Đánh giá chính sách hỗ trợ nuôi trồng thủy sản

CÁC ỨNG DỤNG CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH CÔNG VỚI HÀNG HÓA CÔNG VÀ NGOẠI TÁCCâu 1: Hãy liệt kê những loại hàng hóa công thuần túy, hàng hóa công không thuần túy, và những hàng hóa công nào do có thể chuyển giao cho tư nhân cung cấp là hiệu quả, mô hình quan hệ Nhà nướctư nhân tại VNTìm hiểu các Hợp đồng BTBOT, quan hệ giữa NN và Tư nhân có sự tham gia vốn nhà nước theo Quy chế thí điểm đầu tư theo hình thức PPP theo Quyết định 712010QĐTTg.

BÀI TẬP CÁ NHÂN

Bài 1: TỔNG QUAN VỀ CÔNG CỤ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH CÔNG

Câu 1: Mỗi học viên chọn một bài tập tình huống theo phương pháp thực chứng (Trắc

nghiệm xã hội, phỏng vấn và Kinh tế lượng hoặc kết hợp các phương pháp) để đánh giáchính sách tài chính công (chi tiêu, thu thuế/phí và vay nợ…)

Đề tài: Đánh giá chính sách hỗ trợ nuôi trồng thủy sản

Ngày 8/8/2012, Thủ tướng Chính phủ có công văn số 1149/TTg-KTN gửi 1 số bộngành, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ngân hàng Phát triển Việt Nam…về một số chínhsách cấp bách hỗ trợ sản xuất chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản Trong đó, giao Ngân hàngNhà nước Việt Nam chỉ đạo các Ngân hàng thương mại Nhà nước thực hiện việc giãn nợtối đa 24 tháng và hạ lãi suất đối với khoản vốn đã vay; tiếp tục cho vay mới với lãi suấtthị trường thấp nhất (11%) cho các hộ gia đình, trang trại, hợp tác xã, doanh nghiệp pháttriển sản xuất chăn nuôi, giết mổ để cấp đông, chế biến thịt lợn, thịt gia cầm; nuôi cá tra,chế biến cá tra xuất khẩu Khảo sát 50 doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản tại Cần Thơ vớicâu hỏi cáo tiệp cận được với chính sách này không qua 2 câu hỏi: (1) Doanh nghiệp cólàm thủ tục và được chấp nhận hạ lãi suất vay các khoản vay cũ hay không? (2)Doanhnghiệp vay thêm các khoản vay mới với lãi suất ưu đãi hay không?

Kết quả: 45/50 doanh nghiệp được phỏng vấn trả lời không tiếp cận được chínhsách này

Một số nguyên nhân: Các ngân hàng trả lời đang chờ chỉ đạo của cấp trên hoặc làđang xem xét

Câu 2: Hãy sử dụng công thức “Điều kiện cần cho phân bổ nguồn lực hiệu quả Pareto” để

đánh giá sự can thiệp của chính phủ Việt Nam qua một số chính sách như trợ cấp hàng nội,đánh thuế hàng nhập là không hiệu quả (ví dụ đánh thuế nhập khẩu thịt bò/sữa nhập và trợcấp cho nông dân chăn nuôi bò/sữa…)

Hiệu quả Pareto chỉ được thành lập khi phân bổ lại các nguồn lực nhằm tăng phúclợi kinh tế của một cá nhân thì đồng thời sẽ làm giảm phúc lợi của cá nhân khác Khi trạngthái này được thiết lập, tổng phúc lợi của cả xã hội là lớn nhất Trong điều kiện tất cả cácthị trường trong nền kinh tế là cạnh tranh hoàn hảo thì điểm cân bằng của nền kinh tế sẽ cótính hiệu quả Pareto

Điều kiện cần cho hiệu quả Pareto :

Gọi a: thịt bò trong nước

f: thị bò nước ngoài

MRS A a-f = Pa Pf : là tỷ lệ thay thế biên của thịt bò trong nước với thịt bò nhập khẩu của AKhi chính phủ đánh thuế nhập khẩu thịt bò vào Việt Nam là t2, giá hàng hóa mà A phảichịu như sau:

Bài 2: CÁC ỨNG DỤNG CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH CÔNG VỚI HÀNG HÓA CÔNG

VÀ NGOẠI TÁC

Câu 1: Hãy liệt kê những loại hàng hóa công thuần túy, hàng hóa công không thuần túy,

và những hàng hóa công nào do có thể chuyển giao cho tư nhân cung cấp là hiệu quả, môhình quan hệ Nhà nước-tư nhân tại VN-Tìm hiểu các Hợp đồng BT-BOT, quan hệ giữa

NN và Tư nhân có sự tham gia vốn nhà nước theo Quy chế thí điểm đầu tư theo hình thứcPPP theo Quyết định 71/2010/QĐ-TTg

Trả lời:

 Đặc điểm và liệt kê những lọa hàng hóa công

Không thể loại trừ: tính chất không thể loại trừ cũng được hiểu trên giác độ tiêu dùng,hàng hóa công cộng một khi đã cung cấp tại một địa phương nhất định thì không thể hoặc rấttốn kém nếu muốn loại trừ những cá nhân không trả tiền cho việc sử dụng hàng hóa củamình

Không cạnh tranh: tính chất không cạnh tranh được hiểu trên góc độ tiêu dùng, việc một

cá nhân này đang sử dụng hàng hóa đó không ngăn cản những người khác đồng thời cũng sửdụng nó Ví dụ pháo hoa khi bắn lên thì tất cả mọi người đều có thể được hưởng giá trị sửdụng của nó Điều này ngược lại hoàn toàn so với hàng hóa cá nhân: chẳng hạn một con gànếu ai đó đã mua thì người khác không thể tiêu dùng con gà ấy được nữa Chính vì tính chấtnày mà người ta cũng không mong muốn loại trừ bất kỳ cá nhân nào trong việc tiêu dùnghàng hóa công cộng

 Hàng hóa công thuần túy: đường đi không thu phí, công viên công cộng, hệ thống đèn

đường, bắn pháo hoa, quốc phòng, ngọn hải đăng…

 Hàng hóa công không thuần túy: mạng lưới điện thoại, đường cáp truyền hình

 Hàng hóa công có thể chuyển giao cho tư nhân cung cấp là hiệu quả:xây dựng

đường cao tốc và tính phí cho các phương tiện sử dụng; dịch vụ thu gom rác trênđường

 Mô hình quan hệ Nhà nước – Tư nhân tại VN là phương thức hợp tác mà ở đó các

dự án công được tư nhân cấp vốn thực hiện, có sự hỗ trợ tài chính và cơ chế chia sẻ rủi

ro của Chính phủ

Lợi thế:

 Phân bổ nguồn lực dựa nhiều hơn vào cơ chế thị trường

 Sử dụng tốt hơn các biện pháp khuyến khích doanh nghiệp tư nhân

 Các chi phí của chính sách nhà nước trở nên minh bạch hơn

Bất lợi

 Chi phí hành chính có thể cao (do cả tư nhân và nhà nước đồng thời quản lý)

 Thuế và trợ cấp gây ra các biến dạng

quan nhà nước với nhà đầu tư Theo đó, nhà đầu tư cam kết xây dựng cơ sở hạ tầng,tiến hành quản lý, kinh doanh và bảo trì cơ sở hạ tầng trong một thời hạn nhất định.Trong khoảng thời gian đó thì nhà đầu tư được phép thu phí người sử dụng cơ sở hạtầng với một mức phí phù hợp Các khoản phí không được vượt quá những đề xuấttrong hồ sơ dự thầu hoặc trong hợp đồng nhằm cho phép nhà đầu tư thu hồi chi phí đầu

tư, quản lý điều hành và bảo trì dự án Nhà đầu tư sẽ tiến hành chuyển giao cơ sở hạtầng cho cơ quan Chính phủ, đơn vị chính quyền địa phương có liên quan vào cuối củathời hạn qui định Nhà đầu tư phải thành lập doanh nghiệp BOT để tổ chức, quản lý

Ví dụ: dự án cầu Phú Mỹ, cầu Đồng Nai

giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư, theo đó nhà đầu tư sẽ cam kết vềmặt tài chính và tiến hành xây dựng cơ sở kết cấu hạ tầng Sau khi hoàn thành sẽchuyển giao nó cho cơ quan chính phủ hoặc các đơn vị chính quyền địa phương có liênquan Chính phủ sẽ tạo điều kiện cho nhà đầu tư thực hiện dự án khác để thu hồi vốnđầu tư và lợi nhuận hoặc thanh toán cho nhà đầu tư theo thoả thuận trong hợp đồng

BT Hình thức hợp đồng này có thể được sử dụng trong việc xây dựng bất kỳ dự án cơ

sở hạ tầng, kể cả các cơ sở hạ tầng trọng điểm và có tính chất quan trọng Nhà đầu tưphải thành lập doanh nghiệp BT để tổ chức, quản lý Ví dụ: dự án quốc lộ 20 Dầu GiâyBảo Lộc

đầu tư theo hình thức PPP theo Quyết định 71/2010/QĐ-TTg: Đầu tư theo hình thứcđối tác công – tư là việc nhà nước và Nhà đầu tư cùng phối hợp thực hiện Dự án pháttriển kết cấu hạ tầng, cung cấp dịch vụ công trên cơ sở Hợp đồng dự án Phần vốn gópcủa nhà nước không vượt quá 30% tổng mức đầu tư của dự án trừ trường hợp khác doThủ tướng chính phủ quy định Đối tượng hợp đồng là các dự án phát triển kết cấu hạtầng, cung cấp các dịch vụ công.Nhà đầu tư phải thành lập doanh nghiệp dự án để tổchức quản lý

Câu 2: Hãy cho thí dụ về ngoại tác tiêu cực và ngoại tác tích cực trong dự án công hoặc

chính sách công, mô tả các ngoại tác của một dự án/chính sách cụ thể-đo lường ngoại tác

và đánh giá tính hiệu quả của một chính sách/dự án công cụ thể qua các lý thuyết đã học,

mô tả qua đồ thị

Xây dựng cầu vượt Nguyễn Tri Phương – đường 3 tháng 2

a Ngoại tác tích cực

 Tiết kiệm chi phí do kẹt xe:

 Đo lường: thời gian kẹt xe trung bình*số lượng người lưu thông*giá trị thời gian

 Giá trị thời gian 1 giờ = GDP bình quân đầu người/số giờ làm việc/năm

b Ngoại tác tiêu cực:

 Chi phí kẹt xe trong giai đoạn thi công

 Đo lường = thời gian kẹt xe trung bình*số lượng người lưu thông*giá trị thời gian

 Giá trị thời gian: GDP bình quân đầu người/số giờ làm việc/năm

Câu 3: Đề xuất chính sách thuế/trợ cấp đối với một loại ngoại tác tại VN/TP.HCM

 Trợ cấp cho hoạt động nghiên cứu phát triển các loại phân bón và thuốc bảo vệ thực vậtmới thân thiện với môi trường

 Tăng thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt vào các loại hình kinh doanh vũ trường Ngoại táctiêu cực: tệ nạn xã hội và trật tự an ninh

Bài 3: ĐÁNH GIÁ CHÍNH SÁCH THUẾ

Câu 1: Cho thí dụ về thuế VAT một loại hàng hóa tác động lên phân phối thu nhập tại VN

(đưa thuế suất tỷ lệ về thuế đơn vị)

Trả lời: Tăng thuế VAT đối với điện, vì điện có cầu ít co dãn so với giá nên khi

tăng thuế thì toàn bộ thuế người tiêu dùng sẽ chịu

 Áp dụng mô hình cân bằng tổng thể phân tích phạm vi tác động của thuế lên mộtloại hàng hóa có liên quan đến hàng hóa khác-Mô tả mối quan hệ và có thể ướclượng tác động (ví dụ thuế làm tăng giá xăng-tác động đến ngành vận tải và tác độngđến các ngành có liên quan như thế nào?)

Trả lời: Thuế làm tăng giá xăng  chi phí ngành vận tải tăng  giá vận chuyển

hành khac

Thuế làm tăng giá điện  chi phí nhà máy sản xuất tăng

Câu 2: Giả sử lượng cầu đối với rượu tại TP.HCM vào dịp Tết Q r D = 84.000 – 600P r , trong đó Q c D là số chai rượu yêu cầu, P r là giá của mỗi chai rượu Lượng cung rượu Q r S

= 600P r (DVT: ngàn đồng)

 Tìm giá và lượng rượu trong môi trường cạnh tranh

72.000 – 600Pr = 600 Pr

 Pr = 60 (ngàn đồng)

Qr = 600*60 = 36.000 (chai)

Giá nhà sản xuất nhận được 60(ngàn đồng)

Giá người tiêu dùng phải trả: 60+20=80 (đồng)

Thuế thu được: 20*36.000=720.000(ngàn đồng)

30 40 50 60 70 80 90 100

60.0063.33

Cung cầu rượu

(D1) (S1) (D2)

84.000 – 600Pr = -12000 + 600 Pr

 Pr = 80 (ngàn đồng)

Qr = -12000 +600*80 = 36.000 (chai)

Giá người tiêu dùng phải trả: 80(ngàn đồng)

Giá nhà sản xuất nhận được: 80-20=60 (đồng)

Thuế thu được: 20*36.000=720.000(ngàn đồng)

30 40 50 60 70 80 90 100

80.00

60.00

Cung cầu rượu

(D1) (S1) (S2) (D1) (S1) (S2)

Q (chai)

P (ngàn đồng/chai)

Kết luận: Khi đánh thuế 20 ngàn đồng/chai:

 Số lượng rượu: 36.000 chai

 Giá người tiêu dùng chi trả: 80 ngàn đồng

 Người sản suất nhận được: 60 ngàn đồng

 Tổng thuế thu được: 720 triệu đồng

Câu 3: Nêu thí dụ thuế và vốn hóa tại VN

Thuế sử dụng đất nông nghiệp:

Giả sử tiền cho thuê lại đất là Ro trong năm nay R1 trong năm sau và R2 trong năm sautới nữa…

Giá của đất: với lãi suất là r, T năm

(1)

Giả sử năm nay thuế đất mà người chủ sở hữu nộp là u0 (VND), năm tới là u1(VND) …Khi lượng cung đất là cố định, tiền cho thuê mà chủ đất nhận được sẽ giảm bằng số tiềnđóng thuế Tức là (Ro – u0 ) trong năm nay (R1 - u1) trong năm sau và (R2 – u2 ) trongnăm sau tới nữa…

Người mua đất sẽ trả tiền đất với giá:

(2)

(1) và (2), sau khi có thuế giá đất giảm 1 khoảng:

Nhận xét: Khi bị áp thuế, giá của đất giảm đúng phần giá trị hiện tại của các khoản thuế

tương lai Quá trình dòng tiền chi trả thuế hòa nhập vào giá trị của tài sản được xem làvốn hóa

Câu 4: Những số loại thuế nào sau đây có thể tạo ra gánh nặng tăng thêm lớn nhất

 Thuế đất đai 5%

 Thuế 25% trên việc sử dụng điện thoại di động

 Trợ cấp 10% cho nhà đầu tư vào các công ty công nghệ cao

 Thuế lợi tức kinh tế - Điện (5% trên giá điện)

 Thuế 10% trên tất cả các phần mềm máy tính

( RT− uT) ( 1+r )T

Câu 5: Dùng đồ thị đã học để đo lường và xác định gánh nặng tăng thêm của một loại

thuế và một loại trợ cấp tại VN (ví dụ đánh thuế trên rượu, xe hơi… hay trợ cấp nhà ởcho người cĩ thu nhập thấp, trợ cấp lãi suất ….)

Sử dụng Phần thiệt hại do thuế gây ra:

c Người tiêu dùng chịu thiệt: S(kmgf)

d Nhà sản xuất chịu thiệt; S S(mnhg)

e Nhà nước thu được phần thuế: S(knhf)

 Gánh nặng tăng thêm: S(fhg)

Câu 6: Hãy chỉ loại thuế nào ở VN trước đây và hiện nay cĩ đánh thuế phân biệt? Cĩ

hiệu quả khơng? Tại sao?

Đánh thuế thu nhập cá nhân: người ở nhà bán hàng qua mạng tạo ra thu nhập nhưng

khơng đĩng thuế nhưng nếu dành thời gian đi làm sẽ phải chịu thuế nếu thu nhập > 9triệu

Khi chưa đánh thuế

Lượng rượu bán hằng năm

Q0

k

m n

Pn

D’c

g h

Pg: giá người tiêu dùng phải trả bởi

Po: giá gốc

Pn: giá người sản xuất nhận đượci

Sau khi đánh thuế

Khi đánh thuế t% vào tiền lương  lương trên thị trường giảm, dịch xuống dưới tạimức (1-t)w2  số giờ lao động trên thị trường giảm xuống (O’H1)

Gánh nặng tăng thêm thể hiện S (abe)  Khơng hiệu quả

Câu 7: Áp dụng quy tắc Ramsey và các tiêu chuẩn khác để đánh giá chính sách thuế tại

VN (tính hiệu quả và tính cơng bằng của một sắc thuế)

Số giờ lao động tại

hộ gia đình mỗi năm

Số giờ lao động tại

hộ gia đình mỗi

năm

O’

O

$

 Quy tắc Ramsey : khi lựa chọn việc đánh thuế vào đối tượng nào thì phải tối thiểu hóa

toàn bộ gánh nặng tăng thêm biên tế của mỗi đồng tiền cuối cùng của thu nhập thuếđược tăng thêm từ mỗi loại hàng hóa phải như nhau Có thể hiểu: để tối thiểu hóa gánhnặng tăng thêm, cần đặt thuế suất sao cho % biến đổi lượng cầu của mỗi loại hàng hóa

là như nhau Quy tắc co dãn nghịch: thuế suất co dãn nghịch với độ co dãn

Thuế tiêu thụ đặc biệt đánh vào oto hiện nay là cao phù hợp với quy tắc Ramsey do độ

co dãn thấp, người tiêu dùng sẽ chịu phần thuế cao hơn

Câu 8: Làm thế nào để xác định một loại phí-Nêu thí dụ trong thực tế-dựa vào lý thuyết

đã học để bình luận

Câu 9: Khảo sát tình hình trốn thuế và chi phí hành chính của một loại thuế tại VN

-Nguyên nhân trốn thuế?

Trốn thuế Thu nhập doanh nghiệp: Từ năm 2010 đến 8.2013, hành vi chuyển giá trốn

thuế diễn ra rộng khắp nhất là đối với khu vực doanh nghiệp FDI Theo kết quả kinhdoanh 2010, 2011 của hơn 5.500 doanh có tới 57% doanh nghiệp báo lỗ lũy kế trong đó

529 doanh nghiệp báo lỗ nhưng vẫn tăng trưởng doanh thu Trốn thuế gây thiệt hại lớncho nguồn thu ngân sách

Ví dụ; Công ty Coca - Cola Việt Nam cũng bị nghi vấn với chiêu bài "chuyển giá” hòngtrốn thuế trong vòng nhiều năm Công ty này đã báo cáo lỗ từ năm 2006, với trung bìnhmỗi năm lỗ khoảng 100 tỷ đồng Thậm chí, tính theo lũy kế đến năm 2011 công ty nàybáo lỗ tổng cộng 3.768 tỉ đồng, vượt cả số vốn đầu tư ban đầu Cơ quan Thuế đã pháthiện đằng sau vụ này là hành vi tạo "vỏ bọc” qua việc mua nguyên liệu sản xuất từ công

ty mẹ để khai báo "giả” với cơ quan thuế về giá thành nguyên liệu nhằm đẩy giá chi phísản xuất lên cao

Công ty TNHH Metro Cash & Carry Việt Nam (Metro), doanh thu tăng liên tục nhưngkết quả hoạt động vẫn lỗ triền miên (từ năm 2001 đến nay chỉ có năm 2010 lãi 116 tỷđồng nhưng do chuyển lỗ nên vẫn không đóng 1 đồng thuế TNDN

Nguyên nhân:

Từ Nhà nước

f Hệ thống các quy định luật pháp chưa đồng bộ, còn nhiều khe hở

g Công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm chưa được quyết liệt

h Không trung thực của các cán bộ thuế

Từ doanh nghiệp:

i Trốn thuế để thu lợi nhuận cao

j Trốn thuế để giá thành cạnh tranh

Cho tình huống: Gần đây người nông dân trồng một loại trái hạnh đào đặc chủng ở một

số vùng nông thôn của Trung Quốc đã phản đối chính phủ vì chính phủ tăng thuế suấtquá cao đối với họ (từ 0% lên 15%) Giả sử: diện tích đất trồng và sản lượng hạnh đàođặc chủng mỗi năm ở Trung Quốc hầu như cố định, và chỉ có người giàu mới mua loạiquả đặc biệt này Chi phí hành chính của thực hiện thuế này tại Trung Quốc ước khoảng15% tổng số thu

 Hãy bàn về tính hiệu quả, tính công bằng và khả năng quản lý điều hành loạithuế trên loại trái cây đặc biệt-quả hạnh đào tại Trung Quốc

Quốc mỗi năm hầu như cố định và chỉ người giàu mới mua loại trái câynày nhiều nên độ co giãn của cầu so với cung thấp Vì vậy, việc đánh thuếcao (từ 0% lên 15%) đối với loại trái cây này là đúng và nó sẽ tạo nêngánh nặng tăng thêm thấp

công bằng theo chiều dọc, hệ thống thuế phải phân phối gánh nặng thuếcông bằng cho mọi người với những khả năng chi trả khác nhau Tuynhiên, vì loại trái cây này độ co dãn thấp, khi đánh thuế người chịu mứcthuế nhiều hơn sẽ là người nông dân không công bằng

 Xác định phạm vi tác động pháp luật và phạm vi tác động kinh tế của chính sáchthuế trên loại trái cây đặc biệt-quả hạnh đào tại Trung Quốc Mô tả đồ thị phạm

vi tác động kinh tế của thuế đánh trên quả hạnh đào

 Người nông dân là người nộp thuế nhưng trách nhiệm chịu thuế thuộc về

cả người nông dân và người giàu mua quả anh đào nhưng người nông dânphải chịu thuế nhiều hơn

Bài 5: NỢ NƯỚC NGOÀI VÀ QUẢN LÝ NỢ NƯỚC NGOÀI

Câu 1: Cập nhật tình hình nợ nước ngoài tại VN, tính toán các chỉ số năm 2012

 Mối quan hệ giữa tiết kiệm-đầu tư- tăng trưởng và vay nợ

Mô hình về mối quan hệ giữa tiết kiệm - đầu tư, tăng trưởng -mô hình Domar –mô hình về mối quan hệ chặt giữa tăng trưởng kinh tế và đầu tư và đượclượng hóa:

s là tỷ lệ tiết kiệm trung bình trong GDP

 Mối quan hệ giữa tiết kiệm và tăng trưởng được thể hiện qua bảng sau:

2012 5.25% 5.30 28%

2011 6.24% 33%