Y học hiện đạiCâu 1: Trình bày định nghĩa, triệu chứng, chẩn đoán bệnh viêm phế quản mạn tính 1.. Chẩn đoán Chẩn đoán xác định: - Tiền triệu hắt hơi, sổ mũi, ngứa mũi, ho, ngứa mắt, buồn
Trang 1Y học hiện đại
Câu 1: Trình bày định nghĩa, triệu chứng, chẩn đoán bệnh viêm phế quản mạn tính
1 Định nghĩa: Viêm phế quản mạn là tình trạng tiết dịch nhầy phế quản gây ho
và khạc đờm liên tục (hoặc tái phát từng đợt khoảng 3 tuần) Mỗi năm ít nhất 3 tháng và tối thiểu 2 năm liên tục, sau khi đã loại trừ các nguyên nhân do lao phối, sbces, hen phế quản, K phế quản, giãn phế quản, giãn phế nang…
2 Lâm sàng: Hay gặp bệnh nhân nam giới tuổi trung niên có tiền sử nghiện thuốc lá, thuốc lào
- Ho và khạc đờm: vào buổi sáng, đờm dính, có thể trong, vàng; khoảng 200ml/ngày Nếu có bội nhiễm thì đờm đặc, xanh nh mủ Mỗi đợt ho khạc đờm có thể kéo dài khoảng 2 – 3 tuần Hay gặp về mùa đông
- Thỉnh thoảng xuất hiện đợt cấp (thờng gặp ở ngời già và do bội nhiễm Biểu hiện
ho khạc đờm có mủ, khó thở nh hen Nghe phổi rì rào phế nang giảm, có ran rít, ran ẩm
và ran ngáy); Triệu chứng nhiễm khuẩn không điển hình
- Cận lâm sàng:
Xquang tim phổi: thấy rốn phổi đậm, có những đờng đậm chạy xuống cơ hoành, có thể thấy động mạch phổi phình ra
Xét nghiệm máu: có thể thấy bạch cầu tăng, tốc độ máu lắng tăng trong các đợt bội nhiễm
Cấy đờm tìm vi khuẩn, làm kháng sinh đồ, tìm BK để loại trừ lao phổi
3 Chẩn đoán xác định
- Nam giới tuổi trung niên có tiền sử nghiện thuốc lá, thuốc lào
- Ho và khạc đờm vào buổi sáng
- Có đợt cấp
- Nghe phổi: rì rào phế nang giảm, có ran rít, ran ẩm và ran ngáy
- Xquang phổi: rốn phổi đậm 2 bên
Câu 2: Trình bày định nghĩa, tiêu chuẩn chẩn đoán viêm khớp dạng thấp của hội thấp khớp Mỹ ARA 1987
1 Định nghĩa: Viêm khớp dạng thấp là bệnh thờng gặp trong nhóm bệnh khớp mạn tính ở ngời lớn, biểu hiện bằng viêm màng hoạt dịch nhiều khớp, diễn biến kéo dài tăng dần, cuối cùng dẫn đến dính và biến dạng khớp Hiện đợc coi là bệnh của
hệ thống liên kết, do tự miễn dịch
Trang 22 Tiêu chuẩn chẩn đoán viêm khớp dạng thấp của ARA 1987 (Hội thấp khớp Hoa Kỳ) gồm 7 tiêu chuẩn:
- Cứng khớp buổi sáng trên 1 giờ
- Sng đau tối thiểu 3 vị trí trong số 14 khớp sau: khớp ngón tay gần (2 bên); khớp bàn ngón tay (2 bên); khớp cổ tay(2 bên); Khớp khuỷu (2 bên); khớp gối (2 bên); khớp cổ chân (2 bên); Khớp bàn ngón chân (2 bên)
- Sng đau 1 trong 3 vị trí: khớp cổ tay, bàn ngón tay và khớp ngón tay gần
- Sng đau có tính chất đối xứng
- Có hạt dới da
- Phản ứng tìm yếu tố dạng thấp trong máu (+)
- Chụp xquang bàn tay thấy có dấu hiệu bào mòn, hốc xơng, có dấu hiệu mất vôi, hẹp, dính, biến dạng khớp
Chẩn đoán xác định: khi có từ 4/7 tiêu chuẩn trở lên
Câu 3: Trình bày định nghĩa, cách chia độ (theo chỉ số huyết áp) tăng huyết áp theo tổ chức Y tế thế giới (WHO/2003) hoặc hội tăng huyết áp Hoa kỳ (JNC VII)
1 Định nghĩa: Theo tổ chức Y tế thế giới và hiệp hội tăng huyết áp quốc tế
đều thống nhất gọi là tăng huyết áp khi huyết áp động mạch tối đa >_ 140 mmHg và/ hoặc huyết áp động mạch tối thiểu >_ 90 mmHg
2 Cách chia độ theo chỉ số huyết áp
Theo JNC VII: phân độ huyết áp cho ngời > 18 tuổi
Loại Huyết áp tâm thu (mmHg) Huyết áp tâm trơng
(mmHg)
Tiền tăng huyết áp 120 – 139 và/ hoặc 80 – 89
Tăng huyết áp giai đoạn I 140 – 159 và/ hoặc 90 – 99
Tăng huyết áp giai đoạn II >160 và/ hoặc >_ 100
Theo WHO năm 2003
Độ Huyết áp tâm thu (mmHg) Huyết áp tâm trơng
(mmHg)
Câu 4: Trình bày triệu chứng, chẩn đoán hen phế quản
Trang 31 Lâm sàng
a Cơ năng:
- Cơn hen
- Dấu hiệu báo trớc: hắt hơi, sổ mũi, ngứa mũi, ho, ngứa mắt, đỏ mắt (viêm màng tiếp hợp dị ứng), ho khan vài tiếng, có khi buồn ngủ, thờng xảy ra trong những điều kiện giống nhau: ban đêm, khi thay đổi thời tiết
- Bắt đầu cơn khó thở chậm, khó thở ra, cò cử nhẹ, sau đó khó thở tăng dần, bệnh nhân phải ngồi mở toang cửa để thở, mệt nhọc và mồ hôi, nói ngắt quãng Cơn khó thở kéo dài 10-15 phút, có khi hàng giờ hoặc liên miên cả ngày không dứt
- Sau đó khó thở giảm dần và kết thúc bằng một trận ho và khạc đờm trong, quánh, dính, khạc xong thì dễ chịu Hết cơn hen bệnh nhân nằm ngủ đợc
- Cơn hen thờng xảy ra ban đêm hoặc khi thay đổi thời tiết hoặc khi tiếp xúc với dị nguyên
b Thực thể (khám trong cơn hen) thấy:
- Gõ lồng ngực; trong
- Nghe: rì rào phế nang giảm, có ral rít, ral ngáy ở 2 phế trờng Sau cơn hen khám không có gì đặc biệt
- Tim mạch: nhịp tim thờng nhanh, có khi tới 100 – 130 lần/phút, đôi khi có ngoại tâm thu, huyết áp tăng
2 Cận lâm sàng
- Xquang: Trong cơ hen ít làm, nếu có làm thờng thấy lồng ngực và cơ hoành ít di
động, xơng sờn nằm ngang, khoang liên sờn giãn rộng, hai phế trờng quá sáng, rốn phổ đậm
- Thăm dò chức năng hô hấp thấy: rối loạn thông khí tắc nghẽn hồi phục đợc với thuốc giãn phế quản
3 Chẩn đoán
Chẩn đoán xác định:
- Tiền triệu hắt hơi, sổ mũi, ngứa mũi, ho, ngứa mắt, buồn ngủ
- Cơn khó thở điển hình
Tiền sử có một trong những triệu chứng sau:
- Ho tăng về đêm
- Tiếng rít tái phát
- Khó thở tái phát
4 Chẩn đoán phân biệt:
Trang 4- Hen tim: Cơn khó thở xuất hiện đột ngột, thờng xảy ra về đêm, khó thở nhanh, nghe có ral ẩm hai bên phổi, có khi ral ẩm dâng lên rất nhanh Cơn thờng xảy ra trên bệnh nhân có tiền sử bệnh tim mạch
- Trào ngợc thực quản, rò thực quản, khí quản
- đợt cấp của đợt viêm phế quản mạn, hay gặp ở ngời già Có ho sốt, khạc
đờm, có tiền sử viêm phế quản mạn
- Trẻ em phân biệt với viêm thanh quản cấp
- Đợt cấp của của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
- Bất thờng hoặc tắc đờng hô hấp, dị vật phế quản
Câu 5: Trình bày triệu chứng, chẩn đoán đau thần kinh hông to
1 Triệu chứng
a Triệu chứng cơ năng
- Đau ép rễ thân kinh S1
Đau vùng thắt lng lan xuống mông, xuống mặt sau đùi, cẳng chân, tận cùng ngón út, đi đợc bặng mũi bàn chân
- Đau ép rễ thân kinh L5
Đau vùng thắt lng lan xuống đùi, xuống mặt trớc ngoài đùi, mặt ngoài cẳng chân, tận cùng là ngón cái Không (khó) đi đợc bằng ngón chân
b Triệu chứng thực thể
- Mất đờng cong sinh lý của cột sống, có thể cột sống gù, vẹo
- Độ giãn thắt lng giảm
- Mất cân bằng nếp lằn mông, nếp lằn mông rũ; giảm khả năng vân đông chân
bị bệnh, có thể teo cơ, nếu bị lâu ngày chân bên đau sẽ tăng trơng lực cơ
b Triệu chứng Các nghiệm pháp
- Nghiệm pháp Valex (+)
- Nghiệm pháp Lasegue: (+) (300, 450…)
- Nghiệm pháp bấm chuông (+)
- Nghiệm pháp Neri (+)
2 Chẩn đoán
a Chẩn đoán xác định dựa vào
- Triệu chứng cơ năng: Đau theo đờng đi của dây thần kinh hông
- Triệu chứng khách quan về thần kinh thuộc rễ L5, S1; các nghiệm pháp
Trang 5b Chẩn đoán nguyên nhân
- Đau do rễ: phổ biến nhất là thoát vị đĩa đệm 60-90% (bệnh nhân đau tăng khi hắt hơi, ho)
- Các bất thờng cột sống thắt lng cùng: thoái hoá, gai đôi, cùng hoá L5…
c Chẩn đoán phân biệt
- Viêm kớp háng
- Đau thần kinh đùi
Câu 6: Trình bày triệu chứng, chẩn đoán bệnh loét dạ dày – tá tràng
I Triệu chứng lâm sàng
1 Loét dạ dày
Thờng gặp ở ngời trung niên, nam nhiều hơn nữ Tổn thơng khu trú ở bờ cong nhỏ hoặc hang vị, có thể có cả tâm vị và môn vị
- Đau vùng thợng vị, đau từng đợt, đau có tính chất chu kỳ, đau sau bữa ăn 15 – 30 phút, có khi sau vài ba giờ tuỳ thuộc vào vị trí ổ loét
- Rối loạn dinh dỡng dạ dày: đầy hơi, ợ hơi, nôn, buồn nôn, nấc
- Rối loạn tiêu hoá: trớng hơi, táo bón, đau dọc khung đại tràng
- Rối loạn thần kinh thực vật ruột: trớng hơi, ợ hơi táo bón do rối loạn vận
động ruột
Khám trong cơn đau thấy:
- Thành bụng có biểu hiện co cứng cơ, vùng thợng vị ấn vào đau tăng
- Có dấu hiệu lóc sóc thức ăn trong dạ dày, nếu hẹp môn vị thì dấu hiệu này rõ hơn khi lắc bụng
- Vùng thợng vị gồ lên từng đợt
- Gõ trong
Khám ngoài cơn đau không có các dấu hiệu trên
2 Loét tá tàng
- Đau vùng thợng vị lệch phải, thờng đau lúc đói, đau vào ban đêm Tính chất
đau và cờng độ đau tay đổi, từ âm ỉ đến cơn dữ dội, đau cũng có chu kỳ rõ rệt trong ngày và trong năm Đau rát bỏng, nóng ở vùng thợng vị lệch phải là triệu chứng sớm của bệnh
- Nôn, buồn nôn cả khi đói
- ợ chua, bụng cồn cào, ăn vào thấy đỡ
Trang 6- Rối loạn thần kinh thực vật ruột: trớng hơi, táo bón, đau dọc khung đại tràng.
- Nết ổ loét thủng bít và đầu tuỵ thì đau xuyên ra sau lng, đau nhiều về đêm, uống thuốc chống acid cũng không đỡ
Khám trong cơn đau: co cứng vùng thợng vị lệch phải và đau tăng khi sờ nắn bụng
II Cận Lâm sàng
1 Chụp Xquang dạ dày – tá tràng có uống thuốc cản quang thấy có ổ đọng thuốc
2 Nội soi thấy có ổ loét
Iii Chẩn đoán
a Chẩn đoán xác định
1 Chẩn đoán dựa và triệu chứng lâm sàng chỉ mang tính chất gợi ý
2 Cận lâm sàng có vai trò quyết định (có ổ đọng thuốc, có ổ loét)
B Chẩn đoán phân biệt
- Viêm túi mật
- Viêm tiểu tràng và đại tràng
Câu 7: Trình bày triệu chứng, chẩn đoán liệt dây thần kinh VII ngoại biên
1 Triệu chứng
Lâm sàng (liệt mặt Bell)
a Khởi phát: Thờng xảy ra sau tác động của yếu tố lạnh nh: Ngồi trong tàu, ô tô mở cửa, gió tạt vào mặt; sau tắm, bị gió lạnh…
Các triệu chứng thờng xảy ra đột ngột sau đêm ngủ dậy thấy cời nói khó, soi
g-ơng thấy miệng bị méo sang bên lành, đánh răng xúc miệng thấy nớc trào ra ngoài, thức ăn đọng lại ở má bên liệt sau khi ăn
b Toàn phát: triệu chứng quan trọng nhất là sự mất cân xứng của hai bên mặt thể hiện: nửa mặt bên liệt bị mất hoặc mờ các đờng nét tự nhiên khi cời nói, bộ mặt mất sinh động trở nên đờ đẫn
Khi bệnh nhân làm các động tác theo ý muốn, sự mất đối xứng hai bên càng rõ: lúc cời, nói mặt méo sang bên lành, mắt bên liệt nhắm không kín, khi ngớc nhìn lên trên nếp nhăn trán bên liệt mờ hoặc mất (không nhăn đợc trán)
Yêu cầu bệnh nhân làm một số động tác: Nhe răng, miệng méo sang bên lành; không huýt sáo, thổi lửa đợc; phồng má một bên, không làm đợc bên liệt
Trang 7Dấu hiệu Charles-Bell dơng tính: bảo bệnh nhân nhắm mắt, mắt bên liệt nhắm không kín, nhãn cầu lên trên, ra ngoài, để lộ một phần củng mạc
Dấu hiệu Souque dơng tính: Bệnh nhân cố nhắm chặt mắt, hai mí bên liệt không khít chặt (lông mi chông nh dài hơn bên lành) Có ý nghĩa trong liệt VII nhẹ Dấu hiệu cơ bám da cổ dơng tính: bệnh nhân há to miệng, ta dùng bàn tay đỡ dới cằm giữ lại, cơ bám da cổ bên liệt không nổi căng lên
Phản xạ mũi mi: bệnh nhân nhìn ra phía trớc, thầy thuốc gõ nhẹ ngón tay hoặc búa vào gốc mũi giữa hai mắt, mắt bên liệt nhắm chậm hơn
Cảm giác: cảm giác ngoài da không bị rối loạn mặc dù có một số bệnh nhân mất vị giác 2/3 trớc lỡi
2 Chẩn đoán
a Chẩn đoán xác định : chủ yếu dựa vào sự mất cân đối hai bên mặt qua quan sát và bảo bệnh nhân làm một số động tác của cơ mặt
b Chẩn đoán tổn thơng: cần xác định rõ liệt mặt trung ơng hay ngoại biên
- Liệt mặt ngoại biên: Tổn thơng nơron ngoại biên đi từ chân dây VII đến các nhánh tận
- Liệt mặt TW: thơng tổn ở nơron trung ơng đi từ vỏ não đến nhân dây VII ở cầu não (không bao gồm nhân)
Câu 8: Trình bày định nghĩa, triệu chứng, chẩn đoán viêm quanh khớp vai (đơn thuần)
1 Định nghĩa: Viêm quanh khớp vai là một bệnh tổn thơng chủ yếu ở dây chằng, gân cơ và bao khớp với hai triệu chứng chính là đau và hạn chế vận động khớp vai
2 Lâm sàng
- Thể đơn thuần: đây là thể hay gặp nhất, đau vùng mỏm vai, mặt trớc và ngoài của khớp vai Đau tăng khi vận động, khi giang tay, khó giơ tay lên cao, ra trớc hoặc ra sau Tại khớp vai không có sng, nóng, đỏ, không teo cơ, vùng khớp vai đau Toàn thân thay đổi ít
Cận lâm sàng Xquang: khớp vai bình thờng
3 Chẩn đoán:
- Chủ yếu dựa vào triệu chứng lâm sàng: đau và hạn chế vận động khớp vai
- Cận lâm sàng không có gì đặc biệt
Trang 8Câu 9: Trình bày triệu chứng, chẩn đoán và chia độ trĩ nội
1 Lâm sàng:
- Chảy máu: triệu chứng sớm và thờng gặp; lúc đầu kín đáo chỉ dính vào giấy
vệ sinh hoặc ra tia máu nhỏ dính vào thỏi phân rắn Sau này máu nhỏ giọt thành tia, giọt Muộn nữa thì cứ mỗi lần đi đại tiện, ngồi xổm cũng ra máu Cũng có khi máu cục do máu chảy từ bóng trực tràng và đọng lại ở đó
- Đau: Bệnh nhân đau hoặc cồm cộm vớng Đau nhiều trong tình trạng tắc mạch (Xuất hiện trong búi trĩ có những cục máu nhỏ) Nứt hậu môn thờng đi kèm (rất đau)
- Sa trĩ: lúc đầu khu trú hoàn toàn trong ống hậu môn sau to dần và nằm ngoài ống hậu môn Nhiều trờng hợp bị nhiễm khuẩn
Khám: Búi trĩ màu hồng, hơi tím, hơi cứng, có thể có chỗ loét do cọ sát
+ Đám rối tĩnh mạch trĩ trên nằm trên vùng lợc: trĩ nội (đợc phủ bởi niêm mạc) + Đám rối tĩnh mạch trĩ trên năm dới vùng lợc: trĩ ngoại (luôn đợc da phủ, hay
bị tắc mạch gây đau)
+ Sau khi dây chằng Pask bị nhẽo thì da vùng lợc không còn dính vào mặt trong cơ thắt nữa và trĩ nội thông với trĩ ngoại gọi là trĩ hỗn hợp
- Thiếu máu, hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa vì tĩnh mạch hậu môn trực tràng có sự nối tiếp giữa 2 hệ tĩnh mạch cửa - chủ
Thăm trực tràng là phơng pháp bắt buộc
- Soi hậu môn: Là phơng pháp có giá trị nhất trong chẩn đoán trĩ nội khi cha sa
ra ngoài ở vị trí 7h, 11h, 4h Búi trĩ màu hơi tím do có nhiều tĩnh mạch nằm dới Nứt hậu môn, trực tràng là do niêm mạc của ống hậu môn vỡ
- Soi trực tràng, đại tràng: phát hiện các tổn thơng của bóng trực tràng hay trực tràng chậu hông
2 Chia độ trĩ nội
- Độ 1: Các tĩnh mạch giãn nhẹ, đội niêm mạc phồng lên lồi vào trong lòng trực tràng
- Độ 2: Các tĩnh mạch giãn nhiều hơn tạo thành các búi trĩ rõ rệt Khi rặn nhiều thì búi trĩ thập thò ở lỗ hậu môn Sau khi đại tiện xong tự co lên đợc
- Độ 3: Sau khi đại tiện xong ấn mới vào đợc
- Độ 4 Sau khi đại tiện xong ấn vào lại ra, thờng xuyên nằm ngoài hậu môn
3 Chẩn đoán
a Chẩn đoán xác định:
Trang 9- Dựa vào lâm sàng: chảy máu, đau, sa trĩ
- Cận lâm sàng: soi hậu môn
b Chẩn đoán phân biệt:
- Políp trực tràng: thờng gặp ở trẻ em, có cuống hoặc không, hồng đều
- Sa trực tràng: hồng đều hình nón cụt, trên niêm mạc dính ít chất nhầy
- K trực tràng: đại tiên ra máu nhiều, máu lờ lờ
Câu 10: Trình bày triệu chứng, chẩn đoán sỏi đờng tiết niệu (thận, tiết niệu)
1 Lâm sàng:
- Đau: Cơn đau dữ dội thờng đợc gọi là cơn đau quặn thận, thờng khởi phát từ các điểm niệu quản lan dọc đờng đi của niệu quản xuống phía gò mu, cũng có khi xuyên ra cả hông lng, có khi nôn, buồn nôn
Nguyên nhân đau thờng do sỏi di chuyển từ trên đài bể thận xuống gây căng niệu quản và tăng áp lực trong lòng niệu quản hơn là do co thắt Đau vùng hố sờn
l-ng, thờng đau một bên hoặc cả hai bên Đau cả một vùng hạ sờn Khi vỗ hố lng bệnh nhân nhức nhối thờng do sỏi đài bể thận
Đau kèm theo bí đái: sỏi đã chít tắc cổ bàng quang hoặc lọt ra niệu đạo
- Sốt: đau có thể có sốt, sốt cao rét run khi có viêm thận, bể thận cấp
- Đái máu đại thể hoặc vi thể: Thờng gặp trong sỏi niệu quản, bàng quang, niệu
đạo, nhng cũng có thể do viêm hoặc u
- Đái buốt, đái rắt, đái đục, đái mủ: là biểu hiện của viêm bàng quang hoặc viêm
đài bể thận
2 Cận lâm sàng:
- Xét nghiệm nớc tiểu: có vi khuẩn niệu, tế bào mủ
- Chụp X quang và siêu âm; soi bàng quang tìm sỏi niệu đạo, sỏi bàng quang, hình
ảnh viêm bàng quang
3 Chẩn đoán xác định:
Dựa vào các biểu hiện trên, nhng để khẳng định phải dựa vào chụp xquang và siêu âm
5 Chẩn đoán phân biệt:
Các nốt vôi hoá trong thận, ngoài thận; sỏi đờng mật; viêm đại tràng mạn
Trang 10Ôn tập bệnh học YHCT
Câu 1: Triệu chứng lâm sàng, chẩn đoán và phơng pháp điều trị (pháp trị, phơng dợc, phơng huyệt) chứng Vị quản thống, thể khí trệ theo YHCT
1 Lsàng: Đau vùng thợng vị từng cơn, lan ra mạng sờn, xuyên ra sau lng, đầy trớng, ợ hơi, ợ chua, lỡi đỏ, rêu lỡi trắng hoặc vàng mỏng, mạch huyền
2 Chẩn đoán
Chẩn đoán bát cơng: Lý thực
Chẩn đoán phủ tạng: Can, vị
Chẩn đoán nguyên nhân: Nội nhân
Chẩn đoán bệnh danh: Vị quản thống
3 Pháp điều trị: Sơ can giải uất
- Bài thuốc Sài hồ sơ can thang:
Sài hồ: 12g Xuyên khung 8g Chỉ xác 8g Hơng phụ 8g
Bạch thợc: 12g Thanh bì: 8g Cam thảo 6g
Sắc uống ngày một thang
Nếu đau dữ dội thì gia Khổ luyện tử 8g; Diên hồ sách 8g
ợ chua gia Mai mực 20 g
- Châm cứu: châm tả: Trung quản, Thiên khu, Can du, Cu vĩ, Lơng khâu, Tam
âm giao, Thái xung, Thần môn, Nội quan
Thuỷ châm các huyệt trên bằng thuốc atropin, novocain, B12
Nhĩ châm: điểm dạ dày, điểm giao cảm