Tìm hiểu về đạo luật Sarbanes-Oxley của Hoa Kỳ và phân tích sự ảnh hưởng của đạo luật này đến Hệ Thống Thông Tin Kế Toán

Trong đó, 2lãnh đạo cao nhất Jeffrey Skilling và Kenneth Lay, từ người hùng trở thành những “kẻ dối trá và lừa gạt vĩ đại”, đã khoa trương quá mức tình trạng sức khỏe của công ty và đưa

ĐẠI HỌC KINH TẾ-LUẬT

MỤC LỤC

I ĐẠO LUẬT SARBANES- OXLEY CỦA HOA KỲ 2

1 GIỚI THIỆU CHUNG 2

1.1 Enron 2

1.2 Đạo Luật Sarbanes-Oxley 5

2 NỘI DUNG VỀ ĐẠO LUẬT 6

II ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẠO LUẬT SARBANES- OXLEY ĐẾN HỆ THỐNG THÔNG TIN KẾ TOÁN

15 1 LỢI ÍCH VIỆC RA ĐỜI ĐẠO LUẬT SARBANES – OXLEY 15

2 ẢNH HƯỞNG CỦA ĐẠO LUẬT TỚI HTTTKT TRONG CÁC DOANH NGHIỆP 15

2.1 Ảnh Hưởng Đến Chi Phí Công Ty 16

2.2 Ảnh Hưởng Của Sarbanes – Oxley Đối Với Hệ Thống Thông Tin 16

III CƠ HỘI NGHỀ NGHIỆP 18

1 KIỂM TOÁN NỘI BỘ 18

2 KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP 18

3 KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC 20

4 KIỂM TOÁN HỆ THỐNG THÔNG TIN 23

Tài Liệu Tham Khảo 25

I Đạo luật Sarbanes- Oxley của Hoa Kỳ

1 Giới thiệu chung

1.1 Enron

Năm 1985, Kenneth Lay sát nhập Houston Natural Gas và InterNorth để thànhlập công ty năng lượng Enron Đầu những năm 1990, Lay đã góp phần vận độngbán điện theo giá thị trường Nhờ vậy, những nhà giao dịch như Enron có thể bánnăng lượng với giá cao hơn và gia tăng đáng kể mức lợi nhuận thu được

Đến năm 1992, Enron đã lớn mạnh trở thành nhà buôn khí tự nhiên lớn nhất Bắc

Mỹ Tháng 11-1999, công ty khai trương website giao dịch EnronOnline để quản trịtốt hơn việc kinh doanh giao dịch các hợp đồng

Trong một nỗ lực nhằm đạt được tăng trưởng hơn nữa, Enron đã theo đuổi chiếnlược đa dạng hóa Enron sở hữu và điều hành một loạt các tài sản bao gồm cácđường ống dẫn khí, các nhà máy điện, các nhà máy bột giấy và giấy, các nhà máynước cùng với nhiều loại hình dịch vụ trên toàn cầu Enron cũng kiếm thêm doanhthu bằng cách mua bán những hợp đồng trong cùng mảng sản phẩm và dịch vụ màcông ty có tham gia Sự tăng trưởng nhanh chóng của Enron tạo ra sự phấn khíchcho các nhà đầu tư và đẩy giá cổ phiếu tăng vùn vụt Từ đầu thập niên 1990 đếncuối năm 1998 giá cổ phiếu đã nhảy vọt lên mức 31%, vượt trội so với tỷ lệ tăngtrưởng của chỉ số S&P 500 Trong 2 năm liền, giá cổ phiếu Enron tăng tiếp 56% và87%, trong khi chỉ số S&P tăng 20% vào năm 1999 và giảm 10% vào năm 2000

Để tiếp tục phát triển với tốc độ này, Enron đã bắt đầu vay tiền để đầu tư vào các

dự án mới Tuy nhiên, Enron nhận thấy khoản nợ này sẽ làm cho doanh thu của họ

ít hấp dẫn với các nhà đầu tư hơn Chính vì thế Enron đã gian lận sổ sách làm chocác nhà đầu tư đánh giá thấp khoản nợ của mình Enron tiếp tục là ngôi sao sángchói trên thị trường chứng khoán

Giá cổ phiếu của Enron từ năm 1999 – 2001 tới ngày 31-12-2000, doanh thu củaEnron đã lên đến 101 tỷ USD Cổ phiếu của Enron có giá 83,13USD/cổ phiếu vàvốn hóa thị trường của công ty vượt mốc 60 tỷ USD, cao gấp 70 lần thu nhập và 6lần giá trị sổ sách Chính điều này đã cho thấy thị trường cổ phiếu kỳ vọng nhiềuvào triển vọng tương lai của Enron Thêm vào đó, Enron 6 năm liền được cuộc khảosát của Tạp chí Fortune đánh giá là “Công ty sáng tạo bậc nhất Hoa Kỳ”.

Biểu đồ mô tả tăng giảm giá cổ phiếu công ty EnronKhi Jeffrey Skilling được thuê vào công ty và sau đó đảm nhận vị trí CEO củaEnron Dưới sự dung túng của Lay, Skilling đã tập trung vào việc đáp ứng những sự

kỳ vọng của Phố Wall bằng cách phát triển một ban bệ điều hành che giấu hàng tỷUSD thua lỗ và nợ nần từ những thương vụ và dự án bị thất bại Họ khai thác các kẽ

hở kế toán, sử dụng các thể chế có mục đích đặc biệt (những “đối tác” do Enronkiểm soát) và các báo cáo tài chính không trung thực

Họ thậm chí gây áp lực để Công ty kiểm toán Arthur Andersen - một trong 5công ty kiểm toán lớn nhất thế giới - bỏ qua các vấn đề kế toán nhiều rủi ro ở

Enron Ngoài những lời tự đánh bóng về khả năng quản lý, Enron được quảng cáorất hiệu quả qua Arthur Andersen và các nhà phân tích Phố Wall, nhờ vậy số ngườimua cổ phiếu của công ty cao kỷ lục.

Chi nhánh Houston của Arthur Andersen nhận 1 triệu USD/tuần còn tham gia cảviệc tìm kiếm đối tác cho Enron Số tiền kếch xù trên đã làm mờ mắt các nhân viênkiểm toán và họ dễ dàng bỏ qua nguyên tắc Theo đó, những báo cáo tài chínhkhông minh bạch đã không mô tả rõ ràng hoạt động và tình hình tài chính của Enroncho các cổ đông và giới phân tích, thay vào đó, chúng tô vẽ hiệu quả hoạt động củacông ty

Tháng 10 – 2001, vụ gian lận của Enron đã bị phát hiện Cổ phiếu Enron từ đỉnhcao 90USD vào giữa năm 2000 đã tuột dốc không phanh xuống chỉ còn chưa tới1USD vào cuối tháng 11-2001 Ủy ban Chứng khoán và giao dịch Hoa Kỳ (SEC)bắt đầu điều tra Enron Đối thủ cạnh tranh là Dynegy đã đề nghị mua lại Enronnhưng thương vụ bất thành và ngày 2-12-2001, Enron nộp đơn xin phá sản Với tàisản lên tới 63,4 tỷ USD, đây được xem là vụ phá sản lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳtính đến thời điểm đó

Nhiều người trong ban điều hành Enron đã bị kết tội và tống vào tù Trong đó, 2lãnh đạo cao nhất Jeffrey Skilling và Kenneth Lay, từ người hùng trở thành những

“kẻ dối trá và lừa gạt vĩ đại”, đã khoa trương quá mức tình trạng sức khỏe của công

ty và đưa công ty tới thảm cảnh phá sản, khiến cho nhà đầu tư mất hàng tỷ USD vàkhoảng 20.000 nhân viên Enron bị mất việc làm, nhiều người trong số họ mất luônnhững khoản tiết kiệm cả đời vì đã góp vốn vào công ty

Skilling và Lay bị buộc tội che giấu, làm những báo cáo giả và gian lận chứngkhoán Skilling còn bị kết tội giao dịch nội gián, phải chịu phạt 45 triệu USD và 24năm tù Về phần Lay, ông ta đã chết vì nhồi máu cơ tim trong lúc chờ đợi bản ándành cho mình Công ty kiểm toán Arthur Andersen bị một tòa án quận kết tội cảntrở tư pháp vì tiêu hủy giấy tờ liên quan đến vụ kiểm toán Enron

Mặc dù sau đó tòa tối cao đã gỡ bỏ phán quyết của tòa án quận nhưng trên thực

tế Arthur Andersen đã phải đóng cửa vì mất hầu hết khách hàng Điều trần trướcQuốc hội Hoa Kỳ, Tổng giám đốc điều hành Arthur Andersen, ông Joe Berardinothừa nhận đã phạm sai lầm nghiêm trọng

Tuy khẳng định rằng Arthur Andersen đã làm tất cả để hạn chế thấp nhất khảnăng đổ vỡ của Enron, nhưng họ lại hủy hầu hết tài liệu có liên quan đến vụ việc,ngay cả khi Ủy ban Chứng khoán đã mở cuộc điều tra Trong lúc đó, nhân viên vàcác cổ đông Enron kiện tụng nhưng kết quả nhận được rất hạn chế mặc dù rõ ràng là

họ đã mất hàng tỷ USD tiền lương hưu và thị giá cổ phiếu khi Enron sụp đổ

Vụ bê bối Enron đã đưa họ tới giải IgNobel “Sử dụng sáng tạo nhất những con sốtưởng tượng” vào đầu năm 2002, nhưng không một cựu thành viên nào trong banquản lý Enron chịu nhận giải thưởng khét tiếng này

1.2 Đạo luật Sarbanes-Oxley

Trong thế kỷ 20, trên thế giới có 8 công ty kiểm toán lớn nhất gọi là Big 8 baogồm: Arthur Andersen, Authur & Young Co, Cooper & Lybrand, Ernt & Whinney,Deloitte Hasking & Sell, Peat Marwic, Price Waterhouse, Touch Ross

Đến năm 1989, do sự cạnh tranh giữa các hãng kiểm toán ngày càng mãnh mẽ đãdẫn tới việc hợp nhất của Ernt & Whinney và Authur & Young Co thành công tykiểm toán Ernt & Young; Deloitte Hasking & Sell và Touch Ross thành hãng kiểmtoán Deloitte & Touch ( tháng 8-1989 )

Tháng 7 năm 1998, Price Waterhouse Cooper được hình thành từ 2 hãng kiểmtoán là Price Waterhouse và Cooper & Lybrand nên Big 8 giờ đây đã thành Big5.Năm 2001, vụ gian lận kế toán quy mô lớn đã hủy hoại một trong những tập đoànlớn nhất nước Mỹ như Enron Đây là một vụ phá sản phức tạp kéo dài suốt 3 năm

trời và được dư luận quan tâm nhiều nhất trong lịch sử nước Mỹ Hãng năng lượngEnron với tài sản 65,5 tỷ USD, đơn xin bảo hộ phá sản nộp ngày 2-12-2001.

Cùng với các vụ sụp đổ của 1 loạt các công ty lớn như WorldCom, PeregrineSystems, Global Crossing, Adelphia, vụ bê bối của Enron đã đánh động nhà chứctrách ban hành đạo luật Sarbanes-Oxley Act vào ngày 30-07-2002 nhằm tăngcường tính chính xác báo cáo tài chính của các công ty đại chúng cũng như hoạtđộng của các công ty kiểm toán Bên cạnh đó, công ty kiểm toán Auther Andersen

đã rút giấy phép về kế toán, toàn bộ chi nhánh đã bị mua lại và sáp nhập một công

ty khác

Năm 2007, Enron đổi tên thành Enron Creditors Recovery nhằm thanh lý nốt sốtài sản còn lại

Hiện tại trên thế giới có 4 công ty kiểm toán lớn nhất thế giới là :

 Công ty Price Waterhouse Coopers (PWC)

 Công ty Deloitte Touche Tohmatsu (Deloitte)

 Công ty kiểm toán Ernt & Young (EY)

 Công ty kiểm toán KPMG4

2 Nội dung về đạo luật

Đạo luật Sarbanes-Oxley, còn được biết với tên Đạo luật Sarbox (Còn có tênkhác là Luật Bảo vệ nhà đầu tư và sửa đổi chế độ kế toán ở Công ty Cổ phần, gọi tắt

là SOX hoặc SarbOx) là một trong những luật căn bản của ngành kế toán, kiểmtoán, được ban hành tại Hoa Kỳ năm 2002

Mục tiêu chính của Đạo luật này nhằm bảo vệ lợi ích của các nhà đầu tư vào cáccông ty đại chúng bằng cách buộc các công ty này phải cải thiện sự đảm bảo và tintưởng vào các báo cáo, các thông tin tài chính công khai

Đạo luật bao gồm 66 trang với 11 chương :

1 Public company accounting oversight board (Ban giám sát kế toán của công ty)

Các công ty phải thành lập ra ban giám sát kế toán của công ty,cung cấp dịch vụkiểm toán giám sát độc lập và công khai Công ty cũng tạo ra một ban giám sáttrung tâm giao với kiểm toán viên đã đăng ký(kiểm toán tại công ty) , xác định cácquy trình và thủ tục cụ thể đối với kiểm toán Tuân thủ, kiểm tra và lập chính sáchứng xử và kiểm soát chất lượng, và thực thi phù hợp với các nhiệm vụ cụ thể củaĐạo luật Sarbanes-Oxley

2 Auditor independence ( Kiểm toán Độc lập)

Tạo ra tiêu chuẩn riêng cho kiểm toán viên bên ngoài công ty, để hạn chế sự gianlận Công ty cũng giải quyết các yêu cầu kiểm toán mới, chính sách luân phiên đốivới đối tác kiểm toán, giải quyết các xung đột và yêu cầu báo cáo kiểm toán Hạnchế các công ty kiểm toán từ làm các loại hình kinh doanh ngoài kiểm toán vớikhách hàng (Đạo luật Sarbanes- Oxley : Thông tin tài chính năm 2002 ) (Hoạt độngkiểm toán độc lập nhằm góp phần công khai, minh bạch thông tin kinh tế, tài chínhcủa đơn vị được kiểm toán và doanh nghiệp, tổ chức khác; làm lành mạnh môitrường đầu tư; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, phòng, chống tham nhũng; pháthiện và ngăn chặn vi phạm pháp luật; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, điềuhành kinh tế, tài chính của Nhà nước và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp)

3 Corporate responsibility (Trách nhiệm trong doanh nghiệp)

Ban lãnh đạo cấp cao phải chịu trách nhiệm về tính chính xác và đầy đủ của các báocáo tài chính của công ty Xác định sự tương tác giữa kiểm toán độc lập và ủy ban

kiểm toán của công ty, và quy định cụ thể trách nhiệm của cán bộ công ty về tínhchính xác, hợp lên của báo cáo tài chính công ty (Trang web Đạo luật Sarbanes -Oxley năm 2002)

4 Enhanced financial disclosures ( Tăng cường công khai tin tức tài chính)

Cải thiện yêu cầu báo cáo cho các giao dịch tài chính , kể cả các tờ giao dịch ,pro-forma con số và giao dịch cổ phiếu của cán bộ công ty Công ty cũng đòi hỏikiểm soát nội bộ để đảm bảo tính chính xác của các báo cáo tài chính và thuyếtminh thông tin , và giao trách nhiệm cả kiểm toán và báo cáo về những kiểm soát.(Miller & Jentz , 2006)

5 Analyst conflicts of interest (Chuyên gia phân tích các mâu thuẫn lợi nhuận)

Bao gồm các biện pháp được thiết kế để giúp khôi phục lòng tin nhà đầu tư trongcác báo cáo của các nhà phân tích chứng khoán Công ty phác thảo những quy tắcứng xử cho các nhà phân tích chứng khoán và yêu cầu công bố thông tin của các sựnhầm lẫn trong báo cáo có thể biết được quan tâm ( Đạo luật Sarbanes- Oxley :Thông tin tài chính năm 2002 )

6 Commission resources and authority (Tài nguyên và thẩm quyền của ủy ban)

Xác định tiến hành khôi phục lòng tin nhà đầu tư trong các nhà phân tích chứngkhoán Công ty cũng xác định thẩm quyền của Ủy ban chứng khoán của các chuyêngia chứng khoán để ngăn cấm từ thực tế và định nghĩa điều kiện mà một người cóthể bị cấm hành nghề môi giới, tư vấn hoặc đại lý (Đạo luật Sarbanes- Oxley:Thông tin tài chính năm 2002 )

7 Studies and reports (Nghiên cứu và báo cáo)

Các nghiên cứu và báo cáo bao gồm các tác động của các công ty kế toán côngkhai hợp thành , vai trò của các cơ quan xếp hạng tín dụng trong hoạt động của thịtrường chứng khoán , vi phạm chứng khoán và các hành động thực thi , và cho dùcác ngân hàng đầu tư hỗ trợ Enron, Global Crossing và những người khác để thaotác thu nhập và xáo trộn tình hình tài chính thực sự ( Trang web Đạo luật Sarbanes-Oxley năm 2002 )

8 Corporate and criminal fraud accountability ( Doanh nghiệp và trách nhiệm hình sự gian lận)

Công ty mô tả hình phạt hình sự gian lận cụ thể bằng cách thao tác , phá hủyhoặc thay đổi hồ sơ tài chính hoặc can thiệp khác với các cuộc điều tra , trong khicung cấp một số bảo vệ cho người tố cáo ( Miller & Jentz , 2006)

9 White-collar crime penalty enhancements (Tăng cường phạt tội phạm

cổ trắng)

Phần này làm tăng hình phạt hình sự liên quan đến tội phạm cổ trắng và âm mưu.Công ty khuyến cáo hướng dẫn tuyên án mạnh mẽ và đặc biệt là thất bại thêm đểxác nhận báo cáo tài chính của công ty như là một tội hình sự (Miller & Jentz ,2006)

10 Corporate tax returns ( Khai báo thuế doanh nghiệp)

Đòi hỏi các giám đốc điều hành phải ký vào tờ khai thuế công ty

11 Corporate fraud and accountability (Gian lận và trách nhiệm trong công ty)

Xác định gian lận của công ty và các hồ sơ giả mạo như tội phạm hình sự vàtham gia những hành vi phạm tội với những hình phạt cụ thể Công ty cũng sửa đổi

các hướng dẫn tuyên án và tăng cường hình phạt Điều này cho phép Ủy ban Chứngkhoán và Hối đoái cố định tạm thời thanh toán các khoản lớn hoặc bất thường.( Đạo luật Sarbanes- Oxley : Thông tin tài chính năm 2002 )

11 chương trong đạo luật SOX được tóm gọn trong 6 nội dung chính :

1 Các CEO và CFO đều phải ký vào và cam kết đảm bảo về tính chính xáctrong các báo cáo tài chính mà công ty công bố trước công chúng đầu tư Các báocáo này phải đảm bảo thể hiện trung thực nhất các kết quả hoạt động của công ty.Nếu thông tin sai, các vị này có thể phải ngồi tù

2 Các công ty phải lập ra Ban giám sát Kế toán của công ty mình trong đó cóthẩm quyền đặc biệt quan trọng chưa từng có trước đó là giám sát công tác và cáccông ty làm kiểm toán cho công ty đó Một loạt quy định và tiêu chuẩn mới cũngđược đưa ra

3 Ban giám đốc không được trực tiếp quyết định về số phận của các công tykiểm toán làm hợp đồng với họ mà quyền đó thuộc về một Ban Kiểm toán của công

ty Ban này sẽ quyết định thuê, không thuê, sa thải - không sa thải, chấm dứt haykhông chấm dứt hợp đồng với các công ty kiểm toán đó

4 Các công ty kiểm toán bị rút quyền bớt cung cấp dịch vụ cho khách hàngkiểm toán của họ để đảm bảo họ không bị các lợi ích làm lung lay Các dịch vụ nàyphải do các công ty khác cung cấp

5 Trong bộ báo cáo hàng năm phải có một Báo cáo kiểm soát nội bộ trong đóthể hiện các vấn đề liên quan đến công tác kiểm toán một cách khá toàn diện Báocáo này phải có chứng thực của công ty kiểm toán

6 Đạo luật đưa ra các hình phát rất nghiêm khắc nếu vi phạm các quy định vềkiểm toán như việc có thể tuyên án đến 20 năm tù với các tội danh như phá hủy tàiliệu

Dưới đây là 1 số quy định chủ yếu của Đạo luật Sarbanes – Oxley bao gồm :Xác nhận báo cáo tài chính của giám đốc điều hành cán bộ, quan chức tài chínhtrưởng

Kiểm toán độc lập, bao gồm cả lệnh cấm hoàn toàn trên một số loại công việccho khách hàng kiểm toán và chứng nhận tiền của công ty do Uỷ ban Kiểm toán củatất cả các công việc khác không phải kiểm toán

Yêu cầu mà các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán có các ủy bankiểm toán độc lập giám sát đầy đủ mối quan hệ giữa công ty và kiểm toán viên củamình

Đáng kể còn tù tối đa các câu và tiền phạt lớn hơn cho những người điều hànhdoanh nghiệp biết và cố tình trần thuật sai báo cáo tài chính, mặc dù phần lớn cáccâu tối đa không thích hợp bởi vì các thẩm phán nói chung thực hiện theo các hìnhphạt liên bang hướng dẫn trong việc thiết lập các câu thực tế

Nhân viên bảo vệ cho phép những công ty gian lận tố người khiếu nại với OSHAtrong vòng 90 ngày, để giành chiến thắng phục hồi, quay lại trả tiền và lợi ích, thiệthại đền bù, đơn đặt hàng giảm bớt, và lệ phí luật sư hợp lý và chi phí

Đạo luật SOX yêu cầu các công ty và các giám đốc điều hành phải thực hiệnkiểm tra cũng như duy trì việc kiểm soát nội bộ trong các báo cáo tài chính SOXyêu cầu tuân thủ các chính sách, thủ tục và kiểm soát nội bộ nhằm đảm bảo phòngngừa và phát hiện kịp thời sự sai trái trong việc sử dụng hoặc quyết định tài sản củacông ty có thể ảnh hưởng tới các báo cáo tài chính

Để thực hiện việc kiểm soát nội bộ cần có sự phối hợp làm việc giữa ba chứcnăng chính trong một doanh nghiệp Đó là báo cáo tài chính, bảo mật hệ thống vàkiểm soát quy trình kinh doanh

Đạo luật SOX đề nghị sử dụng COSO (The Committee of SponsoringOrganizations of the Treadway Commission) như là khung cho các hệ thống tàichính kiểm toán

 The Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission

The Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission(COSO) được thành lập bởi một số nhóm chuyên nghiệp, bao gồm

 Viện Kiểm toán nội bộ (IIA)

 Viện điều hành tài chính (FEI)

 Viện Công chứng Kế toán Mỹ (AICPA)

 Hiệp hội Kế toán Mỹ (AAA)

 Viện Kế toán quản lý (IMA)

Báo cáo COSO, như một khung mẫu nổi tiếng nhất, là nỗ lực tiên đầu của Mỹnhằm thiết lập một định nghĩa tổng cầu về kiểm soát nội bộ, cùng với hướng dẫn đềxuất cho ban quản trị

Hiệp hội kiểm toán và kiểm soát hệ thống thông tin (ISACA) đã phát triển 1chuẩn mật của COBIT (Control Objectives of Information and Its relatedTechnology) cho mô hình kiểm soát nội bộ COSO và yêu cầu kiểm soát nội bộ hệthống thông tin theo đạo luật SOX

Đối với việc kiểm soát nội bộ cần quan tâm đến :

 Thiết lập một chức năng kiểm toán nội bộ độc lập (toàn thời gian) cho cả khuvực tài chính và phi tài chính (CNTT, kiểm soát quá trình hoạt động và hànhchính)