Lịch sử hình thành và quá trình phát triển thị trường chứng khoán ở việt nam

MỞ ĐẦU1.Lý do chọn đề tàiViệc hình thành và phát triển thị trường chứng khoán (TTCK) là bước phát triển tất yếu của một nền kinh tế thị trường. Việt Nam với nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường cũng đòi hỏi phải có TTCK để làm cầu nối giữa một bên là các nhà đầu tư (bao gồm các tổ chức kinh tế – xã hội và dân chúng) với bên kia là các doanh nghiệp cần vốn kinh doanh và Nhà Nước cần tiền để thỏa mãn các nhu cầu chung của đất nước.Nhìn tổng thể, công sức chuẩn bị mấy năm qua cũng chỉ mới làm cho xã hội Việt Nam có đôi chút hiểu biết về TTCK. Con đường đi đến chỗ thực sự xây dựng được TTCK ở Việt Nam quả còn xa, chướng ngại còn không ít. Học tập kinh nghiệm trên thế giới để đổi mới được quan niệm nhận thức và cách làm để năng động hơn và để cho phù hợp hơn với đặc điểm lịch sử truyền thống dân tộc, khắc phục bệnh chủ quan duy ý chí. Với mong muốn như vậy, nhóm 11 chúng em thống nhất chọn đề tài “Lịch sử hình thành và quá trình phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam” để tìm hiểu,

Tên đề tài: Lịch sử hình thành và quá trình phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam

PHOTO QUANG TUẤN ĐT: 0972.246.583 & 0166.922.4176

Gmail: vtvu2015@gmail.com ; Fabook: vttuan85

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên chúng em xin chân thành cảm ơn cô Trần Thị

Yến đã trực tiếp hướng dẫn, cung cấp tài liệu và tạo mọi điều kiện

thuận lợi để chúng em hoàn thành tiểu luận

Nhóm chúng em xin gửi lời cảm ơn đến tất cả quý thầy cô giáo Trường Đại học Công nghiệp TP Hồ Chí Minh thời gian qua đã truyền đạt và trang bị cho em đầy đủ kiến thức chuẩn bị tốt cho bài tập này

Tuy đã cố gắng nhiều nhưng do thời gian có hạn, bài tiểu chắc chắn sẽ không tránh khỏi sai sót Vì vậy, chúng em rất mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp, bổ sung của quý thầy cô và các bạn sinh viên để đề tài được hoàn thiện hơn

Một lần nữa nhóm chúng em xin chân thành cám ơn và chúc thầy cô và các bạn nhiều sức khỏe

Nhóm 11 - Xin chân thành cảm ơn

MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài

Việc hình thành và phát triển thị trường chứng khoán (TTCK) là bước phát triển tất yếu của một nền kinh tế thị trường Việt Nam với nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường cũng đòi hỏi phải có TTCK để làm cầu nối giữa một bên là các nhà đầu tư (bao gồm các tổ chức kinh tế – xã hội và dân chúng) với bên kia là các doanh nghiệp cần vốn kinh doanh và Nhà Nước cần tiền để thỏa mãn các nhu cầu chung của đất nước

Nhìn tổng thể, công sức chuẩn bị mấy năm qua cũng chỉ mới làm cho

xã hội Việt Nam có đôi chút hiểu biết về TTCK Con đường đi đến chỗ thực sự xây dựng được TTCK ở Việt Nam quả còn xa, chướng ngại còn không ít Học tập kinh nghiệm trên thế giới để đổi mới được quan niệm nhận thức và cách làm để năng động hơn và để cho phù hợp hơn với đặc điểm lịch sử truyền thống dân tộc, khắc phục bệnh

chủ quan duy ý chí Với mong muốn như vậy, nhóm 11 chúng em

thống nhất chọn đề tài “Lịch sử hình thành và quá trình phát triển

của thị trường chứng khoán Việt Nam” để tìm hiểu,

2.Mục đích nghiên cứu

Mục đích của bài viết là tìm hiểu lịch sử hình thành, quá trình phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam, thông qua bài viết này nhóm chúng em muốn được hiểu sâu hơn về TTCK và những điều kiện, khả năng thu hút vốn đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam thông qua thị trường chứng khoán

3.Phương pháp nghiên cứu

- Quy nạp – Diễn dịch

- Logis – Lịch sử

- Phương pháp tìm hiểu, thu thập tài liệu

- Phương pháp so sánh thống kê

4.Nội dung bài viết gồm 3 chương

- Chương 1: Tổng quan về thị trường chứng khoán (TTCK)

- Chương 2: Lịch sử hình thành và quá trình phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam

- Chương 3: Kết quả đạt được trong những năm qua, chiến lược phát triển và tầm nhìn những năm tiếp theo (2012 – 2020) của TTCK Việt Nam

Chương 1:Tổng quan về thị trường chứng khoán 1.1 Khái niệm:

Thị trường chứng khoán (TTCK) trong điều kiện của nền kinh tế hiện đại, được quan niệm là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán chứng khoán trung và dài hạn Việc mua bán này được tiến hành ở thị trường sơ cấp khi người mua mua được chứng khoán lần đầu từ những người phát hành, và ở những thị trường thứ cấp khi có sự mua đi bán lại các chứng khoán đã được phát hành ở thị trường sơ cấp

Như vậy, xét về mặt hình thức, TTCK chỉ là nơi diễn ra các hoạt động trao đổi, mua bán, chuyển nhượng các loại chứng khoán, qua đó thay đổi chủ thể nắm giữ chứng khoán

1.2 Chức năng cơ bản của TTCK:

- Huy động vốn đầu tư cho nền kinh tế

- Cung cấp môi trường đầu tư cho công chúng

- Tạo tính thanh khoản cho các chứng khoán

- Đánh giá hoạt động của doanh nghiệp

- Tạo môi trường giúp Chính phủ thực hiện các chính sách vĩ mô

1.3 Các chủ thể tham gia TTCK

Các tổ chức và cá nhân tham gia TTCK có thể được chia thành các nhóm sau: tổ chức phát hành, nhà đầu tư và các tổ chức có liên quan đến chứng khoán

- Công ty là nhà phát hành các cổ phiếu và trái phiếu công ty.

- Các tổ chức tài chính là nhà phát hành các công cụ tài chính như các trái phiếu, chứng chỉ thụ hưởng phục vụ cho hoạt động của họ

1.3.3.Các tổ chức kinh doanh trên TTCK

- Công ty chứng khoán

- Quỹ đầu tư chứng khoán

- Các trung gian tài chính

1.3.4 Các tổ chức có liên quan đến TTCK

- Cơ quan quản lý Nhà nước

- Sở giao dịch chứng khoán/Trung tâm giao dịch chứng khoán

- Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán

- Tổ chức lưu ký và thanh toán bù trừ chứng khoán

- Công ty dịch vụ máy tính chứng khoán

- Các tổ chức tài trợ chứng khoán

- Công ty đánh giá hệ số tín nhiệm

1.4 Cấu trúc và phân loại cơ bản của TTCK

TTCK là nơi diễn ra các giao dịch, mua bán những sản phẩm tài chính (cổ phiếu, trái phiếu, các khoản vay ngân hàng có kỳ hạn trên 1 năm) Sau đây là một số cách phân loại TTCK cơ bản:

1.4.1.Căn cứ vào sự luân chuyển các nguồn vốn

TTCK được chia thành thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp

- Thị trường sơ cấp: là thị trường mua bán các chứng khoán mới phát hành Trên thị trường này, vốn từ nhà đầu tư sẽ được chuyển sang tổ chức phát hành thông qua việc nhà đầu tư mua các chứng khoán mới phát hành

- Thị trường thứ cấp: là nơi giao dịch các chứng khoán đã được phát hành trên thị trường sơ cấp, đảm bảo tính thanh khoản cho các chứng khoán

đã phát hành

1.4.2.Căn cứ vào phương thức hoạt động của thị trường

TTCK được phân thành thị trường tập trung (Sở giao dịch chứng khoán) và phi tập trung (thị trường OTC)

1.4.3.Căn cứ vào hàng hoá trên thị trường

TTCK cũng có thể được phân thành các thị trường: thị trường cổ phiếu, thị trường trái phiếu, thị trường các công cụ chứng khoán phái sinh

- Thị trường cổ phiếu: là thị trường giao dịch và mua bán các loại

cổ phiếu, bao gồm cổ phiếu thường, cổ phiếu ưu đãi

- Thị trường trái phiếu: là thị trường giao dịch và mua bán các trái phiếu đã được phát hành, các trái phiếu này bao gồm các trái phiếu công

ty, trái phiếu đô thị và trái phiếu chính phủ

- Thị trường các công cụ chứng khoán phái sinh: là thị trường phát hành và mua đi bán lại các chứng từ tài chính khác như: quyền mua

cổ phiếu, chứng quyền, hợp đồng quyền chọn

1.5 Vài nét về một số thị trường chứng khoán trên thế giới:

Vào ngày 17/5/1792 tại Wall Street, 24 nhà môi giới (broker) và thương gia (merchant) đã chính thức ký thỏa thuận Buttonwood thành lập thị trường chứng khoán New York (NYSE) Tại phiên họp các thương gia quyết định sẽ gặp nhau hàng ngày tại Wall Street để giao dịch cổ phiếu và trái phiếu Và cho đến bây giờ, chỉ số NYSE vẫn là một trong những chỉ số quan trọng để đánh giá ttck toàn cầu

Ngày nay, NYSE, AMEX, NASDAQ và hàng trăm các thị trường chứng khoán khác đã góp phần quan trọng đáng kể vào nền kinh

tế quốc gia và toàn cầu

Chương 2: Lịch sử hình thành và quá trình phát triển của thị

trường chứng khoán Việt Nam.

2.1.Lịch sử hình thành Thị trường Chứng khoán Việt Nam

Sau nhiều năm chuẩn bị và chờ đợi , ngày 11-7-1998 Chính phủ đã ký

Nghị định số 48/CP ban hành về chứng khoán và TTCK chính thức khai sinh cho Thị trường chứng khoán Việt Nam ra đời

Cùng ngày, Chính phủ cũng ký quyết định thành lập Trung tâm Giao dịch Chứng khoán đặt tại TP.HCM và Hà Nội Việc chuẩn bị cho TTCKVN thực ra đã do Uỷ Ban Chứng khoán Việt Nam ra đời bằng Nghị định 75/CP ngày 28-11-1996

Trung tâm Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (TTGDCK TP.HCM) được thành lập theo Quyết định số 127/1998/QĐ-TTg ngày 11-7-1998 và chính thức đi vào hoạt động thực hiện phiên giao dịch đầu tiên vào ngày 28-7-2000.

Trung tâm Giao dịch chứng khoán (TTGDCK) Hà Nội đã chính thức chào đời vào ngày 8/3/2005 Khác với TTGDCK TP.HCM (vốn là nơi niêm yết và giao dịch chứng khoán của các công ty lớn), TTGDCK Hà Nội sẽ là “sân chơi” cho các DN nhỏ và vừa (với vốn điều

lệ từ 5 đến 30 tỷ đồng)

 Chỉ số VN – Index:

VN - Index là ký hiệu của chỉ số chứng khoán Việt Nam VN - Index xây dựng căn cứ vào giá trị thị trường của tất cả các cổ phiếu được niêm yết Với hệ thống chỉ số này, nhà đầu tư có thể đánh giá và phân tích thị trường một cách tổng quát

Chỉ số VN -Index so sánh giá trị thị trường hiện hành với giá trị thị trường cơ sở vào ngày gốc 28-7-2000, khi thị trường chứng khoán chính thức đi vào hoạt động

Giá trị thị trường cơ sở trong công thức tính chỉ số được điều chỉnh trong các trường hợp như niêm yết mới, huỷ niêm yết và các trường hợp có thay đổi về vốn niêm yết

Pit: Giá thị trường hiện hành của cổ phiếu i

Qit: Số lượng niêm yết hiện hành của cổ phiếu i Pi0: Giá thị trường vào ngày gốc của cổ phiếu i Qi0: Số lượng niêm yết vào ngày gốc của cổ phiếu i

2.2 Quá trình phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam

2.2.1 Giai đoạn 2000-2005: Giai đoạn chập chững biết đi của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Sự ra đời của thị trường chứng khoán Việt Nam được đánh dấu bằng việc đưa vào vận hành Trung tâm giao dịch chứng khoán TP.Hồ Chí Minh ngày 20/07/2000 và thực hiện phiên giao dịch đầu tiên vào ngày 28/07/2000 Ở thời điểm lúc bấy giờ, chỉ có 2 doanh nghiệp niêm yết 2 loại cổ phiếu (REE và SAM) với số vốn 270 tỷ đồng và một số ít trái phiếu Chính phủ được niêm yết giao dịch

Ngày 8/3/2005 Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội (TTGDCK HN) chính thức đi vào hoạt động Giai đoạn tỉnh ngủ dần xuất hiện từ năm 2005 khi tỷ lệ nắm giữ của nhà đầu tư nước ngoài được nâng từ 30% lên 49% (trừ lĩnh vực ngân hàng).

Trong 5 năm đầu tiên, dường như thị trường không thực sự thu hút được sự quan tâm của đông đảo công chúng và các diễn biến tăng giảm của thị trường chưa tạo ra tác động xã hội mở rộng để có thể ảnh hưởng tới sự vận hành của nền kinh tế cũng như tới cuộc sống của mỗi người dân

Ta có thể nhận định rõ được điều đó thông qua bảng số liệu sau:

Theo thống kê của Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước, tính đến hết năm

2005, tổng giá trị thị trường chứng khoán việt Nam đạt gần 40.000 tỷ đồng, chiếm 0,69% tổng thu nhập quốc nội (GDP) Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện có 4.500 tỷ đồng cổ phiếu, 300 tỷ đồng chứng chỉ quỹ đầu tư và gần 35.000 tỷ đồng trái phiếu chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương, thu hút 28.300 tài khoản giao dịch Trong năm 2005, tốc độ tăng trưởng của thị trường chứng khoán gấp đôi so với năm 2004, huy động được 44,600 tỷ đồng, hiện giờ giá trị cổ phiếu so với GDP của

cả nước đạt gần 1%

2.2.2 Giai đoạn 2006 : Sự phát triển đột phá của TTCK Việt Nam.

Mốc thời gian kể từ đầu năm 2006 được coi là mang tính chất phát triển “đột phá”, tạo cho thị trường chứng khoán Việt Nam một diện mạo hoàn toàn mới với hoạt động giao dịch sôi động tại cả 3 “sàn”: Sở giao dịch Tp.Hồ Chí Minh, Trung tâm Giao dịch Hà Nội và thị trường OTC

Với mức tăng trưởng đạt tới 60% từ đầu đến giữa năm 2006 thị trường chứng khoán Việt Nam trở thành "điểm" có tốc độ tăng trưởng nhanh thứ 2 thế giới, chỉ sau Dim-ba-buê Và sự bừng dậy của thị trường non trẻ này đang ngày càng "hút hồn" các nhà đầu tư trong và ngoài nước

Năm 2006 , TTCK Việt Nam có sự phát triển vượt bậc, chỉ số Vn-Index tại sàn giao dịch TP Hồ Chí Minh (HASTC) tăng 144% năm 2006, tại sàn giao dịch Hà Nội (Hastc) tăng 152,4%

Thị trường chứng khoán Việt Nam 2006: VN-Index cuối năm tăng 2,5 lần so đầu năm

Tổng giá trị vốn hóa đạt 13,8 tỉ USD cuối năm 2006 (chiếm

giá trị cổ phiếu do các nhà đầu tư nước ngoài đang nắm giữ đạt khoảng

4 tỉ USD, chiếm 16,4% mức vốn hóa của toàn thị trường

2.2.3 Giai đoạn 2007: Giai đoạn thị trường chứng khoán bùng nổ.

Luật Chứng khoán có hiệu lực từ ngày 01/01/2007 đã góp phần thúc đẩy thị trường phát triển và tăng cường khả năng hội nhập vào thị trường tài chính quốc tế Tính công khai, minh bạch của các tổ chức niêm yết được tăng cường

VNIndex đạt đỉnh 1.170,67 điểm HASTC-Index chạm mốc 459,36 điểm

Nhìn chung diễn biến của thị trường và giá cả chứng khoán trong các phiên giao dịch có nhiều biến động, Index của cả 2 sàn giao dịch đều

có biên độ giao động mạnh Kết thúc phiên giao dịch cuối năm, VNIndex đạt 927,02 điểm, Hastc-Index dừng ở mức 323,55 điểm, như vậy sau 1 năm hoạt động VNIndex đạt được mức tăng trưởng là 23,3%; Hastc-Index tăng 33,2% so với mức điểm thiết lập vào cuối năm 2006

Tính đến ngày 28/12/2007, SGDCK TP.HCM đã thực hiện được

248 phiên giao dịch với tổng khối lượng giao dịch đạt hơn 2,3 tỷ chứng khoán tương đương với tổng giá trị giao dịch toàn thị trường đạt 224.000

tỷ đồng, gấp 2 lần khối lượng và 2,8 lần giá trị giao dịch so với năm 2006 Bình quân mỗi phiên giao dịch có 9,2 triệu chứng khoán được chuyển nhượng tương đương với 980 tỷ đồng

Các giai đoạn phát triển của thị trường

Nhìn nhận khách quan từ góc độ thị trường, bên cạnh những thành công, TTCK qua một năm hoạt động cũng ghi lại dấu ấn cho những giai đoạn thăng trầm nhất định khi thị trường trải qua những biến động trồi sụt thất thường: giai đoạn thị trường bùng nổ trong 3 tháng đầu năm, thị trường bắt đầu hạ nhiệt và điều chỉnh mạnh vào 5 tháng giữa năm, tiếp đến

là một đợt phục hồi trước khi đi vào thoái trào trong 4 tháng cuối năm

• Giai đoạn thị trường bùng nổ trong 3 tháng đầu năm 2007:

Đây là giai đoạn thị trường có những đợt sóng cao, khiến Index của cả 2 sàn giao dịch đều lập kỷ lục: chỉ số VNIndex đã đạt mức đỉnh là 1.170,67 điểm sau 7 năm hoạt động và Hastc – Index thiết lập mức đỉnh 459,36 điểm sau 2 năm hoạt động Có thể nói, đây là giai đoạn thị trường đạt mức tăng trưởng với tốc độ lớn nhất khi đạt mức tăng 126% chỉ trong vòng 3 tháng giao dịch

• Giai đoạn thị trường điều chỉnh từ Tháng 4/2007 đến đầu Tháng 9/2007

Với nỗi lo sợ về một “thị trường bong bóng”, các cơ quan quản lý nhà nước cũng như Chính phủ đã vào cuộc để giảm nhiệt thị trường bằng các biện pháp kiểm soát thị trường chặt chẽ, ban hành những thiết chế để kiềm chế sự tăng trưởng quá nóng của thị trường Phản ứng trước điều này, TTCK đã có những đợt điều chỉnh rõ rệt Một đợt điều chỉnh giảm của thị trường đã diễn ra trong một khoảng thời gian rất dài (từ cuối Tháng 3 đến đầu Tháng 9)

Giai đoạn điều chỉnh này ghi nhận sự trầm lắng của cả 2 sàn HOSE

và HASTC, tất cả các yếu tố của thị trường đều giảm sút nghiêm trọng VNIndex chỉ trong vòng 1 tháng giao dịch đã rơi xuống mức 905,53 điểm (24/04/2007), giảm tới 22,6% so với mức đỉnh vào tháng 3 Hastc – Index trở về mốc 321,44 điểm (24/04/2007), giảm 30% so với mức đỉnh Thị trường đã mất điểm quá nhanh trong 1 thời gian ngắn khiến giá giao dịch của các cổ phiếu đã trở về gần mức giá thiết lập vào đầu năm

• Giai đoạn phục hồi của thị trường vào những tháng cuối năm Thị trường bước vào giai đoạn phục hồi mạnh mẽ trong khoảng thời gian đầu tháng 9 đến cuối Tháng 10/2007

Giá các cổ phiếu trên sàn có xu hướng phục hồi nhanh chóng, đặc biệt là các mã cổ phiếu blue – chip trên cả 2 sàn đều lấy lại được những gì

đã mất trong 6 tháng giữa năm, tuy nhiên sức bật của các cổ phiếu không

đủ mạnh để đưa các cổ phiếu trở về mức giá đỉnh thiết lập vào tháng 3 Trong giai đoạn này, VNIndex đã có những phiên giao dịch vượt lên trên ngưỡng 1.100 điểm (1.106,6 điểm vào ngày 3/10/2007), Hastc – Index cũng gần chạm trở lại ngưỡng 400 điểm (393,59 điểm ngày 01/10/2007)