Phân tích hoạt động quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín chi nhánh Hồ Chí Minh

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, báo cáo được chia làm 3 chương, cụ thể:Chương 1: Tổng quan về tín dụng và quản lý rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại.Chương 2: Thực trạng rủi ro tín dụng và quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng VIETBANK chi nhánh Hồ Chí Minh.Chương 3: Biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng của ngân hàng VIETBANK chi nhánh Hồ Chí Minh.

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thì tín dụng là hoạt động chủ yếu và

mang lại nhiều lợi nhuận nhất, tuy nhiên có một nghịch lý luôn luôn tồn tại trong tất cả

các ngành kinh doanh đó là lợi nhuận lớn thì rủi ro càng lớn và ngược lại Do đó bên

cạnh những lợi nhuận mà tín dụng đem lại thì rủi ro phát sinh từ hoạt động này cũng

không phải là ít Một khi rủi ro tín dụng xảy ra sẽ có tác động rất lớn và ảnh hưởng trực

tiếp đến sự tồn tại và phát triển của mỗi tổ chức tín dụng, cao hơn nó tác động ảnh hưởng

đến toàn bộ hệ thống ngân hàng và toàn bộ nền kinh tế

Đặc biệt, hiện nay xu hướng tự do hóa trong lĩnh vực tài chính đã tạo ra cơ hội cho

các tổ chức tín dụng mở rộng hoạt động về mặt địa lý và hạn chế được những tổn thất do

sự thay đổi điều kiện kinh tế trong nước Tuy nhiên, cạnh tranh giữa các tổ chức tài

chính tín dụng trên phạm vi toàn cầu cũng tạo ra một thị trường tài chính rủi ro hơn

Trong bối cảnh đó, không một ngân hàng hay tổ chức tài chính nào có thể tồn tại lâu dài

mà không có hệ thống quản lý rủi ro hữu hiệu

Vì vậy, công tác quản lý rủi ro tín dụng có vai trò cực kỳ quan trọng đối với các

ngân hàng nói riêng và cả hệ thống tài chính nói chung Việc đánh giá, thẩm định và

quản lý tốt các khoản cho vay, các khoản dự định giải ngân sẽ hạn chế những rủi ro tín

dụng mà ngân hàng sẽ gặp phải, và tất yếu sẽ giảm bớt nợ xấu cho ngân hàng Vì thế,

làm thế nào để quản lý rủi ro tín dụng có hiệu quả đang là một vấn đề mà các ngân hàng

thương mại rất quan tâm, nhất là trong tình hình kinh tế tài chính ngân hàng toàn cầu đầy

biến động như hiện nay Xuất phát từ thực tế nêu trên cùng với thời gian thực tập tại

Vietbank em chọn đề tài “Phân tích hoạt động quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng

TMCP Việt Nam Thương Tín chi nhánh Hồ Chí Minh” làm đề tài nghiên cứu.

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Tìm hiểu thực trạng rủi ro tín dụng tại ngân hàng VIETBANK chi nhánh Hồ Chí

Minh

- Phân tích tình hình hoạt động quản lý rủi ro tín dụng tại VIETBANK, từ đó đưa ra

những mặt tích cực cũng như những mặt hạn chế của công tác quản lý này

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý rủi ro tín dụng

có thể áp dụng trong thực tiễn để nâng cao hiệu quả công tác quản lý rủi ro tại

VIETBANK

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín

- Phạm vi nghiên cứu: Hoạt động quản lý rủi ro tín dụng của Ngân hàng TMCP

Việt Nam Thương Tín chi nhánh Hồ Chí Minh năm 2011

4 Phương pháp nghiên cứu

- Dựa trên cơ sở lý thuyết về tín dụng, rủi ro tín dụng và quản lý rủi ro tín dụng để

đánh giá, phân tích cách thức quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng VIETBANK

- Phương pháp được sử dụng trong đề tài là phương pháp thống kê, mô tả,so sánh,

phân tích và suy luận logic

5 Kết cấu của báo cáo

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, báo cáo được chia làm 3 chương, cụ thể:

Chương 1: Tổng quan về tín dụng và quản lý rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh

doanh của ngân hàng thương mại

Chương 2: Thực trạng rủi ro tín dụng và quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng

VIETBANK chi nhánh Hồ Chí Minh

Chương 3: Biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng của ngân hàng

VIETBANK chi nhánh Hồ Chí Minh

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG VÀ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG

TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.1 Tín dụng và rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng

thương mại.

1.1.1 Khái niệm tín dụng ngân hàng

Thuật ngữ “tín dụng” xuất phát từ chữ latinh là Credo (tin tưởng – tín nhiệm)

Nghĩa là việc vay mượn chủ yếu dựa trên sự tin tưởng của người cho vay rằng người đi

vay sẽ trả số tiền hay hàng hóa đúng hạn Xét ở góc độ tín dụng là một chức năng cơ bản

của ngân hàng thì tín dụng được hiểu như sau:

Tín dụng ngân hàng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa bên cho

vay (Ngân hàng và các định chế tài chính) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các

chủ thể kinh tế khác), trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng

trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vốn

gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán

1.1.2 Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với nền kinh tế

Tín dụng có vai trò rất quan trọng đối với nền kinh tế: đáp ứng nhu cầu vốn để duy

trì quá trình tái sản xuất đồng thời góp phần đầu tư vào phát triển kinh tế , thúc đẩy quá

trình tập trung vốn và tập trung sản xuất, thúc đẩy quá trình luân chuyển hàng hóa và

luân chuyển tiền tệ, thúc đẩy chế độ hạch toán kinh tế Ngoài ra, tín dụng còn tạo điều

kiền hội nhập kinh tế quốc tế, là công cụ tài trợ vốn cho các ngành kinh tế kém phát triển

và các ngành kinh tế trọng điểm

1.1.3 Rủi ro tín dụng trong hoạt động của ngân hàng thương mại

1.1.3.1 Khái niệm rủi ro tín dụng

Trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng: rủi ro là những biến cố không mong

đợi mà khi xảy ra sẽ dẫn đến tổn thất về tài sản của ngân hàng,giảm sút lợi nhuận thực tế

so với lợi nhuận dự kiến hoặc phải bỏ ra thêm một khoản chi phí để hoàn thành một

nghiệp vụ tài chính nhất định

Rủi rogiao dịch

Rủi rotín dụng

Rủi rodanh mục

Rủi ro

lựa chọn bảo đảmRủi ro nghiệp vụRủi ro Rủi ro nội tại tập trungRủi ro

Rủi ro tín dụng: là loại rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng cho khách hàng

của ngân hàng, biểu hiện thực tế thông qua việc khách hàng không trả được nợ hoặc trả

nợ không đúng hạn cho ngân hàng

1.1.3.2 Phân loại rủi ro tín dụng

Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro, rủi ro tín dụng được phân chia thành các

loại sau đây:

Sơ đồ 1.1: Phân loại rủi ro tín dụng

Rủi ro giao dịch là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là

do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng

Rủi ro giao dịch bao gồm:

– Rủi ro lựa chọn: rủi ro có liên quan đến quá trình đánh giá và phân tích tín

dụng, phương án vay vốn để quyết định tài trợ của ngân hàng

– Rủi ro bảo đảm: rủi ro phát sinh từ các tiêu chuẩn đảm bảo như mức cho vay,

loại tài sản đảm bảo, chủ thể đảm bảo…

– Rủi ro nghiệp vụ: rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt động

cho vay, bao gồm cả việc sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và kỹ thuật xử lý các khoản

vay có vấn đề

Rủi ro danh mục là rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế

trong quản lý danh mục cho vay của ngân hàng, được phân thành:

– Rủi ro nội tại: Xuất phát từ đặc điểm hoạt động và sử dụng vốn của khách hàng

vay vốn, lĩnh vực kinh tế

– Rủi ro tập trung: Rủi ro do ngân hàng tập trung cho vay quá nhiều vào một số

khách hàng, một ngành kinh tế hoặc trong cùng một vùng địa lý nhất định hoặc cùng một

loại hình cho vay có rủi ro cao

1.1.3.3 Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng

Có 2 nhóm nguyên nhân cơ bản sau đây:

- Nguyên nhân khách quan: Do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn…; Tình hình an

ninh, trong nước, trong khu vực bất ổn; Do khủng hoảng hoặc suy thoái kinh tế, lạm

phát, mất thăng bằng cán cân thanh toán quốc tế, tỷ giá hối đoái biến động bất thường;

Môi trường pháp lý không thuận lợi, lỏng lẻo trong quản lý vĩ mô

- Nguyên nhân chủ quan:

+ Về phía khách hàng: Do khách hàng vay vốn thiếu năng lực pháp lý; Sử dụng

vốn vay sai mục đích, kém hiệu quả; Kinh doanh thua lỗ liên tục, hàng hóa không tiêu

thụ được; Quản lý vốn không hợp lý dẫn đến thiếu thanh khoản; Chủ doanh nghiệp vay

vốn thiếu năng lực điều hành, tham ô, lừa đảo; Mất đoàn kết trong nội bộ Hội đồng quản

trị, ban điều hành

+ Về phía ngân hàng: Chính sách tín dụng không hợp lý, quá nhấn mạnh vào mục

tiêu lợi nhuận dẫn đến cho vay đầu tư quá liều lĩnh, tập trung nguồn vốn cho vay quá

nhiều vào một doanh nghiệp hoặc một ngành kinh tế nào đó; Thiếu am hiểu thị trường,

thiếu thông tin hoặc phân tích thông tin không đầy đủ dẫn đến cho vay và đầu tư không

hợp lý; Do cạnh tranh của các ngân hàng mong muốn có tỷ trọng, thị phần cao hơn các

ngân hàng khác; Cán bộ tín dụng không tuân thủ chính sách tín dụng, không chấp hành

đúng quy trình cho vay Cán bộ tín dụng yếu kém về trình độ nghiệp vụ; cán bộ tín dụng

vi phạm đạo đức kinh doanh; Định giá tài sản không chính xác, không thực hiện đầy đủ

các thủ tục pháp lý cần thiết hoặc không đảm bảo các nguyên tắc của tài sản đảm bảo là

dễ định giá, dễ chuyển nhượng quyền sở hữu, dễ tiêu thụ

1.1.3.4 Hậu quả của rủi ro rín dụng

Đối với ngân hàng bị rủi ro: Do không thu hồi được nợ (gốc, lãi và các loại phí)

làm cho nguồn vốn ngân hàng bị thất thoát, trong khi ngân hàng vẫn phải chi trả tiền lãi

cho nguồn vốn hoạt động, làm cho lợi nhuận bị giảm sút, thậm chí nếu trầm trọng hơn

thì có thể bị phá sản

Đối với hệ thống ngân hàng: Hoạt động của một ngân hàng trong một quốc gia có

liên quan đến hệ thống ngân hàng và các tổ chức kinh tế, xã hội và cá nhân trong nền

kinh tế Do vậy nếu một ngân hàng có kết quả hoạt động xấu, thậm chí dẫn đến mất khả

năng thanh toán và phá sản thì sẽ có những tác động dây chuyền ảnh hưởng xấu các ngân

hàng và các bộ phận kinh tế khác Nếu không có sự can thiệp kịp thời của NHNN và

Chính phủ thì tâm lý sợ mất tiền sẽ lây lan đến toàn bộ người gửi tiền và họ sẽ đồng loạt

rút tiền tại các NHTM làm cho các ngân hàng khác vô hình chung cũng rơi vào tình

trạng mất khả năng thanh toán

Đối với nền kinh tế: Ngân hàng có mối quan hệ chặt chẽ với nền kinh tế, là kênh

thu hút và bơm tiền cho nền kinh tế, vì vậy rủi ro tín dụng gây nên sự phá sản một ngân

hàng sẽ làm cho nền kinh tế bị rối loạn, hoạt động kinh tế bị mất ổn định và ngưng trệ,

mất bình ổn về quan hệ cung cầu, lạm phát, thất nghiệp, tệ nạn xã hội gia tăng, tình hình

an ninh chính trị bất ổn…

1.1.3.5 Đánh giá và đo lường rủi ro tín dụng

* Phân loại nợ: Theo Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/04/2005 và

Quyết định số 18/2007/QĐ-NHNN ngày 25/04/2007 của Thống đốc NHNN thì TCTD

thực hiện phân loại nợ thành 5 nhóm như sau:

– Nhóm 1 (Nợ đủ tiêu chuẩn) bao gồm: Các khoản nợ trong hạn và TCTD đánh

giá có khả năng thu hồi đầy đủ cả gốc và lãi đúng hạn; Các khoản nợ quá hạn dưới 10

ngày và TCTD đánh gía là có khả năng thu hồi đầy đủ gốc và lãi bị quá hạn và thu hồi

đầy đủ gốc và lãi đúng thời hạn còn lại

– Nhóm 2 (Nợ cần chú ý ) bao gồm: Các khoản nợ quá hạn từ 10 đến 90 ngày và

các khoản nợ điều chỉnh kỳ hạn lần đầu

– Nhóm 3 (Nợ dưới tiêu chuẩn) bao gồm: Các khoản nợ quá hạn từ 91 ngày đến

hoặc giảm lãi do khách hàng không đủ khả năng thanh toán lãi đầy đủ theo hợp đồng tín

dụng

– Nhóm 4 (Nợ nghi ngờ) bao gồm: Các khoản nợ quá hạn từ 181 đến 360 ngày;

Các khoản nợ cơ cấu lại thời gian trả nợ quá hạn từ 90 ngày đến 180 ngày

– Nhóm 5 (Nợ có khả năng mất vốn) bao gồm: Các khoản nợ quá hạn trên 360

ngày; Các khoản nợ cơ cấu lại thời gian trả nợ trên 180 ngày và nợ khoanh chờ Chính

Phủ xử lý

* Các chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng:

- Chỉ tiêu về nợ quá hạn, nợ xấu.

+ Tỷ lệ nợ quá hạn:

Tỷ lệ nợ quá hạn = Nợ quá hạn x 100%

Tổng dư nợ

Tỷ lệ này cho biết trong tổng dư nợ có bao nhiêu nợ quá hạn, phản ánh khả năng

quản lý tín dụng của ngân hàng trong khâu cho vay, đôn đốc thu hồi nợ của ngân hàng

đối với các khoản vay Theo thông lệ quốc tế, tỷ lệ tham khảo tối đa là 5% Trong đó nợ

quá hạn ở đây là nợ từ nhóm 2 tới nhóm 5 Tỷ lệ này càng cao thì rủi ro của ngân hàng

càng cao

+ Tỷ lệ nợ xấu:

Tỷ lệ nợ xấu = Nợ xấu x 100%

Tổng dư nợĐây là một chỉ tiêu phản ánh các khoản cho vay của ngân hàng được đánh giá là có

khả năng tổn thất một phần hoặc toàn bộ gốc và lãi Trong đó nợ xấu là các khoản nợ

thuộc nhóm 3, 4, 5 Để có thể đánh giá chính xác hơn thì cần tính tỷ lệ của từng loại nợ

xấu so với tổng dư nợ Tỷ lệ này càng cao thì khả năng mất vốn của ngân hàng càng lớn,

rủi ro càng cao

- Tình hình rủi ro mất vốn:

+ Tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng:

Tổng dư nợ

Tỷ lệ này nói lên sự chuẩn bị của một ngân hàng cho các khoản tổn thất tín dụng

thông qua việc trích lập quỹ dự phòng tổn thất tín dụng hàng năm từ thu nhập hiện tại

Trong đó dự phòng rủi ro tín dụng bao gồm: dự phòng cụ thể và dự phòng chung

+ Tỷ lệ mất vốn:

Tỷ lệ mất vốn = Xử lý rủi ro x 100%

Tổng dư nợXLRR là việc tổ chức tín dụng sử dụng DPRR để bù đắp tổn thất đối với các khoản

nợ, các khoản nợ này sẽ được xóa khỏi nội bảng và được chuyển ra ngoại bảng để tiếp

tục theo dõi và thu hồi Khi chỉ tiêu này tăng thì rủi ro tín dụng của ngân hàng cũng tăng

dẫn đến ngân hàng có thể đứng bên bờ vực phá sản

- Khả năng bù đắp rủi ro tín dụng:

Khả năng bù đắp rủi ro = DPRRTD (lần)

Nợ xấu

Chỉ tiêu này đánh giá khả năng bù đắp rủi ro tín dụng của ngân hàng Nếu chỉ tiêu này

cao cho thấy ngân hàng có khoản phòng ngừa tốt khi có nợ xấu xảy ra do đó hoạt động

của ngân hàng không hoặc ít bị ảnh hưởng Nếu chỉ tiêu này thấp thì khi có nợ xấu xảy

ra ngân hàng không có đủ dự phòng để bù đắp, dẫn đến thiếu vốn và phá sản

1.2 Quản lý rủi ro tín dụng

1.2.1 Sự cần thiết của quản lý rủi ro tín dụng

Như đã nói ở trên, công tác quản lý rủi ro tín dụng có vai trò cực kỳ quan trọng đối

với các ngân hàng nói riêng và cả hệ thống tài chính nói chung Cấp tín dụng là việc

ngân hàng cần làm để tìm kiếm lợi nhuận Nhưng rủi ro của việc tìm kiếm lợi nhuận này

là khả năng khách hàng không trả được vốn gốc và lãi Vì thế, cần quản lý rủi ro tín dụng

để hạn chế tối đa thiệt hại, đồng nghĩa là để tối đa hóa lợi nhuận và tối đa hóa giá trị cho

cổ đông

1.2.2 Các công cụ quản lý rủi ro tín dụng

1.2.2.1 Xác định mục tiêu và thiết lập chính sách tín dụng

Mục tiêu của quản lý rủi ro tín dụng là giảm thiểu rủi ro tín dụng, cụ thể là giảm tỷ

lệ nợ quá hạn đến mức thấp nhất có thể được

Chính sách tín dụng là hệ thống các quan điểm và công cụ do Hội đồng tín dụng đề

ra và thực thi khi xem xét cấp tín dụng cho khách hàng nhằm mục tiêu quản lý tốt dư nợ

và rủi ro tín dụng Để đạt mục tiêu quản lý rủi ro tín dụng đề ra, các ngân hàng cần thiết

lập cho mình chính sách tín dụng phù hợp

Chính sách tín dụng nói chung có hai trạng thái hay hai kiểu chính sách: mở rộng

và thắt chặt được thực hiện thông qua các công cụ như lãi suất, tỷ lệ tham gia vốn của

ngân hàng và tiêu chuẩn xét duyệt cấp tính dụng

1.2.2.2 Giới hạn cấp tín dụng

Để hạn chế rủi ro mỗi ngân hàng nên quyết định hạn mức cấp tín dụng tối đa cho

từng cấp quản trị và giới hạn cấp tín dụng đối vơi khách hàng Giới hạn tín dụng được

xác định trên cơ sơ chính sách tín dụng từng thời kỳ, xếp hạng tín dụng doanh nghiệp,

ngành nghề, quy mô hoạt động của doanh nghiệp,khả năng cung ứng vốn và quản trị vốn

của ngân hàng

1.2.2.3 Phân tích và thẩm định tín dụng

Phân tích và thẩm định tín dụng là hai khâu rất quan trọng trong toàn bộ quy trình

tín dụng Hai khâu này nếu thực hiện tốt sẽ góp phần đáng kể trong việc quản lý tốt và

giảm thiểu rủi ro tín dụng Phân tích và thẩm định tín dụng là biện pháp quản lý rủi ro tín

dụng

Công tác phân tích tín dụng cần tập trung và hai nội dung chính: Phân tích tình hình

tài chính của doanh nghiệp và phân tích sự khả thi của phương án sản xuất kinh doanh

nhằm đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng để quyết định cho vay

Công tác thẩm định tín dụng tập trung vào ba nội dung chính: Thẩm định dòng tiền

của dự án đầu tư, thẩm định chi phí sử dụng vốn của doanh nghiệp và thẩm định cách

xác định và sử dụng các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả tài chính của dự án như hiện giá ròng,

tỷ suất sinh lợi nội bộ và thời gian hoàn vốn Theo đó, ngân hàng cũng chỉ cho vay khi

nào thẩm định và đánh giá được phương án sản xuất kinh doanh và dự án đầu tư của

khách hàng là đáng tin cậy

1.2.2.4 Xếp hạng tín dụng (credit rating)

Xếp hạng tín dụng là kỹ thuật đánh giá rủi ro tín dụng do các tổ chức xếp hạng thực

hiện và công bố dựa trên các tiêu chí phản ánh uy tín tín dụng của người vay nợ Ở Việt

Nam, các ngân hàng thương mại thường tự xếp hạng tín dụng doanh nghiệp cho khách

hàng Tuy nhiên việc xếp hạng tín dụng do ngân hàng thực hiện có nhược điểm là không

phản ánh trung thực và khách quan uy tín tín dụng của khách hàng Do vậy, xếp hạng tín

dụng nên do các tổ chức độc lập thực hiện

Việc xếp hạng tín dụng doanh nghiệp chỉ áp dụng đối với khách hàng doanh

nghiệp Đối với khách hàng cá nhân ngân hàng thường áp dụng hình thức chấm điểm tín

dụng

1.2.2.5 Chấm điểm tín dụng (credit scoring)

Chấm điểm tín dụng là kỹ thuật sử dụng các dữ liệu nghiên cứu thống kê và hoạt

động để đánh giá mức độ rủi ro tín dụng đối với khách hàng Điểm tín dụng thể hiện ở

một con số do ngân hàng xác định dựa trên cơ sở phân tích thống kê của chuyên viên tín

dụng, của phòng tín dụng hoặc của công ty chuyên thực hiện dịch vụ chấm điểm tín

dụng

1.2.2.6 Bảo đảm tín dụng

Bảo đảm tín dụng hay còn được gọi là bảo đảm tiền vay là việc tổ chức tín dụng áp

dụng các biện pháp nhằm phòng ngừa rủi ro, tạo cơ sở kinh tế và pháp lý để thu hồi được

các khoản nợ đã cho khách hàng vay

Các hình thức bảo đảm tín dụng bao gồm: Thế chấp tài sản, cầm cố tài sản, bảo

đảm bằng tài sản hình thành từ vốn vay và bảo đảm bằng hình thức bảo lãnh Bảo đảm

tín dụng thường được xem như là cái phao cuối cùng hầu giúp ngân hàng thu hồi khoản

cho vay có vấn đề Tuy nhiên, nếu quyết định cho vay quá chú trọng đến việc dựa vào

cái phao này dễ dẫn đến tâm lý ỷ lại và khi ấy dễ mắc sai lầm chủ quan

1.2.2.7 Mua bảo hiểm tín dụng

Ngân hàng xem xét cho một khách hàng vay nợ có thể dựa trên thu nhập, uy tín,

nhu cầu vay vốn và tài sản đảm bảo Thế nhưng, thu nhập thì hoàn toàn lệ thuộc vào tình

hình việc làm cũng như nguồn tạo ra thu nhập của khách hàng, tài sản đảm bảo lại dễ tổn

thất hư hỏng hoặc giảm giá trị Trong những trường hợp như vậy, ngân hàng thường cho

khách hàng vay với điều kiện là khách hàng mua bảo hiểm tín dụng hay bảo hiểm tài sản

cho những tài sản là ngồn tạo ra thu nhập cho khách hàng hoặc tài sản để dảm bảo cho

khoản vay

1.2.2.8 Phân loại khoản vay và lập quỹ dự phòng rủi ro tín dụng

Tất cả các ngân hàng đều lập quỹ dự phòng rủi ro tín dụng nhằm khắc phục rủi ro

nếu có trong những tình huống khách hàng khong trả được nợ Dự phòng rủi ro tín dụng

được trích ra theo định kỳ từ thu nhập của ngân hàng trước khi nộp thuế để hình thành

nên quỹ dự phòng rủi ro tín dụng Trong trường hợp xảy ra khoản tín dụng không thể thu

hồi, ngân hàng có thể sử dụng quỹ dự phòng này để bù đắp nhằm khắc phục rủi ro

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG RỦI RO TÍN DỤNG VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN

DỤNG TẠI NGÂN HÀNG VIETBANK

2.1 Khái quát về Ngân hàng VIETBANK

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển

Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam Thương Tín được thành lập theo quyết

định số 2399/QĐ_NHNN ngày 15/12/2006, có trụ sở chính tại 35 Trần Hưng Đạo, thành

phố Sóc Trăng, Tỉnh Sóc Trăng Tham gia thành lập Ngân hàng Việt Nam Thương Tín

gồm 39 cổ đông là doanh nghiệp, cá nhân có tiềm lực tài chính, có kinh nghiệm trong

quản trị và điều hành ngân hàng Trong đó, đóng vai trò quan trọng là Ngân hàng TMCP

Á Châu (ACB) và Công ty cổ phần ôtô xe máy Hoa Lâm

Với định hướng phát triển trở thành một trong những ngân hàng thương mại cổ

phần hàng đầu Việt Nam VIETBANK đang xây dựng một mạng lưới cơ sở hạ tầng hoạt

động khắp các tỉnh thành cả nước Ngày 18/2/2009 VIETBANK Chi nhánh thành phố

Hồ Chí Minh được thành lập tại số 2 Thi Sách phường Bến Nghé Quận 1 Thành phố Hồ

Chí Minh Đây là chi nhánh đầu tiên của VIETBANK hoạt động tại thị trường Thành

phố Hồ Chí Minh Sự ra đời Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh đánh dấu việc mở đầu

cho hoạt động của VIETBANK ở các thành phố lớn

Kể từ khi thành lập tới nay VIETBANK đã đầu tư chiều sâu về hệ thống công nghệ

thông tin, xây dựng chiến lược về nhân sự, kinh doanh và phát triển mạng lưới Sau hơn

hai năm mở rộng mạng lưới hoạt động, đến ngày 31/12/2011 VIETBANK đã có mặt tại

10 tỉnh, thành phố với gần 100 điểm giao dịch được kết nối trực tiếp với hội sở và toàn

bộ hệ thống Thương hiệu VIETBANK từng bước được khẳng định

2.1.2 Cơ cấu tổ chức và bộ máy quản lý của VIETBANK chi nhánh Hồ Chí

Minh.

Tổng giám đốc

Phó tổng giám đốc

Phòng tín dụng Phòng kế toán Phòng hành chính Phòng ngân quỹ

Kiểm toán nội bộ

Ban pháp chế

Ban công nghệ thông tin

Tín dụng doanh nghiệpTín dụng cá nhân

Tài trợ thương mại Tín

Dụng

Kế toán tài chính

Tiềngửi

thanh

toán

Dịch vụ tiết kiệmKế toán liên hàng

Hànhchính

Nhânsự

Xây dựng

Cơ bản

Phòng giao dịch,Quỹ tiết kiệmTín dụng doanh nghiệpTín dụng cá nhân

Sơ đồ tổ chức của VIETBANK chi nhánh Hồ Chí Minh:

Sơ đồ 2.1: sơ đồ tổ chức của VIETBANK

(Nguồn: VIETBANK chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh cung cấp)

2.1.3 Chức năng nhiệm vụ của các phòng ban

2.1.3.1 Ban giám đốc

Là bộ phận quản lý và điều hành chung mọi hoạt động kinh doanh của ngân hàng,

chịu trách nhiệm trước VIETBANK và cơ quan pháp luật

Nhiệm vụ và quyền hạn của giám đốc chi nhánh: Xây dựng và thực hiện chiến

lược, mục tiêu phương hướng kế hoạch kinh doanh của chi nhánh, theo từng thời kỳ từng

năm, phù hợp với xu hướng phát triển

2.1.3.2 Phòng tín dụng

Thực hiện nhiệm vụ quan hệ, tiếp thị khách hàng trong hoạt động tín dụng, tiếp

nhận hồ sơ vay vốn, tư vấn, hướng dẫn cho khách hàng vay vốn Thực hiện các nghiệp

vụ liên quan đến quy trình cho vay, thu lãi vay cho khách hàng, chiết khấu thương phiếu

và giấy tờ có giá, thanh toán L/C, … nghiệp vụ cho vay là nghiệp vụ cơ bản của Ngân

hàng Phòng tín dụng có nhiệm vụ lưu giữ hồ sơ tín dụng

2.1.3.3 Phòng kế toán và ngân quỹ

Tổng hợp lưu trữ hồ sơ và tài liệu về hạch toán, kế toán, quyết toán và báo cáo theo

quy định Thực hiện các khoản nộp ngân sách Nhà nước quy định Chấp hành quy định

về quản lý an toàn và định mức tồn quỹ, nghiệp vụ thu phát, vận chuyển tiền bạc thông

qua các phương tiện khác nhau

Quản lý, sử dụng thiết bị thông tin, số liệu máy tính phục vụ kinh doanh theo quy

định của Ngân sách Nhà Nước Chấp hành các chế độ báo cáo kiểm tra định kỳ theo quy

định Thực hiện các nghiệp vụ khác do Giám đốc chi nhánh giao phó

2.1.3.4 Phòng giao dịch và maketting

Tiếp nhận và mở hồ sơ khách hàng mới, giải đáp thắc mắc, hướng dẫn quy trình

nghiệp vụ cho khách hàng, phản ánh tình hình giao dịch và đề xuất chính sách khách

hàng, xử lý toàn bộ các giao dịch liên quan đến tài khoản tiền gửi của mọi đối tượng

khách hàng với các loại tiền

2.1.4 Các sản phẩm, dịch vụ của VIETBANK chi nhánh Hồ Chí Minh

- Tài khoản và tiền gửi: Nhận tiền gửi và huy động các loại tiền gửi tiết kiệm với

các kỳ hạn đa dạng, lãi suất hấp dẫn Phát hành kỳ phiếu, trái phiếu, và các giấy tờ có giá

khác theo quy đinh của Ngân Hàng Nhà Nước

- Cho vay: Cho vay ngắn hạn, cho vay trung và dài hạn, cho vay sinh hoạt tiêu

dùng, ủy thác đầu tư, cho vay cầm cố giấy tờ có giá, cho vay đồng tài trợ, cho vay phát

hành thẻ tín dụng…

- Bảo lãnh: Thực hiện các nghiệp vụ bảo lãnh vay vốn, bảo lãnh dự thầu, bảo lãnh

thực hiện hợp đồng, xác nhận bảo lãnh…

- Dịch vụ thanh toán trong nước: Dịch vụ chuyển tiền trong nước, dịch vụ thu hộ

- chi hộ, dịch vụ thanh toán hóa đơn

2.2 Thực trạng về tình hình hoạt động kinh doanh của VIETBANK chi nhánh

Hồ Chí Minh từ năm 2009 đến năm 2011

2.2.1 Hoạt động huy động vốn

Hoạt động huy động vốn là một trong những những nhiệm vụ hàng đầu của các

NHTM, là cơ sở để Ngân hàng mở rộng tín dụng đến các thành phần kinh tế Khi nguồn

vốn huy động có cơ cấu hợp lý, chi phí huy động vốn thấp sẽ góp phần nâng cao hiệu

quả hoạt động của ngân hàng Từ đó ngân hàng đã chủ động, tích cực khai thác các

nguồn vốn bằng nhiều biện pháp, hình thức thích hợp nên mặc dù quy mô nguồn vốn còn

nhỏ nhưng đã có sự tăng trưởng ổn định

VIETBANK chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh đã mở rộng và ngày càng đa dạng

các hình thức tiền gửi, kỳ hạn, mức lãi suất huy động vốn, nhằm thu hút tiền gửi từ các

tầng lớp dân cư VIETBANK chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh đã chú trọng khâu phục

vụ, chăm sóc khách hàng, để lại cho khách hàng những hài lòng nhất định

Năm 2011

So sánhNăm 2010/

(Nguồn: phòng nguồn vốn VIETBANK chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh)

Sau năm 2008 với cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu và cuộc đua lãi suất thì năm

2009 nền kinh tế bắt đầu phục hồi nhưng vẫn còn rất nhiều khó khăn, tình hình huy động

vốn cũng không mấy suôn sẻ, thêm vào đó là chi nhánh Hồ chí Minh mới bước vào

những năm đầu tiên hoạt động nhưng hoạt đọng huy động vốn đã có những thành tích

đáng kể

Tổng nguồn vốn huy động của VIETBANK chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh

năm 2009 đạt 977,51 tỷ đồng, bước sang năm 2010 đạt 1.111,50 tỷ đồng tăng 133.99 tỷ

đồng tương ứng tăng 13,71% so với năm 2009 Đến năm 2011 nguồn vốn mà

VIETBANK chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh huy động đạt 1.316,10 tỷ đồng tăng

204,60 triệu đồng tương ứng tăng 18,41% so với năm 2010, tăng một cách đáng kể so

với 6 tháng đầu năm 2010, tỷ lệ tăng nguồn vốn huy động cũng đạt ở mức khá cao

Trong thời gian vừa qua ta có thể thấy tổng nguồn vốn huy động của VIETBANK

chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh có chiều hướng ngày càng tăng cao, để đạt được kết

quả trên là do công tác huy động vốn được ngân hàng chú trọng xem đây là nhiệm vụ

hàng đầu trong công tác của ngân hàng VIETBANK chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh

đã thực hiện đa dạng hóa các hình thức huy động vốn, đưa ra các chương trình mới với

những mức lãi suất hấp dẫn, áp dụng các biện pháp chủ động và linh hoạt trong điều

khiển lãi suất đối với cá nhân, doanh nghiệp để góp phần giảm thiểu tác động thị trường

lên công tác huy động vốn, nâng cao hệ số sử dụng vốn, chất lượng quản trị vốn và sau

cùng là hiệu quả kinh doanh của ngân hàng

Một mặt do tình hình kinh thế giới có những chuyển biến tích cực hơn vào cuối

năm 2009, mặc dù chưa đi vào quỹ đạo ổn định nhưng tình hình kinh tế thế giới đã có

những biến chuyển khá khả quan, làm tình kinh trong khu vực cũng có xu hướng ổn định

hơn, mặc dù những khó khăn vẫn còn rất lớn trong công tác ngăn chặn và khắc phục hậu

quả của cuộc khủng hoảng kinh tế trên quy mô toàn thế giới

2.2.2 Hoạt động tín dụng

Hoạt động tín dụng là hoạt động chính yếu và quan trọng nhất của bất kỳ một

NHTM nào Sự chuyển hóa từ vốn tiền gửi sang vốn tín dụng để bổ sung cho nhu cầu

sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế không chỉ có ý nghĩa đối với nền kinh tế mà còn

đối với bản thân Ngân hàng Bởi vì nhờ hoạt động cho vay mà tạo ra nguồn thu nhập chủ

yếu cho Ngân hàng

Bảng 2.2: Tổng dư nợ hoạt động tín dụng

Đơn vị: Tỷ đồng

Chỉ tiêu Năm 2009 Năm 2010 Năm 2011

So sánhNăm 2010/

Năm 2009

Năm 2011/ Năm2010

Tổng dư

(Nguồn: phòng kinh doanh VIETBANK chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh cung cấp)

Qua bảng 2.2 ta có thể thấy được rằng quy mô của hoạt động tín dụng của

VIETBANK chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh không ngừng được mở rộng trong thời

gian qua, điều này được thể hiện qua sự tăng trưởng trong tổng dư nợ tín dụng của ngân

hàng Năm 2009 tổng dư nợ tín dụng của VIETBANK chi nhánh thành phố Hồ Chí

Minh đạt 906,50 tỷ đồng, sang đến năm 2010 tổng dư nợ của ngân hàng tăng lên đạt

1.063 tỷ đồng, tăng 17,26% tương ứng 156,50 tỷ đồng so với năm 2009, năm 2010 tổng

dư nợ tín dụng của VIETBANK chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh đạt 1.310,5 tỷ đồng

tăng 23,28% tương ứng tăng 247,50 tỷ đồng so với năm 2010 Đáng chú ý là cuộc đua

lãi suất năm 2010 đã đẩy lãi suất huy động và lãi suất cho vay lên rất cao nhưng tình

hình dư nợ tín dụng của VIETBANK chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh vẫn tăng khá

cao trong 2 năm 2010, năm 2011 Để có được kết quả này là do VIETBANK chi nhánh

thành phố Hồ Chí Minh luôn duy trì dư nợ đối với các đơn vị kinh tế làm ăn hiệu quả, có

uy tín trên thị trường

2.2.3 Kết quả hoạt động kinh doanh

Bảng 2.3: Kết quả kinh doanh của VIETBANK

Năm 20090.00 Năm 2010 Năm 2011

2,000.004,000.006,000.008,000.0010,000.0012,000.0014,000.00

Tỷ đồng

Biểu đồ 2.1: Kết quả kinh doanh của VIETBANK chi nhánh thành phố

Hồ Chí Minh

Năm 2009 kinh tế thế giới dần hồi phục sau cuộc khủng hoảng tài chính kinh tế

toàn cầu 2008 Cùng với chủ trương kích cầu và ngăn chặn suy giảm kinh tế, sự chuyển

hướng chính sách tiền tệ từ thắt chặt sang nới lỏng là yếu tố tạo điều kiện để ngành ngân

hàng phục hồi đà tăng trưởng trong năm 2009, đặc biệt là về tín dụng Bên cạnh đó, so

với năm 2008 diễn biến chính sách tiền tệ năm 2009 cũng có phần ổn định hơn với chỉ 2

lần điều chỉnh lãi suất cơ bản, quy định chấm dứt các hoạt động kinh doanh vàng tài

khoản, hoạt động của các trung tâm giao dịch vàng làm cho thị trường ngân hàng năm

2009 vẫn còn nhiều diễn biến phức tạp và ảnh hưởng trực tiếp đến lãi biên, lợi nhuận

cũng như tăng trưởng quy mô của ngân hàng

Những tháng cuối năm 2009 tình hình kinh tế thế giới có bước biến chuyển ổn định

hơn so với những tháng cuối năm 2008 đầu năm 2009 tuy nhiên năm 2010 vẫn còn gặp

những khó khăn nhất định, lãi suất huy động không ổn định, phát triển dịch vụ còn chậm,

diễn biến lãi suất, tỷ giá ngoại tệ biến động liên tục Mặc dù phải đối mặt với những khó

khăn trong tình hình kinh tế thiếu ổn định và sự cạnh tranh gay gắt trong ngành nhưng

VIETBANK chi nhánh thành phố Hồ Chí Minh đã bước đầu đạt được những thành tích

đáng kể Nhìn vào biểu đồ 2.1 ta có thể thấy được cả doanh thu và chi phí đều tăng qua

tăng Lợi nhuận của chi nhánh liên tục tăng trong thời gian qua, cụ thể năm 2009 lợi

nhuận là 1.838,23 tỷ đồng, bước sang năm 2010 lợi nhuận của chi nhánh tăng lên đạt

2.620,20 tỷ đồng tăng 42,54% tương ứng với 781,98 tỷ đồng so với năm 2009 Vào năm

2011 tình hình kinh tế đã ôn định hơn lợi nhuận của Ngân hàng đạt 3.745,48 tỷ đồng

tăng 42,95% tương ứng 1.125,28 tỷ đồng so với năm 2010 Trong đó thu nhập của hoạt

động tín dụng chiếm 99% tổng thu nhập của Ngân hàng Bên cạnh đó thu nhập từ các

hoạt động dịch vụ cũng góp phần không nhỏ vào tổng thu nhập của Ngân hàng Trong

thời gian gần đây Ngân hàng không ngừng gia tăng tỷ trọng của hoạt động dịch vụ trong

hoạt động kinh doanh của Ngân hàng nhằm đa dạng hóa các phương thức thu hút, chăm

Biểu đồ 2.2: Tình hình nợ quá hạn, nợ xấu của VIETBANK chi nhánh thành

phố Hồ Chí Minh

Nhìn vào biểu đồ 2.2 ta thấy tình hình nợ quá hạn và nợ xấu năm 2011 tăng đột

biến so với năm 2009 và 2010 Nợ quá hạn năm 2011 tăng hơn 7 lần so với năm 2010 và

nợ xấu năm 2011 tăng hơn 15 lần so với nợ xấu năm 2010, như vậy nợ xấu đã tăng

nhanh hơn nhiều so với nợ quá hạn Vào năm 2009, 2010 thì nợ xấu chỉ bằng khoảng 1/3

nợ quá hạn tuy nhiên năm trong năm 2011 nợ xấu đã cao gần bằng với nợ quá hạn cho

thấy chi nhánh có nguy cơ mất nhiều vốn trong năm 2011 Tình hình rủi ro của chi

nhánh đang rất cao vào năm 2011,chi nhánh cần có những biện pháp kịp thời để xử lý và

giảm thiểu nợ xấu

Dựa vào bảng 2.4 ta thấy tỷ lệ nợ quán hạn và nợ xấu năm 2011 tăng lên rất cao so

với năm 2009 và 2010 Tỷ lệ nợ quá hạn tăng từ 0,1% năm 2009 đến 1,16% năm 2010

lên tới 6,9% vào 2011, tỷ lệ nợ xấu tăng từ 0,35% lên 0,46% năm 2010 và 5,65% năm

2011 Đáng chú ý là tỷ lệ nợ xấu từ mức nhỏ năm 2010 so với trung bình ngành ngân

hàng là 2,5% và tỷ lệ an toàn cho phép theo thông lệ quốc tế là 5% thì sang năm 2011 tỷ

lệ này đã vượt lên hẳn trung bình ngành là 3,11% và vượt qua cả tỷ lệ an toàn cho phép

theo thông lệ quốc tế Vậy nguyên nhân của những thay đổi này là do đâu?

Đầu tiên, đó là do tình hình khó khăn chung của nền kinh tế, lạm phát, những điều

chỉnh về tỉ giá, tăng giá nhiều nguyên nhiên vật liệu khiến doanh nghiệp gặp nhiều khó

khăn Chính sách thắt chặt tiền tệ khiến lãi suất huy động và cho vay đều tăng cao bồi

thêm những khó khăn cho doanh nghiệp dẫn đến tình trạng các doanh nhiệp liên tục phá

sản làm cho nợ xấu của ngân hàng năm 2011 tăng lên Thứ hai, chi nhánh mới chỉ thành

lập vào năm 2009 do đó để tăng vốn huy động, thúc đẩy tín dụng ngân hàng đã nới lỏng

tiêu chuẩn cho vay, cho vay dễ dãi, thiếu các điều kiện bảo đảm cần thiết…., năm 2009

và 2010 dư nợ của chi nhánh tăng chủ yếu là cho vay bất động sản, với tỷ lệ cho vay bất

động sản chiếm khoảng 49% tổng dư nợ do đó đã dẫn đến nợ xấu vào năm 2011 Năm

2011 ngân hàng đã kiểm soát các khoản vay chặt chẽ hơn, không còn cho vay bất động

sản và cho vay phi sản xuất theo quy định của NHNN, nhưng những món vay năm 2009,

2010 không được kiểm soát tốt đã làm cho nợ xấu năm 2011 tăng lên

2.3.2 Tình hình rủi ro mất vốn và khả năng bù đắp rủi ro

Bảng 2.5: Tình hình rủi ro mất vốn và khả năng bù đắp rủi ro

Dựa vào bảng 2.5 ta thấy: Dự phòng rủi ro tín dụng của chi nhánh ngày càng tăng

từ 2,13 tỷ năm 2009 tăng lên tới 8.4 tỷ đồng năm 2010 và 16,94 tỷ đồng năm 2011

DPRRTD tăng bởi vì chi nhánh ngày càng có nhiều nợ quá hạn và nợ xấu dẫn đến phải

trích lập dự phòng nhiều hơn là hợp lý Mặc dù cả dư nợ và DPRRTD đều tăng nhưng

DPRRTD tăng nhanh hơn dư nợ cho nên tỷ lệ DPRRTD của chi nhánh ngày càng tăng

chứng tỏ ngân hàng ngày càng có nhiều rủi ro Trích lập dự phòng nhiều làm giảm đi lợi

nhuận thực tế của ngân hàng

Nợ quá hạn và nợ xấu tăng dẫn đến DPRRTD tăng và làm cho xử lý rủi ro của chi

nhánh cũng ngày càng tăng theo Điều này chứng tỏ ngân hàng ngày càng mất đi nhiều

vốn cụ thể là xử lý rủi ro năm 2009 của chi nhánh chỉ có 0,339 tỷ đồng, nhưng đến năm

2010 tăng lên là 1,334 tỷ đồng và 2011 là 2,696 tỷ đồng Xử lý rủi ro đã tăng nhanh hơn

là dư nợ tăng lên làm cho tỷ lệ mất vốn của ngân hàng ngày càng tăng

Khả năng bù đắp rủi ro của ngân hàng giảm theo thời gian Năm 2009 ngân hàng

trích lập dự phòng rủi ro tín dụng nhiều hơn 10,495 lần so với nợ xấu cho thấy chi nhánh

có thể bù đắp rủi ro rất cao, nhưng đến 2010 thì chỉ còn 1,73 lần, tuy giảm đi nhiều so

với 2009 nhưng mức trích lập dự phòng vẫn cao hơn là nợ xấu nên ngân hàng vẫn duy trì

được thanh khoản của mình Bước qua năm 2011 khả năng bù đắp rủi ro tín dụng của chi

nhánh là 0,229 lần, mức trích lập dự phòng tăng nhưng vẫn còn quá nhỏ so với nợ xấu

trong năm 2011 của chi nhánh, khả năng bù đắp rủi ro quá thấp làm cho chi nhánh có thể