Sự vận dụng quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về lượng thành sự thay đổi về chất và ngược lại vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay

Sự vận dụng quy luật chuyển hóa từ những thay đổi về lượng thành sự thay đổi về chất và ngược lại vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIAO DUC CHINH TRI

3K 3k 3k

NGUYEN THI YEN

SU VAN DUNG QUY LUAT CHUYEN HOA

TU NHUNG SU THAY DOI VE LUQNG THANH NHUNG SU THAY DOI VE CHAT VA NGUQC LAI VAO QUA TRINH CONG NGHIEP

HOA, HIEN DAI HOA O VIET NAM HIEN NAY

KHOA LUAN TOT NGHIEP DAI HOC

Chuyén nganh: Triét hoc

Người hướng dẫn khoa học

TS Trần Thị Hồng Loan

HÀ NỘI - 2013

LOI CAM ON

Em xin được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến Tiến sĩ Trần Thị Hồng Loan, đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn, cung cấp tài liệu và động viên, khích lệ em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Em xin chân thành cảm ơn tới các thầy, cô giáo trong trường Đại học

Sư phạm Hà Nội 2 đặc biệt là thay, cô trong khoa Giáo dục chính trị đã giảng

dạy em trong suốt thời gian qua

Em xin bày tỏ lời cảm ơn tới gia đình, cũng như bạn bè đã tạo điều kiện

giúp đỡ em hoàn thành khóa luận tốt nghiệp

Với điều kiện hạn chế về thời gian cũng như kiến thức của bản thân, nên khóa luận khó tránh khỏi những thiếu sót, kính mong sự chỉ bảo của các thầy, cô cũng như các bạn sinh viên

Em xin chan thanh cam on !

Xuan Hoa, thang 5 nam 2013

Sinh viên

Nguyễn Thị Yến

LỜI CAM ĐOAN

Khóa luận tốt nghiệp với đề tài: “ Sự vận dụng quy luật chuyên hóa từ

những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay” là kết quả nghiên cứu của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn của Tiến sĩ Trần Thị Hồng Loan Tôi cam đoan rằng khóa luận tốt nghiệp của mình không trùng với kết quả của các công trình nghiên cứu đã công bô trước đó

Xuan Hoa, thang 5 nam 2013

Sinh vién

Nguyen Thi Yến

DANH MỤC CÁC TỪ VIET TAT

CNH, HDH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU Án TT TT TT TT TT TT TT TT TT TH g1 1e kg 1 Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐÈ LÝ LUẬN CƠ BẢN 7s <cscscs¿ 5

1.1 Quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay

đổi về chất và TIPƯỢC ÏẠI - Q01 ng 5 1.2 Sự cần thiết phải thực hiện CNH, HDH 6 Viét Nam hiện nay 12

1.3 Nội dung của sự vận dụng quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đôi về chất và ngược lại vào quá trình CNH, HĐH

ở Việt Nam hiỆn nay .- - Q1 n 1 ng va 16

Chuong 2: THUC TRANG CUA SU VAN DUNG QUY LUAT CHUYEN

HÓA TỪ NHỮNG SỰ THAY ĐÔI VỀ LƯỢNG THÀNH NHỮNG SỰ

THAY ĐÔI VỀ CHẤT VÀ NGƯỢC LẠI VÀO QUÁ TRÌNH CNH, HĐH 23

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 5c 22t 22 rrrerrrerrid 23

2.1 Thành tựu của sự vận dụng quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại vào quá trình CNH, HĐH

O Vit Mam NiEN NAY 77707777 dd 23

2.2 Hạn chế của sự vận dụng quy luật chuyên hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại vào quá trình CNH, HĐH

là v1100iiii8iï1 8 11 30

2.3 Nguyên nhân của những hạn chế khi vận dụng quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại vào

quá trình CNH, HDH ở Việt nam hiện nay - 5< << << ca 36

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YÊU NHẰM THÚC ĐÂY QUÁ TRÌNH CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY TRÊN CƠ SỞ VẬN DỤNG QUY LUẬT CHUYÊN HÓA TỪ NHỮNG SỰ

THAY ĐÔI VÉ LƯỢNG THÀNH NHỮNG SỰ THAY ĐÔI VỀ CHẤT VÀ

)/€0/9)90 1011 ‹“-A 41 3.1 Trong quá trình thực hiện CNH, HĐH đất nước chúng ta phải coi trọng cả chất và lượng + kskvxcv TT 11111 TT TH TT ng, 41

3.2 Khi tích lũy đủ về lượng phải có quyết tâm thực hiện bước nhảy để

chuyển biến về chất - - s13 3v E11 HE ng ng ru 48

KET LUẬN - - - -E EkSSxSxSxSSề SE E1 1111111 55

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO + 2 555cc cecxcesererseree 57

sự thay đổi về chất và ngược lại, quy luật thống nhất và đẫu tranh giữa các

mặt đôi lập, quy luật phủ định của phủ định

Đặc biệt đối với thế hệ trẻ hiện nay - thế hệ kế cận sẽ tiếp tục sự nghiệp

CNH, HĐH đất nước thì việc nghiên cứu sâu sắc chủ nghĩa Mác - Lênin càng trở nên quan trọng để từ đó vận dụng đúng đắn các quy luật trên vàoquá trình

CNH, HĐH đất nước, phát huy sức mạnh tong hợp của dân tộc, tận dung co hội loại bỏ thách thức, thực hiện thăng lợi nghị quyết Đại hội Đảng X:

“Day manh CNH, HDH đất nước, phát triển kinh tế tri thức, tạo nên tảng

đưa nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại vào nam 2020”.[10, tr 98]

Thực tế ngay từ khi ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lẫy chủ nghĩa

Mác-lênin làm nền tảng tư tưởng và vận dụng lý luận đó vào thực tiễn cách

mạng Việt Nam để đề ra đường lối, cương lĩnh đúng đắn nhằm lãnh đạo đất

nước tiễn lên CNXH Từ Đại hội Đảng lần thứ VI (12/1986) đến nay, Đảng

đã khởi xướng và lãnh đạo công cuộc đôi mới toàn điện và sâu sắc trên toàn đất nước, trong đó chủ trương đôi mới của Đảng được văn kiện Đại hội Đảng

XI xác định “con đường CNH ,HĐH ở nước ta cần và có thể rút ngăn thời gian, vừa có những bước tuần tự, vừa có những bước nhảy vọt” [11, tr 165] Chủ trương này thể hiện sự vận dụng đúng đắn quy luật chuyển hóa từ những

sự thay đỗi về lượng thành những sự thay đôi về chất và ngược lại vào thực

tiễn cách mạng Việt Nam Việc tìm hiểu quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại giúp ta tránh được những khuynh hướng sai lầm nếu không nhận thức và áp dụng đúng quy luật này trong quá trình thực hiện CNH, HĐH đất nước

Với những lý do trên, tôi đã chọn đề tài: “Sự vận dụng quy luật

chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay” làm khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

CNH, HDH duoc Dang ta coi là nhiệm vụ trọng tâm trong suốt thời kỳ

quá độ lên CNXH không qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa bởi vậy tất

yếu phải thực hiện CNH, HDH nhằm xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật cho

CNXH, đặc biết trong xu thế toàn cầu hóa diễn ra ngày càng mạnh mẽ, khoa

học công nghệ diễn ra như vũ bão thì việc thực hiện CNH, HĐH nhanh chóng năm bắt thời cơ, chủ động sáng tạo, phát huy lợi thế vượt qua khó khăn, đây

lùi nguy cơ tụt hậu càng trở nên cần thiết

Tuy nhiên, để thực hiện thành công sự nghiệp CNH, HĐH đòi hỏi toàn Đảng toàn dân ta phải nghiên cứu sâu sắc chủ nghĩa Mác — Lénin, van dụng đúng đẫn các quy luật trong đó có quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi

về lượng thành những sự thay đôi về chất và ngược lại vào sự nghiệp CNH,

HĐH đất nước và chỉ ra những yếu tô gây ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế

trên cơ sở đó đưa ra những giải pháp nhằm huy động sức mạnh của toàn Đảng

toàn dân ta phan đầu đến năm 2020 Việt Nam cơ bản trở thành một nước

công nghiệp

Thời gian qua đã có nhiều bài viết nghiên cứu về quá trình CNH, HĐH như : “CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn — Từ lý luận đến thực tiên ở Việt Nam hiện nay” Tiên sĩ Phạm Ngọc Dũng (chủ biên), Nxb Chính trị quốc gia,

Hà Nội, 2001 Tiến sĩ Nguyễn Minh Khai (2013), “CNH, HDH gan với phát triển kinh tế tri thức ”, Tạp chí quỗc phòng toàn dân, (số 64);

Các bài viết đều đề cập đến khía cạnh khác nhau của CNH, HĐH, tong kết những kinh nghiện thực tiễn, tuy nhiên nghiên cứu van dé van dụng quy

luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về

chất và ngược lại vào quá trình CNH, HĐH ở Việt Nam hiện nay các tác giả

còn ít đề cập Vì vậy, trong phạm vi khóa luận này, em xin nghiên cứu đề tài

trên nhằm đóng góp một phần nhỏ vào sự nghiệp CNH, HĐH đất nước

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

3.1 Mục đích

Làm rõ nội dung quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng

thành những sự thay đôi về chất và ngược lại; phân tích thực trạng vận dụng

quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi

về chất và ngược lại vào quá trình CNH,HĐH và các nguyên nhân gây ra hạn chế trong quá trình CNH, HĐH đất nước; từ đó, đưa ra những giải pháp góp phần nâng cao khả năng vận dụng quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi

về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại vào quá trình CNH, HDH ở Việt Nam hiện nay

3.2 Nhiệm vụ

- Làm sáng tỏ về mặt lý luận sự vận dụng quy luật chuyên hóa từ những

sự thay đổi về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại vào quá

trình CNH, HDH ở Việt Nam hiện nay

- Nghiên cứu thực trạng quá trình CNH, HDĐH ở Việt Nam va tim ra các

nguyên nhân dẫn đến sai lầm trong quá trình CNH, HĐH đất nước

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm thúc đây sự nghiệp CNH, HDH ở nước ta phát triển trên cơ sở vận dụng quy luật chuyển hóa từ những

sự thay đổi về lượng thành những sự thay đôi về chất và ngược lại

4 Đối tượng và phạm vỉ nghiên cứu

- Đối tượng

Khóa luận nghiên cứu về quá trình CNH, HĐH ở Việt Nam hiện nay

trên cơ sở vận dụng quy luật chuyên hóa từ những sự thay đổi về lượng thành

những sự thay đôi về chất và ngược lại

- Phạm vi

Khóa luận nghiên cứu về quá trình CNH, HĐH đất nước giai đoạn từ

1996 đến nay

5 Phuong pháp nghiên cứu

Đề tài vận dụng các phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử

và các phương pháp nghiên cứu khoa học khác như: phân tích, tổng hợp,

thông kê, so sảnh,

6 Ý nghĩa của đề tài

Khóa luận nghiên cứu quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam; từ đó, góp phần làm tài liệu tham khảo cho thế hệ kế cận tiếp tục sự nghiệp CNH, HDH đất nước khóa luận còn được dùng làm tư liệu cho những người quan tâm đến sự nghiệp CNH, HDH đất nước

7 Kết cầu của khóa luận

Ngoài phần mở đầu và kết luận,danh mục tài liệu tham khảo, khóa luận

có 3 chương và 8 tiết

Chương 1

MOT SO VAN DE LY LUAN CO BAN

1.1 Quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự

thay đối về chất và ngược lại

1.1.1 Một số khái niệm

- Khái niệm chất: Chất là phạm trù triết học dùng để chỉ tính quy định khách quan vốn có của sự vật, là sự thông nhất hữu cơ của những thuộc tính

làm cho sự vật là nó chứ không phải là cái khác Ăng ghen viết: “Những chất

lượng không ton tai, ma những sự vật co chất lượng, hơn nữa, những sự vật

có vô vàn chất lượng, mới tôn tại ”.[1, tr 360]

Thuộc tính của sự vật là những tính chất, những trạng thải, những yếu

tố cầu thành sự vật Đó là những cái vốn có của sự vật từ khi sự vật được

sinh ra hoặc được hình thành trong sự vận động và phát triển của nó Tuy

nhiên những thuộc tính vốn có của sự vật, hiện tượng chỉ được bộc lộ ra thông qua sự tác động qua lại với các sự vât, hiện tượng khác Chúng ta chỉ có thé

biết nhiệt độ cao hay thấp của không khí thông qua sự tác động qua lai của nó

VỚI Cơ quan xúc giác của chúng ta Chất của một nguoi cu thể chỉ được bộc lộ

thông qua quan hệ của người đó với những người khác, với môi trường xung quanh, thông qua lời nói và việc làm của người ấy Như vậy, muốn nhận thức đúng đắn về những thuộc tính của sự vật, chúng ta phải thông qua sự tác động qua lại của sự vât đó với bản thân chúng ta hoặc thông qua quan hệ, mỗi liên

hệ qua lại của nó với các sự vật khác

Mỗi sự vật có rất nhiều thuộc tính, mỗi thuộc tính lại biểu hiện một

chất của sự vật Do vậy mỗi sự vật có rất nhiều chất Chất và sự vật có mỗi

quan hệ chặt chẽ, không tách rời nhau Trong hiện thực khách quan không thê

tôn tại sự vật không có chất và không thể có chất nằm ngoài sự vật

Chất của sự vật biểu hiện qua những thuộc tính của nó, nhưng không phải bất kì thuộc tính nao cũng biểu hiện chất của sự vật Thuộc tính của sự

vật có thuộc tính cơ bản và thuộc tính không cơ bản Những thuộc tính cơ bản được tong hop lai tao thanh chat cha su vat Chinh chúng quy định sự ton tại,

sự vận động và phát triển của sự vật, chỉ khi nào chúng thay đôi hay mất đi thì

sự vật mới thay đỗi hay mất đi

Nhưng thuộc tính của sự vật chỉ bộc lộ qua các mối liên hệ cụ thể với các sự vật khác Bởi vậy sự phân chia thuộc tính thành thuộc tính cơ bản và

thuộc tính không cơ bản cũng chỉ mang tính chất tương đối Trong mối liên hệ

cụ thể này thuộc tính này là thuộc tính cơ bản thé hiện chất của sự vật, trong

mối liên hệ cụ thể khác sẽ có them thuộc tính khác hay thuộc tính khác là

thuộc tính cơ bản

Chất của sự vật không những được quy định bởi chất của những yếu tố tạo thành mà còn bởi phương thức liên kết giữa các yếu tô tạo thành, nghĩa là

bởi kết cầu của sự vật Trong hiện thực các sự vật được tạo thành bởi các yếu

tố như nhau, song chất của chúng lại khác

- Khái niệm lượng: Lượng là phạm trù triết học dùng để chỉ tính quy

định vốn có của sự vật về mặt số lượng, quy mô, trình độ, nhịp điệu của sự vận động và phát triển cũng như các thuộc tính của sự vật

Lượng là cải von có của sự vật, quy định sự vật ay la no Luong cua su

vật không phụ thuộc vào ý chí, ý thức của con người Đồng thời lượng tồn tại

củng với chất của sự vật Do đó lượng của sự vật cũng có tính khách quan như chất của sự vật

Lượng của sự vật biểu hiện kích thước dai hay ngắn, SỐ lượng nhiều

hay ít, quy mô lớn hay nhỏ, trình độ cao hay thấp, nhịp điệu nhanh hay

chậm Trong thực té lượng của sự vật thường được xác định bởi những đơn

vị đo lường, bên cạnh đó có những lượng chỉ có thể biểu thị đưới dạng trừu

tượng và khái quát như trình độ nhận thức tri thức khoa học của một người, ý thức trách nhiệm cao hay thấp của một công dân Trong những trường hợp

đó chúng ta chỉ có thể nhận thức được lượng của sự vật bằng con đường trừu

tượng và khái quát hóa Có những lượng biểu thị yếu tố quy định kết cấu bên

trong của sự vật (số lượng nguyên tử hợp thành nguyên tố hóa học, số lượng lĩnh vực cơ bản của đời sống xã hội), có những lượng vạch ra yếu tố quy định

bên ngoài của sự vật (chiều đài, chiều rộng, chiều cao của sự vật)

Sự phân biệt giữa chất và lượng cũng chỉ có ý nghĩa tương đối Tùy

theo từng mối quan hệ mà xác định đâu là chất, đâu là lượng của sự vật Có

cái trong mỗi quan hệ này nó là chất, nhưng trong mối quan hệ khác nó là lượng và ngược lại Phê phán quan điểm siêu hình coi chất và lượng là những danh giới tuyệt đối, Ăng ghen đưa ra ví dụ về con số: “ Con số là một sự quy định về số lượng thuần túy nhất mà chúng ta được biết Nhưng nó cũng đây ray su khác nhau về lượng .16 không chỉ là tính cộng của 16 đơn vị mà nó con là bình phương của 4, tứ thừa của 2”.[ 1, tr 417]

1.1.2 Mỗi quan hệ biện chứng giữa chất và lượng

Bất kỳ sự vật, hiện tượng nào cũng là sự thống nhất giữa mặt chất và

mặt lượng Chúng tác động qua lại lẫn nhau.Trong sự vật, quy định về lượng

không bao giờ tồn tại nếu không có tính quy định về chất và ngược lại

Sự thay đôi về lượng và về chất của sự vật diễn ra cùng với sự vận động

và phát triển của sự vật Nhưng sự thay đôi đó có quan hệ chặt chế với nhau, không tách rời nhau, sự thay đôi về lượng của sự vật có ảnh hưởng tới sự thay đôi về chất của nó và ngược lại, sự thay đôi về chất của sự vật tương ứng với

thay đổi về lượng của nó Sự thay đổi về lượng có thể làm thay đổi ngay lập

tức sự thay đôi về chất của sự vật Ở một gidi han nhất định khi lượng của sự vật thay đôi nhưng chất của sự vật chưa thay đôi cơ bản Khi lượng của sự vật tích lũy vượt quá giới hạn nhất định gọi là độ thì chất cũ mắt đi, chất mới thay thế chất cũ Chất mới ấy tương ứng với lượng mới tích lũy được

Độ là phạm trù triết học dùng để chỉ khoảng giới hạn trong đó sự thay

đôi vê lượng của sự vật chưa làm thay đôi căn bản chat cua sy vat ay

Độ là mỗi liên hệ giữa lượng và chất của sự vật, ở đó thể hiện sự thống nhất giữa lượng và chất của sự vật

Trong độ, sự vật vẫn còn là nó chứ chưa biến thành cái khác Dưới ap xuat binh thường của không khí, sự tăng hoặc sự giảm nhiệt độ trong khoảng gid han tir 0-100 d6 c, nước nguyên chất vẫn ở trạng thái lỏng, nếu nhiệt độ

của nước đó giảm xuống dưới 0 độ C nước thê lỏng chuyền thành thể răn và

đuy trì nhiệt độ đó, từ 100 độ C trở lên, nước nguyên chất thể lỏng chuyển

dân sang trạng thái hơi Nước nguyên chất cũng thay đổi về chất

Tại điểm giới hạn như 0 độ C và 100 độ C như ở ví dụ trên gọi là điểm nút Tại điểm đó sự thay đổi về lượng đã đủ làm thay đổi về chất của sự vật

Điểm nút là phạm trù triết học dùng để chỉ thời điểm mà tại đó sự thay đôi về lượng đã đủ làm thay đổi về chất của sự vật

Sự vật tích lũy đủ về lượng tại điểm nút sẽ làm cho chất mới của nó ra đời Lượng mới và chất mới của sự vật thống nhất với nhau tạo nên độ mới và

điểm nút mới của sự vật ấy Quá trình đó liên tiếp diễn ra trong sự vật và vì thế sự vật luôn phát triển chừng nào nó còn tồn tại

Chất của sự vật thay đối do lượng của nó thay đi trước đó gây ra gọi là

bước nhảy Vậy bước nhảy là phạm trù triết học đùng để chỉ sự chuyển hóa về chất của sự vật do sự thay đôi về lượng của sự vật trước đó gây nên

Bước nhảy là sự kết thúc một giai đoạn phát triển của sự vật và là điểm

khởi đầu của một giai đoạn phát triển mới Nó là sự gián đoạn trong quá trình vần động và phát triển liên tục của sự vật có thể nói, trong quá trình phát

triển của sự vật, sự gián đoạn là tiền đề cho sự liên tục và sự liên tục là sự kế tiếp của hàng loạt sự gián đoạn

Như vậy, sự phát triển của bất cứ sự vật nào cũng bắt đầu từ sự tích lũy

về lượng trong độ nhất định cho tới điểm nút để thực hiện bước nhảy về chất

Song điểm nút của quá trình ấy không cô định mà có thể có nhữn thay đổi do tác động của những điều kiện khách quan và chủ quan quy định Nói về quá

trình ủa lượng thay đổi dần dần của lượng đã tạo điều kiện cho chất thay đổi

Mác viết: “ Những thay đổi đơn thuần về lượng đến một mức độ nhất định sẽ

chuyển thành những thay đổi khác nhau về chất” [16, tr 573]

Chất mới của sự vật chỉ có thể xuất hiện khi sự thay đôi về lượng của

nó đạt tới điểm nút Chất mới của sự vật ra đời sẽ tác động trở lại lượng đã thay đối của sự vật Chất mới ấy có thể làm thay đổi quy mô, kết câu, trình độ nhịp điệu của sự vận động và phát triển của sự vật chang han, khi sinh vién

vượt qua điểm nút là kì thi tốt nghiệp, tức cũng là thực hiện bước nhảy sinh

viên sẽ được nhận bằng cử nhân Trình độ văn hóa của sinh viên cao hon trước và sẽ tạo điều kiện cho họ thay đôi kết cau, quy mô và trình độ tri thức,

giúp họ tiến lên trình độ cao hơn Cũng giống như vậy, trước khi từ trạng thái lỏng sang trạng thái hơi thì vận tốc của các phân tử nước tăng hơn, thê tích của nước ở trạng thái hơi sẽ lớn hơn thê tích của nó ở trạng thái lỏng với cùng một khối lượng, tính chất hòa tan một số chất tan của nó cũng sẽ khác đi,

- Các hình thức cơ bản của bước nhảy

Bước nhảy để chuyển hóa về chất của sự vật hết sức đa dạng và phong phú với những hình thức rất khác nhau Những hình thức bước nhảy khác

nhau được quyết định bởi bản thân sự vật, bởi những điều kiện cu thé trong

đó sự vật thực hiện bước nhảy.Chúng ta nghiên cứu một số hình thức cơ bản

của bước nhảy

Dựa trên nhịp điệu thực hiện bước nhảy của bản thân sự vật có thé phan chia thành bước nhảy đột biến và bước nhảy dan dan

Bước nhảy đột biến là bước nhảy được thực hiện trong một thời gian rất ngăn làm thay đôi chất của toàn bộ kết cẫu cơ bản của sự vật

Bước nhảy dần dần là bước nhảy được thực hiện từ từ từng bước bằng cách tích lũy dần dần những nhân tô của chất mới và những nhân tô của chất

cũ dần dần mất đi Chăng hạn, quá trình chuyển hóa từ vượn thành người diễn

ra rât lâu dài, hàng vạn năm Quá trình cách mạng đưa nước ta từ một nước

nông nghiệp lạc hậu quá độ lên CNXH là một thời kỳ lâu đài qua nhiều bước

nhảy dần dần Quả trình thực hiện bước nhảy dần dần của sự vật là một quá

trình phức tạp, trong đó có cả sự tuần tự lẫn những bước nhảy diễn ra ở từng

bộ phận của sự vật ay

Song cần lưu ý rằng bước nhảy dan dan khác với sự thay đổi dân dần

về lượng của sự vật Bước nhảy dần dần là sự chuyển hóa dần dân từ chất này

sang chất khác, còn sự thay đổi dần dần về lượng là sự tích lũy liên tục về

lượng để đến một giới hạn nhất định sẽ chuyển hóa về chất

Căn cứ vào quy mô thực hiện bước nhảy của sự vật có bước nhảy toàn

bộ và bước nhảy cục bộ Bước nhảy toàn bộ là bước nhảy làm thay đổi chất

của toàn bộ các mặt, các yếu tố câu thành sự vật Bước nhảy cục bộ là bước

nhảy làm thay đổi chất của những mặt, những yếu tố riêng lẻ của sự vật

Trong hiện thực, các sự vật có thuộc tính đa dạng phong phú nên muốn

thực hiện bước nhảy toàn bộ phải thông qua những bước nhảy cục bộ Su qua

độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta đang diễn ra những bước nhảy cục bộ để thực hiện bước nhảy toàn bộ, tức là chúng ta đang thực hiện những bước nhảy

ở lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội và lĩnh vực tinh than xã hội dé đi đến bước

nhảy toàn bộ - xây dựng thảnh công CNXH trên đất nước ta

Khi xem xét sự thay đổi về chất của xã hội người ta còn phân chia sự

thay đôi đó thành thay đổi có tính chất cách mạng và thay đôi có tính chất tiễn

hóa

Cách mạng là sự thay đôi trong đó chất của sự vật biến đổi căn bản, không phụ thuộc vào hình thức biến đổi của nó Tiến hóa là sự thay đổi về lượng với những biến đổi nhất định về chất không cơ bản của sự vật

Song cân lưu ý rằng, chỉ có sự thay đổi căn bản về chất mang tính tiến

bộ, đi lên mới là cách mạng Nếu sự thay đổi cơ bản về chất làm cho xã hội

thụt lùi thì lại là phản cách mạng

Từ những sự phân tích ở trên có thê rút ra nội dung của quy luật như

sau: mọi sự vật đều là sự thong nhat giữa lượng và chất, sự thay déi dan dan

về lượng trong khuôn khé cua d6 téi diém nut sé din dén sy thay déi vé chat của sự vật thông qua bước nhảy; chất mới ra đời tác động trở lại sự thay đôi

của lượng mới Quá trình tác động đó diễn ra liên tục làm cho sự vật không

ngừng phát triển, biến đổi Quy luật lượng chất không chỉ nói lên một chiều là

sự biến đối về lượng thành sự biến đổi về chất mà có chiều ngược lại Lênin viết: “Sự chuyển hóa lượng thành chất và ngược ia?.[14, tr 240]

1.1.3 Ý nghĩa phương pháp luận rút ra từ quy luật

Sự vận động và phát triển của sự vật bao giờ cũng diễn ra bằng cách tích lũy dần dần về lượng đến giới hạn nhất định, thực hiện bước nhảy để chuyên về chất Do đó, trong hoạt động thực tiễn cũng như hoạt động nhận thức chúng ta phải biết từng bước tích lũy về lượng để làm biến đổi về chất

theo đúng quy luât Trong hoạt động của mình, ông cha ta đã rút ra những tư tưởng sâu sắc như “tích tiểu thành đại”, “năng nhặt chặt bị”, “góp gió thành bão”, Những việc làm vĩ đại của con người bao giờ cũng là sự tổng hợp của những việc làm bình thường của con người đó Phương pháp này giúp cho chúng ta tránh được tư tưởng chủ quan, duy ý chí, nôn nóng, “đốt cháy giai

đoạn” muốn thực hiện bước nhảy liên tục

Quy luật của tự nhiên và quy luật của xã hội đều có tính khách quan Song, quy luật của tự nhiên diễn ra một cách tự phát, còn quy luật của xã hội chỉ

được thực hiện thông qua ý thức của con người Do đó, khi đã tích lũy đủ về số

lượng phải có quyết tâm tiến hành bước nháy, phải kịp thời chuyển những thay đổi về lượng thành những thay đôi về chat, từ những thay đổi mang tính chất tiễn

hóa sang những thay đổi mang tính chất cách mạng Chỉ có như vậy chúng ta

mới khắc phục tư tưởng bảo thủ trì trệ, hữu khuynh thường được biểu hiện ở chỗ coi sự phát triển đơn thuần chỉ là thay đôi về lượng

Trong hoạt động thực tế của mình chúng ta còn phải biết vận dụng linh

hoạt các hình thức của bước nhảy Sự vận dụng linh hoạt đó sẽ tùy thuộc vào

việc phân tích đúng đắn những điều kiện khách quan và những nhân tổ chủ

quan cũng như sự hiểu biết sâu sắc quy luật này Tùy theo từng trường hợp cụ

thể, từng điều kiện cụ thể hay quan hệ cụ thể chúng ta sẽ lựa chọn hình thức

bước nhảy phù hợp để đạt tới chất lượng và hiệu quả hoạt động của mình Song con người và đời sống xã hội của con người rất đa dạng, phong phú do nhiều

yếu tố câu thành, do đó để thực hiện được bước nhảy cục bộ nhảy toàn bộ, trước hết, phải thực hiện những bước nhảy cục bộ làm thay đôi về chất của

từng yếu tô

Vì hình thức các bước nhảy rất đa dạng, phong phú nên phải biết vận dụng linh hoạt các hình thức bước nhảy để đây nhanh quá trình phát triển của

sự vật Sự vận dụng linh hoạt đó sẽ tùy thuộc vào phân tích đúng đắn những

điều kiện khách quan và những nhân tố chủ quan cũng như sự hiểu biết sâu sắc quy luật này Tùy theo từng trường hợp cụ thể, từng điều kiện cụ thể hay quan

hệ cụ thể chúng ta sẽ lựa chọn hình thức bước nhảy phù hợp để đạt tới chất

lượng hiệu quả hoạt động của mình

Sự thay đổi về chất của sự vật còn phụ thuộc vào sự thay đôi phương

thức liên kết giữa các yếu tô cầu thành sự vật Do đó trong hoạt đông thực tiễn chúng ta phải biết cách tác động vào phương thức liên kết giữa các yếu tổ câu

thành nên sự vật trên cơ sở hiểu rõ bản chất, quy luật, kết cấu của sự vât đó

Chắng hạn, trên cơ sở hiểu biết đúng đắn về gen, con người có thể tác động vào phương thức liên kết giữa các nhân tô tạo thành gen làm cho gen biến đổi Trong một tập thể, cơ chế quản lý, lãnh đạo và quan hệ giữa các thành viên trong tập thể ấy thay đổi có tính chất toàn bộ thì rất có thể sẽ làm cho tập thê

thời kỳ đổi mới đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII Đảng cộng sản Việt Nam đã xác định: CNH, HĐH là quá trình chuyển đổi căn bản toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh đoanh, dịch vụ và quản lý kinh tế xã hội từ sử dụng

sức lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phương tiện và phương pháp tiên tiến hiện đại dựa trên

sự phát triển của công nghiệp và tiễn bộ khoa học công nghệ nhằm tạo ra

năng suất lao động xã hội cao

Khái niệm CNH, HDH trên đây được Đảng ta xác định rộng hơn những

quan điềm trước đó bao hàm cả hoạt động sản xuất, kinh doanh cả về dịch vụ

và quản lý kinh tế xã hội, được sử dụng bằng các phương tiện và các phương

pháp tiên tiến, hiện đại cùng với kĩ thuật và công nghệ cao Như vậy, CNH

theo tư tưởng mới là không bó hẹp trong phạm vi trình độ các lực lượng sản

xuất đơn thuần, kĩ thuật đơn thuần để chuyển lao động thủ công thành lao

động cơ khí như quan điểm trước đây

1.2.2 Tinh tat yéu của quá trình CNH, HĐH ở Việt Nam

Mỗi phương thức sản xuất xã hội chỉ có thể được xác lập vững chắc trên cơ sở vật chất - kĩ thuật tương ứng Cơ sở vật chất của một xã hội là toàn

bộ hệ thông các yếu tô vật chất của lực lượng sản xuất xã hội phu hợp với trình độ kĩ thuật tương ứng mà lực lượng lao động xã hội sử dụng để sản xuất

ra của cải vật chất nhằm thỏa mãn những nhu cầu của xã hội Nhiệm vụ quan

trọng nhất của nước ta trong thời kì quá độ nên chủ nghĩa xã hội không qua chế độ tư bản chủ nghĩa là phải xây đựng cơ sở vật chất kĩ thuật của chủ nghĩa

xã hội, trong đó có công nghiệp và nông nghiệp hiện đại có văn hóa và khoa học tiên tiễn Muốn thực hiện thành công nhiệm vụ quan trong nói trên, nhất thiết phải tiến hành CNH, tức là chuyển nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu thành nền kinh tế công nghiệp

Chủ nghĩa xã hội muốn tôn tại và phát triển, cũng cần phải có nên kinh

té tang trưởng và phát triên cao dựa trên lực lượng sản xuât hiện đại và chê độ

công hữu xã hội chủ nghĩa về tư liệu sản xuất Cơ sở vật chất kĩ thuật của chủ

nghĩa xã hội còn phải xây dựng trên cơ sở những thành tựu mới nhất, tiên tiến

nhất của khoa học và công nghệ Cơ sở vật chất kĩ thuật đó phải tạo ra được

một năng suất lao động xã hội cao CNH chính là quá trình tạo ra nền tảng cơ

sở vật chất đó cho nên kinh tế quốc dân xã hội chủ nghĩa

Việt Nam đi lên chủ nghĩa xã hội từ một nước nông nghiệp lạc hậu, cơ

sở vật chất kĩ thuật thấp kém, trình độ của lực lượng sản xuất chưa phát triển, quan hệ sản xuất XHCN mới được thiết lập, chưa được hoàn thiện Vì vậy, quá trình CNH,HĐH chính là quá trình xây dựng cơ sở vật chất kĩ thuật cho nên kinh tế quốc dân Mỗi bước tiến của quá trình CNH, HH là một bước

tăng cường cơ sở vật chất kĩ thuật cho CNXH, phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất và góp phần hoàn thiện quan hệ sản xuất XHCN

Trong xu thế khu vực hóa và toàn cầu hóa về kinh tế đang phát triển

mạnh mẽ, trong điều kiện cách mạng khoa học kĩ và công nghệ hiện đại phát

triển rất nhanh chóng, những thuận lợi và khó khăn về khách quan và chủ

quan, có nhiều thời cơ và cũng có nhiều nguy cơ, vừa tạo ra vận hội mới vừa can trở, thách thức nền kinh tế của chúng ta, đan xen với nhau, tác động lẫn

nhau Vì vậy, đất nước chúng ta phải chủ động sáng tạo nắm lẫy thời cơ, phát

huy những thuận lợi để đây nhanh quá trình CNH,HĐH tạo ra thế và lực mới

để vượt qua những khó khăn, để đây lùi nguy cơ, đưa nền kinh tế tăng trưởng phát triển bền vững

1.2.3 Tác dụng của CNH, HDH ở Việt Nam hiện nay

Từ thập niên 60 của thế ký XX, Đảng Cộng sản Việt Nam đã dé ra đường lối CNH và coi CNH là nhiệm vụ trung tâm xuyên suốt thời kì quá độ lên CNXH Thực tế đã chứng minh quá trình CNH, HĐH sẽ có những tác

dụng to lớn về nhiều mặt trong sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước, đó là:

- CNH, HĐH ở nước ta trước hết đó là quá trình thực hện mục tiêu xây dựng nên kinh tế xã hội chủ nghĩa Đó là quá trình thực hiện chiến lược phat

triển kinh tế xã hội nhằm cải thiện một xã hội nông nghiệp thành một xã hội

công nghiệp, gắn với việc hình thành từng bước quan hệ sản xuất tiễn bộ,

ngày càng thể hiện đầy đủ hơn bản chất ưu việt của chế độ xã hội mới XHCN

CNH, HDH la qua trinh tao ra cơ sở vật chất - kĩ thuật cần thiết về con

người và khoa học công nghệ, thúc đây chuyển dịch cơ câu kinh tế nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực để không ngừng tăng năng suất lao động làm cho nền kinh tế tăng trưởng nhanh, nâng cao đời sống vật chất

và văn hóa cho nhân dân, thực hiện công bằng và tiễn bộ xã hội, bảo vệ và cải

thiện môi trường sinh thái

- ƠNH, HĐH tạo ra cơ sở vật chất để làm biến đổi về chất lực lượng

sản xuất, nhờ đó mà nâng cao vai trò của người lao động - nhân tố trung tâm

của nên kinh tế xã hội chủ nghĩa; tạo điều kiện vật chất cho việc xây dựng và phát triển nên văn hóa Việt Nam tiên tiễn đậm đà bản sắc dân tộc

- CNH, HDH là cơ sở kinh tế để củng cô và phát triển khối liên minh

vững chắc giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức trong sự nghiệp cách mang XHCN Đặc biệt là góp phần tăng cường quyền lực, sức mạnh và hiệu quả của bộ máy quản lý kinh tế của nhà nước

- CNH, HDH tao diéu kiện vật chất để xay dung nén kinh té déc lap

tự chủ, vững mạnh trên cơ sở đó mà thực hiện tốt sự phan công và hợp tác quốc tế

- ƠNH, HĐH đất nước thúc đây sự phân công lao động xã hội phát

triển, thúc đây quá trình quy hoạch vùng lãnh thổ hợp lý theo hướng chuyên

canh tập trung làm cho quan hệ kinh tế giữa các vùng, các miễn trở nên thống nhất cao hơn

- ƠNH, HĐH không những có tác dụng thúc đây nền kinh tế tăng trưởng phát triển cao mà còn tạo tiền đề vật chất để xây dựng, phát triển và

hiện đại hóa nền quốc phòng an ninh gan niền với sự văn hóa, kinh tế, xã hội

- CNH, HĐH tạo ra tiền đề kinh tế cho sự phát triển đồng bộ về kinh tế

- chính trị, văn hóa - xã hội, quốc phòng an ninh Thành công của sự nghiệp

CNH, HĐH nền kinh tế quốc dân là nhân tố quyết định sự thắng lợi của con

đường XHCN mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn Chính vì vậy mà CNH, HDH duoc coi la nhiém vu trong tam trong suốt thời kỳ quá độ lên CNXH ở

nước ta

1.3 Nội dung của sự vận dụng quy luật chuyển hóa từ những sự thay đỗi

về lượng thành những sự thay đổi về chất và ngược lại vào quá trình CNH, HDH ở Việt Nam hiện nay

1.3.1 Trong quá trình CNH, HĐH phải thực hiện tích lũy dần dẫn về

lượng để chuyển biến về chất theo quy luật chuyễn hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những sự thay đi về chất và ngược lại

Theo quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những

sự thay đôi về chất và ngược lại thì sự vận động và phát triển của sự vật bao

giờ cũng diễn ra băng cách tích lũy dần dần về lượng đến giới hạn nhất định thực hiện bước nhảy để chuyển biến về chất Do đó trong hoạt động nhận thức

cũng như hoạt động thực tiễn phải biết kiên trì tích lũy về lượng để làm biến

đôi về chất theo quy luật, tránh tư tưởng chủ quan, duy ý chí, nôn nóng muốn

“đốt cháy giai đoạn”, muốn thực hiện bước nhảy liên tục

Với mục đích có được nhận thức đúng đắn, từ đó để ra những chủ

trương, chính sách đúng nhằm góp phan hoàn thành thăng lợi sự nghiệp cao

cả là xây dựng thành công CNXH thì toàn Đảng toàn dân ta cần kiên trì thực hiện từng bước sự nghiệp CNH, HĐH trước mắt cũng như lâu dài Xây dựng

cơ sở vật chất kĩ thuật cho CNXH chính là quá trình tích lũy dần dần về lượng Nước ta đi lên CNXH từ một nước nông nghiệp lac hậu, cơ sở vật chất

kĩ thuật thấp kém, trình độ lực lượng sản xuất chưa phát triển, quan hệ sản xuất chưa hoàn thiện, bởi vậy mỗi bước tiễn của CNH, HĐH là một bước tăng

Cường cơ sở vật chất kĩ thuật cho CNXH, phát triển mạnh mẽ lực lượng sản xuất: “Công nghiệp hóa phải gắn liên với hiện đại hóa; phải đặt trong điễu kiện kinh tế thị trường có sự điêu tiết, quản lý của Nhà nước; công nghiệp

hóa không xuất phát từ ý chủ quan của Nhà nước, mà nó phải trên cơ sở của các quy luật kinh tẾ khách quan; công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong bối cảnh toàn cầu hóa, vì thế mở cửa là tất yếu”.[13, tr 54]

Ở nước ta, lịch sử đặt ra vẫn đề lựa chọn con đường phát triển bỏ qua

giai đoạn phát triển TBCN từ năm 1930, khi chủ nghĩa yêu nước truyền thống Việt Nam bắt gặp con đường cách mạng tháng mười Nga, hòa nhập vào xu

hướng tiến hóa chung của nhân loại: quá độ lên CNXH bỏ qua chế độ TBCN, thực hiện CNH, HĐH đất nước xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho CNXH Qua thực tiễn đâu tranh cách mạng và nhất là từ khi tiếp cận với bản Sơ thảo luận cương của Lénin về các vẫn đề dân tộc và thuộc địa, Hồ Chí Minh đã đi

đến kết luận “Muốn cứu nước giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản”; rằng chỉ có CNXH và CNCS mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi

ách nô lệ Đề có được bước nhảy cách mạng đó đưa đất nước sang một chế độ khác (“chất” khác) là đất nước XHCN, Cương lĩnh đầu tiên năm 1930 của

Đảng đã khăng định: sau khi hoàn thành cách mạng dân chủ nhân dân nước ta

sẽ tiến lên CNXH Đó là sự lựa chọn dứt khoát và đúng đắn của Đảng, đáp

ứng nguyện vọng thiết tha ngàn đời của dân tộc, phản ánh xu thế của thời đại, phù hợp với quan điểm cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác — Lénin

Theo quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những

sự thay đối về chất và ngược lại thì để có được sự biến đổi về chất phải có một quá trình tích lũy đủ về lượng, chất mới được tạo nên nhưng đồng thời nó

lại tạo nên lượng mới Trước đây, chúng ta cho rằng chiến thắng để quốc,

thực dân thì chúng ta có thể thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu để tiến lên CNXH

không qua giai đoạn phát triển TBCN Có thể nói nhận thức của chúng ta về

sự phát triển quá độ lên CNXH là ấu trĩ, sai lạc và duy ý chí Vẫn để đặt ra là chúng ta phải hiểu tiến lên CNXH, chúng ta phải tiến hành CNH, HĐH để

xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật cho CNXH đó chính là quá trình tích lũy

dần dần về lượng để tạo ra sự chuyền biến về chất của đất nước

Quá độ lên CNXH chúng ta sẽ có những thay đổi về mọi mặt kinh tế - chính trị, văn hóa — xã hội, an ninh — quốc phòng Để có sự biến đổi về chất

của xã hội trên tất cả các lĩnh vực là sự nghiệp rất khó khăn phức tạp cho nên

phải trải qua một thời kì quá độ lâu dài với nhiều chặng đường, nhiều hình thức tổ chức kinh tế, xã hội có tính chất quá độ

Ở miền Bắc, đặc điểm lớn nhất là từ một nên kinh tế nông nghiệp lạc

hậu tiến thắng lên chủ nghĩa xã hội không trải qua phát triển chủ nghĩa tư bản,

mặt khác, vừa phải xây dựng CNXH vừa phải chiến đấu chống Mỹ Điểm

xuất phát của Việt Nam khi bước vào thực hiện CNH rất thấp Năm 1960,

công nghiệp chiếm tỷ trọng18,2% và 7% lao động xã hội; tương ứng nông nghiệp chiếm tỷ trọng 42,3% và 83% Sản lượng lương thực/người đưới 300 kg; GDP/người đưới 100 USD Trong khi phân công lao động chưa phát triển

và LLSX còn ở trình độ thấp thì QHSX đã được đây lên trình độ tập thể hóa

và quốc doanh hóa là chủ yếu ( đến năm 1960: 85,8% nông dân vào HTX; 100% hộ tư sản được cải tạo, gần 80% thợ thủ công cá thể vào HTX tiểu thủ

công nghiệp) [21, tr 51-52] Trong bối cảnh đó, Đại hội Đảng II xác định rõ mục tiêu cơ bản của công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa là : “ xây dựng một nên

kinh tế xã hội chủ nghĩa cân đối và hiện đại; bước đấu xây dựng cơ sở vật

chất và kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội ” [7, tr 89]

1.3.2 Tiến hành thực hiện bước nháy khi đã tích lũy đủ về lượng dé

thực hiện sự chuyén biễn về chất nhăm thúc đấy quá trình CNH, HĐH đất nước

Theo quy luật chuyển hóa từ những sự thay đổi về lượng thành những

sự thay đôi về chất và ngược lai thì khi đã tích lũy đủ về lượng có quyết tâm

tiến hành bước nháy, kịp thời chuyển những thay đổi về lượng thành những thay đổi về chất, từ những thay đổi mang tính chất tiến hóa sang những thay

đổi mang tính chất cách mạng Chỉ có như vậy chúng ta mới khắc phục được

tư tưởng bảo thủ, trì trệ, hữu khuynh coi sự phát triển chỉ là sự thay đổi đơn

thuần về lượng

Chúng ta biết rằng một trong những đặc trưng cơ bản của CNXH đó là nền kinh tế nhiều thành phần, trước đây do nhận thức sai lầm chúng ta đã xóa

bỏ mọi thành phần kinh tế chỉ còn lại 2 thành phân kinh tế là kinh tế nhà nước

và kinh tế tập thể, thì nay chúng ta phải chủ trương phát triển kinh tế hàng hóa

nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nha nước

Trước đại hội VI, chúng ta nóng vội và nhất loạt xây dựng QHSX một

thành phần dựa trên cơ sở công hữu XHCN về TLSX, như vậy chúng ta đã đây QHSX đi quá xa so với sự phát triến của lực lượng sản xuất tạo ra mâu

thuẫn giữa một bên là LLSX thấp kém với một bên là QHSX được xã hội hóa giả tạo, kìm hãm sự phát triển của LLSX làm cho đất nước lâm vào tình trạng khủng hoảng kinh tế xã hội

Từ đại hội VI đến nay, khắc phục sai lầm trên, chúng ta thực hiện xây dựng nên kinh tế hàng hóa nhiều thành phân, xuất phát từ tính chất và trình độ

của lực lượng sản xuất nước ta là đa dạng không đồng đều, chưa cao

Thực tiễn 15 năm đổi mới đã khẳng định chủ chương xây dựng nên

kinh tế nhiều thành phân là phù hợp với sự phát triển LLSX ở nước ta Nó đã

giải phóng và khơi dậy các tiềm năng của sản xuất và năng lực sáng tạo của các chủ thể lao động trong sản xuất, đưa nước ta ra khỏi thời kì khủng hoảng

kinh tế - xã hội

Ngoài ra trong quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa cần chú ý tới việc phát triển bền vững kinh tế nông thôn Phát triển bền vững là :“sự phát triển có thể đáp ứng được những nhu cẩu hiện tại mà không ảnh hưởng, tổn hại đến những khả năng đáp ứng nhu cầu của các thể hệ tương

lai”.[6, tr 26] Phát triển bền vững phải có tính liên tục, phải đảm bảo phát

triển kinh tế có hiệu quả, xã hội công bằng và môi trường được bảo vệ Muốn vậy các hệ thống chính trị, các tổ chức xã hội, các thành phần kinh tế phải bắt tay nhau thực hiện điều đó

1.3.3 Đảng và Nhà nước ta cần vận dụng linh hoạt các hình thức

của bước nháy để thúc đấy quá trình CNH, HDH đất nước

Bước nhảy là sự kết thúc một giai đoạn phát triển của sự vật và là điểm

khởi đầu của một giai đoạn phát triển mới Nó là sự gián đoạn trong quá trình

vận động và phát triển liên tục của sự vật có thể nói, trong quá trình phát triển của sự vật, sự giản đoạn là tiền đề cho sự liên tục và sự liên tục là sự kế tiếp của hàng loạt sự gián đoạn

Bước nhảy để chuyển hóa về chất của sự vật hết sức đa dạng và phong

phú với những hình thức rất khác nhau Những hình thức bước nhảy khác nhau được quyết định bởi bản thân sự vật, bởi những điều kiện cụ thể trong

đó sự vật thực hiện bước nhảy

Vì hình thức bước nhảy rất đa dạng nên phải biết vận dụng linh hoạt các hình thức bước nhảy để đây nhanh quá trình phát triển của sự vật

Dựa trên nhịp điệu thực hiện bước nhảy của bản thân sự vật có thé phan chia thành bước nhảy đột biến và bước nhảy dan dan

Bước nhảy đột biến là bước nhảy được thực hiện trong một thời gian rất ngăn làm thay đôi chất của toàn bộ kết cầu cơ bản của sự vật

Bước nhảy dần dần là bước nhảy được thực hiện từ từ từng bước bằng cách tích lũy dần dần những nhân tổ của chất mới và những nhân tố của chất

ci dan dan mat đi

Quả trình cách mạng đưa nước ta từ một nước nông nghiệp lạc hậu quá

độ lên CNXH là một thời kỳ lâu dài qua nhiều bước nhảy dần dân Quá trình

thực hiện bước nhảy dần dần của sự vật là một quá trình phức tạp, trong đó có

cả sự tuân tự lần những bước nhảy diễn ra ở từng bộ phận của sự vật ây

Căn cứ vào quy mô thực hiện bước nhảy của sự vật có bước nhảy toàn

bộ va bước nhảy cục bộ Bước nhảy toàn bộ là bước nhảy làm thay đổi chất

của toàn bộ các mặt, các yếu tố câu thành sự vật Bước nhảy cục bộ là bước

nhảy làm thay đổi chất của những mặt, những yếu tố riêng lẻ của sự vật

Trong hiện thực, các sự vật có thuộc tính đa dạng phong phú nên muốn

thực hiện bước nhảy toàn bộ phải thông qua những bước nhảy cục bộ Nước

ta đang trong thời kỳ quá độ lên CNXH cần thực hiện những bước nhảy cục

bộ để thực hiện bước nhảy toàn bộ, tức là chúng ta thực hiện những bước nhảy cục bộ ở lĩnh vực kinh tế, chính tri, xã hội và tỉnh thần để đi đến bước

nhảy toàn bộ - xây dựng thành công CNXH trên đất nước ta

Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa cũng phải được xây dựng trên những bước đi tuần tự trong việc xác định cơ chế kinh tế cũng như xây dựng lực lượng lao động cơ bản trong hệ thống sản xuất tiên tiễn cho phù hợp với

điều kiện sản xuất hiện đại, có trình độ khoa học - công nghệ, nghiệp vụ

chuyên môn và tay nghề vì như bất kỳ sự thay đổi về chất nào khác, những bước nhảy trong con đường CNH, HĐH hiện nay cũng chỉ có thể là kết quả của quá trình thay đổi về lượng thích hợp, ở đây bất kỳ một sự nôn nóng chủ quan nào đều có thể gây ra tôn thất cho cách mạng, cản trở sự nghiệp CNH, HĐH đất nước

Trong đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, khi thông qua đường lỗi

đây mạnh công nghiệp hoá hiện đại hoá Dang dA chi rd “Muc tiéu cia CNH- HDH là xây dưng đất nước ta thành một nước công nghiệp có cơ sở vật chất -

kĩ thuật hiện đại , cơ cấu kinh tế hop ly , quan hé san xuất tiễn bộ , phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, đời sống vật chất và tỉnh thân

cao , quốc phòng an ninh vững chắc, dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng

văn minh ”.[9, tr 18-19] Tại Đại hội, Đảng ta đã xác định mục tiêu phẫn đầu

đề đến năm 2020 đưa nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp Qua đó

ta thay CNH, HDH déng vai trò chủ đạo trong quá trình đi lên chủ nghĩa xã

hội của đất nước CNH, HĐH của nước ta ở nước ta có một số đặc thù rất riêng khác với các đã tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá trước đó Một

trong những đặc điểm quan trọng nhất của thời đại ngày nay là sự phát trên mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ và cùng với nó là quả trình toàn cầu hoá kinh tế Nước ta đang trong quá trình CNH, HĐH nên cũng không thể đứng ngoài quá trình đó Cho nên CNH, HĐH nước ta hiện nay phải “có những bước tuần tự và có những bước nhảy vọt" thì mới có thê theo kịp trình độ phát triển của thế giới Như vậy công cuộc CNH, HĐH của nước

ta trong thời đại ngày nay sẽ gặp không ít khó khăn, thách thức, phức tạp đòi

hỏi chúng ta phải động viên và phát huy sức mạnh dân tộc, đây mạnh sự nghiệp đôi mới, phát huy nội lực và lợi thế so sánh, tranh thủ ngoại lực tạo

thành nguồn lực tông hợp để biến đường lối của Đảng thành hiện thực

Chương 2

THUC TRANG CUA SU VAN DUNG QUY LUAT CHUYEN HOA

TỪ NHỮNG SỰ THAY ĐỐI VẺ LƯỢNG THÀNH NHỮNG SỰ THAY ĐỎI VẺ CHẤT VÀ NGƯỢC LẠI VÀO QUÁ TRÌNH CNH, HĐH

Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

2.1 Thành tựu của sự vận dụng quy luật chuyển hóa từ những sự thay đối về lượng thành những sự thay đối về chất và ngược lại vào quá trình CNH, HDH ở Việt nam hiện nay

2.1.1 Sự đối mới về chất phù hợp với lượng của nên kinh tỄ

Trong sự nghiêp CNH, HĐH đất nước trung thành với quan điểm đúng đăn của Lênin: “chứng ta nhận thức rõ chưa nên xây dựng trực tiếp CNXH,

mà trong nhiễu lĩnh vực kinh tế của chúng ta, cần phải lùi về CNTB nhà nước, từ bỏ biện pháp tấn công chính diện và bắt đầu cuộc bao vây lâu đài Trong một nước tiểu nông, trước hết các đông chí phải bắc những chiếc câu nhỏ vững chắc đi xuyên qua CNTB nhà nước, tiễn lên CNXH” [14, tr 320] Đại hội VI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã xây dựng đường lối phát

triển kinh tế thị trường theo định hướng XHCN Đó là sự đổi mới con đường,

biện pháp, bước đi của cách mạng Việt Nam trong gial đoạn mới; thử nghiệm

những hình thức kinh tế phù hợp với thực trạng phát triển của LLSX và đem

lại hiệu quả kinh tế thực sự

Với đường lối phát triển đó chúng ta đã phải xác định đúng chất mà

chúng ta phải có tương ứng với lượng thực tế của đất nước đó là: phát triển

nên kinh tế nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường dưới sự điều tiết

của nhà nước Đối với nước ta - một nước tiểu nông mà CNTB chưa phát

triển, chưa có mâu thuẫn kinh tế cơ bản giữa trình độ xã hội hóa cao của lực

lượng sản xuất với sự chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa thì chế độ tư hữu chưa hết thời mà vẫn còn tác dụng tích cực nhất định đến tăng trưởng kinh tế

Xóa bỏ hoàn toàn tư hữu sớm là trái ví quy luật khách quan, trái với quy luật phát triển của tự nhiên Bởi vậy, đây được coi là biện pháp có ý nghĩa chiến lược nhằm khai thác khả năng của mọi thành phần kinh tế, giải phóng sức sản

xuất và xây dựng một cơ cẫu kinh tế hợp lý

Phát triển kinh tế nhiều thành phần có tác động về nhiều mặt: giải phóng sức sản xuất, huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực; tạo ra cạnh tranh - động lực của tăng trưởng: thực hiện dân chủ hóa đời sống kinh tế, thực hiện đại đoàn kết dân tộc, huy động sức mạnh tong hop dé phat trién

kinh tế - xã hội; là con đường xây dựng, hoàn thiện quan hệ sản xuất cho phù

hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất

Cơ câu thành phân kinh tế đã tiếp tục chuyên dịch theo hướng phát huy

tiềm năng của các thành phần kinh tế và đan xen nhiều hình thức sở hữu

Trong GDP, xu hướng chung là tý trọng kinh tế Nhà nước, kinh tế tập thể, kinh tế cá thể giảm, trong khi tý trọng kinh tế tư nhân và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tăng lên Trước năm 1990, kinh tế tư nhân và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài gần như chưa có gì, nhưng đến nay đã chiếm trong GDP tương ứng là 8,9% và 15,9% Trong khi đó, tỷ trọng kinh tế Nhà nước

đã giảm từ 40,2% năm 1995 xuống còn 38,4% năm 2005; kinh tế tập thể giảm tương ứng từ 10,1% xuống còn 6,8%; kinh tế cá thể giảm từ 35,9% xuống còn đưới 30% Xu hướng này sẽ còn tiếp tục trong thời gian tới, đo những doanh nghiệp tư nhân tiếp tục được thành lập nhiều trong những năm qua từ khi Luật Doanh nghiệp ra đời (trong 5 năm đã gấp 2,6 lần về số doanh nghiệp và trên 6 lần về số vốn đăng ký so với 10 năm trước đó); quá trình tác cổ phần hóa,

giao, bán, khoán, cho thuê doanh nghiệp nhà nước được day manh hon; do

năng lực của khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài được gia tăng sẽ tạo thành làn sóng mới cả về số vốn đăng ký mới, bố sung vốn và số vốn thực

hiện, cả về cơ cầu nước, đặc biệt khi Việt Nam gia nhập WTO.[22]

Trong tổng giá trị sản xuất nông, lâm nghiệp - thủy sản, tỷ trọng kinh tế

hộ tự chủ và kinh tế trang trại tăng lên rõ rệt, tương ứng là sự sút giảm tỷ trọng của kinh tế tập thể và quốc doanh Đây là yếu tố có tầm quan trọng hàng đầu để tạo nên sự chuyên biến thần kỳ của sản xuất nông, lâm nghiệp - thủy

sản, vừa bảo đảm an ninh lương thực, vừa có khỗi lượng lương thực xuất

khẩu lớn (từ 1989 đến nay đã xuất khâu gần 50 triệu tấn gạo, thu được trên 11

tỉ USD); vừa phát triển nông nghiệp toàn diện, góp phần đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng, chuyển sang giai đoạn đây mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hoa.[22]

Trong tổng giá trị sản xuất công nghiệp theo giá thực tế, tỷ trọng của kinh tế ngoài nhà nước đã đạt gần 30%, tỷ trọng của khu vực có vốn đầu tư

nước ngoài đạt 43,7%, đều cao hơn tỷ trọng 27,4% của khu vực nhà nước

Trong tong mức bản lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng, khu vực nhà nước đã giảm mạnh (từ 30,4% năm 1990 xuống còn 12,9% nam

2005), khu vực ngoài nhà nước đã tăng lên nhanh (tương ứng từ 69,6% lên

87,1%), trong đó cá thể 60,2%, tư nhân 22,1%, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài 3,8%, tập thê chỉ còn 1%

Trong tổng số lao động đang làm việc của cả nước, khu vực kinh tế ngoài nhà nước chiếm tỷ trọng cao nhất (88,7%), khu vực nhà nước chiếm tỷ trọng nhỏ (9,7%), còn khu vực có vốn đầu tư nước ngoài cũng còn chiếm tỷ trọng thấp (1,6%) Trong tổng số lao động đang làm việc tăng thêm, thì khu vực ngoài nhà nước và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đã tăng mạnh hơn khu vực nhà nước.[5, tr 303 — 304]

Trong tong vốn đầu tư toàn xã hội, khu vực nhà nước chiếm 53,6%, khu vực ngoài nhà nước chiếm 30,9%, khu vực có vốn đầu tư trực tiếp nước

ngoài (FDI) chiếm 15,5%; nếu tách riêng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) thì tỷ trọng vốn đầu tư nước ngoài đạt gần 40% [5, tr.305]

Như vậy, một trong những thành tựu nôi bật nhất của đổi mới là nền kinh tế đã chuyển từ chỗ dựa trên hai loại hình chủ yếu là xí nghiệp quốc

doanh và hợp tác xã sang nền kinh tế thị trường với sự phát triển của các

thành phân kinh tế Kinh tế nhà nước tiếp tục đôi mới, sắp xếp lại, từ trên 13

nghìn nay còn trên 4,5 nghìn; riêng trong 5 năm qua đã cỗ phần hóa 2.254

đoanh nghiệp, giao, bán, khoán, cho thuê 139 doanh nghiệp

Từ những thành tưu trên cho thấy sự đổi mới về chất phù hợp với lượng

của nên kinh tế, Đại hội VI(12/1986) của Đảng đã xây dựng đường lỗi phát

triển kinh tế thị trường theo định hướng XHCN Đó là sự đôi mới con đường,

biện pháp bước đi của cách mạng Việt Nam trong giai đoạn mới, thử nghiệm những hình thức kinh tế phù hợp với thực trạng phát triển của lực lượng sản

xuất và đem lại hiệu quả kinh tế thực sự

2.1.2 Sự chuyển biến về lượng trong quá trình CNH, HDH ở Việt Nam hiện nay

Sau 20 năm đổi mới ta đã thu được những thành tựu đáng kê, việc thực

hiện thành công quá trình đổi mới trên từng lĩnh vực của đời sống xã hội chính là sự chuyển biến về lượng để tạo ra bước nhảy về chất

Một là, cơ sở vật chất - kỹ thuật của đất nước được tăng cường đáng kẻ, khả năng độc lập tự chủ của nên kinh tế được nâng cao Từ một nên kinh tế

chủ yếu là nông nghiệp lạc hậu, cơ sở vật chất yếu kém đi lên, đến nay cả nước đã có hơn 100 khu công nghiệp, khu chế xuất tập trung, nhiễu khu hoạt

động có hiệu quả, tỉ lệ ngành công nghiệp chế tác, cơ khí chế tạo và nội địa

hóa sản phẩm ngày càng tăng Ngành công nghiệp sản xuất tư liệu như luyện

kim, cơ khí, vật liệu xây dựng, hóa chất cơ bản, khai thác và hóa dầu đã và

đang có những bước phát triển mạnh mẽ Một số sản phẩm công nghiệp đã cạnh tranh được trên thị trường trong và ngoài nước Ngành xây dựng tăng trưởng nhanh, bình quân thời kỳ 2001 - 2005 đạt 16,7% /năm, năng lực xây dựng tăng nhanh và có bước tiến đáng kể theo hướng hiện đại Việc xây dựng