CHIẾN LƯỢC PHÒNG CHỐNG TÁC HẠI CỦA THUỐC LÁ 20122020I. CĂN CỨ PHÁP LÝ CƠ SỞ XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC1. Căn cứ pháp lý:Quyết định số 8772004QĐCTN, ngày 11 tháng 11 năm 2004 của Chủ tịchNước phê chuẩn Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá.Quyết định số 1315QĐTTg ngày 21 tháng 8 năm 2009 của Thủ tướngChính phủ phê duyệt Kế hoạch thực hiện Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá.Luật phòng chống tác hại của thuốc lá (PCTH thuốc lá) số 092012QH13ban hành ngày 02 tháng 7 năm 2012 và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 5 năm 2013.Trong Bản Kế hoạch này, cụm từ “Thuốc lá” là sản phẩm được sản xuấttừ toàn bộ hoặc một phần nguyên liệu thuốc lá, được chế biến dưới dạng thuốc láđiếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào hoặc các dạng khác.2. Căn cứ thực tiễn:1. Những thành tựu:a) Tỷ lệ hút thuốc lá trong nam giới của nước ta giảm 9% trong giai đoạn từ2000 – 2010Theo điều tra năm 2001 tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong nam giới là 56,1% vàtheo Điều tra năm 2010 cho thấy: tỷ lệ hút thuốc lá ở nam giới trưởng thành (15tuổi trở lên) là 47,4% nam. Như vậy, sau 10 năm thực hiện Nghị quyết số 122000NQCP tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong nam giới có xu hướng giảm khoảng 9%.Theo điều tra năm 2001 tỷ lệ hút thuốc trong nữ giới là 1,8% và năm 2010 là1,4%, như vậy tỷ lệ hút thuốc trong nữ giới đã giảm được 0,4% và đây là tỷ lệ thấpso với các nước trong khu vực và trên thế giới.b) Hành lang pháp lý cho hoạt động PCTH thuốc lá ngày càng được hoànthiệnHệ thống pháp luật về phòng chống tác hại của thuốc lá đảm bảo tính hợphiến, hợp pháp, tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật Việt Nam. Trên cơsở các quy định của Nghị quyết số 122000NQCP về Chính sách quốc gia PCTHthuốc lá, Luật Thương mại, Luật thuế tiêu thụ đặc biệt, Chính phủ, Bộ Y tế và cácBộ, ngành có liên quan cũng đã ban hành các văn bản quy phạm pháp luật tạo cơ
Trang 1CHIẾN LƯỢC PHÒNG CHỐNG TÁC HẠI CỦA THUỐC LÁ 2012-2020
I CĂN CỨ PHÁP LÝ / CƠ SỞ XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC
1 Căn cứ pháp lý:
Quyết định số 877/2004/QĐ-CTN, ngày 11 tháng 11 năm 2004 của Chủ tịch Nước phê chuẩn Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá
Quyết định số 1315/QĐ-TTg ngày 21 tháng 8 năm 2009 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Kế hoạch thực hiện Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá
Luật phòng chống tác hại của thuốc lá (PCTH thuốc lá) số 09/2012/QH13 ban hành ngày 02 tháng 7 năm 2012 và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 5 năm 2013
Trong Bản Kế hoạch này, cụm từ “Thuốc lá” là sản phẩm được sản xuất
từ toàn bộ hoặc một phần nguyên liệu thuốc lá, được chế biến dưới dạng thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào hoặc các dạng khác
2 Căn cứ thực tiễn:
1 Những thành tựu:
a) Tỷ lệ hút thuốc lá trong nam giới của nước ta giảm 9% trong giai đoạn từ
2000 – 2010
Theo điều tra năm 2001 tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong nam giới là 56,1% và theo Điều tra năm 2010 cho thấy: tỷ lệ hút thuốc lá ở nam giới trưởng thành (15 tuổi trở lên) là 47,4% nam Như vậy, sau 10 năm thực hiện Nghị quyết số 12/2000/ NQ-CP tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong nam giới có xu hướng giảm khoảng 9%
Theo điều tra năm 2001 tỷ lệ hút thuốc trong nữ giới là 1,8% và năm 2010 là 1,4%, như vậy tỷ lệ hút thuốc trong nữ giới đã giảm được 0,4% và đây là tỷ lệ thấp
so với các nước trong khu vực và trên thế giới
b) Hành lang pháp lý cho hoạt động PCTH thuốc lá ngày càng được hoàn thiện
Hệ thống pháp luật về phòng chống tác hại của thuốc lá đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật Việt Nam Trên cơ
sở các quy định của Nghị quyết số 12/2000/NQ-CP về Chính sách quốc gia PCTH thuốc lá, Luật Thương mại, Luật thuế tiêu thụ đặc biệt, Chính phủ, Bộ Y tế và các
Bộ, ngành có liên quan cũng đã ban hành các văn bản quy phạm pháp luật tạo cơ
Trang 2sở pháp lý quan trọng cho việc tổ chức và thực hiện các hoạt động phòng chống tác hại của thuốc lá, góp phần từng bước giảm tỷ lệ sử dụng các sản phẩm thuốc lá, từ
đó giảm tỷ lệ mắc và tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá gây ra tại Việt Nam
Chủ tịch Nước đã công bố Luật PCTH thuốc lá số 09/2012/QH13 Ngày 02 tháng 7 năm 2012 với các quy định về các biện pháp giảm nhu cầu sử dụng thuốc
lá, biện pháp kiểm soát nguồn cung cấp thuốc lá và điều kiện bảo đảm để phòng, chống tác hại của thuốc lá
Với hệ thống văn bản qui phạm pháp luật hiện hành chúng ta bước đầu đã có một hệ thống pháp luật tương đối đầy đủ để điều chỉnh lĩnh vực phòng chống tác hại của thuốc lá từ sản xuất đến tiêu dùng
c) Nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá và tiếp xúc thụ động với khói thuốc ngày càng cao
Trong mười năm qua nhận thức của người dân về tác hại của việc sử dụng các sản phẩm thuốc lá và tiếp xúc thụ động với khói thuốc không ngừng được nâng cao Tỷ lệ người dân biết về tác hại của thuốc lá là > 95% và biết về tác hại của hút thuốc lá thụ động là > 85%
d) Hoạt động PCTH thuốc lá ngày càng được nhiều cơ quan, đơn vị triển khai thực hiện
Trước đây các hoạt động PCTH thuốc lá thường do Bộ Y tế khởi xướng và không nhận được nhiều sự quan tâm của các Bộ, ngành, các tổ chức chính trị xã hội và cộng đồng Hiện nay, ngày càng có nhiều Bộ, ngành và tổ chức chính trị xã hội tích cực tham gia hoạt động PCTH thuốc lá
Các hoạt động PCTH thuốc lá cũng được đẩy mạnh tại các tỉnh/thành phố trong cả nước Bên cạnh đó, ngày càng có nhiều các tổ chức phi chính phủ, các trường đại học, các viện nghiên cứu tham gia vào hoạt động PCTH thuốc lá
2 Những bất cập và yếu kém
a) Hoạt động thông tin, giáo dục, truyền thông về PCTH thuốc lá còn chưa thường xuyên, hình thức truyền thông chưa hiệu quả
Trong thời gian qua các chiến dịch truyền thông phần lớn chỉ tập trung trong tuần lễ Quốc gia không thuốc lá từ 25-31 tháng 5 hàng năm Các hoạt động truyền thông chưa được thực hiện thường xuyên, các hình thức truyền thông chưa được xây dựng đa dạng và phong phú vì vậy hiệu quả còn hạn chế
Các hoạt động truyền thông và can thiệp khi thực hiện thí điểm tại các tỉnh/ thành phố rất tốt, các tài liệu hướng dẫn được xây dựng theo đánh giá của các
Trang 3chuyên gia là sát với thực tế tại các địa phương Tuy nhiên, do hoạt động PCTH thuốc lá chưa được các cấp chính quyền quan tâm, kinh phí từ địa phương chưa được bố trí thích đáng, các tổ chức chính trị xã hội chưa vào cuộc nên mặc dù đã
có tài liệu hướng dẫn nhưng số địa phương triển khai các hoạt động PCTH thuốc lá còn rất ít và nhiều khi còn mang nặng tính hình thức
b) Việc tuân thủ các quy định về phòng chống tác hại của thuốc lá chưa được thực hiện thường xuyên và còn nhiều vi phạm
Mặc dù chúng ta đã có hành lang pháp lý khá chặt chẽ về cấm toàn diện quảng cáo, khuyến mại các sản phẩm thuốc lá, nhưng việc giám sát thực hiện còn chưa tốt Tỷ lệ vi phạm quy định còn cao, đặc biệt là việc quảng cáo các sản phẩm thuốc lá thông qua việc trưng bày không đúng quy định các sản phẩm thuốc lá tại điểm bán Theo Báo cáo nghiên cứu của trường Đại học Y tế Công cộng tháng 01 năm 2010 cho thấy: “Trên cả nước có 33,3% số điểm bán vi phạm quy định về cấm khuyến mại thuốc lá, trong đó tỉ lệ vi phạm ở miền Nam cao nhất là 56,4%, tiếp theo là miền Trung với 36,1%”
Mặc dù đã có quy định của Thủ tướng Chính phủ về việc cấm hút thuốc lá tại nơi làm việc, bệnh viện, trường học, các địa điểm công cộng, nhưng ý thức chấp hành của người dân còn chưa cao, tình trạng vi phạm xảy ra khá phổ biến
c) Thiếu các dịch vụ hỗ trợ cai nghiện thuốc lá
Theo Điều tra GATS năm 2010 cho thấy: có 9,5% người đang hút thuốc (tương đương với 1,5 triệu người) có kế hoạch bỏ thuốc trong tháng tới Tuy nhiên dịch vụ hỗ trợ cai nghiên hiện nay tại nước ta còn rất thiếu Bộ Y tế mới chỉ thực hiện hỗ trợ tư vấn cai nghiện thuốc lá tại một số cơ sở y tế, chưa đáp ứng được nhu cầu của cộng đồng, đặc biệt là tại các khu vực nông thôn
d) Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về phòng chống tác hại của thuốc lá còn chưa được thực hiện và quan tâm đúng mức
Cho đến nay các hoạt động thanh tra, kiểm tra trong PCTH thuốc lá chưa được triển khai toàn diện và đồng bộ Đa số các các hoạt động thanh tra, kiểm tra
và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về PCTH thuốc lá chủ yếu tập trung vào lĩnh vực chống buôn lậu các sản phẩm thuốc lá Tại các địa phương việc đánh giá, giám sát thực thi các văn bản quy phạm pháp luật về PCTH thuốc lá được thực hiện không thường xuyên dẫn đến tình trạng vi phạm quy định khá phổ biến, đặc biệt là vi phạm quy định cấm quảng cáo và khuyến mại tại điểm bán
đ) Công tác phối hợp liên ngành trong hoạt động PCTH thuốc lá còn chưa tốt
Trang 4Hoạt động phòng chống tác hại của thuốc lá là một lĩnh vực cần có sự phối hợp liên ngành hết sức chặt chẽ và đồng bộ Việc phòng chống tác hại của thuốc lá được diễn ra từ khâu sản xuất đến tiêu dùng, vì vậy liên quan đến phạm vi quản lý của nhiều bộ, ngành khác nhau như Bộ Nghiệp và PTNT, Bộ Công Thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Thông tin và Truyền thông,
Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch và các tổ chức chính trị xã hội
Trong thời gian qua, hoạt động PCTH thuốc lá thường do Bộ Y tế khởi xướng, thiếu sự chủ động tham gia của các Bộ, ban ngành liên quan Do đó, mặc
dù bộ máy tổ chức thực hiện hoạt động PCTH thuốc lá mang tính liên ngành về
cơ bản đã được hình thành từ trung ương đến các tỉnh thành phố, nhưng do còn có những hạn chế trong phân công nhiệm vụ và công tác phối kết hợp giữa các ban ngành nên hiệu quả còn hạn chế
Nguyên nhân của những bất cập, yếu kém:
a) Các Bộ, ngành và địa phương chưa chủ động và quan tâm thực hiện hoạt động PCTH thuốc lá
Hoạt động PCTH thuốc lá thường được coi là nhiệm vụ của ngành y tế vì có liên quan nhiều đến sức khỏe, tuy nhiên để PCTH thuốc lá có hiệu quả đòi hỏi phải
có sự phối hợp liên ngành và thực hiện một cách đồng bộ tại tất cả các cấp
Trong thời gian qua các Bộ, ngành và tổ chức doàn thể còn chưa thực sự chủ động tổ chức và triển khai các hoạt động PCTH thuốc lá Nhiều bộ, ngành, đoàn thể chưa tham gia PCTH thuốc lá hoặc tham gia mang tính hình thức Các cơ quan chức năng chưa quan tâm thực hiện việc kiểm tra, giám sát và xử phạt các hành vi
vi phạm quy định về PCTH thuốc lá đặc biệt là vi phạm quy định cấm hút thuốc lá tại một số khu vực công cộng
b) Các sản phẩm thuốc lá rất sẵn có trên thị trường
Các sản phẩm thuốc lá được bày bán tràn lan trên các đường phố, đặc biệt là tại các thành phố lớn Chúng ta chưa thực hiện cấp phép cho người bán lẻ thuốc lá
vì vậy gây khó khăn cho việc kiểm soát các hoạt động quảng cáo, khuyến mại tại điểm bán, kinh doanh các sản phẩm thuốc lá nhập lậu Việc thiếu kiểm soát mạng lưới bán lẻ tạo điều kiện cho thanh thiếu niên dễ dàng tiếp cận và mua các sản phẩm thuốc lá để sử dụng
Trang 5c) Ý thức chấp hành pháp luật của người dân về PCTH thuốc lá còn chưa cao
Mặc dù tỷ lệ hiểu biết về tác hại của thuốc lá là rất cao trên 90%, nhưng hiện tượng vi phạm các quy định về PCTH thuốc lá vẫn rất cao, đặc biệt là vi phạm quy định cấm hút thuốc lá nơi công cộng và trưng bày thuốc lá tại điểm bán, bán các sản phẩm thuốc lá lậu
d) Thiếu nguồn lực để triển khai hoạt động PCTH thuốc lá
- Nguồn nhân lực: hiện nay các cán bộ tham gia công tác PCTH thuốc lá của
Bộ Y tế và các Bộ, ngành là các chuyên viên kiêm nhiệm, vì vậy thời gian để đầu
tư cho công tác PCTH thuốc lá còn rất hạn chế Các cán bộ này có nhiều nhiệm
vụ, trách nhiệm với Bộ chủ quản nên thời gian dành cho công tác PCTH thuốc lá không đảm bảo Tại địa phương phần lớn không có cán bộ đầu mối để tổ chức triển khai thực hiện hoạt động PCTH thuốc lá
- Về kinh phí: trong hơn mười năm qua, các hoạt động PCTH thuốc lá chủ yếu dựa vào nguồn tại trợ của các tổ chức quốc tế Do đó, các hoạt động PCTH thuốc lá thường không mang tính ổn định, lâu dài Kinh phí của Bộ Y tế, các Bộ, ngành dành cho Chương trình PCTH thuốc lá còn rất hạn chế chưa đáp ứng được yêu cầu
II CƠ HỘI, THÁCH THỨC ĐỐI VỚI CÔNG TÁC PCTH THUỐC LÁ GIAI ĐOẠN 2012-2020
1 Bối cảnh quốc tế và trong nước
Hiện nay trên thế giới việc sử dụng thuốc lá có xu hướng giảm ở các nước phát triển nhưng lại tăng ở các nước đang phát triển Hơn 70% số người hút thuốc lá là tại các nước đang phát triển trong đó có Việt Nam Sử dụng thuốc lá là nguyên nhân gây tử vong cho 6 triệu người một năm trên toàn thế giới
Để giảm tỷ lệ mắc và chết do các bệnh liên quan đến sử dụng các sản phẩm thuốc lá, Tổ chức Y tế Thế giới đã khởi xướng xây dựng Công ước Khung về Kiểm soát thuốc lá (dưới đây gọi tắt là Công ước Khung) Tính đến đến ngày 30 tháng 7 năm 2012 đã có 175 nước ký phê chuẩn Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá Đây là Công ước quốc tế đầu tiên về sức khỏe cộng đồng được đa số các nước cam kết và thực hiện Nội dung của Công ước Khung có liên quan đến nhiều lĩnh vực, như: sản xuất, kinh doanh và tiêu thụ các sản phẩm thuốc lá
Các nước ASEAN và các nước trong khu vực Tây Thái Bình Dương cũng đã thống nhất ban hành kế hoạch khu vực về phòng chống tác hại của thuốc lá Trong khu vực ASEAN có 9 nước đã phê chuẩn Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá
Trang 6và 7 nước đã ban hành Luật phòng chống tác hại của thuốc lá Các nước có các chính sách phòng chống tác hại của thuốc lá mạnh mẽ và toàn diện như: Singapore, Hồng Kong, Thái Lan, Brunei,
2 Cơ hội và thách thức
a) Cơ hội
Hoạt động PCTH thuốc lá đang trở thành một chương trình y tế công cộng quan trọng và ngày càng được nhiều nước trên thế giới quan tâm thực hiện Việt Nam là một trong những nước sớm phê chuẩn Công ước Khung và Thủ tướng Chính phủ cũng đã ký Quyết định số 1315/QĐ-TTg ngày 21 tháng 8 năm 2009 về
kế hoạch thực hiện Công ước Khung tại nước ta
Luật PCTH thuốc lá vừa được ban hành, tạo bước đột phá trong hoạt động PCTH thuốc lá tại nước ta Luật đã có các quy định toàn diện để đồng thời giảm nhu cầu và giảm cung cấp các sản phẩm thuốc lá Việc ban hành Luật PCTH thuốc
lá biểu thị sự cam kết và quan tâm sâu sắc của Quốc hội, Chính phủ đến hoạt động PCTH thuốc lá và tạo ra hành lang pháp lý quan trọng để tăng cường hoạt động PCTH thuốc lá trong những năm tới
Kinh tế, xã hội nước ta ngày một phát triển, nhận thức và ý thức của người dân về việc bảo vệ sức khỏe ngày càng cao Vì vậy đồng thời với việc lựa chọn những thói quen ăn uống, sinh hoạt lành mạnh, thì hành vi sử dụng thuốc lá ngày càng được xã hội ít chấp nhận hơn
b) Thách thức
Tỷ lệ sử dụng thuốc lá của nam giới nước ta đứng trong 15 nước có tỷ lệ hút thuốc lá cao nhất thế giới Kết quả điều tra thực trạng hút thuốc lá trong người trưởng thành tại Việt Nam năm 2010 cho thấy: 47,4% nam, 1,4% nữ và 23,8% người trưởng thành nói chung (15,3 triệu người) đang hút thuốc lá
Tình trạng tiếp xúc thụ động với khói thuốc cũng rất cao: khoảng 55,9% người lao động (đại diện cho gần 8 triệu người) bị phơi nhiễm thụ động với khói thuốc lá tại nơi làm việc Có 73,1% người trưởng thành từ 15 tuổi trở lên (đại diện
47 triệu người) bị tiếp xúc thụ động với khói thuốc lá tại nhà
Sử dụng các sản phẩm thuốc lá đang gây ra 40.000 ca tử vong sớm mỗi năm cho Việt Nam Tổ chức Y tế Thế giới ước tính thuốc lá sẽ gây ra 70.000 ca tử vong mỗi năm tại Việt Nam vào năm 2030, nếu như các biện pháp PCTH thuốc lá hiệu
Trang 7quả không được thực hiện
Nguồn lực để thực hiện các hoạt động PCTH thuốc lá còn rất hạn hẹp, chủ yếu là dựa vào nguồn viện trợ của các tổ chức quốc tế Vì vậy, các hoạt động PCTH thuốc lá triển khai không đồng bộ, thường xuyên và hiệu quả
Việt Nam là một trong những thị trường được các công ty thuốc lá đa quốc gia quan tâm, phát triển Các công ty thuốc lá này có những chiến lược phát triển sản phẩm cũng như các chiêu thức lách luật để thực hiện các hoạt động quảng cáo sản phẩm và quảng bá thương hiệu là rất bài bản và thử nghiệm tại nhiều nước khác nhau Các công ty thuốc lá đa quốc gia tìm nhiều cách để lách luật và thực hiện các hoạt động nhằm làm suy yếu các chính sách PCTH thuốc lá
III QUAN ĐIỂM CHỈ ĐẠO VỀ PHÒNG CHỐNG TÁC HẠI CỦA THUỐC LÁ
1 Để thực hiện tốt cần xã hội hóa công tác PCTH thuốc lá Hoạt động PCTH thuốc lá là hoạt động liên ngành và cần huy động các cấp địa phương, các tổ chức chính trị xã hội chủ động, tham gia thực hiện Coi hoạt động PCTH thuốc lá là một trong những vấn đề quan trọng trong việc nâng cao sức khỏe cộng đồng
2 Công tác truyền thông và giáo dục sức khỏe là hoạt động chủ đạo để tăng cường nhận thức về tác hại của thuốc lá từ đó thay đổi hành vi sử dụng thuốc lá trong cộng đồng Công tác truyền thông về PCTH thuốc lá cần được lồng ghép vào các hoạt động của các chương trình nâng cao sức khỏe khác để nâng cao hiệu quả của hoạt động truyền thông nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá.
3 Đẩy mạnh công tác xử lý vi phạm trong PCTH thuốc lá, đặc biệt đối với các hành
vi vi phạm về hút thuốc lá nơi công cộng, buôn lậu thuốc lá và các hành vi vi phạm khác theo quy định hiện hành.
4 Tăng cường hợp tác quốc tế trao đổi kinh nghiệm thực thi các chính sách PCTH thuốc lá và sử dụng có hiệu quả Quỹ PCTH thuốc lá để triển khai có hiệu quả các giải pháp về PCTH thuốc lá.
5 Các chiến lược và các văn bản quy định về PCTH thuốc lá phải phù hợp với yêu cầu của Công ước khung về kiểm soát thuốc lá mà Việt Nam là thành viên, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước, xu hướng chung của các nước trong khu vực và khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới
Trang 8IV MỤC TIÊU PHÒNG CHỐNG TÁC HẠI CỦA THUỐC LÁ ĐẾN NĂM 2020
1 Mục tiêu chung: Giảm nhu cầu sử dụng tiến tới kiểm soát và giảm mức cung cấp các sản phẩm thuốc lá, nhằm giảm nguy cơ bệnh tật và tử vong do sử dụng thuốc lá gây ra
2 Mục tiêu cụ thể
a) Giảm tỷ lệ tiếp xúc thụ động với khói thuốc tại:
- Cơ sở y tế từ 24% xuống còn 14% vào năm 2020
- Cơ sở giáo dục (từ mầm non đến THPT) 22% xuống còn 12% vào năm 2020
- Trường đại học từ 54% xuống còn 35% vào năm 2020
- Nơi làm việc từ 56% xuống còn 26% vào năm 2020
- Nhà hàng 85% xuống còn 50% vào năm 2020
- Phương tiện giao thông công cộng 34% xuống còn 16% vào năm 2020
b) Giảm tỷ lệ hút thuốc của:
- Thanh thiếu niên (từ 15 – 24 tuổi) từ 26% xuống 18%
- Nam giới hút thuốc lá từ 47,4% xuống còn 39%
- Nữ giới hút thuốc xuống dưới 1,4 %
V GIẢI PHÁP THỰC HIỆN PCTH THUỐC LÁ GIAI ĐOẠN 2012 – 2020
1 Các giải pháp giảm nhu cầu sử dụng các sản phẩm thuốc lá:
a) Tăng cường việc thực thi các quy định về môi trường không khói thuốc.
Xây dựng các văn bản và tài liệu hướng dẫn về thực hiện môi trường không khói thuốc theo quy định của Luật PCTH thuốc lá Thực hiện nghiêm quy định cấm hút thuốc lá tại các địa điểm theo quy định của Luật phòng chống tác hại của thuốc lá
Quy định rõ về mức xử phạt đối với hành vi hút thuốc lá tại nơi có quy định cấm, quy trình xử phạt, phân công trách nhiệm cụ thể cho các đơn vị chức năng
để thường xuyên tổ chức thanh kiểm tra và đánh giá việc triển khai thực hiện môi trường không khói thuốc Thực hiện xử phạt nghiêm các cá nhân, tổ chức vi phạm
Trang 9quy định cấm hút thuốc.
b) Thực hiện các chương trình truyền thông giáo dục sức khỏe và nâng cao nhận thức, tăng cường sự ủng hộ của cộng đồng và các nhà hoạch định chính sách trong việc thực hiện hoạt động PCTH thuốc lá
Xây dựng và thực hiện các chương trình giáo dục sức khoẻ và nâng cao nhận thức của cộng đồng về tác hại của việc sử dụng các sản phẩm thuốc lá, về lợi ích của việc cai nghiện thuốc lá và lối sống không thuốc lá, trong đó đặc biệt chú trọng thực hiện chương trình giáo dục và ngăn ngừa thanh thiếu niên sử dụng các sản phẩm thuốc lá Tổ chức cuộc vận động xây dựng nếp sống văn minh gia đình văn hoá trong đó có tiêu chí “không sử dụng thuốc lá” ở cộng đồng
Thực hiện các chương trình tập huấn, nâng cao nhận thức về phòng chống tại hại thuốc lá cho đối tượng là cán bộ y tế, cán bộ các ban ngành, đoàn thể; nhân viên làm công tác xã hội; những người làm công tác truyền thông, các giáo viên, các nhà hoạch định chính sách, các nhà quản lý và những đối tượng có liên quan khác
Thực hiện các chiến dịch truyền thông về PCTH thuốc lá trên các phương tiện thông tin đại chúng Phát các tin, bài về PCTH thuốc lá, các quy định về PCTH thuốc lá thường xuyên trên các phương tiện thông tin đại chúng
c) Xây dựng lộ trình tăng thuế và giá các sản phẩm thuốc lá để ngăn ngừa việc sử dụng thuốc lá, đặc biệt trong thanh thiếu niên
Xây dựng lộ trình về thuế các sản phẩm thuốc lá theo hướng: tăng thuế và giá của các sản phẩm thuốc lá; áp dụng mức thuế cao đối với các sản phẩm thuốc lá; quy định giá tối thiểu các sản phẩm thuốc lá; và áp dụng các biện pháp để hạn chế và kiểm soát chặt chẽ việc bán các sản phẩm thuốc lá tại các cửa hàng miễn thuế
d) Tăng cường các hoạt động thanh tra, kiểm tra việc thực thi các quy định
về cấm quảng cáo, khuyến mãi và tài trợ thuốc lá
Hoàn thiện các quy định pháp luật về cấm toàn diện quảng cáo và khuyến mãi các sản phẩm thuốc lá dưới mọi hình thức
Tổ chức tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ thanh tra chuyên ngành để thường xuyên theo dõi và giám sát việc thực hiện các quy định pháp luật về quảng
Trang 10cáo, khuyến mại và tài trợ của các tổ chức, cá nhân kinh doanh thuốc lá Có các biện pháp xử phạt thích đáng đối với các hành vi vi phạm quy định
đ) Phát triển các dịch vụ để hỗ trợ người hút thuốc cai nghiện thuốc lá
Xây dựng và thực hiện hiệu quả các chương trình cai nghiện thuốc lá Đa dạng hoá các hình thức tư vấn cai nghiện thuốc lá Hoạt động hỗ trợ cai nghiện thuốc lá phải được lồng ghép trong các chương trình, kế hoạch và chiến lược về y
tế và giáo dục quốc gia với sự tham gia của các cán bộ y tế, cán bộ giáo dục và cán
bộ tại cộng đồng
Cho phép sản xuất, nhập và sử dụng các thuốc điều trị cai nghiện thuốc lá với chính sách thuế ưu đãi theo quy định hiện hành của Nhà nước Đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học và ứng dụng các phương pháp cai nghiện phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội Việt Nam
Hỗ trợ kinh phí để phát triển các dịch vụ hỗ trợ cai nghiện thuốc lá từ Quỹ PCTH của thuốc lá, nguồn tài trợ quốc tế và đóng góp của người dân dưới hình thức viện phí và bảo hiểm y tế
2 Các giải pháp giảm cung cấp các sản phẩm thuốc lá
a) Kiểm soát việc kinh doanh các sản phẩm thuốc lá
Xây dựng quy hoạch kinh doanh thuốc lá của cả nước, bao gồm quy hoạch vùng nguyên liệu thuốc lá, quy hoạch sản xuất thuốc lá, quy hoạch mạng lưới kinh doanh thuốc lá
Kiểm soát sản lượng sản xuất các sản phẩm thuốc lá.Công bố tổng sản lượng
được phép sản xuất của toàn ngành thuốc lá trước khi Luật có hiệu lực vào ngày 01
tháng 5 năm 2013 và sản lượng thuốc lá sản xuất hàng năm theo quy định
Kiểm soát chặt chẽ khâu lưu thông thuốc lá từ bán buôn đến bán lẻ, tiếp tục
thực hiện việc cấp phép kinh doanh cho đại lý bán buôn, bán lẻ và thí điểm cấp phép đối với cơ sở bán lẻ thuốc lá
Thực hiện nghiêm quy định cấm bán các sản phẩm thuốc lá tại cơ quan, nơi làm việc, tại trường học, bệnh viện, trên các phương tiện giao thông công cộng và tại những nơi có quy định cấm bán thuốc lá theo quy định hiện hành
Tiếp tục thực hiện biện pháp quản lý chặt chẽ việc nhập khẩu thuốc lá, xây dựng quy chế quản lý nhập khẩu và kinh doanh thuốc lá Quy định đầu mối nhập khẩu, tiêu chuẩn chất lượng và nhãn mác thuốc lá nhập khẩu; quản lý lưu thông trong nước đối với sản phẩm thuốc lá nhập khẩu Đối với thuốc lá điếu nhập khẩu phải dán tem nhập khẩu riêng để phân biệt thuốc lá nhập khẩu với thuốc lá sản xuất trong nước