Vai trò nhà nước đối với phát triển nông nghiệp hàng hoá ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào

PHANSAY PHENGKHAMMAYVai trò nhà nước đối với phát triển nông nghiệp hàng hóa... Tác gi lu n án Phansay Phengkhammay... Nh ng v n trên này ã và ang là nh ng nguyên nhân quan tr nglàm kìm

PHANSAY PHENGKHAMMAY

Vai trò nhà nước đối với

phát triển nông nghiệp hàng hóa

ở cộng hoà dân chủ nhân dân lào

LU N ÁN TI N S KINH T

HÀ N I - 2014

PHANSAY PHENGKHAMMAY

Vai trò nhà nước đối với

phát triển nông nghiệp hàng hóa

Tôi xin cam oan ây là công trình nghiên

c u khoa h c c a riêng tôi, các s li u và k t qu

nghiên c u c a lu n án là trung th c và có ngu n g c rõ ràng.

Tác gi lu n án

Phansay Phengkhammay

M U 1

Ch ng 1 : T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C U CÓ LIÊN QUAN

N VAI TRÒ C A NHÀ N C I V I PHÁT TRI N

1.1 Các công trình nghiên c u có liên quan n tài lu n án 61.1.1 Các công trình nghiên c u c a m t s tác gi n c ngoài 61.1.2 Các công trình nghiên c u c a m t s tác gi trong n c 121.2 K t qu nghiên c u c a các công trình và nh ng kho ng tr ng m i

lu n án ti p t c nghiên c u 151.2.1 K t qu nghiên c u c a các công trình ã công b 151.2.2 Nh ng kho ng tr ng m i mà lu n án c n ti p t c nghiên c u 16

nông nghi p hàng hóa 272.2 N i dung và các nhân t nh h ng n vai trò c a nhà n c i

v i phát tri n nông nghi p hàng hóa 332.2.1 N i dung v vai trò c a Nhà n c i v i phát tri n nông

2.2.2 Các nhân t nh h ng n vai trò c a Nhà n c i v i

phát tri n nông nghi p hàng hóa 392.3 Kinh nghi m c a m t s n c v vai trò c a nhà n c i v i phát

tri n nông nghi p hàng hóa và nh ng bài h c cho C ng hòa Dân

2.3.1 Kinh nghi m c a m t s n c ch y u v vai trò c a Nhà

n c i v i phát tri n nông nghi p hàng hóa 43

Ch ng 3: TH C TR NG VAI TRÒ NHÀ N C I V I PHÁT TRI N

NÔNG NGHI P HÀNG HÓA C NG HÒA DÂN CH NHÂN DÂN LÀO GIAI O N 2006 - 20013 623.1 Nh ng thu n l i và khó kh n trong vi c th c thi vai trò nhà n c

i v i phát tri n nông nghi p hàng hóa C ng hòa Dân ch Nhân

3.1.1 Nh ng thu n l i trong vi c th c thi vai trò c a Nhà n c i

v i phát tri n nông nghi p hàng hóa 623.1.2 Nh ng khó kh n trong trong vi c th c thi vai trò Nhà n c

i v i phát tri n nông nghi p hàng hóa 643.2 Th c tr ng vai trò nhà n c i v i phát tri n nông nghi p hànghóa C ng hòa Dân ch Nhân dân Lào 663.2.1 Nhà n c ã nh h ng phát tri n nông nghi p hàng hóa 663.2.2 Nhà n c t o i u ki n phát tri n kinh t nông nghi p hàng hóa 873.2.3 Nhà n c h tr ng i nông dân phát tri n nông nghi p

3.2.4 Nhà n c ti n hành ki m tra, ki m soát i v i phát tri n

nông nghi p hàng hóa 973.3 ánh giá chung v vai trò c a nhà n c i v i phát tri n nôngnghi p hàng hóa C ng hòa Dân ch Nhân dân Lào giai o n

2006 - 2013 và nh ng v n t ra c n gi i quy t 983.3.1 Nh ng thành t u t c trong vi c th c thi vai trò c a

Nhà n c i v i phát tri n nông nghi p hàng hóa C nghòa Dân ch Nhân dân Lào 983.3.2 Nh ng h n ch và nguyên nhân trong vi c th c thi vai trò

c a Nhà n c i v i phát tri n nông nghi p hàng hóa

C ng hòa Dân ch Nhân dân Lào 103

4.1 Quan i m nh m nâng cao vai trò c a nhà n c i v i s pháttri n nông nghi p hàng hóa C ng hòa Dân ch Nhân dân Lào 1114.1.1 D báo v phát tri n nông nghi p hàng hóa C ng hòa Dân

ch Nhân dân Lào n n m 2020 1114.1.2 Quan i m th c hi n vai trò c a Nhà n c i v i s phát tri n

nông nghi p hàng hóa C ng hòa Dân ch Nhân dân Lào 1184.2 Các gi i pháp c b n nh m nâng cao vai trò nhà n c i v i phát

tri n nông nghi p hàng hóa C ng hòa Dân ch Nhân dân Lào 1214.2.1 Hoàn thi n ho ch nh chi n l c phát tri n nông nghi p

hàng hóa n n m 2020 1214.2.2 Hoàn thi n h th ng chính sách nh m phát tri n nông

4.2.3 Ti p t c nâng cao hi u qu c a b máy qu n lý Nhà n c v

kinh t trong nông nghi p 1454.2.4 T ch c ki m tra, giám sát vi c th c hi n 1484.2.5 Phát tri n th tr ng tiêu th nông s n ph m c trong và

B ng 3.1: Di n tích canh tác c a Lào 73

B ng 3.2: u t ngân sách Nhà n c vào khu v c nông nghi p 79

B ng 3.3: u t n c ngoài vào khu v c nông nghi p 80

B ng 3.4: Các d án ã hoàn thành và a vào s d ng 88

B ng 3.5: Quan h h p tác n c ngoài (hình th c tài tr không hoàn l i) 89

M U

1 Tính c p thi t c a tài

Kinh t hàng hóa theo c ch th tr ng là m t quy lu t chung c a sphát tri n kinh t -xã h i; ng th i, ó là con ng duy nh t gi i phóng

l c l ng s n xu t, gi i phóng nông dân, nông thôn ra kh i tình tr ng nghèo

ói và l c h u Nh ng c ch th tr ng có tính hai m t (c u i m và khuy t

i m), s phát tri n nông nghi p hàng hoá theo c ch th tr ng thì không

th tránh kh i tính hai m t này Chính vì v y, phát huy u i m và h n chkhuy t i m c a c ch th tr ng trong phát tri n kinh t nói chung và nôngnghi p hàng hoá nói riêng c n ph i có s can thi p và i u ti t c a Nhà n c

T khi có chính sách i m i do ng nhân dân Cách m ng Lào kh i

x ng và lãnh o, n n kinh t c a Lào nói chung và nông nghi p nói riêngang chuy n t c ch k ho ch hoá, t p trung, quan liêu, bao c p sang n nkinh t th tr ng, có s qu n lý c a Nhà n c theo h ng xã h i ch ngh a

Th c hi n ng l i i m i ó, trong nh ng n m qua nông nghi p c a Lào

ã có b c phát tri n áng k , t m t n n nông nghi p ph n l n d a vào tnhiên, t túc, t c p, l c h u ã b c u xây d ng c m t n n nôngnghi p s n xu t hàng hoá; th c hi n quan h hàng hoá - ti n t trong nôngnghi p là ph ng th c t i u thúc y t ng tr ng n n nông nhi p hànghoá ây là m t trong nh ng chuy n bi n có ý ngh a h t s c quan tr ng vàsâu s c, làm thay i tính ch t và các m i quan h c b n trong nông nghi p

c a Lào, ng th i t o ra ng l c thúc y t ng tr ng và phát tri n khu

v c này Có nhi u nguyên nhân t o nên nh ng th ng l i c a nông nghi p,trong ó có s bi n i v ch tr ng, chính sách c a nhà n c i v i nôngnghi p là tác nhân r t quan tr ng

i ôi v i nh ng thành t u ã t c, n n nông nghi p c a Lào c ng

xu t hi n nhi u v n áng quan tâm và c n c gi i quy t Nông nghi p

còn b ph thu c nhi u vào i u ki n t nhiên, n ng su t cây tr ng, v t nuôinói chung u x p vào lo i trung bình th p n u so v i khu v c và th gi i; C

s v t ch t k thu t còn y u kém, h th ng công ngh sau thu ho ch và côngngh ch bi n nông s n còn l c h u ã gây t n th t l n v kh i l ng, ch t

l ng và giá tr nông ph m trong tiêu dùng và xu t kh u, n ng l c c nh tranhnông s n hàng hoá y u kém, th tr ng tiêu th nông s n trong n c và ngoài

n c g p nhi u khó kh n b t c; t ai canh tác b phân chia manh mún,phân tán, quy mô s n xu t quá nh không phù h p v i yêu c u phát tri nnông nghi p hàng hoá l n; c c u kinh t nông nghi p chuy n d ch theo c

ch hàng hoá r t ch m nên ngu n nhân l c còn d th a ch a c s d ng có

hi u qu ; v n b o v môi tr ng, phòng ch ng gi m nh thiên tai, pháttri n nông nghi p, nông thôn b n v ng g p nhi u khó kh n; trình qu n lýkinh t c a ng i s n xu t còn quá th p, t tr ng dân thi u v n còn l n; m t

s chính sách và công tác qu n lý Nhà n c trong nông nghi p còn nhi u b t

c p, ch m b sung và s a i

Ngoài ra, công cu c i m i c a N c Lào ang ti n hành trong m t

b i c nh qu c t có nhi u bi n ng ph c t p, nhi u th i c và thu n l i ng

th i c ng có nhi u khó kh n và thách th c gay g t Nh v y, các th l c th

ch dùng các âm m u t ng c ng ch ng phá vào n i b ng và Nhà

n c Lào, nh m t o ra quá trình di n bi n t bên trong, k t h p t n công vchính tr , t t ng v i nhi u bi n pháp kinh t , tài chính, t ch c l c

l ng, hy v ng làm cho ng và Nhà n c Lào thay i b n ch t, chuy n

d n sang n n kinh t th tr ng t do và t nhân hoá Chúng m u tách r iNhà n c ra kh i vai trò lãnh o c a ng, i l p quy n l c Nhà n c v ivai trò lãnh o c a ng

Nh ng v n trên này ã và ang là nh ng nguyên nhân quan tr nglàm kìm hãm s phát tri n nông nghi p hàng hoá C ng hoà Dân ch Nhândân Lào Nh m làm rõ thêm c s lý lu n và th c ti n, góp ph n tìm ra các

gi i pháp tháo g các v n trên, tác gi ã ch n tài: "Vai trò c a Nhà

n c i v i phát tri n nông nghi p hàng hoá C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào" cho lu n án c a mình.

2 M c ích và nhi m v nghiên c u c a lu n án

2.1 M c ích nghiên c u c a lu n án

M c ích c a lu n án là h th ng hoá c s lý lu n và th c ti n vai trònhà n c i v i phát tri n nông nghi p hàng hoá, phân tích th c tr ng và nêulên nh ng quan i m, gi i pháp c b n nh m nâng cao vai trò c a Nhà n c

i v i phát tri n nông nghi p hàng hoá C ng hoà Dân ch Nhân dân Làotrong th i gian t i

2.2 Nhi m v nghiên c u c a lu n án

t c m c ích trên, lu n án th c hi n m t s nhi m v sau:

- H th ng hoá c s lý lu n c b n v vai trò c a Nhà n c i v i pháttri n nông nghi p hàng hoá

- Nghiên c u kinh nghi m c a m t s n c v vai trò c a Nhà n c i

v i phát tri n nông nghi p hàng hoá, rút ra bài h c kinh nghi m cho C ng hoàDân ch Nhân dân Lào

- ánh giá th c tr ng vai trò c a Nhà n c i v i phát tri n nông nghi phàng hoá C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào

- T ó, xu t quan i m và gi i pháp c b n nh m nâng cao vai trò c aNhà n c i v i phát tri n nông nghi p hàng hoá C ng hoà Dân ch Nhândân Lào trong th i gian t i

3 i t ng, ph m vi nghiên c u c a lu n án

3.1 i t ng nghiên c u c a lu n án

Nghiên c u vai trò kinh t c a Nhà n c i v i phát tri n nông nghi phàng hoá trên các m t nh h ng phát tri n, t o c ch , chính sách và s h

tr phát tri n s n xu t nông nghi p hàng hoá, ch y u nh m vào hai ngành

tr ng tr t và ch n nuôi trên ph m vi c n c Lào

3.2 Ph m vi nghiên c u c a lu n án

Lu n án nghiên c u vai trò Nhà n c i v i phát tri n nông nghi phàng hoá các n n kinh t th tr ng, t ó phân tích th c tr ng vai trò Nhà

n c i v i nông nghi p hàng hoá giai o n 2006 - 2013 Trên c s ó,

xu t quan i m và gi i pháp nâng cao vai trò Nhà n c i v i phát tri nnông nghi p hàng hoá cho C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào n n m 2020

4 Ph ng pháp nghiên c u c a lu n án

- tài nghiên c u d a trên c s v n d ng nh ng quan i m lý lu n

ch ngh a Mác-Lênin, ng l i chính sách c a ng và Nhà n c Lào vphát tri n n n nông nghi p hàng hoá ng th i, tác gi lu n án còn tham

kh o, k th a và s d ng có ch n l c m t s k t qu nghiên c u ã công b

c a các tác gi có liên quan n tài c trong và ngoài n c

- Lu n án s d ng ch y u các ph ng pháp nghiên c u c a kinh tchính tr Mác-Lênin; ph ng pháp lu n c a ch ngh a duy v t bi n ch ng

và duy v t l ch s ; ph ng pháp phân tích, t ng h p; ph ng pháp th ng

kê, so sánh; ph ng pháp t ng k t th c ti n và ph ng pháp d báo

5 Nh ng óng góp m i v khoa h c c a lu n án

- H th ng hoá nh ng lý lu n c b n v vai trò c a Nhà n c i v iphát tri n nông nghi p hàng hoá

- Phân tích v th c tr ng và rút ra bài h c kinh nghi m v vai trò c aNhà n c i v i phát tri n nông nghi p hàng hoá C ng hoà Dân chNhân dân Lào

- xu t quan i m và gi i pháp c b n nh m nâng cao vai trò c aNhà n c i v i phát tri n nông nghi p hàng hoá C ng hoà Dân ch Nhândân Lào n n m 2020

6 K t c u c a lu n án

Ngoài ph n m u, k t lu n và danh m c tài li u tham kh o, Lu n án

g m có 4 ch ng, 10 ti t

Ch ng 1 T ng quan tình hình nghiên c u có liên quan n v n vaitrò c a Nhà n c i v i phát tri n nông nghi p hàng hoá.

Ch ng 2 C s lý lu n và th c ti n v vai trò c a Nhà n c i v iphát tri n nông nghi p hàng hoá

Ch ng 3 Th c tr ng vai trò vai trò c a Nhà n c i v i phát tri nnông nghi p hàng hoá C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào giai o n n m

2006 - 2013

Ch ng 4 Quan i m và gi i pháp nh m nâng cao vai trò c a Nhà n c

i v i phát tri n nông nghi p hàng hoá C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào

Ch ng 1

T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C U CÓ LIÊN QUAN

N VAI TRÒ C A NHÀ N C I V I PHÁT TRI N

NÔNG NGHI P HÀNG HOÁ

1.1 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN C U CÓ LIÊN QUAN N TÀI

LU N ÁN

1.1.1 Các công trình nghiên c u c a m t s tác gi n c ngoài

1.1.1.1 Nh ng công trình bàn v phát tri n nông nghi p hàng hoá

oàn Tr ng Nhã (1988), S n xu t hàng hoá trong th i k quá lên

ch ngh a xã h i Vi t Nam [41] Lu n án trình bày nh ng c i m c b n

c a s n xu t hàng hoá trong th i k quá lên ch ngh a xã h i; tính ch t

c a n n kinh t , n i dung kinh t - xã h i m i c a hàng hoá, t ó a ra

ph ng h ng c b n và gi i pháp v n d ng quan h hàng hoá - ti n ttrong th i k quá lên ch ngh a xã h i

Ph m H o (1989), M t s v n v n ng su t lao ng nông nghi p

n c ta hi n nay (qua th c ti n c a Qu ng Nam - à N ng) [25] Lu n án

nêu tính c p bách và vai trò quan tr ng c a v n n ng su t lao ng nôngnghi p n c ta nh m th c hi n ba ch ng trình kinh t l n c a ng ra;

lý gi i nh ng v n ang t ra trong th c ti n c a quá trình phát tri n s n

xu t và t ng n ng su t lao ng xã h i; xác nh ph ng h ng và bi n phápkhai thác có hi u qu các kh n ng hi n có và ti m n ng trong nông nghi p,

nh t là lao ng, t ai, c s v t ch t k thu t n c ta

Nguy n V n Tu n (1992), D ch v s n xu t nông nghi p cho h t

ch s n xu t kinh doanh phát tri n s n xu t hàng hoá ng b ng B c

B [6464] Lu n án phân tích vai trò c a d ch v s n xu t nông nghi p cho

h tr ng lúa t ch s n xu t - kinh doanh; nhu c u c a h nông dân v d ch

v s n xu t, nh ng kh n ng, i u ki n h s d ng t t d ch v ; phân tíchánh giá th c tr ng d ch v s n xu t cho h t ch hi n nay; nêu nh ng

nguyên t c, yêu c u và ph ng h ng phát tri n i m i t ch c, ph ng

th c ho t ng c a các lo i hình t ch c d ch v cho h tr ng lúa ng

b ng B c B trong i u ki n i m i c ch qu n lý kinh t nông nghi p

V ng ình C ng (1992), L i ích kinh t nông dân n c ta hi n nay

[17] Lu n án nghiên c u l i ích kinh t nông dân trong c ch "khoán 10"thông qua vi c phân tích vai trò, n i dung, các m i quan h i v i l i ích kinh

t nhà n c và t p th trong n n kinh t hàng hoá nhi u thành ph n n c ta;nghiên c u nh ng bi n pháp c b n nâng cao l i ích kinh t nông dân, t o ra

ng l c phát tri n kinh t hàng hoá trong nông nghi p

Nguy n Th Ph ng Th o (2000), Xu h ng phát tri n kinh t nông h

mi n ông Nam b trong giai o n hi n nay [59] Lu n án trình bày c s lý

lu n và th c ti n v s v n ng phát tri n kinh t nông h ; c i m t nhiên,kinh t - xã h i nh h ng n s phát tri n kinh t nông h ; nh ng k t qu t

c qua t ng giai o n và xu h ng phát tri n ch y u c a kinh t nông h ,nông thôn và kinh t nông h trong giai o n m i; nh ng gi i pháp ch y u

ti p t c phát tri n kinh t nông h mi n ông Nam B

Tr n Xuân Châu (2002), y nhanh s phát tri n n n nông nghi p hàng hoá Vi t Nam hi n nay [12] Lu n án làm rõ n i dung, vai trò, i u

ki n, xu h ng c a vi c phát tri n n n nông nghi p hàng hoá hi n nay

n c ta; phân tích kinh nghi m các n c trong quá trình y m nh s pháttri n nông nghi p hàng hoá, ch ra nh ng i m t ng ng và khác bi t;phân tích, ánh giá th c tr ng phát tri n nông nghi p hàng hoá n c tatrong nh ng n m i m i và nh ng v n c p bách t ra; xu t h th ng

gi i pháp nh m y m nh s phát tri n nông nghi p hàng hoá Vi t Nam

Ngy n Minh Quang (2003), Nhân t con ng i trong phát tri n s c

s n xu t c a lao ng thúc y kinh t hàng hoá n c ta [5151] Lu n

án phân tích n i dung c a t ng nhân t trong s c s n xu t c a lao ng; tác

ng c a nhân t con ng i thông qua s phát tri n s c s n xu t c a lao

ng i v i kh n ng c nh tranh c a hàng hoá trên th tr ng trong vàngoài n c; th c tr ng c a nhân t con ng i trong phát tri n s c s n xu t

c a lao ng thúc y kinh t hàng hoá; m t s gi i pháp c b n pháthuy nhân t con ng i, nâng cao s c s n xu t c a lao ng nh m thúc ykinh t hàng hoá n c ta hi n nay

Lê Du Phong (2009), Chính sách phát tri n nông nghi p, nông thôn,

nông dân c a Hunggary trong quá trình chuy n i kinh t và v n d ng cho Vi t Nam [49] Trong tác ph m, tác gi ã khái quát v vai trò nhà

n c thông qua h th ng chính sách chuy n nông nghi p th i k t ptrung bao c p sang nông nghi p hàng hoá c a n n kinh t th tr ng

Nguy n V n Tu n (2009), ng và Bác H v i v n tam nông (2009)

[67] Cu n sách này i sau phân tích th c tr ng phát tri n Nông nghi p, Nôngdân, Nông thôn Vi t Nam; các quan i m, m c tiêu c a ng v i v n Nông nghi p, Nông dân, Nông thôn; nhi m v và gi i pháp phát tri nNông nghi p, Nông dân, Nông thôn trong giai o n m i Ngoài ra, cu n sáchcòn nêu lên các quan i m c a Bác H v i v n tam nông

ng Kim S n (2008), Kinh nghi m qu c t v nông nghi p, nông

thôn, nông dân trong quá trình công nghi p hoá [54] Trên c s t ng h p,

phân tích v n nông nghi p, nông thôn, nông dân trong quá trình côngnghi p hoá nhi u n c trên th gi i, tác gi ã có s liên h vào i u

ki n c th c a Vi t Nam nh ng v n mang tính lý lu n và th c ti n nhvai trò c a nông nghi p trong công nghi p hoá, v n c c u s n xu t, gi iquy t nh ng v n t ai, lao ng, môi tr ng, trong công nghi p hoá

t n c

1.1.1.2 Nh ng công trình bàn v vai trò nhà n c i v i phát tri n nông nghi p hàng hoá

Nguy n V n Bích (1996), Chính sách kinh t và vai trò c a nó i v i

phát tri n kinh t nông nghi p, nông thôn Vi t Nam [5] Trong cu n sách này

tác gi ã trình bày th c tr ng c a nông nghi p Vi t Nam trong 10 n m i

m i, nêu ra các chính sách kinh t và vai trò c a nó i v i phát tri n kinh

t nông nghi p, nông thôn nh là: Chính sách khuy n nông, chính sách pháttri n c s h t ng cho l nh v c nông nghi p,

L ng Xuân Qu (1996), Nh ng bi n pháp kinh t t ch c và qu n lý

phát tri n kinh t nông nghi p hàng hoá và i m i c c u nông thôn B c B

[52] Tác gi ã trình bày nh ng thành tích và nh ng v n t ra c a nôngnghi p và nông thôn c a B c B T ó, tác gi nêu lên nh ng bi n pháp kinh

t t ch c và qu n lý phát tri n kinh t nông nghi p hàng hoá và i m i

c c u nông thôn B c B

Tô Th Tâm (2001), S tác ng c a Nhà n c i v i th tr ng trong quá trình phát tri n kinh t Vi t Nam hi n nay [57] Lu n án trình

bày m t s lu n thuy t c b n và kinh nghi m qu c t v tác ng c a Nhà

n c i v i th tr ng nói chung và th tr ng nh h ng xã h i chngh a nói riêng; th c tr ng s tác ng c a Nhà n c thông qua lu t pháp

và chính sách trong quá trình hình thành, phát tri n th tr ng nh h ng

xã h i ch ngh a nh ng n m qua n c ta; nghiên c u và xu t m t squan i m, ph ng h ng và gi i pháp ti p t c hoàn thi n s tác ng c aNhà n c i v i th tr ng nh h ng xã h i ch ngh a trong giai o n

ch n nuôi trên ph m vi c n c; kh o sát, phân tích th c tr ng vai trò c a Nhà

n c i v i phát tri n nông nghi p hàng hoá trong quá trình i m i c ch

qu n lý kinh t nông nghi p n c ta t n m 1986 n nay; a ra nh ng

nh h ng gi i pháp c b n nh m nâng cao vai trò c a Nhà n c i v i sphát tri n nông nghi p hàng hoá Vi t Nam trong th i k i m i.

Hoàng S Kim (2007), i m i qu n lý nhà n c i v i nông nghi p

Vi t Nam tr c yêu c u h i nh p kinh t qu c t [31] Lu n án ti n s , Chuyên

ngành qu n lý kinh t , H c vi n Chính tr qu c gia H Chí Minh Lu n án trìnhbày yêu c u i m i qu n lý nhà n c i v i nông nghi p Vi t Nam trong

i u ki n h i nh p kinh t qu c t , kinh nghi m c a m t s n c trên th gi i;vai trò, c i m c a nông nghi p c a nông nghi p và nh ng v n t racho qu n lý nhà n c; khái quát quá trình phát tri n nông nghi p trong n m

i m i; phân tích th c tr ng và nguyên nhân c a nh ng y u kém trong qu n

lý nhà n c i v i nông nghi p; d báo xu h ng phát tri n nông nghi p

Vi t Nam n n m 2020 trong i u ki n h i nh p kinh t qu c t ; a raquan i m và gi i pháp c b n nh m i m i qu n lý nhà n c i v inông nghi p Vi t Nam

ng Kim S n (2008), Nông nghi p, nông dân, nông thôn Vi t Nam

hôm nay và mai sau [55] N i dung cu n sách này nêu b t th c tr ng các v n

nông nghi p, nông dân, nông thôn hi n nay, nh ng thành t u c ng nh

nh ng khó kh n, v ng m c còn t n t i Xu t phát t th c ti n nhóm tác gi

ã xu t nh ng nh h ng và ki n ngh chính sách nh m a nông nghi p,nông dân, nông thôn ngày càng phát tri n

i v i nông nghi p

Nguy n Ng c Hi n (2008), Qu n lý Nhà n c i v i các ngành, các

l nh v c [28] Cu n sách này trình bày vai trò qu n lý nhà n c i v i các

ngành, l nh v c nh : qu n lý nhà n c v kinh t ; qu n lý tài chính công,công s n và d ch v công; qu n lý nhà n c v Nông nghi p, Nông thôn; t ngquan v các v n xã h i và chính sách xã h i; qu n lý nhà n c v Lao

ng và Vi c làm, Ti n l ng và B o tr xã h i, Dân s và K ho ch hoá giaình; qu n lý nhà n c v V n hoá, Giáo d c và Y t ; qu n lý nhà n c vKhoa h c, Công ngh và Môi tr ng, Tài nguyên; qu n lý nhà n c v Dân

t c và Tôn giáo; qu n lý nhà n c v Qu c phòng và An ninh; qu n lý côngtác hành chính t pháp

Phùng H u Phú (2009), V n nông nghi p, nông dân, nông thôn

-Kinh nghi m Vi t Nam, kinh nghi m Trung Qu c [50] N i dung sách g m

các tham lu n c a các nhà khoa h c nghiên c u lý lu n và th c ti n, nh ng

ng i làm công tác lý lu n, t t ng c a hai ng Sách nh m cung c pthêm tài li u nghiên c u, tham kh o cho các nhà nghiên c u, nh ng ng itham gia ho ch nh chính sách, ng i ho t ng th c ti n liên quan n

v n nông nghi p, nông dân, nông thôn

Hoàng Toàn (2009), Qu n lý nhà n c v kinh t [63] Cu n sách

nh m áp ng m t cách t ng i c b n và có h th ng các ki n th c ch

y u c a qu n lý nhà n c v kinh t nh là: kinh t và qu n lý nhà n c vkinh t , ch c n ng qu n lý nhà n c v kinh t , các nguyên t c qu n lý nhà

n c v kinh t , ph ng pháp qu n lý nhà n c v kinh t Ngoài ra, cu nsách còn cho bi t các công c qu n lý v mô v kinh t c a nhà n c;thông tin, quy t nh, c c u b máy và cán b , công ch c qu n lý nhà

n c v kinh t

Khu t Duy Kim H i (2011), M t s quy nh v chính sách c a

Chính Ph liên quan n l nh v c phát tri n nông nghi p, nông thôn [24].

N i dung c a cu n sách bao g m các ngh nh, ngh quy t c a Chính ph

Vi t Nam v các l nh v c khuy n nông, phát tri n các ngành, ngh nôngthôn, ch n nuôi, khai thác thu s n, b o v và phát tri n r ng, tín d ng pháttri n nông nghi p, nông thôn,

oàn Xuân Thu (2011), Chính sách h tr s n xu t nông nghi p Vi t

Nam hi n nay [61] Cu n sách này phân tích, ánh giá m c phù h p c a các

chính sách h tr s n xu t nông nghi p n c ta th i gian qua so v i yêu c u

c a thông l qu c t , c bi t là các quy nh c a WTO, xu t các quan i m,

gi i pháp nh m ti p t c hoàn thi n các chính sách h tr s n xu t nông nghi ptheo h ng v a phù h p v i các cam k t qu c t , v a thúc y phát tri n nôngnghi p hi n i

1.1.2 Các công trình nghiên c u c a m t s tác gi trong n c

1.1.2.1 Nh ng công trình bàn v phát tri n nông nghi p hàng hoá

Phômma Ph nthal ngs (2002), Phát tri n nông nghi p hàng hoá t nh

Kh m Mu n C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào-Th c tr ng và gi i pháp [105].

Lu n án này làm rõ s c n thi t và vai trò c a n n nông nghi p hàng hoá

t nh Kh m Mu n; phân tích ti m n ng, nh ng thu n l i và khó kh n, ánh giá

th c tr ng phát tri n nông nghi p hàng hoá t nh Kh m Mu n; xu t nh ng

ph ng h ng và gi i pháp ch y u y m nh phát tri n nông nghi p hànghoá t nh Kh m Mu n

Humpheng Xaynasin (2001), Chuy n d ch kinh t nông nghi p C ng

hoà Dân ch Nhân dân Lào [102] Lu n án trình bày nh ng c s lý lu n và

th c ti n c a s chuy n d ch c c u kinh t nông nghi p Lào; phân tích

nh ng c i m t nhiên, kinh t -xã h i, tình hình chuy n d ch c c u kinh tnông nghi p C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào t n m 1975 n nay;

xu t quan i m, ph ng h ng c b n, gi i pháp ch y u nh m chuy n d ch

c c u kinh t nông nghi p C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào hi n nay

Bunl t Ch nthachon (2009), Chuy n d ch c c u kinh t nông nghi p

theo h ng s n xu t hàng hoá t nh Salavan, n c C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào [81] Lu n án này trình bày m t s v n lý lu n v chuy n d ch c

c u kinh t nông nghi p theo h ng s n xu t hàng hoá; kinh nghi m c a Vi tNam trong v n này i v i t nh Salavan, n c C ng hoà Dân ch Nhân dânLào; phân tích th c tr ng chuy n d ch c c u kinh t nông nghi p theo h ng

s n xu t hàng hoá t nh Salavan; a ra nh h ng và gi i pháp ch y u thúc

y quá trình chuy n d ch c c u kinh t nông nghi p theo h ng s n xu t hànghoá t nh Salavan

Bunkhông Nammavông (2001), Vai trò c a công nghi p ch bi n nông

s n và d ch v i v i phát tri n n n nông nghi p hàng hoá C ng hoà Dân

ch Nhân dân Lào [82] Lu n án trình bày nh ng v n chung v vai trò c a

công nghi p ch bi n nông s n và d ch v i v i phát tri n n n nông nghi phàng hoá; th c tr ng vai trò c a công nghi p ch bi n nông s n và d ch v i

v i phát tri n n n nông nghi p hàng hoá Lào trong nh ng n m qua; ph ng

h ng và gi i pháp ch y u nâng cao vai trò c a công nghi p ch bi n nông

s n và d ch v i v i phát tri n n n nông nghi p hàng hoá Lào

1.1.2.2 Nh ng công trình bàn v vai trò nhà n c i v i phát tri n nông nghi p hàng hoá

Liane Thykeo (2001), Qu n lý nhà n c v giá c hàng hoá trong n n

kinh t th tr ng C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào [103] Lu n án làm c

s lý lu n c a quá trình hình thành, xu h ng v n ng và c n thi t ph i có s

qu n lý c a Nhà n c, các hình th c, công c qu n lý c a Nhà n c v giá ctrong n n kinh t th tr ng C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào; phân tích c

i m kinh t - xã h i và th c tr ng v c ch qu n lý giá c hàng hoá C nghoà Dân ch Nhân dân Lào qua các giai o n; kinh nghi m qu n lý nhà n c

v giá c hàng hoá c a m t s n c trong khu v c và th gi i; m t s quan

i m c b n trong i m i và hoàn thi n qu n lý nhà n c v giá c , nh ng

n i dung và ph ng th c hoàn thi n c ch qu n lý nhà n c v giá c hànghoá C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào

Phonevilay Pheeng alach n (2002), Quan i m và chính sách phát tri n th

tr ng hàng hoá nông thôn C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào [106] Lu n án

nêu lên nh ng v n c b n v th tr ng hàng hoá nông thôn, tác ng c achính sách n quá trình phát tri n th tr ng hàng hoá nông thôn và kinhnghi m c a Vi t Nam trong vi c xác l p h th ng chính sách tác ng nh mphát tri n th tr ng hàng hoá nông thôn; trình bày th c tr ng tác ng c achính sách i v i phát tri n th tr ng hàng hoá nông thôn C ng hoà Dân

ch Nhân dân Lào; c i m c a quá trình phát tri n th tr ng hàng hoá nôngthôn Lào, s chuy n bi n c a th tr ng d i tác ng c a chính sách và ánhgiá chung quá trình phát tri n; xu t nh ng quan i m và gi i pháp ch y u

nh m hoàn thi n h th ng chính sách phát tri n th tr ng hàng hoá nông thôn

C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào

Ch Phômvisay (2004), Vai trò c a tài chính nhà n c trong vi c phát

tri n kinh t hàng hoá C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào hi n nay [90] Lu n

án trình bày nh ng v n lý lu n v tài chính nhà n c i v i quá trình pháttri n n n kinh t hàng hoá; th c tr ng tác ng c a tài chính nhà n c C nghoà Dân ch Nhân dân Lào i v i phát tri n kinh t hàng hoá; gi i pháp ch

y u phát huy vai trò c a tài chính nhà n c trong vi c thúc y phát tri nkinh t hàng hoá C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào hi n nay

Bunkhon Bunchit (2005), Vai trò Nhà n c i v i s phát tri n kinh

t nông thôn C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào hi n nay [83] Lu n án này

h th ng hoá nh ng quan i m lý lu n c b n và c s th c ti n phân tích

c i m, th c tr ng kinh t nông thôn Lào hi n nay; nghiên c u vai trò c aNhà n c i v i s phát tri n kinh t nông thôn t 1986 n nay; rút ra

nh ng bài h c kinh nghi m c a Vi t Nam có th v n d ng vào phát tri n kinh

t nông thôn Lào; t ng k t vai trò Nhà n c i v i s phát tri n kinh tnông thôn Lào; xu t nh ng ph ng h ng và gi i pháp nâng cao vai tròNhà n c i v i s phát tri n kinh t nông thôn Lào trong th i gian t i

Bunthong Buahom (2010), Khuy n nông là nhi m v c a toàn dân

[84] N i dung c a cu n sách này c p t i v n phát tri n nông thôn, vaitrò c a kinh t h gia ình trong phát tri n nông nghi p hàng hoá, vai trò c a

c c khuy n nông i v i phát tri n nông nghi p hàng hoá và vai trò c a các

c quan có liên quan giúp nhân dân th c hi n nhi m v ho t ng khuy nnông các a ph ng

Bunthong Buahom (2012), Phát tri n nông lâm nghi p m t cách b n

v ng [85] Cu n sách này i sâu phân tích v các khái ni m phát tri n nông

nghi p b n v ng, phân tích th c tr ng s phát tri n nông - lâm nghi p c aLào nh ng n m qua; a ra các chi n l c và k ho ch c a Chính ph Lào vphát tri n nông nghi p t nay n n m 2020; ra ph ng h ng và m t s

gi i pháp c b n nh m a n n nông nghi p c a Lào t c nh ng m ctiêu ã c xác nh

1.2 K T QU NGHIÊN C U C A CÁC CÔNG TRÌNH VÀ NH NG KHO NG TR NG M I LU N ÁN TI P T C NGHIÊN C U

1.2.1 K t qu nghiên c u c a các công trình ã công b

Nhìn chung, t t c các công trình nghiên c u c a n c ngoài v s pháttri n nông nghi p hàng hoá u có cách ti p c n và gi i quy t v n d i góc khác nhau Ch y u nêu lên tính khách quan, s c n thi t và vai trò c anông nghi p hàng hoá trong n n kinh t qu c dân; phân tích nh ng c i m,các y u t c a n n nông nghi p hàng hoá c a các vùng, các a b n khácnhau, ch rõ th c tr ng phát tri n nông nghi p hàng hoá t i Vi t Nam trong

nh ng n m i m i; xu t các ph ng h ng và gi i pháp cho phát tri n

nông nghi p hàng hoá c a Vi t Nam Ngoài ra, nghiên c u nh ng b c i quátrình phát tri n nông nghi p hàng hóa c a các n c và rút ra nh ng bài h ckinh nghi m v n d ng vào Vi t Nam.

V vai trò c a Nhà n c i v i s phát tri n nông nghi p hàng hóa c acác tác gi n c ngoài (Vi t Nam), ch y u phân tích s c n thi t khách quan

c a vai trò Nhà n c trong n n kinh t th tr ng, s phát tri n nông nghi phàng hóa và phân tích th c tr ng vai trò c a Nhà n c Vi t Nam i v i nôngnghi p hàng hóa trong n m qua; xu t các ph ng h ng và gi i pháp nâng cao vai trò c a Nhà n c Vi t Nam i v i phát tri n nông nghi p hànghoá c a Vi t Nam

Còn các công trình nghiên c u c a tác gi trong n c v s pháttri n nông nghi p hàng hoá và vai trò Nhà n c i v i phát tri n nôngnghi p hàng hoá k c ã nghiên c u trong n c và ngoài n c, ph n

l n i sâu phân tích th c tr ng s phát tri n kinh t nông nghi p hàng hoá,các y u t tác ng n nông nghi p hàng hoá t i C ng hoà Dân ch Nhândân Lào, nêu lên nh ng ph ng h ng và m t s gi i pháp c b n cho sphát tri n nông nghi p hàng hoá C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào trong

v c s n xu t kinh doanh, là giai o n h i nh p và m r ng quan h kinh t

qu c t phát tri n m nh Vì v y, v n nghiên c u vai trò c a Nhà n c i

v i phát tri n kinh t nông nghi p hàng hoá c n ph i xem xét l i c v lý lu n

và th c ti n, nh m nh n th c l i vai trò c a Nhà n c i v i phát tri n nông

nghi p cho phù h p v i tình hình m i C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào.

V n này ch a có tác gi nào nghiên c u sâu, y và có h th ng Vì

v y, lu n án s k th a và phát tri n trong nghiên c u các v n sau:

- H th ng hoá và phát tri n c s lý lu n v vai trò nhà n c i

v i phát tri n nông nghi p hàng hoá

- Nghiên c u kinh nghi m c a m t s qu c gia trong vi c phát huyvai trò c a Nhà n c phát tri n nông nghi p hàng hoá và rút ra nh ngbài h c cho C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào

- ánh giá th c tr ng vai trò nhà n c i v i phát tri n nôngnghi p hàng hoá C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào giai o n 2006 - 2013

- xu t các quan i m, gi i pháp nh m nâng cao vai trò Nhà n c

i v i nông nghi p hàng hoá C ng hoà Dân ch Nhân dân Lào

Ch ng 2

C S LÝ LU N VÀ TH C TI N V VAI TRÒ NHÀ N C

I V I PHÁT TRI N NÔNG NGHI P HÀNG HOÁ

2.1 NÔNG NGHI P HÀNG HOÁ VÀ S C N THI T PH I CÓ VAI TRÒ

C A NHÀ N C I V I PHÁT TRI N NÔNG NGHI P HÀNG HOÁ

2.1.1 Khái ni m và i u ki n phát tri n nông nghi p hàng hoá

2.1.1.1 Khái ni m v phát tri n nông nghi p hàng hoá

Nông nghi p là m t ngành kinh t , là m t trong ba ngành l n c a n nkinh t qu c dân (nông nghi p, công nghi p và d ch v ), là ngành duy nh t

s n xu t ra l ng th c, th c ph m cho con ng i Nông nghi p theo ngh a

h p là ngành s n xu t ra c a c i v t ch t mà con ng i d a vào quy lu t sinh

tr ng c a cây tr ng, v t nuôi t o ra s n ph m cho con ng i và xã h isinh t n; theo ngh a này, ngành nông nghi p bao g m: ngành tr ng tr t và

ch n nuôi Nông nghi p theo ngh a r ng là l nh v c s n xu t v t ch t bao g m

c nông-lâm-ng nghi p N u nghiên c u v quá trình hình thành và pháttri n, nông nghi p ã và ang tr i qua ba giai o n: N n nông nghi p t nhiên(d a vào khai thác t nhiên là chính), n n nông nghi p t cung t c p (s n

xu t tiêu dùng, không có s chuyên canh, không có s phân công lao ng)

và n n nông nghi p hàng hoá (s n xu t bán, có phân công lao ng xã h i,chuyên canh ngày càng cao)

Nông nghi p hàng hoá là m t b ph n c a n n kinh t hàng hoá, là ki u

t ch c kinh t s n xu t ra s n ph m không ph i áp ng nhu c u tiêu dùng

c a ng i s n xu t, mà trao i, bán trên th tr ng nh m tho mãn nhu

c u tiêu dùng c a xã h i và m b o l i nhu n tái s n xu t m r ng, hi n

i hoá n n nông nghi p

Phát tri n nông nghi p hàng hoá là quá trình kinh t có tính quy lu t t

n n s n xu t nh lên s n xu t l n, hi n i mà m i qu c gia có n n kinh tnông nghi p dù s m hay mu n u ph i tr i qua

Khi n n nông nghi p hàng hoá phát tri n, là n n nông nghi p c

th ng m i hoá và chuyên môn hoá cao, kh i l ng hàng hoá nhi u và ch ng

lo i hàng hoá phong phú, có c s v t ch t hi n i, cho phép hình thành, pháttri n vùng cây, con và thâm canh cao v i quy mô l n, c c u s n xu t h p lý,khai thác t i a l i th s n xu t nông nghi p t ng vùng, t ng a ph ng; th

tr ng c m r ng c trong và ngoài n c M c ích c a s n xu t nôngnghi p hàng hoá là t i a hoá l i nhu n, s n ph m tr thành hàng hoá ã cxác nh t tr c khi quá trình s n xu t di n ra Chính vì th , v n s n xu tcái gì, s n xu t nh th nào và tiêu th âu không ph i xu t phát t nhu c u

c a ng i s n xu t mà t nhu c u c a ng i tiêu dùng trên th tr ng Th i knày c t do th ng m i hoá nên ng i s n xu t tìm m i cách a ti n bkhoa h c - công ngh vào s n su t nh m làm t ng n ng su t lao ng gi m giáthành s n ph m t i a hoá l i nhu n, nâng cao n ng l c c nh tranh s n

ph m trên th tr ng Vì v y, nó òi h i vai trò Nhà n c i v i phát tri nnông nghi p hàng hoá càng ph i c nâng cao, ch y u là thi t l p h th ngpháp lu t, chính sách v th tr ng, ào t o cán b , cung c p hàng hoá công

c ng, t ch c h th ng d báo, thông tin cho các c s s n xu t, t o môi tr ngkinh doanh thu n l i cho các ch th kinh doanh nông nghi p

2.1.1.2 i u ki n phát tri n nông nghi p hàng hoá

Quá trình phát tri n nông nghi p hàng hoá, th c ch t chính là quá trình

t o ra và khai thác tri t các nhân t và i u ki n phát tri n nông nghi p

m t cách hi u qu nh t nông nghi p hàng hoá phát tri n t trình cao,

có th xem xét m t s i u ki n ch y u sau ây:

Th nh t, ph i có s phân công lao ng xã h i Phân công lao ng xã

h i là s chuyên môn hoá s n xu t thành các ngành ngh , các l nh v c s n

xu t khác nhau, t o nên s chuyên môn hoá l c l ng s n xu t trong ph m vitoàn xã h i C.Mác cho r ng: "Trình phát tri n c a l c l ng s n xu t c a

m t dân t c bi u l ra rõ nh t trình phân công lao ng" [35, tr.30]

Phân công lao ng xã h i là quá trình phát tri n liên t c, g n li n v i s pháttri n l c l ng s n xu t c a n n s n xu t xã h i Nó bao g m c phân công

l n u và nhi u l n phân công l i lao ng xã h i theo ngành hay theo vùnglãnh th , d n n s hình thành c c u kinh t ngành và vùng lãnh th trong

nh ng i u ki n l ch s c th Phân công lao ng xã h i làm nh y sinh r tnhi u m i liên h gi a ng i s n xu t, ng i này làm vi c vì ng i kia, lao

ng c a m i ng i tr thành m t b ph n c a lao ng xã h i, n m trong h

th ng phân công lao ng xã h i S phân công lao ng xã h i t o ra s phthu c l n nhau gi a ng i s n xu t hàng hoá thông qua trao i Phân cônglao ng xã h i là c s c a s n xu t hàng hoá

T góc phân công lao ng: Nông nghi p hàng hoá theo ngh a r ng,

s n ph m c a nó r t a d ng, bao g m các ngành nông nghi p, lâm nghi p,

ng nghi p M i ngành l i chia thành nh ng phân ngành nh h n Ch ng h ntrong ngành nông nghi p l i phân ngành thành ngành tr ng tr t và ch n nuôi.Khi phân công lao ng xã h i càng sâu s c thì s phân ngành càng chi ti t,

a d ng Trong phân ngành tr ng tr t l i chia thành cây l ng th c, cây côngnghi p, cây rau u ng n ngày, cây n qu Do v y, V.I.Lênin ã t g ch

n i gi a phân công lao ng xã h i v i khái ni m th tr ng nói chung và th

tr ng nông thôn nói riêng [48, tr.168] nh n m nh tính a d ng c a phâncông lao ng xã h i trong nông nghi p

Trong s n xu t nông s n hàng hoá, không ch m i nhóm ngành, vùngnông nghi p c chia thành nh ng ngành, vùng nh h n, mà quá trình phâncông lao ng ngoài vi c di n ra trong n i b ngành, vùng nông nghi p, còn

có s liên quan, hi p tác, liên k t ch t ch v i công nghi p và d ch v , trong

ó c bi t là công nghi p nông thôn và d ch v nông nghi p, ngoài ra còn có

s tham gia c a các d ch v b u i n, giáo d c, y t , v n hoá, ngh thu t

Xu h ng chung c a phân công lao ng là t tr ng c a lao ng nôngnghi p ngày càng gi m (nh ng giá tr s n l ng nông nghi p trong GDP, GNP

v n t ng lên), còn t tr ng lao ng trong công nghi p và d ch v thì ngày càng

t ng i v i riêng ngành nông nghi p thì t tr ng lao ng nông nghi p thu ntuý gi m xu ng, t tr ng lao ng lâm nghi p và thu s n t ng lên

Th hai, ph i có s tách bi t t ng i v kinh t gi a các ch th kinh

t trên c s s khác nhau v s h u i v i t li u s n xu t, s tách bi t ólàm cho ng i s n xu t, kinh doanh c l p v i nhau và có quy n chi ph i

s n ph m c a mình làm ra Do ó, ng i này mu n tiêu dùng c a ng i khác

ph i thông qua trao i mua bán

Trong l nh v c nông nghi p, n v s n xu t c b n là t ng h gia ìnhnông dân, là h ti u nông ho c nông tr i, mà không ph i là xí nghi p quy mô

l n v i ông o công nhân nh trong công nghi p Thích h p nh t i v inông nghi p là lao ng c a t ng h gia ình, g n bó m t thi t v i t ai,cây tr ng, v t nuôi, k p th i ng phó v i nh ng thay i b t ng c a ngo i

c nh và òi h i c a i t ng lao ng khác h n v i tính ch t lao ng c acông nhân trong công nghi p Do ó, s n xu t nông nghi p òi h i ng i lao

ng ph i làm ch t ai, cây tr ng, v t nuôi, ph i luôn luôn quan tâm ch msóc n i t ng s n xu t Có nh v y h m i k p th i b sung, i u ch nh

nh ng thao tác k thu t phù h p v i nh ng di n bi n c a ngo i c nh cây

tr ng, v t nuôi Nh ng m t khác nó c ng òi h i có s liên k t gi a nh ng

ng i s n xu t kinh doanh trong vi c t o ra chu i giá tr hàng hoá nông ph m,

t c là ph i g n k t t ch c s n xu t v i ch bi n và th tr ng tiêu th

Th ba, s n xu t ph i trên c s khai thác nh ng l i th nh : i u ki n

t nhiên, kinh nghi m s n xu t i u ki n t nhiên bao g m v trí a lý, ahình th nh ng, khí h u, th i ti t, h sinh thái, tài nguyên t, n c, r ng,Các i u ki n này có nh h ng quan tr ng i v i nông nghi p hàng hoá.Quá trình s n xu t nông-lâm-ng nghi p g n li n v i quá trình sinh h c và

g n bó ch t ch v i nhân t t nhiên Trong quá trình s n xu t, ng i lao

ng không th ng n c n quy lu t sinh v t và không c can thi p thô b o

vào trong quá trình sinh v t, trái l i ph i nghiên c u và nh n th c c cácquy lu t c a sinh v t ó b trí c c u cây tr ng, v t nuôi phù h p v i vùngsinh thái S khác bi t v i u ki n t nhiên gi a các vùng lãnh th ã hìnhthành nên các vùng th nh ng, vùng khí h u, vùng sinh thái và vùng sinh

v t, ây là c s t nhiên t o nên l i th gi a các vùng s n xu t cho t ng lo icây, v t nuôi; hình thành nh ng ng i lao ng chuyên môn hoá, ngànhchuyên môn hoá, doanh nghi p chuyên môn hoá,

Kinh nghi m s n xu t c a ng i nông dân: Ng i nông dân có truy n

th ng v phát tri n nông nghi p, h có kinh nghi m trong s n xu t nôngnghi p V y, vi c h c h i nh ng kinh nghi m ó và v n d ng k t h p v ikhoa h c k thu t m t cách sáng t o và h p lý vào trong quá trình s n xu tnông nghi p hàng hoá là m t v n r t quan tr ng

Th t , th tr ng nông s n: Th tr ng nông s n là n i tiêu th hàng

hoá nông s n Th tr ng nông s n có vai trò c bi t quan tr ng, v a là i u

ki n, v a là môi tr ng c a nông nghi p hàng hoá; nó v a th a nh n giá tr

và giá tr s d ng, kh i nông s n hàng hoá tiêu th trên th tr ng; nó i u ti tcác m i quan h kinh t c a c ng i s n xu t, ng i tiêu dùng và nhà qu n

lý, thông qua tín hi u giá c nông s n trên th tr ng Chính cái "phong v

bi u" giá c th tr ng ó, nó cung c p tín hi u, thông tin nhanh nh y v nông

s n i u ti t hành vi kinh t c a các ch th s n xu t nông s n, sao cho có

l i th nh t Th tr ng nông s n ph n ánh nh p , tình tr ng c a s pháttri n nông nghi p hàng hoá Th tr ng nông s n ngày càng phát tri n góp

ph n làm cho s n ph m nông s n hàng hoá c ng ngày càng a d ng, phongphú c v s l ng, ch t l ng và ch ng lo i nông s n hàng hoá Th tr ngtiêu th nông s n ph m ó có th là các doanh nghi p công nghi p, các doanhnghi p th ng m i (các nhà bán buôn, bán l , các i lý ) và nh ng ng itiêu dùng th tr ng trong n c và th tr ng n c ngoài Vì v y, th tr ng

có tác ng r t l n n kh i l ng, c c u, ch t l ng nông s n hàng hoá

th tr ng nông s n phát tri n, c n ph i có nhi u y u t tác ng vào trong ó

y u t quan tr ng nh t là s tác ng và i u ti t c a Nhà n c, chính vì thnhà n c ph i có các chính sách th tr ng nông s n phát tri n

Th n m, giá c nông s n: Giá c nông s n trên th tr ng nông s n

có vai trò r t l n i v i s l a ch n và quy t tâm c a các ch th s n xu tnông nghi p hàng hoá, là c s cho ng i s n xu t kinh doanh nông nghi ptrong vi c h ch toán kinh t c a mình

mô s n xu t

- Giá c th p h n giá tr , t c là cung l n h n c u, s n ph m s n xu t ra

v t xa so v i nhu c u xã h i, hàng hoá bán không ch y, giá c th p, l v n.Tình tr ng này bu c nh ng ng i s n xu t ngành này thu h p quy mô s n

xu t, rút v n kinh doanh chuy n sang ngành khác

Chính vì v y, giá c nông s n ph m là m nh l nh i v i ng i s n

xu t nông nghi p hàng hoá V n quan tr ng là, làm th nào giá c n

nh và t o i u ki n thu n l i cho ch th s n xu t nông nghi p hàng hoáphát tri n.

Th sáu, tín d ng i v i nông nghi p, nông thôn (cung ng v n cho s n

xu t nông nghi p hàng hoá): Tín d ng i v i nông nghi p, nông thôn là ngu n

v n b ng ti n m t do th tr ng v n cung c p nh là các ngân hàng th ng m i,ngân hàng chính sách xã h i, ngân hàng phát tri n nông nghi p và nông thônTrong n n s n xu t hàng hoá, tín d ng là m t trong nh ng y u t u vào r tquan tr ng Tín d ng ây c xem xét theo ngh a h p, ngh a là nó c mãhoá thành m t l ng ti n m t nào ó (còn g i là v n), nó có th bi n thành m tngu n l c c n thi t ti n hành s n xu t kinh doanh Do ó, tín d ng nông s n

và vi c s d ng tín d ng nông s n có nh h ng r t quan tr ng n s n xu t vànâng cao trình s n xu t nông nghi p hàng hoá i v i doanh nghi p, hnông dân mu n nâng cao trình s n xu t nông nghi p hàng hoá thì không ch

c n có tín d ng u t l n mà còn ph i nâng cao hi u qu c a vi c s d ng tín

d ng Vi c s d ng tín d ng úng m c ích và có hi u qu không nh ng lànguyên t c mà còn là ph ng châm ho t ng c a tín d ng

Th c t cho th y, vi c cung c p tín d ng và nâng cao hi u qu s d ngtín d ng c a các ch th s n xu t kinh doanh trong nông nghi p g p r t nhi ukhó kh n; h nông dân là nh ng ng i có ít v n u t và trình s n xu tkinh doanh, qu n lý còn th p Do v y, mu n y m nh t c phát tri n nôngnghi p hàng hoá òi h i ph i có s u t h tr c a nhà n c thông qua h

th ng tài chính, tín d ng và các chính sách huy ng tín d ng nông s n khác

Có nh v y m i t o ra th m nh t phá, y nhanh nông nghi p hàng hoá

Th b y, khoa h c k thu t: Khoa h c k thu t là nhân t có tính v t

ch t ph c v s n xu t kinh doanh nông nghi p, nâng cao kh i l ng và ch t

l ng nông s n, có tính ch t quy t nh n phát tri n nông nghi p hàng hoá

Khoa h c k thu t trong nông nghi p c bi u hi n m t s m t c

b n nh là: ng d ng ti n b công ngh sinh h c vào s n xu t; hoàn thi n h

th ng quy trình công ngh b o qu n và ch bi n s n ph m; k thu t trong vi c

s d ng và c i t o t, s d ng ngu n n c ph c v nông nghi p, nông thôn

và b o v môi tr ng; k thu t trong vi c s d ng các ph ng ti n hoá h c

nh phân bón, thu c b o v cây tr ng v t nuôi, thu c kích thích t ng tr ng,

v t li u hoá h c xây d ng; nh ng ti n b liên quan n ng i lao ng nôngnghi p bao g m: trình v n hoá, trình qu n lý, k n ng, k x o, trìnhlành ngh , trình ti p th ; ti n b k thu t trong trang b và s d ng các

ph ng ti n c khí nh : Máy công tác hay là công c lao ng nói chung; h

th ng các công trình thu l i; các y u t thu c k t c u h t ng ph c v s n

xu t nh ng sá, ph ng ti n giao thông, thông tin liên l c, nhà x ng, khobãi, Các y u t này c coi là: H th ng c s v t ch t k thu t, chính là

"giá v t ch t", là b x ng s ng c a s n xu t, là nhân t tr c ti p làm thay

i tr ng thái c a s n xu t, nâng cao n ng su t, ch t l ng, hi u qu c a s n

xu t và tiêu th s n ph m hàng hoá nông s n [12, tr.62]

Phát tri n nông nghi p hàng hoá g n li n v i cu c cách m ng khoa h c

k thu t hi n i mà tr c h t là công ngh sinh h c, ti n b k thu t gen,nuôi cây t bào Nh ng thành t u này, m t m t m ra kh n ng, h ng i

m i, t ng d ng và chuy n giao công ngh t o ra nh ng gi ng cây, con có

n ng su t, ch t l ng cao, t ng kh n ng c nh tranh; m t khác òi h i chúng

ta ph i cân nh c, l a ch n, quy ho ch ng d ng các công ngh m i ó m tcách h p lý v i i u ki n t nhiên, c i m kinh t - xã h i trong n c

Th tám, l c l ng lao ng trong nông nghi p: L c l ng lao ng

trong nông nghi p là m t trong các y u t c b n c u thành quá trình s n xu t

và tái s n xu t nông nghi p Chính s phát tri n c a phân công lao ng vàchuyên môn hoá lao ng ã t o i u ki n t p trung s c lao ng h p lý,phù h p v i kh n ng, trình c a ng i lao ng trong phát tri n nôngnghi p hàng hoá Ngày nay, kinh t th tr ng ã phát tri n n s th ng nh tkhu v c và th gi i, ng i lao ng trong nông nghi p mu n là ch th s n

xu t kinh doanh nông nghi p hàng hoá thì không th ch r ng l i s n xu thàng hoá gi n n mà ph i là nh ng ng i có trình kinh doanh hàng hoáphát tri n, ph i có tri th c làm giàu Tri th c làm giàu bao g m tri th c vkhoa h c k thu t, v cách m ng sinh h c và tri th c v kinh t , kinh doanh,

v th tr ng, giá c , quy ho ch, chi n l c phát tri n, th m chí còn ph i có

c m quan chính tr nh y bén M t m t ng i lao ng nông nghi p ph i t

c n cù, thông minh, là nh ng y u t nh h ng n vi c hình thành và pháttri n n n nông nghi p hàng hoá Trong th c t , trình s n xu t kinh doanhtrong nông nghi p hàng hoá ph i cao h n ng i s n xu t trong n n kinh t tnhiên, ph i t b t p quán và thói quen s n xu t theo ki u t cung, t c p,dám b s c và ti n c a vào s n xu t cái gì có kh n ng nh t, hi u qu nh t

Th chín, chính sách nông nghi p hàng hoá c a chính ph : Chính sách

nông nghi p là các y u t t o ra môi tr ng kinh doanh hình thành ngànhnông nghi p hàng hoá Vì th , n u chính sách nông nghi p úng n, thích

h p nó s phát huy c tính n ng ng c a các ch th s n xu t - kinhdoanh, khai thác t t nh t m i ti m n ng th m nh c a t n c, thúc y sphát tri n nông nghi p hàng hoá và ng c l i n u các chính sách nông nghi p

c a Nhà n c không úng n, không thích h p nó s tr thành y u t kìmhãm s phát tri n nông nghi p hàng hoá Trong n n kinh t th tr ng, nhà

n c thông qua các chính sách kh c ph c nh ng khuy t t t c a th tr ng,

c th nh : chính sách t ai, chính sách u t và tín d ng, chính sách khoa

h c - công nghi p, chính sách tiêu th nông s n các chính sách này v a t o

phân công lao ng xã h i, v a t o i u ki n môi tr ng thúc y s hìnhthành và phát tri n nông nghi p hàng hoá.

Th c ti n cho th y nhi u n c trên th gi i, m c dù i u ki n t nhiênkhông c thu n l i nh ng nông nghi p hàng hoá t c t c phát tri ncao, là do các n c ó có c các chính sách nông nghi p ng n, Nhà

n c ã t o c môi tr ng kinh doanh thu n l i cho các ch th kinh t ho t

ng nh : phát tri n khoa h c - công ngh , cung c p d ch v thông tin, cung

c p các lo i hàng hoá công c ng (h th ng ng giao thông, i n, thu l i, h

th ng thông tin liên l c ), cung c p v n, tín d ng, i u ch nh lãi su t h p lý

có l i cho ng i s n xu t nông nghi p nh ng v n này th hi n s canthi p và tr giúp c a Nhà n c có vai trò h t s c quan tr ng và là nhân tkhông th thi u c trong phát tri n nông nghi p hàng hoá

2.1.2 S c n thi t ph i có vai trò c a nhà n c i v i phát tri n nông nghi p hàng hoá

Th nh t, do c i m c a nông nghi p hàng hoá Nông nghi p hàng

hoá có nh ng c i m sau ây:

M t là, i m xu t phát c a nông nghi p hàng hoá là t n n nông nghi p

t cung t c p N n nông nghi p t cung t c p ph thu c l n vào i u ki n

t nhiên, mà i u ki n t nhiên l i có tính c thù, chính l i th t nhiên cthù y khi n ng i ta b ng lòng v i i s ng t cung t c p (m c dù v i m c

s ng r t th p) i u này d d n t i tâm lý an ph n, t ti và m t khác, n l t

nó, tính an ph n, t ti d d n t i s trì tr trong tâm lý và i s ng, ng n c ntính c nh tranh và s phát tri n c a th tr ng, khó kích thích khoa h c kthu t và các yêu t khác c a l c l ng s n xu t phát tri n vào trong quá trình

s n xu t, làm ch m quá trình phát tri n nông nghi p hàng hoá H n n a, xét

v m t trình khoa h c k thu t công ngh g n li n v i ti n trình phát tri nnông nghi p hàng hoá t th p lên cao, b n thân nông nghi p, t nó không th

gi i quy t c mà ph i có s chi vi n c a công nghi p Chính C Mác c ng

ã nh n m nh trong lý lu n a tô r ng "c u t o h u c trong nông nghi p l c

h u h n so v i công nghi p" [34, tr.312] Cho nên, mu n y nhanh s pháttri n nông nghi p hàng hoá, m t trong nh ng ph ng án t phá là nâng caotrình c a ng i s n xu t và t ng c ng u t khoa h c k thu t côngngh cho quá trình s n xu t i u này ph i nh n vai trò Nhà n c trong sphát tri n nông nghi p hàng hoá

Hai là, xét v không gian ho t ng thì nông nghi p hàng hoá bao g m

nhi u vùng khác nhau (vùng kinh t t nhiên, vùng kinh t nông nghi p hànghoá l n, chuyên môn hoá cao) Nh ng vùng kinh t này hình thành là do phâncông lao ng xã h i theo lãnh th trên ph m vi c n c, ch ng h n vùngchuyên canh cây lúa, vùng cây công nghi p v.v , ho c hình thành và pháttri n trên c s k t h p các y u t t nhiên v i s phát tri n c a h th ng các

l c l ng s n xu t và s v n hành c a quan h s n xu t M t khác, xu thphát tri n c a kinh t vùng là ngày càng t p trung hoá và chuyên môn hoá,hình thành các vùng tr ng i m s n xu t hàng hoá có kh i l ng l n, n ng

su t cao, hi u qu kinh t l n, t ó m r ng ra các vùng, ngành khác.Trong b n thân m i vùng, l i d a vào ngành s n xu t chuyên môn hoá màphát tri n các ngành khác m t cách a d ng và t ng h p S k t h p này

nh m phát tri n m nh m ngành chuyên môn hoá, ng th i khai thác m tcách y các ngu n tài nguyên, c s v t ch t k thu t và lao ng c a

t ng vùng nông nghi p Chính vì th , Nhà n c ph i c n c vào i u ki n tnhiên - kinh t - k thu t c a t ng vùng ra các chính sách phù h p nh mchuyên môn hoá s n xu t theo vùng b trí các ngành s n xu t trên cácvùng lãnh th sao cho thích h p nh m khai thác m i u th so sánh v ngu n

l c c a m i vùng

Ba là, v ch th s n xu t trong nông nghi p hàng hoá n v s n xu ttrong nông nghi p hàng hoá g m nhi u l c l ng tham gia, nhi u thành ph nkinh t Nói cách khác, n v s n xu t c b n trong nông nghi p là t ng h

gia ình nông dân, là h ti u nông ho c nông tr i, mà không ph i là xí nghi pquy mô l n v i ông o công nhân nh trong công nghi p Thích h p nh t

i v i nông nghi p là lao ng c th c a t ng h gia ình, g n bó m t thi t

v i t ai, cây tr ng, v t nuôi, k p th i ng phó v i nh ng thay i b t

ng c a ngo i c nh và òi h i c a i t ng lao ng khác h n v i tính ch tlao ng c a công nhân trong công nghi p Do ó, s n xu t nông nghi p òi

h i ng i lao ng ph i làm ch t ai, cây tr ng, v t nuôi, ph i luôn luônquan tâm ch m sóc n i t ng s n xu t Có nh v y, h m i k p th i bsung, i u ch nh nh ng thao tác k thu t phù h p v i nh ng di n bi n c ango i c nh cây tr ng, v t nuôi D nhiên, s n ph m c a nông nghi p trthành hàng hoá và có hi u qu kinh t cao thì Nhà n c c n ph i chính sách

ào t o ngu n nhân l c, b i d ng ki n th c v khoa h c k thu t cho nôngdân, g n k t t ch c s n xu t v i ch bi n và th tr ng tiêu th

B n là, s n xu t nông nghi p hàng hoá có tính th i v nh t nh Trong

s n xu t nông nhi p hàng hoá, hai quá trình tái s n t nhiên và tái s n xu tkinh t liên t c m t thi t v i nhau Do ó, trong quá trình s n xu t, có nh nggiai o n s n xu t nông nghi p c tái s n xu t t nhiên không c n tác ng

c a quá trình kinh t Ngoài ra, vì tính th i v trong nông nghi p, lao ng,máy móc và t li u s n xu t khác không th s d ng liên t c quanh n m Chonên, Nhà n c có chính sách v khoa h c k thu t, v t nuôi, cây tr ng, ;chính sách v thu mua t m tr hàng hoá nông s n ph m; phát tri n côngnghi p ch bi n; m r ng th tr ng c trong và ngoài n c nh m gi m b ttính th i v trong nông nghi p

N m là, v u vào trong quá trình s n xu t nông nghi p hàng hoá i

t ng s n xu t nông nghi p hàng hoá là nh ng sinh v t s ng (cây tr ng, v tnuôi) có nh ng chu k v n ng a d ng và ph c t p Vì v y, u vào trongquá trình s n xu t nông nghi p hàng hoá bao g m:

- T li u s n xu t nông nghi p hàng hoá: là m t t, m t n c là nh ng

th c nh v không gian, có gi i h n v di n tích, không th di chuy n thay

i c Trong nông nghi p, t ai v a là i t ng lao ng, v a là t li ulao ng Nó có nh ng bi u hi n khác nhau v ch t l ng, nh ng n u c s

d ng h p lý thì phì nhiêu c a nó c b o v và t ng lên phì nhiêu

c a t ai là m t y u t quy t nh n ng su t cây tr ng và n ng su t lao ngtrong nông nghi p Vì v y, b o v và không ng ng làm t ng phì nhiêu màu

m c a t ai là m t trong nh ng nhi m v quan tr ng nh t c a ng i lao

ng trong s n xu t nông nghi p hàng hoá; ng th i Nhà n c có các chínhsách v t ai v nông nghi p và phát tri n nông thôn, chính sách v a tô,thu l i, nh m t o i u ki n cho nông dân có n i làm n c nh, m b o

v phân bón, ngu n n c cho s n xu t

- i u ki n t nhiên: Trong s n xu t nông nghi p hàng hoá b nh

h ng b i nh ng nhân t th i ti t (m a, n ng, bão l t, h n hán, sâu b nh, )

Nh v y, Nhà n c có chính sách giúp ng i s n xu t bi t t n d ng và bi tchinh ph c nh ng nhân t t nhiên, nâng cao hi u qu s n xu t nông nghi phàng hoá

Sáu là, v u ra trong quá trình s n xu t nông nghi p hàng hoá ó là

nông s n ph m, là k t qu c a các ngành tr ng tr t, ch n nuôi, lâm nghi p và

ng nghi p Các s n ph m u ra nông nghi p hàng hoá có nh ng c i mkhông gi ng nhau:

- Các s n ph m u ra c a ngành tr ng tr t nh là hoa m u, ng c c,các s n ph m này có tu i th ng n ngày c n ph i có th tr ng tiêu th m

b o, n u không tiêu th c trong th i h n s có nh h ng tr c ti p n

ch t l ng s n ph m, làm m t uy tín và khách hàng

- Các s n ph m u ra c a ngành ch n nuôi nh là sinh v t M t s s n

ph m c a ngành ch n nuôi c ng có tu i th ng n ngày c n ph i có th tr ngtiêu th m b o, còn m t s s n ph m thì có tu i th dài ngày nh ng n ukhông tiêu th c trong th i h n s nh h ng n chi phí, giá c t ng lên,

không c nh tranh c òi h i ph i có vai trò nhà n c trong vi c t o i u

ki n t ch c l u thông hàng hoá m t cách nhanh chóng nh : phát tri n h

t ng, giao thông, phát tri n th tr ng, công nghi p ch bi n,

T t c nh ng c i m nông nghi p hàng hoá trên ây, òi h i các nhà

qu n lý c t m vi mô và v mô ph i có nh ng ph ng h ng, chính sách và

bi n pháp phù h p, m b o khuy n khích và t o i u ki n thu n l i cho nôngnghi p hàng hoá phát tri n b n v ng

T t c nh ng i u trình bày trên ây ã cho th y s c n thi t khách quan

v vai trò c a Nhà n c i v i kinh t hàng hoá C n thi t, vì n u thi u i vaitrò t ch c, qu n lý và i u ti t c a Nhà n c thì s phát tri n nông nghi p hànghoá s d n t i nh ng h u qu khôn l ng, nh t là trong th i i hi n nay Kháchquan, vì ó là xu h ng phát tri n t t y u và có tính quy lu t c a kinh t hànghoá trong s phát tri n kinh t c a nhân lo i Xu h ng ó không ph thu c vào

ý chí ch quan c a b t k m t Nhà n c, hay m t giai c p nào N u không n m

v ng quan i m này, ch ng nh ng chúng ta không phát huy c các th m nh

c a n n nông nghi p hàng hoá trong c ch th t ng cho vi c xây d ng t

n c theo h ng xã h i ch ngh a, mà có th còn ph i tr nh ng cái giá r t " t"

do h u qu c a các m t tiêu c c mà c ch th tr ng gây ra i v i ti n trìnhphát tri n c a m i m t i s ng kinh t , chính tr , v n hoá và tinh th n xã h i

Th c ti n phát tri n nông nghi p hàng hoá m t s qu c gia trong khu v c vàtrên th gi i, tr c ây và hi n nay ã ch ng minh i u ó

Th hai, m b o s công b ng xã h i trong phát tri n nông nghi phàng hoá ây là m t trong các ch c n ng quan tr ng nh t c a Nhà n c.Trong n n nông nghi p hàng hoá, do có s khác nhau v i u ki n t nhiênnên ã t o ra m t kho ng cách l n thái quá v thu nh p gi a các t ng l p vàcác vùng khác nhau K t qu là m t b ph n l n trong nông thôn có thu nh p

r t th p và không n nh Vì v y, s can thi p c a Nhà n c là r t c n thi t

nh m t ng thu nh p cho nh ng ng i nông dân t c m c ích ó,

Chính ph nhi u n c ã th c hi n các chính sách nh chính sách thu thu

nh p, chính sách b o tr , tín d ng, chính sách t ai, chính sách gi i quy t

vi c làm và xoá ói gi m nghèo

Th ba, m b o tính hi u qu trong phát tri n nông nghi p hàng hoá.Trong n n nông nghi p hàng hoá, kh n ng th t b i c a th tr ng làm gi m

hi u qu s n xu t và tiêu dùng trong nông nghi p là r t l n M t khác, do c

i m c a s n xu t nông nghi p c ti n hành trên a bàn r ng l n, ph c

t p, t ai là t li u s n xu t ch y u, i t ng s n xu t là cây tr ng, v tnuôi, k t qu s n xu t kinh doanh trong nông nghi p ph thu c nhi u y u t

nh ch t l ng c a t ai, ngu n n c, khí h u, ch t l ng gi ng cây tr ng,

v t nuôi, phân bón Vì v y, nhu c u v hàng hoá công c ng trong nôngnghi p r t l n nh : h th ng ng giao thông, thông tin liên l c, thu l i,công ngh b o qu n, ch bi n sau thu ho ch ây là i u ki n tiên quy t phát tri n nông nghi p hàng hoá và nâng cao hi u qu s n xu t kinh doanhnông nghi p nh ng ng i nông dân cá th h u nh không có kh n ng th c

hi n và th ng ph i do Nhà n c m nhi m Do v y, Nhà n c ph i canthi p b ng các chính sách và lu t pháp thích h p nh m s d ng có hi u qu ,

t i a các y u t ngu n l c trong s n xu t nông nghi p

Th t , m b o tính n nh và phát tri n b n v ng trong nông nghi phàng hoá Ngoài nh ng m t tích c c, n n kinh t th tr ng còn t n t i nh ngkhi m khuy t nh h ng n phát tri n kinh t nói chung và n n nông nghi phàng hoá nói riêng; trong i u ki n hi n nay toàn c u hoá và t do hoá kinh t

là m t xu th t t y u khách quan, m c c nh tranh ngày càng gay g t,

nh ng khuy t t t v n có c a c ch th tr ng có th gây ra s m t n nhtrong phát tri n nông nghi p hàng hoá H n n a s h tr , can thi p c a Nhà

n c nh t v n lu t pháp, h tr v v n, k thu t, ào t o v lao ng, cung

c p d ch v thông tin, xúc ti n th ng m i Có ý ngh a r t quan tr ng, nógóp ph n s n nh và phát tri n b n v ng n n nông nghi p hàng hoá

2.2 N I DUNG VÀ CÁC NHÂN T NH H NG N VAI TRÒ C A NHÀ N C I V I PHÁT TRI N NÔNG NGHI P HÀNG HOÁ

2.2.1 N i dung v vai trò c a Nhà n c i v i phát tri n nông nghi p hàng hoá

Trong n n nông nghi p hàng hoá v n hành theo c ch th tr ng, có

s can thi p c a Nhà n c là m t t t y u khách quan Tuy nhiên, m c và

ph m vi can thi p c a Nhà n c m i qu c gia có s khác nhau, nó tuythu c vào tính ch t, trình và i u ki n c th c a m i n c Hi n naynhi u nhà nghiên c u cho r ng, vai trò c a Nhà n c i v i phát tri n nôngnghi p hàng hoá t p trung m t s v n c b n sau:

2.2.1.1 Nhà n c ho ch nh phát tri n nông nghi p hàng hoá

Th nh t, Nhà n c quy ho ch vùng s n xu t hàng hoá t p trung.

D a vào a lý và i u ki n t nhiên c a t ng vùng trên c n c, Nhà

n c v ch ra các quy ho ch vùng s n xu t hàng hoá t p trung úng n, a

ra nh ng chính sách h u hi u là i u ki n c n phát tri n nông nghi p hànghoá i u ki n là t ch c th c hi n và qu n lý Các vùng kinh t nôngnghi p tr c h t là các vùng kinh t t nhiên ng th i v i l i th t nhiên -sinh thái, v i s phát tri n c a l c l ng s n xu t và quan h s n xu t, pháttri n c a phân công lao ng xã h i, c a khoa h c công ngh , th tr ng,

d n d n hình thành và phát tri n các vùng nông nghi p hàng hoá, v i các trình khác nhau C.Mác ã cho r ng: "Chính là tính nhi u v c a t ai, v m t

ph m ch t hoá h c, v m t c u t o a ch t, v m t hình th v t ch t và tínhnhi u v c a s n ph m t nhiên c a t ai ó m i h p thành c c u t nhiên

c a phân công lao ng xã h i " [34, tr.147]

Vì v y, vi c quy ho ch vùng s n xu t t p trung s hình thành nh ngvùng s n xu t nông nghi p hàng hoá nh , chuyên môn hoá th p; vùng s n xu tnông nghi p hàng hoá l n, chuyên môn hoá cao T ó, s thúc y vi c khaithác l i th so sánh v tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên sinh v t, sinh thái c a