Sáng kiến kinh nghiệp học vần lớp 1

Tôi xin được trao đổi kinh nghiệmvới đồng nghiệp qua việc cung cấp một số thông tin mà tôi đã thực hiện được về việc ứng dụng công nghệ thông tin trong việc dạy học sinh phân môn họcvần

TRƯỜNG TIỂU HỌC THANH TRÌ

=====***=====

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG GIẢNG DẠY TIẾT HỌC VẦN

Ở LỚP 1

Giáo viên: Giang Thị Hồng Tuyết

201Nàm hoüc 2007 -

Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác giảng dạy và học tập cónhiều ưu điểm : Tiết kiệm được thời gian ghi bảng và những thao tác khác đểtập trung thời gian cho việc rèn kĩ năng nghe, nói ,đọc, viết cho học sinh Nộidung và hình thức trình bày phong phú, đưa được những hình ảnh sinh động

cụ thể kích thích sự hứng thú học tập của học sinh Học sinh có thể tự học với

sự hướng dẫn của các phần mềm học tập Tôi xin được trao đổi kinh nghiệmvới đồng nghiệp qua việc cung cấp một số thông tin mà tôi đã thực hiện được

về việc ứng dụng công nghệ thông tin trong việc dạy học sinh phân môn họcvần ở lớp 1, sau 3 năm triển khai áp dụng tại trường Tiểu học Thanh Trì

II Đối tượng, phạm vi nghiên cứu :

Đối tượng nghiên cứu là học sinh lớp 1B trường Tiểu học Thanh Trì Ngay

từ ngày mới nhận lớp, tôi đã đề ra kế hoạch nghiên cứu việc ứng dụng côngnghệ thông tin trong việc dạy học sinh lớp 1 của tôi

III Kế hoạch thực hiện đề tài :

Để thực hiện đề tài , tôi đã đề ra kế hoạch nghiên cứu như sau :

- Xây dựng và sử dụng bài giảng điện tử bằng phần mềm powerpoint trongviệc dạy học sinh phân môn học vần ở lớp 1

- Hàng tuần nghiên cứu xây dựng và sử dụng bài giảng điện tử bằng phầnmềm powerpoint

- Tìm hiểu tâm lý của trẻ lớp 1 , phân loại khả năng nhận thức của họcsinh Áp dụng các biện pháp ứng dụng CNTT rèn học sinh học phân môn họcvần để có hiệu quả nhất

- Đúc rút kinh nghiệm qua các năm giảng dạy

lV.Phương pháp nghiên cứu :

- Đọc, phân tích các tài liệu và sách tham khảo

- Khảo sát thực tế dạy học môn Tiếng Việt của lớp mình

- Thực nghiệm trên học sinh lớp mình phụ trách

- Tiến hành điều tra, xem xét đánh giá

PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG l

I Cơ sở lý luận của việc ứng dụng CNTT trong việc dạy tiết học vần lớp

1 tại trường Tiểu học Thanh Trì

Từ năm học 2008 -2009 là năm học đầu tiên triển khai thực hiện Chỉ thị

số 55/ 2008 / CT – BGDĐT ngày 30 /9 / 2008 của Bộ trưởng Bộ giáo dục &

ĐT về tăng cường giảng dạy, đào tạo ứng dụng CNTT trong ngành giáo dụcgiai đoạn 2008 – 2012

Thực hiện nhiệm vụ ứng dụng CNTT theo kế hoạch của Sở GDĐTnhằm đẩy mạnh việc đổi mới phương pháp giảng dạy, học tập và ứng dụngcông nghệ thông tin một cách thiết thực và hiệu quả trong các môn học Tiếng Việt được coi là môn học trìu tượng mất nhiều thời gian, việc ứngdụng công nghệ thông tin trong dạy môn Tiếng Việt thực sự đã đem lại hứng

thú cho học sinh hơn so với cách dạy truyền thống Việc ứng dụng công nghệ

thông tin dạy cho học sinh phân môn học vần ở lớp 1 đã tạo cảm xúc bằnghình ảnh – âm thanh, khơi dậy tư duy lôgic cân bằng hoạt động của hai báncầu não, đạt hiệu quả cao trong dạy và học

Bằng cách ứng dụng công nghệ thông tin, giáo viên cung cấp cho họcsinh những kiến thức cơ bản của môn Tiếng Việt lớp 1, nhất là phân môn họcvần

Căn cứ vào nhiệm vụ năm học và yêu cầu cụ thể của môn học, mục tiêucủa ứng dụng công nghệ thông tin dạy học sinh môn học vần lớp 1 nhằm giúphọc sinh nắm bắt được bài nhanh hơn Dễ nhận biết các từ ngữ thông quatranh ảnh Hiểu được sâu sắc ý nghĩa của các từ ngữ đã được học từ đó giúphọc sinh mở rộng vốn từ Cũng từ đó phát triển tư duy, hình thành kĩ nănggiao tiếp biến nó trở thành công cụ để học các môn học khác

Thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp học sinh hìnhthành và phát triển kỹ năng quan sát phân tích tổng hợp để nhớ kĩ các từ ngữ

đã học và hiểu nghĩa của các từ ngữ,câu trong bài Góp phần nâng cao nhậnthức và phát triển tư duy cho học sinh.

II Các phương pháp dạy học của đề tài :

- Phương pháp trình bày trực quan

Đối với học sinh Tiểu học việc hiểu nghĩa từ là khó Nếu sử dụng hình ảnhtĩnh để minh hoạ thì học sinh sẽ khó hiểu hơn khi sử dụng những hình ảnhđộng, thật và cụ thể để minh hoạ

Đối với tiết học vần giáo viên thường phải viết nên bảng các âm vần,từ, câuứng dụng trong bài nên mất nhiều thời gian mà lại chưa gây được hứng thú họctập cho học sinh

Phần luyện nói và tìm từ mới còn hạn chế vì các em cần những hình ảnh cụthể nhiều hơn mà sách giáo khoa chưa đáp ứng được

Bên cạnh đó do đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi HS lớp 1 là khả năng chú ýchưa cao đang từ hoạt động vui chơi chuyển sang hoạt động học tập nên các emcòn bỡ ngỡ chưa tập trung lâu một vấn đề nào đó

II Những ưu điểm và bất cập trong việc ứng dụng CNTT vào việc dạy học sinh tiết học vần ở lớp 1 tại trường tiểu học Thanh Trì :

Ưu điểm :

Ứng dụng CNTT vào việc dạy học sinh tiết học vần ở lớp 1, người giáo viên cónhiều cơ hội để nâng cao và mở rộng lượng kiến thức cần cung cấp cho học sinh Thực tế với cách giới thiệu vẫn là sử dụng tranh ảnh minh hoạ nhưng chấtlượng những bức ảnh rất cao có thể là ảnh động thì tác dụng của nó đã vượt trội

so với cách làm cũ

Trường lớp thoáng mát, đủ điều kiện Nhà trường trang bị máy chiếu hắt ,máy chiếu đa năng phục vụ cho việc dạy học

Bất cập :

Một số học sinh tiếp thu bài chậm

Máy chiếu đa năng của nhà trường được trang bị còn ít

So với yêu cầu dạy học của chương 1 thì thực tế dạy học của địa phương tôi

đã đáp ứng được Bởi vì giáo viên đã ứng dụng công nghệ thông tin trong giảngdạy, đổi mới phương pháp dạy học Giáo viên quan tâm uốn nắn, bồi dưỡng vănhóa cho học sinh kịp thời nên đạt kết quả tốt

CHƯƠNG III

CÁC BIỆN PHÁP

I Biện pháp thứ nhất :Chuẩn bị xây dựng bài giảng điện tử bằng phần mền powerpoint.

Mục tiêu của việc chuẩn bị xây dựng bài giảng điện tử : Giáo viên phải

nắm chắc mục tiêu bài dạy, phương pháp dạy từ đó mới có thể lựa chọn đượcnhững tư liệu ứng dụng phù hợp với nội dung kiến thức

Cách thực hiện : Để mỗi tiết dạy thu được kết quả tốt, điều quan trọng là

giáo viên phải nghiên cứu kỹ bài thì mới nắm bắt được nội dung của bài yêu cầuchúng ta phải làm gì ? Xác định rõ trọng tâm của mỗi bài và xây dựng bài giảngđiện tử cho hợp lý

Trong quá trình xây dựng bài giảng điện tử, giáo viên cần khéo léo vận dụng

các phương pháp đặc thù của bộ môn nhằm kích thích tư duy, chủ động sáng tạo

và hứng thú học tập ở học sinh Trên thực tế cũng phải thừa nhận rằng, để đầu tưmột tiết dạy bằng giáo án điện tử, giáo viên mất khá nhiều thời gian và côngsức Vì vậy giáo viên trong tổ nên chia nhau ra, làm việc theo nhóm và mỗi mộthọc kì, mỗi giáo viên đầu tư một số bài dạy có chiều sâu toàn diện Các nhóm đi

dự giờ, cùng rút kinh nghiệm

Mỗi khi xây dựng bài giảng điện tử, tôi trao đổi theo nhóm trực tiếp trên

những bài soạn có sử dụng phần mềm power point Từ đó tôi rút ra ưu điểm ,nhược điểm của bài soạn cũng như nhớ được các thao tác ứng dụng hiệu ứngcủa phần mềm power point

Chuẩn bị máy chiếu đa năng, máy chiếu hắt , để giảng dạy trong tiết học Các em được nghe giảng, được quan sát trình chiếu chắc chắn học sẽ hứng thú

và sôi nổi hơn

II Biện pháp thứ hai : Thiết kế các trang trình chiếu

Mục tiêu của thiết kế các trang trình chiếu : Các trang trình chiếu phải

có tính thẩm mĩ, khoa học, ứng dụng đạt hiệu quả cao trong bài học

Cách thực hiện : Thiết kế các trang trình chiếu vô cùng quan trọng

Trong sáng kiến kinh nghiệm này, tôi muốn đề cập đến cách thiết kế trang cókênh chữ và kênh hình Để giúp học sinh dễ tiếp thu bài học và cần đảm bảođúng trọng tâm bài dạy Ngoài các kĩ năng, thao tác sử dụng máy và kinhnghiệm về chuyên môn, trong quá trình soạn giáo án điện tử, giáo viên cần lưu

ý : Các kí tự trên màn hình phải được trình bày rõ ràng về cả kích cỡ và khoảngcách tiêu chuẩn giữa các kí tự và các dòng, với cỡ chữ nhỏ nhất là 22 Ở mỗi bàidạy, kiến thức truyền đạt khác nhau, nên ý tưởng truyền thụ theo mức độ quantrọng khác nhau Do đó giáo viên có thể lựa chọn màu chữ khác nhau sao chobài giảng đạt hiệu quả cao Tuy nhiên màu chữ và màu nền cần phải đảm bảo sựtương phản để nổi bật chữ Việc sử dụng hiệu ứng cũng cần thận trọng, khôngnên quá nhiều hiệu ứng trong một slide vì như vậy sẽ rơi vào tình trạng biểudiễn, làm phân tán độ tập trung của học sinh trong việc tiếp thu bài học Hìnhảnh trong mỗi slide cần rõ ràng, đẹp mắt Lựa chọn để chèn những hình ảnh tĩnhhoặc động cho phù hợp với nội dung của các từ trong bài Sử dụng mạngInternet để khai thác những hình ảnh đẹp phù hợp với bài

III Biện pháp thứ ba : Ứng dụng các phần mềm để dạy học sinh tiết học vần.

Mục tiêu việc ứng dụng CNTT trong dạy học: đặc biệt là tiết học vần để học

sinh nắm bài, hiểu nghĩa từ và mở rộng vốn từ nhanh hơn Từ đó giúp học sinhnhận thức sâu hơn nội dung bài học, hình thành kĩ năng, kĩ xảo nghe,nói,đọc,viết tốt hơn

Cách thực hiện :

a Ứng dụng phần mềm để kiểm tra bài cũ trong tiết học vần.

Trong mỗi tiết học vần phần kiểm tra bài cũ giáo viên thường phải viết ra thẻ

từ hoặc bảng con để cho học sinh đọc nhưng nay có phần mềm giáo viên khôngphải viết mà chỉ cần bấm âm, từ, câu đến đâu học sinh đọc đến đấy Muốn chohọc sinh phân tích tiếng hay từ giáo viên chỉ cần thêm hiệu ứng gạch chân dướitiếng từ đó, giáo viên không phải nói nhiều

V í d ụ: Bài 56 Kiểm tra bài cũ:

Thông qua các hiệu ứng trình chiếu của phần mềm powerpoint , bứcảnh này có thể chuyển động theo ý đồ của giáo viên Tôi bấm từng hiệu ứng

xuất hiện: lần thứ nhất từ bay liệng, lần thứ hai từ trống,chiêng, lần thứ ba từ

xà beng, lần thứ tư gạch chân tiếng liệng Học sinh 1 đọc ba từ và phân tích

tiếng đã được gạch chân mà giáo viên không cần nêu yêu cầu Tiếp tục học

sinh thứ hai với ba từ tiếp theo và phân tích từ cái kẻng Học sinh thứ ba đọc

câu ứng dụng Như vậy học sinh tập chung hơn vì vậy phần kiểm tra bài đạthiệu quả cao hơn

b Ứng dụng phần mềm để dạy học sinh học âm ,vần mới.

Với phần dạy âm vần giáo viên thường phải ghi lên bảng nhưng nay dạy đếnđâu GV trình chiếu đến đấy thuận lợi cho GV rất nhiều tiết kiệm được thờigian, mà khi cần giải nghĩa từ ứng dụng ta có thể chọn được những hình ảnh

cụ thể sinh động mà khi nhìn tranh học sinh hiểu nghĩa ngay mà GV khôngcần giải thích thêm

Ví dụ : Dạy bài 25

Với Bức ảnh trên tôi đặt hiệu ứng lần lượt như sau:

Khi giới thiệu đến âm thì bấm xuất hiện âm, giới thiệu đến tiếng thì bấm xuấthiện tiếng, sau đó bấm xuất hiện tranh, giảng tranh, rồi mới xuất hiện từ.Tương

tự như vậy với âm thứ hai Còn đối với từ ứng dụng tôi cho xuất hiện tranh ngã

tư trước rồi mới xuất hiện từ ngã tư sau Khi cho học sinh xem tranh ngã tư GV

chỉ cần chỉ vào tranh nói đây chính là ngã tư thì HS hiểu ngay mà không cầnphải giải thích gì thêm Cho học sinh tìm tiếng mới, lúc đó mới bấm xuất hiệngạch chân để HS dễ phân biệt Nhưng đối với hai từ sau tôi thay đổi cho xuấthiện cả hai từ trước, sau đó mới xuất hiện tranh để giải nghĩa từ sau Bằng cáchthay đổi như vậy HS sẽ không cảm thấy nhàm chán Qua đó tôi nhận thấy HShiểu nghĩa từ sâu hơn ,nắm bài tốt hơn

c Ứng dụng phần mềm khi dạy HS viết.

Khi không có phần mềm power point HS chỉ quan sát chữ mẫu và qui trìnhviết chữ do GV chỉ, nhưng nay với phần mềm HS có thể được quan sát quitrình viết một cách cụ thể sinh động từ điểm đặt bút đến điểm dừng bút màkhông bị che khuất nếu như cô viết mẫu hoặc chỉ thì rất có thể một số HSkhông quan sát được

Ví dụ : Khi hướng dẫn HS viết chữ ng, ngh

Lần 1 tôi cho xuất hiện cả hai chữ để HS so sánh

Lần 2 tôi bấm xuất hiện từng chữ và qui trình viết của từng chữ đó,

HS theo dõi qui trình viết trên máy vì vậy HS xác định rõ điểm đặt bút ,điểm dừng bút Sau đó GV viết mẫu, HS thực hành viết vào bảng Tôi nhậnthấy HS xác định chữ và quan sát một cách chăm chú hơn, do vậy HS viếtchữ đẹp và đúng hơn Không những thế khi hướng dẫn HS viết vở tôi còn sửdụng phần mềm để giúp HS có những bài viết mẫu đẹp, từ đó HS bắt chước

và viết vào vở một cách chính xác hơn

Dạy tiết học vần bằng phương pháp trình chiếu cần tổ chức cho họcsinh dưới dạng các hoạt động học tập, học sinh được phát huy tích cực, chủđộng, mỗi em nếu cố gắng sẽ tự mình chiếm lĩnh được kiến thức tốt dưới sựhướng dẫn của giáo viên Giáo viên không nên làm thay hoặc áp đặt cho học

sinh Vậy với phần thiết kế bài giảng trên máy vi tính một cách trực quan, cụthể các kĩ năng cần thực hiện học sinh sẽ dễ dàng tiếp thu bài một cách chủđộng tích cực bởi bài giảng giáo viên thiết kế tốt đã gây sự tò mò của học sinhngay từ đầu tiết học

Trong mỗi tiết dạy tôi luôn gây hứng thú tạo không khí sôi nổi cho cácem,luôn động viên mỗi khi các em làm bài tốt, có sáng tạo Tôi chú ý dạycách học cho các em, Đặc biệt là cách tự học Kết hợp chặt chẽ việc dạy học

cá thể hóa và dạy học hợp tác hóa để tạo ra mối quan hệ tương tác giữa 3 yếu

tố : Giáo viên, học sinh và môi trường giáo dục Coi trọng và khuyến khíchhọc sinh hoạt động tích cực, chủ động khi quan sát tìm hiểu nội dung tranhtrong mỗi slide và tìm hiểu bài Trong khi dạy tôi giúp học sinh phát hiện tựgiải quyết các vấn đề của bài học qua đó học sinh tự tìm ra và chiếm lĩnhkiến thức mới Tránh cách dạy học theo kiểu “ áp đặt ’’ Tôi kết hợp chặt chẽgiữa các phương pháp dạy học truyền thống và các phương pháp dạy học hiệnđại để phát huy tối đa các mặt mạnh, hạn chế mặt yếu nhằm nâng cao hiệuquả giảng dạy

IV Biện pháp thứ tư: Sử dụng các trang hoạt hình và các trò chơi.

Sử dụng phần mềm powerpoint để đưa ra một số trò chơi học tập một cáchkhoa học, hợp lí là phương pháp nhằm kích thích sự tò mò, hứng thú dẫn đếnviệc tích cực, chủ động sáng tạo trong học tập của học sinh ở độ tuổi thiếu nhi Tôi đã sử dụng phần mềm này vào thiết kế trò chơi với mục đích củng cốkiến thức cho học sinh Thay vì việc làm nhiều bảng và trình bày, giải thíchdài dòng tôi đã sử dụng phần mềm tạo sự chuyển động của các kí tự và cáccon vật gây được sự thích thú, nhẹ nhàng cho học sinh

Để kích thích tư duy của các em, tôi vẽ đồng hồ thời gian nhằm vừa đảmbảo thời gian đúng quy định, vừa nhắc nhở học sinh, tạo sự gây cấn khi có sựtranh đua giữa các nhóm hoạt động trong trò chơi củng cố bài

Sử dụng phần mềm powerpoint trong việc xây dựng nhiều trò chơi khácnhau kết hợp với các cách xây dựng, sử dụng hình ảnh sẽ tạo tính hấp dẫn cao Phần ứng dụng các trò chơi thường đặt giữa hoặc cuối tiết học nó vừa mang

lại sự thoải mái thư dãn, động thời mang tính tổng hợp kiến thức, đồng thời

để lại dư âm cho học sinh sau mỗi bài học Giảm được cảm giác nặng nề, làmcho hiệu quả của bài dạy cao hơn

Trò chơi 1:Chiếc hộp bí mật

Trò chơi này được sử dụng vào giữa hoặc cuối tiết học nội dung trò chơinhư sau: Trong mỗi chiếc hộp có chứa một hình, nhìn vào hình đó em hãy nóinhanh tiếng hoặc từ có chứa âm hoặc vần vừa học Cụ thể tôi đặt trong 5chiếc hộp là 5 hình ảnh kèm 5 đáp án có chứa âm hoặc vần vừa học,sau đócho HS chọn số, HS chọn số nào GV bấm số đó để HS đoán, sau đó mới bấmđáp án.Với trò chơi này tôi nhận thấy HS rất hứng thú tham gia một cách sôinổi, từ đó học tốt hơn

Ví dụ dạy bài 56 : uông , ương tôi chọn 5 hình ảnh sau

Trò chơi 2 : Ai nhanh ai đúng