ xã hội, y tế cho các đối tượng trên địa bàn huyện, kiềm chế đẩy lùi tệ nạn xã hội nhất là ma tuý mại dâm Tăng cường công tác quản lí nhà nước về tôn giáo và dân tộc Tiếp tục củng cố, xây dựng các tổ chức hội vững mạnh, tham gia có hiệu quả vào phát triển các lĩnh vực kinh tế- xã hội

2.1.3 Khái quát tình hình giáo dục của các trường THPT ở huyện Hoành Bồ tỉnh Quảng Ninh

Được sự quan tâm của Sở GD&ĐT, lãnh đạo Đảng và chính quyền huyện Hoành Bồ trong những năm trở lại đây, ngành giáo dục đã có những nỗ lực to lớn, nhằm xây dựng phát triển đề án giáo dục toàn diện Tính đến năm 2011 trong toàn

huyện có 13 trường mầm non, 13 trường tiểu học, 13 trường THCS, 3 trường THPT, 1 trường dân tộc nội trú, 1 trung tâm hướng nghiệp và Giáo dục thường xuyên, các xã trong huyện đã được công nhận hoàn thành phổ cập giáo dục THCS

Có thể thấy mạng lưới cơ sở giáo dục của huyện đã và đang đáp ứng nhu cầu người học, yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội địa phương

Nhìn chung, trong những năm qua ngành GD & ĐT huyện Hoành Bồ nói chung và các trường THPT nói riêng phát triển mạnh và thu được nhiều kết quả rất đáng phấn khởi Mạng lưới trường lớp ổn định và phát triển, loại hình giáo dục đa dạng đáp ứng nhu cầu học tập của nhân dân Chất lượng giáo dục chuyển biến tích cực Việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên đã mang lại hiệu quả thiết thực, nâng cao phẩm chất chính trị cho đội ngũ, chú ý công tác phát triển Đảng nên các trường THPT trong huyện đều có chi bộ Đảng, công tác chuyên môn được cập nhật thường xuyên, quan tâm đổi mới phương pháp dạy học, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục của Bộ GD & ĐT Công tác xã hội hoá giáo dục được đổi mới, việc phân công luân chuyển cán bộ quản lí từng bước được thực hiện theo yêu cầu đổi mới và phát triển

Tuy nhiên, công tác quản lí giáo dục tại địa bàn huyện Hoành Bồ còn hạn chế Tỷ lệ học sinh bỏ học ở các cấp học ngày càng nhiều, chất lượng đào tạo văn hoá còn thấp so với mặt bằng chung của cả tỉnh, nhiều học sinh tốt nghiệp THCS nhưng không theo kịp chương trình THPT, học sinh đạt giải học sinh giỏi cấp tỉnh còn ít Đội ngũ giáo viên vừa thừa, vừa thiếu không đồng bộ giữa các môn học, đời sống giáo viên còn nhiều khó khăn Cơ sở vật chất còn thiếu, các phòng chức năng, thiết bị dạy học chưa đủ đáp ứng yêu cầu

2.2 Thực trạng giáo dục THPT huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh

2.2.1 Qui mô phát triển trường lớp cấp THPT

Huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh có 03 trường THPT bao gồm: trường THPT Hoành Bồ, trường THPT Quảng La, trường THPT Thống Nhất

2.2.2 Thực trạng đội ngũ cán bộ quản lí và giáo viên

1 Đội ngũ cán bộ quản lí các trường THPT

Bảng 2.1 Đội ngũ cán bộ quản lí của các trường THPT

TS Nữ Đảng

viên

Trình độ chuyên môn

( Nguồn: Điều tra từ các trường THPT huyện Hoành Bồ, cuối năm học 2010-2011)

Đội ngũ cán bộ quản lí các trường đều nhiệt tình, yêu nghề, có tinh thần trách nhiệm cao, có ý thức tự học và tự bồi dưỡng, có trình độ chuyên môn vững, quan hệ tốt với đồng nghiệp

Về nghiệp vụ quản lí còn hạn chế, vì khi được đề bạt làm cán bộ quản lí, chưa được đào tạo chính qui về quản lí Trình độ tin học mới ở mức cơ bản, chủ yếu biết soạn thảo văn bản, chưa khai thác tốt internet và áp dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lí

2 Đội ngũ giáo viên các trường THPT

Bảng 2.2 Đội ngũ giáo viên của các trường THPT

31 đến

40

41 đến

Số lượng giáo viên có trình độ thạc sỹ không nhiều (chiếm 7,6%), số lượng giáo viên trẻ dưới 40 tuổi ( chiếm 80,0 %) đây là số giáo viên được đào tạo cơ bản, nhiệt tình, năng động, có điều kiện tiếp cận công nghệ thông tin tốt Bên cạnh đó lực lượng giáo viên trẻ cũng có những hạn chế như kinh nghiệm trong giảng dạy còn ít, chưa có biện pháp giáo dục phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi THPT trong giai đoạn hiện nay, còn lúng túng nhiều trong việc giáo dục đạo đức

Số lượng giáo viên trên 50 tuổi (chiếm 9,5 %), phần lớn số lượng giáo viên này có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy và giáo dục đạo đức học sinh, song bên cạnh đó lực lượng giáo viên này còn nhiều hạn chế như không tích cực tự học, tự bồi dưỡng để vươn lên, hạn chế rất nhiều về việc sử dụng vi tính, chậm đổi mới về phương pháp, ngại sử dựng thiết bị và công nghệ thông tin, nên cũng ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục chung

2.2.3 Thực trạng về học sinh các trường THPT huyện Hoành Bồ

2.2.3.1 Chất lượng đào tạo:

Bảng 2.3: Thực trạng kết quả học tập của học sinh các trường THPT tại

huyện Hoành Bồ năm học 2010 – 2011

Về mặt đạo đức, tỷ lệ học sinh đạt đạo đức khá, tốt(Tốt, Khá) chiếm khá cao,

số học sinh xếp loại đạo đức yếu vẫn có những tỷ lệ thấp

Số lượng học sinh dự thi giữa 3 năm của các trường THPT Hoành Bồ thì năm 2010 - 2011 giảm so với 2 năm trước do những năm gần đây tỷ lệ học sinh bỏ học giữa chừng ngày càng tăng vì nhiều lí do trong đó có lí do hoàn cảnh gia đình khó khăn học sinh phải bỏ học để kiếm sống

Chất lượng giáo dục toàn diện của học sinh THPT của 3 trường trong những năm học qua đã được nâng lên, tỷ lệ học sinh tốt nghiệp hàng năm tăng dần nhưng

tỷ lệ học sinh tốt nghiệp loại khá, giỏi còn thấp

Tỷ lệ đỗ tốt nghiệp giữa các năm của 3 trường có tăng nhưng còn thấp so với

tỷ lệ trung bình của Tỉnh Thực tế cho thấy chất lượng dạy học của thầy và đặc biệt công tác quản lí HĐDH của cán bộ quản lí các trường được chú ý nhưng chưa được thực hiện đồng bộ tại các điểm trường, việc quan tâm đầu tư bồi dưỡng học sinh cũng chưa được chú ý đúng mức

2.2.4 Thực trạng về CSVC và TBDH của các trường THPT huyện Hoành Bồ

Bảng 2.5: Thực trạng CSVC-TBDH của các trường THPT huyện Hoành

Phòng học

Thƣ viện

Phòng máy tính

Phòng thí nghiệm

Phòng chuyên môn

Các trường chưa có cán bộ chuyên trách thiết bị, thư viện Tuy đã có quy chế

sử dụng, bảo quản cơ sở vật chất- thiết bị dạy học, nhưng công tác xây dựng và quản lí cơ sở vật chất- thiết bị dạy học ở các trường còn nhiều hạn chế: những thiết

bị chủ yếu là do cấp trên phát nhưng chậm so với chương trình; ý thức bảo vệ, sử dụng thiết bị chưa tốt, các môn có thí nghiệm, thực hành thường được thực hiện tại lớp một cách qua loa chiếu lệ nên kết quả chưa cao Thư viện ở các trường còn nghèo nàn về sách, tạp chí, tài liệu tham khảo; thiếu phòng đọc

Công tác xây dựng và quản lí cơ sở vật chất- thiết bị dạy học trong các nhà trường còn một số hạn chế như: chưa có nhân viên chuyên trách thư viện, cán bộ phụ trách các phòng thí nghiệm, thực hành đôi khi phải thực hiện trên lớp, do đó cũng ảnh hưởng đến các lớp khác Các thiết bị dạy học cũng chỉ đáp ứng những yêu cầu cơ bản nhất chứ chưa thực sự tạo ra những điều kiện thuận lợi để nâng cao chất lượng dạy học, đặc biệt đối với yêu cầu đổi mới giáo dục như hiện nay Đa số các trường còn thiếu thiết bị dạy học, dụng cụ và chất liệu thí nghiệm, máy chiếu,…vì thế hạn chế hiệu quả bài giảng của giáo viên và nhận thức của học sinh

Việc mua sắm các thiết bị dạy học, thiết bị thực hành, tài liệu tham khảo còn nhiều hạn chế, sách cho thư viện và thiết bị dạy học trong các trường đã được bổ sung nhưng chưa thực đầy đủ, nghèo nàn về đầu sách, chưa đáp ứng được nhu cầu thông tin và ảnh hưởng đến chất lượng dạy học của nhà trường

2.2.5 Thực trạng về môi trường giáo dục

Việc thực hiện chính sách xã hội hóa giáo dục được chú trọng, nhưng nhìn chung hiệu quả chưa cao

Việc phối hợp giáo dục giữa nhà trường, gia đình và xã hội đã có nhiều chuyển biến tốt Phụ huynh học sinh đã quan tâm nhiều hơn đến việc học tập của con em họ Tuy nhiên vẫn còn nhiều hạn chế về tư tưởng học để thi đại học, chọn trường và chưa chú trọng đến công tác hướng nghiệp

Cùng với phong trào thi đua "xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực'', các nhà trường đã tạo được môi trường sư phạm tốt, nhiều cán bộ giáo viên, công nhân viên đã hết lòng vì học sinh

Bên cạnh đó do tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường, các tệ nạn xã hội như ma túy, cờ bạc, các trò chơi trực tuyến (games online) đã tác động không nhỏ đến quá trình giáo dục học sinh của các nhà trường

Cùng với tình hình chung về phát triển giáo dục, giáo dục THPT của huyện

Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh có nhiều mặt tích cực, nhưng cũng còn những hạn chế

so với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

2.2.6 Thực trạng về việc thực hiện hoạt động dạy học của giáo viên

Hoạt động trọng tâm của nhà trường là HĐDH Đây là hoạt động tích cực của thầy và trò có sự lãnh đạo của nhà quản lí, đảm bảo mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học của giáo viên Chất lượng giáo dục của các nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào hoạt động giảng dạy của giáo viên Thực trạng việc thực hiện hoạt động dạy học của giáo viên ở các trường THPT qua khảo sát thu được kết quả ở bảng 2.6

Bảng 2.6 Thực trạng việc thực hiện hoạt động dạy học của giáo viên

T

T Nội dung thực hiện Thực hiện Số người tán thành ở các mức độ

tốt Trung bình Thực hiện

Thực hiện chưa tốt

Qua bảng số liệu trên ta thấy: Giáo viên lập kế hoạch dạy học theo đúng yêu cầu và thực hiện nền nếp chuyên môn, qui chế chuyên môn; Giáo viên nắm vững nội dung chương trình được đánh giá là tốt ( trên 80% ý kiến đánh giá thực hiện tốt)

Giáo viên chuẩn bị hồ sơ, giáo án lên lớp; Đánh giá đúng kết quả học tập của học sinh; tham gia thao giảng, dự giờ rút kinh nghiệm giờ dạy và tham gia các khóa bồi dưỡng được đánh giá ở mức độ trung bình khá ( trên 68,9% ý kiến đánh giá thực hiện tốt )

Tự học và tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn và sử dụng thiết bị đồ dùng dạy học được đánh giá thực hiện ở mức trung bình và chưa tốt

2.2.7 Thực trạng hoạt động của tổ chuyên môn và đổi mới PPDH

Các hoạt động chuyên môn triển khai đến giáo viên thông qua tổ chuyên môn Tổ trưởng chuyên môn là người chỉ đạo các hoạt động chuyên môn của tổ theo kế hoạch của nhà trường, chịu trách nhiệm chất lượng chuyên môn của tổ Kết quả khảo sát thực trạng hoạt động của tổ chuyên môn và đổi mới phương pháp giảng dạy thu được ở bảng 2.7

Bảng 2.7 Thực trạng hoạt động của tổ chuyên môn và việc đổi mới

phương pháp dạy học

T

Số người tán thành ở các mức độ Thực hiện

tốt

Thực hiện Trung bình

Thực hiện chưa tốt

Tổ trưởng đã thực hiện nghiêm túc sự chỉ đạo của nhà trường ( 81,1% ý kiến đánh giá thực hiện tốt) Việc chỉ đạo thực hiện nội dung chương trình, đổi mới phương pháp và kiểm tra đánh giá học sinh đã thực hiện tương đối tốt ( trên 52% ý kiến đánh giá thực hiện tốt )

Các tổ trưởng chuyên môn đã nhận thức được vai trò quản lí tổ, xây dựng được chương trình hoạt động chung của tổ Tuy nhiên chất lượng sinh hoạt tổ

chuyên môn đạt kết quả chưa cao, vì còn dùng nhiều thời gian cho sự vụ, thời gian bàn bạc trao đổi về nội dung chuyên môn, phương pháp còn ít Việc trao đổi kinh nghiệm gần như không có Cần phải tăng cường thời gian cho họp nhóm chuyên môn để trao đổi kinh nghiệm, bàn bạc về nội dung chương trình và yêu cầu giáo viên thực hiện nghiêm túc nền nếp sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn

2.3 Thực trạng quản lí hoạt động dạy học của cán bộ quản lí các trường THPT huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh

2.3.1 Mục tiêu, phương pháp và qui trình tìm hiểu thực trạng

Để tìm hiểu thực trạng quản lí HĐDH ở các trường THPT huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh, chúng tôi đã thực hiện qui trình nghiên cứu dưới đây:

2.3.1.1 Mục tiêu

Hiểu biết được nội dung quản lí HĐDH và một số biện pháp quản lí HĐDH

ở các trường THPT trên địa bàn huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh đã có và đang

áp dụng trong điều kiện hiện nay Qua đó thấy được những thành công, hạn chế, nguyên nhân của những thành công, hạn chế thông qua sự tự đánh giá của cán bộ quản lí, giáo viên

2.3.1.2 Phương pháp nghiên cứu

Chúng tôi đã lựa chọn và phối hợp sử dụng đồng thời một số phương pháp nghiên cứu dưới đây:

- Sử dụng phiếu trưng cầu ý kiến tiến hành điều tra, khảo sát 90 khách thể, bao gồm: 03 hiệu trưởng, 05 phó hiệu trưởng, 02 cán bộ quản lí phòng Giáo dục trung học sở GD&ĐT Quảng Ninh và 80 giáo viên của 3 trường THPT Hoành Bồ, THPT Quảng La, THPT Thống Nhất

Nội dung điều tra, khảo sát tập trung vào các vấn đề sau:

+ Tìm hiểu thực tế việc tự đánh giá về nhận thức của cán bộ quản lí về tầm quan trọng của từng nội dung trong quản lí HĐDH và tìm hiểu thực tế tự đánh giá nhận thức của giáo viên về sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học

Chúng tôi đã sử dụng phiếu tự đánh giá có 3 mức độ: Rất cần thiết, cần thiết

và không cần thiết

+ Tìm hiểu thực tế về tự đánh giá các mức độ thực hiện các nội dung của quản lí HĐDH ở các trường THPT trên địa bàn huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh hiện nay

Chúng tôi sử dụng phiếu đánh giá có 4 mức độ và tính điểm theo mỗi mức độ:

Rất tốt : 4 điểm;

Tốt : 3 điểm;

Bình thường : 2 điểm;

Chưa tốt : 1 điểm

Điểm trung bình : X điểm ( 1 X  4)

Sử dụng công thức tính điểm trung bình:

k

i i

i n

X K X

Ki : Số người tham gia đánh giá ở mức độ Xi

n : Số người tham gia đánh giá

- Quan sát hoạt động quản lí, tham dự hội thảo, dự giờ thăm lớp

- Trao đổi với cán bộ quản lí, giáo viên, học sinh, phụ huynh học sinh

- Nghiên cứu các văn bản đánh giá kết quả giáo dục

2.3.1.3 Qui trình thực hiện

- Xác định những nội dung cần điều tra khảo sát

- Xây dựng bộ phiếu hỏi theo các nội dung trên

- Xác định thành phần điều tra khảo sát

- Thực hiện việc điều tra, khảo sát

- Thu thập các phiếu điều tra và xử lí các phiếu điều tra

- Tổng hợp kết quả trả lời và các ý kiến phỏng vấn

2.3.2 Nhận thức của cán bộ quản lí về biện pháp quản lí hoạt động dạy học

và nhận thức của giáo viên về sự cần thiết đổi mới phương pháp dạy học

2.3.2.1 Nhận thức của cán bộ quản lí về biện pháp quản lí hoạt động dạy học

Để tìm hiểu về mức độ nhận thức của cán bộ quản lí về biện pháp quản lí HĐDH Bản thân đã xây dựng bảng hỏi để điều tra 10 cán bộ quản lí Kết quả thu được ở bảng 2.8

Bảng 2.8 Ý kiến của cán bộ quản lí về sự cần thiết của việc quản lí hoạt

giáo viên

dạy của giáo viên

chuyên môn

giá kết quả học tập của học sinh

ngũ giáo viên

vụ cho hoạt động dạy học

Kết quả điều tra phản ánh nhận thức của cán bộ quản lí các trường THPT huyện Hoành Bồ, đa số cán bộ quản lí đều nhận thức thấy các nội dung của quản lí HĐDH là rất cần thiết và cần thiết Song kết quả cũng cho thấy một số cán bộ quản

lí chưa chú trọng trong việc quản lí đổi mới phương pháp dạy học; quản lí tự học và

tự bồi dưỡng, quản lí việc soạn bài và chuẩn bị bài lên lớp của giáo viên

Nhận thức của cán bộ quản lí về các nội dung quản lí HĐDH đa phần là rất cần thiết và đã chú trọng các biện pháp hành chính, nền nếp Trong thực tế để đáp ứng được yêu cầu giáo dục THPT hiện nay thì việc quản lí tự học và tự bồi dưỡng chuyên môn của giáo viên, quản lí đổi mới phương pháp dạy học, quản lí soạn bài

và chuẩn bị bài lên lớp, quản lí về kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh là rất cần thiết

2.3.2.2 Nhận thức của giáo viên về sự cần thiết đổi mới phương pháp dạy học

Để tìm hiểu về mức độ nhận thức của giáo viên về sự cần thiết đổi mới phương pháp dạy học Chúng tôi đã xây dựng bảng hỏi để điều tra 80 giáo viên Kết quả thu được ở bảng 2.9

Bảng 2.9 Ý kiến của giáo viên về sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy

học

Mức độ nhận thức Cần thiết Ít cần

thiết

Không cần

động đúng hướng

pháp giảng dạy, nhất là phương pháp đặc

trưng của bộ môn

thông tin mới về phương pháp giảng dạy

nhằm nâng cao hiệu quả dạy học

bồi dưỡng để đáp ứng yêu cầu đổi mới