Hạch toán và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản cố định

Hạch toán và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản cố định tại Công ty sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu - Bộ thương mại

Lời nói đầu

Trong nền kinh tế thị trờng hiện nay, kinh doanh là một hoạt động kinh tế nhằm mục đích kiếm lời, lợi nhuận là mục tiêu hàng đầu của mọi doanh nghiệp

Để đạt lợi nhuận tối đa, các doanh nghiệp phải không ngừng nâng cao trình độ quản lý sản xuất, kinh doanh Trong đó việc hạch toán kế toán của doanh nghiệp cũng là vấn đề quan trọng

Đối với các doanh nghiệp nhà nớc hiện nay việc quản lý và nâng cao hiệu quả

sử dụng tài sản cố định trong doanh nghiệp là vấn đề không thể thiếu đợc, vì nó cũng là một phần của t liệu lao động,nó đóng góp không nhỏ vào hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, chính vì vậy việc nghiên cứu thẩm định tình hình hiện tại tài sản cố định trong doanh nghiệp và đa ra những quyết định đúng

đắn về hạch toán và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản cố định hữu hình trong doanh nghiệp không chỉ đợc đa ra đối với bất kể một doanh nghiệp nào mà nó còn

là môí quan tâm của hầu hết các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh hiện nay

Nhận thức đựoc tầm quan trọng của việc tổ chức hạch toán và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản cố định từ các doanh nghiệp Em đã lựa chọn đề tài: “hạch toán và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản cố định tại Công ty sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu- Bộ Thơng mại”

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và tình hình thực tế tại Công ty sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu- Bộ Thơng mại em đã thực hiện chuyên đề này gồm 3 phần:

Phần 1: Cơ sở lý luận cơ bản về hạch toán tài sản cố định hữu hình với việc nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản cố định hữu hình trong các doanh nghiệp

Phần 2: Thực trạng việc hạch toán và hiệu quả sử dụng tài sản cố định hữu hình tại Công ty sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu- Bộ Thơng mại

Phần 3: Một số ý kiến về hoàn thiện hạch toán và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản cố định tại Công ty sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu- Bộ Thơng mại

Phần 1

Cơ sở lý luận cơ bản về hạch toán tài sản cố định hữu hình với việc nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản cố định

hữu hình trong các doanh nghiệp.

1 Tài sản cố định ở các doanh nghiệp và sự cần thiết phải tổ chức hạch toán tài sản cố định

1.1 Khái niệm tài sản cố định

Để tiến hành các hoạt động sản xuất kinh doanh các doanh nghiệp cần phải có

- Có thời gian sử dụng từ 1 năm trở lên

Những t liệu lao động nào đồng thời không đảm bảo cả 2 tiêu chuẩn trên thì đợc gọi là công cụ,dụng cụ

1.2 Đặc điểm của tài sản cố định hữu hình

Trong quá trình sản xuất, mặc dù tài sản cố định bị hao mòn, song chúng vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu, chỉ khi nào chúng bị hao mòn, h hỏng hoàn toàn hoặc xét thấy không có lợi về mặt kinh tế thì khi đó mới cần đợc thay thế, đổi mới Cụ thể:

- Tài sản cố định hữu hình tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh mà không thay đổi hình thái vật chất ban đầu

- Trong quá trình tham gia vào sản xuất kinh doanh thì giá trị của tài sản cố định hữu hình hao mòn dần và nó chuyển dịch dần từng phần vào giá trị mới tạo ra

- Trong quá trình sản xuất, giá trị tài sản cố định có thể đợc phục hồi khi tiến hành sửa chữa nâng cấp tài sản cố định

1.3 Sự cần thiết và nhiệm vụ của hạch toán tài sản cố định tại doanh nghiệp:

Do tài sản cố định là cơ sở vật chất kỹ thuật của sản xuất, là điều kiện quan trọng để tăng năng suất lao động xã hội Hơn nữa kế toán tài sản cố định rất phức tạp vì các nghiệp vụ về tài sản cố định rất nhiều và có qui mô lớn, việc yêu cầu quản lý tài sản cố định rất cao Do đó nhiệm vụ của hạch toán tài sản cố định là:

- Tổ chức ghi chếp phản ánh tổng hợp số liệu một cách chính xác đầy đủ, kịp thời

về số lợng, về hiện trạng về giá trị tài sản cố định hiện có

- Phản ánh đầy đủ kịp thời tình hình tăng giảm di chuyển tài sản cố định trong nội

bộ doanh nghiệp cũng nh việc thu hồi hình thành các khoản đầu t dài hạn

- Phản ánh kịp thời hao nòn tài sản cố định trong quá trình sử dụng, trích lập, dự phòng giảm giá đầu t dài hạn,phân bổ chính xác các kế hoạch dự phòng vào chi phí sản xuất kinh doanh

- Tham gia lập kế hoạch sửa chữa, dự toán chi phí, đồng thời phản ánh chính xác kịp thời những chi phí về sửa chữa tài sản cố định.

- Kế toán phải tham gia kiểm kê, kiểm tra định kỳ hoặc kiểm tra bất thờng tài sản

cố định và các khoản đầu t dài hạn, hoạt động kinh tế và tình hình sử dụng của tài sản cố định

- Thiết kế hệ thống sổ chi tiết và phơng pháp hạch toán chi tiết tài sản cố định

- Thiết kế hệ thống báo cáo thông tin về tài sản cố định cho quản lý tài sản cố

định

2 Phân loại và đánh giá tài sản cố định

2.1 Phân loại tài sản cố định

Thông thờng có 4 cách phân loại tài sản cố định nh sau:

- Phân loại tài sản cố định theo hình thái biểu hiện:

+ Tài sản cố định hữu hình: nhà cửa, vật kiến trúc, máy móc thiết bị,phơng tiện vận tải,thiết bị dụng cụ quản lý,cây lâu năm…

+ Tài sản cố định vô hình: quyền sử dụng đất, bằng phát minh sáng chế, mua bản quyền phát minh sản phẩm để đavào ứng dụng sản xuất Các loại chi phí nh về nghiên cứu phát triển, lợi thế thơng mại

+ Tài sản cố định thuê tài chính

- Phân loại tài sản cố định theo quyền sở hữu:

+ Tài sản cố định tự có

+Tài sản cố định thuê ngoài

- Phân loại tài sản cố định theo nguồn hình thành

- Phân loại tài sản cố định theo công dụng và tình hình sử dụng

2.2 Đánh giá tài sản cố định:

Đánh giá tài sản cố định là việc xác định giá trị ghi sổ của tài sản cố định tại thời

điểm nhất định Tài sản cố định đợc đánh giá lần đầu và có thể đợc đánh giá lại trong quá trình sử dụng Do yêu cầu hạch toán tài sản cố định phải phù hợp với

đặc điểm của tài sản cố định nên chúng đựoc đánh giá theo 3 chỉ tiêu: nguyên giá (giá trị ban đầu), giá trị hao mòn, giá trị còn lại

3 Hạch toán tài sản cố định hữu hình trong doanh nghiệp

3.1 Chứng từ kế toán,tài sản cố định hữu hình

• Chứng từ mệnh lệnh: bao gồm các quyết định đầu t, các quyết định điều

động tài sản, các quyết định về thanh lý hoặc bán tài sản, quyết định về đánh giá hoặc kiểm kê tài sản

• Chứng từ thực hiện:

- Biên bản giao nhận tài sản cố định (mẫu 1- tài sản cố định bắt buộc)

- Thẻ tài sản cố định (mẫu 2- tài sản cố định bắt buộc)

- Biên bản giao nhận tài sản cố định sửa chữa lớn hoàn thiện (mẫu 4- tài sản cố

định hớng dẫn không bắt buộc)

- Biên bản đánh giá lại tài sản cố định (mẫu 5- tài sản cố định hớng dẫn)

Ngoài các chứng từ chính trên còn có thêm một số chứng từ khác tuỳ theo từng ờng hợp.

tr-3.2 Hạch toán chi tiết tài sản cố định

Nhằm theo dõi tài sản cố định đợc chính xác

• Đánh số tài sản cố định: là qui định cho mỗi tài sản cố định một số hiệu tơng ứng theo những nguyên tắc nhất định

• Hạch toán kế toán chi tiết tài sản cố định hữu hình:

H ạch toán chi tiết phải mở sổ chi tiết tài sản cố định cho từng loại hình tài sản cố định Trong kế toán chi tiết tài sản cố định hữu hình, phải ghi tên đánh số từng loại tài sản cố định, nguyên giá tài sản cố định, số đã hao mòn, tỷ lệ khấu hao, tình hình tăng giảm Ngoài số theo dõi tổng hợp kế toán phải mở sổ chi tiết theo dõi việc sử dụng tài sản cố định, từng bộ phận, từng nguồn vốn theo hình thức, kế toán “ nhật ký chứng từ” việc theo dõi sổ chi tiết số5

• Tác dụng của hạch toán chi tiết tài sản cố định:

- Qua hạch toán chi tiết tài sản cố định nắm đợc chỉ tiêu cơ cấu, chỉ tiêu tài sản

cố định trong doanh nghiệp

- Phân bổ tình hình, tài sản cố định trong doanh nghiệp (có hợp lý không)

- Biết đợc số lợng, tình trạng, chất lợng của tài sản cố định trong doanh nghiệp

- Nắm đợc tình hình huy động và sử dụng tài sản cố định trong doanh nghiệp

- Thấy đợc trách nhiệm bảo quản sử dụng từng bộ phận tài sản cố định trong doanh nghiệp

3.3 Hạch toán tổng hợp tài sản cố định hữu hình

a) Tài khoản sử dụng:

Tài khoản 211- Tài sản cố định hữu hình

Bên nợ: - Nguyên giá của tài sản cố định hữu hình tăng do đợc cấp, do hoàn thành xây dựng cơ bản bàn giao đa vào sử dụng, do mua sắm, do các đơn vị tham gia liên doanh góp vốn, do đợc tặng, biếu, viện trợ

- Điều chỉnh tăng nguyên giá của tài sản cố định do xây lắp trang bị thêm hoặc do cải tạo nânguyên giá cấp

- Điều chỉnh tăng nguyên giá tài sản cố định do đánh giá lại

Bên có: - Nguyên giá của tài sản cố định giảm do điều chuyển cho đơn vị khác, do nhợng bán, thanh lý hoặc đem đi góp vốn liên doanh

- Nguyên giá của tài sản cố định giảm do tháo bớt một số bộ phận

- Điều chỉnh giảm nguyên giá do đánh giá lại tài sản cố định

D

nợ: Nguyên giá tài sản cố định hữu hình hiện có tại đơn vị

• TK 211 có 7 tài khoản cấp 2:

+ TK 211.1 - Đất thể hiện giá trị sử dụng đất, mặt nớc biển và các tài sản cố định

là chi phí dùng cải tạo mặt bằng mặt đất

+ TK 211.2 - Nhà cửa vật kiến trúc

+ TK 211.3 - Máy móc thiết bị

+ TK 211.5 - Thiết bị dùng quản lý

+ TK 211.6 - Cây lâu năm, súc vật làm việc và cho sản phẩm

+ TK 211.8 - Tài sản cố định khác

b) Phơng pháp hạch toán một số hoạt động kinh tế tài sản cố định hữu hình:

• Đối với tài sản cố định hữu hình tăng do doanh nghiệp tự mua sắm:

- Căn cứ vào hoá đơn giá trị gia tăng và các chứng từ liên quan khác ghi:

Nợ TK 211 : Nguyên giá

Nợ TK 133 : Thuế giá trị gia tăng

Có TK 111,112, 331 : Tổng giá thanh toán

- Trờng hợp tài sản cố định hữu hình nhập khẩu từ nớc ngoài ghi:

Nợ TK 211 : Nguyên giá

Có TK 333.3 : Thuế nhập khẩu phải nộp

Có TK 111, 112, 331 : giá mua theo hoá đơn + chi phí khác (nếu có)

- Trờng hợp tài sản cố định mua sắm bằng quỹ đầu t phát triển hoặc nguồn vốn xây dựng cơ bản, kế toán đồng thời phải kết chuyển nguồn vốn

Nợ TK 211 : Giá trị còn lại cha phân bổ

Có TK 142.1: Giá trị còn lại cha phân bổ

• Tài sản cố định hữu hình tăng do nhà nớc điều chỉnh tăng nguyên giá:

- Phản ánh số thu về thanh lý hoặc nh ợng bán

Nợ TK 152.7 : Nếu nhập kho phế liệu

Nợ TK 111,112,131 : Số tiền thanh lý, nhợng bán

Có TK 721 : Số tiền thu (không thuế)

Có TK 333.1 : Thuế GTGT đầu ra (nếu có)

- Phản ánh chi phí khác chi ra cho thanh lý nh ợng bán

Nợ TK 821 : Số tiền

Có TK 111,112 : Số tiền

• Tài sản cố định hữu hình giảm do mang đi góp vốn liên doanh liên kết với

đơn vị khác:

Nợ TK 214 : Giá trị hao mòn (nếu có)

Nợ TK 128,222 : Giá trị góp vốn đợc chấp thuận(số còn lại ghi vào TK412)

Nợ/ Có TK 412 : Phần chênh lệch

Có TK 211 : Theo nguyên giá

• Tài sản cố định hữu hình giảm do chuyển thành công cụ, dụng cụ:

Nợ TK 627,641,642 : Giá trị còn lại (nếu có)

Nợ TK 142.1 : Giá trị còn lại (nếu lớn)

Có TK 211 : Nguyên giá

- Kế toán kết chuyển nguồn vốn cố định thành nguồn vốn l u động:

Nợ TK 711.1 : Giá trị còn lại

Có TK 411.2 : Giá trị còn lại

• Tài sản cố định hữu hình giảm do nhà nớc điều chỉnh giảm nguyên giá:

Nợ TK 412 : Phần chênh lệch giảm nguyên giá

Có TK 211 : Phần chênh lệch giảm nguyên giá

• Tài sản cố định hữu hình giảm do chuyển cho đơn vị khác, do theo cấp trên:

- Chuyển mới

Nợ TK 411 : Nguyên giá

4 Phân tích chỉ tiêu hiệu quả sử dụng tài sản cố định hữu hình:

• Chỉ tiêu về cơ cấu đầu t tài sản cố định hữu hình:

TSCĐ đã và đang đợc đầu t

Tỷ suất đầu t =

Tổng số tài sản

• Chỉ tiêu đánh giá tài sản cố định

Tổng doanh thu thuần

Sức sản xuất của TSCĐ = -

Nguyên giá bình quân TSCĐ

Lợi nhuận thuần

Sức sinh lợi của TSCĐ = -

Nguyên giá bình quân TSCĐ

Nguyên giá bình quân TSCĐ

Tỷ suất hao phí TSCĐ =

Doanh thu(Lợi nhuận)

Nguyên giá TSCĐ (đầu năm + cuối năm)

Nguyên giá bình quân TSCĐ =

Đánh giá TSCĐ đầu năm

Phần 2

Thực trạng việc hạch toán và hiệu quả sử dụng tài sản

cố định hữu hình tại Công ty sản xuất kinh doanh xuất

nhập khẩu- Bộ Thơng mại

1 Tóm tắt quá trình hình thành và phát triển của công ty ảnh h ởng tới việc hạch toán và hiệu quả sử dụng tài sản cố định hữu hình

1.1 Sự hình thành và phát triển của công ty

Công ty sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu là một doanh nghiệp nhà nớc có

t cách pháp nhân, hạch toán kế toán độc lập đợc nhà nớc giao vốn, đất đai và các nguồn lực khác Doanh nghiệp có quyền và nghĩa vụ với nhà nớc, tự chịu trách nhiệm về hoạt đoọng kinh doanh trong phạm vi số vốn nhà nớc cấp

- Tên giao dịch quốc tế:

IMPORT EXPORT- PRODUCTION AND TRADING CORPORATION (PRO SIMEX)

Trụ sở chính: Khơng Đình- Thanh Xuân- Hà Nội

Vốn điều lệ ban đầu: 5.135.000.000 đồng

Trong đó: - Vốn cố định : 951.000.000 đồng

-Vốn lu động : 4.184.000.000 đồng

- Chức năng hoạt động của công ty là xuất nhậpp khẩu trực tiếp và sản xuất gia công hàng xuất khẩu, kinh doanh kho ngoại quan, liên doanh với nớc ngoài về gia công, xuất khẩu lao động và dịch vụ du lịch nằm khai thác và kinh doanh nguồn hàng xuất khẩu tăng thu ngoại tệ cho nhà nớc, tăng cờng phát triển qui mô của công ty

2.2 Đặc điểm tổ chức bộ máy kinh doanh

Công ty sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu- Bộ Thơng mại thực hiện chế độ quản lý một thị trờng trên cơ sở thực hiện quyền làm chủ của tập thể ngời lao

3 Đặc điểm bộ máy quản lý tài chính

• Tình hình tổ chức công tác kế toán:

Xuất phát từ đặc diểm kinh doanh, Công ty sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu-

Bộ Thơng mại đã tiến hành tổ chức thực hiên công tác kế toán tại công ty theo hình thức tập trung

Đảng,

đoàn thể

Phòng

tổ chức hành chính

Ban xuất khẩu lao

động

Chi nhánh Quảng Ninh

4

Phòng XNK 5

Chi nhánh Hải Phòng

Liên doanh Han tex

VP CH

LB Nga

VP tại Hoa Kỳ

Tổ

dv XK

Sơ đồ mô hình tổ chức bộ máy kế toán của công ty

Kgikkkkkk

• Hình thức ghi sổ kế toán:

Để phù hợp với qui mô, trình độ quản lý và yêu cầu của công tác kế toán, Công ty sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu- Bộ Thơng mại đã áp dụng hình thức nhật ký chứng từ để ghi sổ kế toán

Kế toán tiền lơng BHXH

Kế toán

NH và thanh toán tiền lơng

Sổ cái

Báo cáo tài chính

3 Tình hình thực tế về tổ chức hạch toán TSCĐ ở Công ty sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu- Bộ Th ơng mại

3.1 Đặc điểm TSCĐ hữu hình của công ty

TSCĐ hữu hình của Công ty sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu- Bộ Thơng mại

có rất nhiều loại và đa dạng: nhà xởng, trang thiết bị máy móc, liên doanh…

Tính đến ngày 1/1/2001: - Nguyên giá : 7.557.210.892

- Giá trị còn lại : 6.722.485.040

TSCĐ của công ty chủ yếu là nhà xởng, một số máy móc nh máy may nhập từ

Đức và Nhật, đa vào sử dụng đã lâu nên có phần lạc hậu cũ kỹ Trong những năm gần đây TSCĐ của công ty đã đợc đầu t, đổi mới chủ yếu là vốn vay ngân hàng hoặc thuê của đối tợng khác Tài sản cố định của công ty đợc phân loại theo nguồn hình thành và phân loại theo công dụng và tình hình sử dụng

3.2 Đánh giá tài sản cố định:

Việc tính giá tài sản cố định đợc thực hiện theo công thức:

Nguyên giá TSCĐ = Giá mua + Các chi phí khác có liên quan

Giá trị còn lại = Nguyên giá - Giá trị khấu haoToàn bộ tài sản cố định của công ty đợc theo dõi chặt chẽ trên 3 loại giá là: Nguyên giá, giá trị hao mòn, giá trị còn lại

3.3 Hạch toán và tổ chức hạch toán biến động tài sản cố định

Để đạt đợc kết quả cao trong mục tiêu kinh doanh công ty phải thực hiện tốt công tác kế toán nh sau:

- Thực hiện ghi chép, phản ánh chính xác, kịp thời, liên tục có hệ thống tình hình biến động của tài sản cố định

- Thông qua việc theo dõi, phản ánh, xử lý các thông tin, kế toán sẽ giúp cho ban lãnh đạo đa ra quyết định chính xác trong việc đầu t, sửa chữa tài sản cố định.a) Chứng từ kế toán:

Việc quản lý và hạch toán luôn dựa trên hệ thống chứng từ gốc chứng minh cho tính hợp pháp của các nghiệp vụ kinh tế phát sinh

• Trờng hợp tài sản cố định tăng:

Xuất phát từ nhu cầu của các bộ phận trong công ty, căn cứ vào kế hoạch đầu

t, công ty lên kế hoạch mua sắm tài sản cố định cho mỗi năm Khi kế hoạch đợc duyệt, công ty ký hợp đồng mua tài sản cố định với nhà cung cấp Sau đó căn cứ vào hợp đồng, kế toán làm thủ tục cho cán bộ vật t đi mua Khi hợp đồng mua bán hoàn thành, hai bên sẽ thanh lý hợp đồng và quyết toán, thanh toán đoòng thời làm thủ tục kế toán tăng tài sản cố định

VD: Ngày 16/ 4/ 2001, công ty mua 1 máy điều hoà không khí trị giá 15.000.000 bằng vốn tự có và trả bằng tiền mặt Sau khi làm thủ tục nhập kho và trả tiền kế toán ghi: Nợ TK 211 : 13.500.000

Nợ TK 133 : 1.500.000

Có TK 111 : 15.000.000

• Trờng hợp tài sản cố định giảm:

Khi muốn thanh lý tài sản cố định, kế toán theo dõi tài sản cố định phải lập tờ trình xin thanh lý Sau khi tờ trình đợc duyệt, công ty lạp Hội đồng thanh lý để xem xét đánh giá thực trạng giá trị còn lại của tài sản, từ đó xác định giá trị thu hồi,xác định dự trù chi phí để thanh lý Để tiến hành nhợng bán thì công ty và bên mua phải lập một hợp đồng kinh tế Bên mua giao tiền, kế toán công ty lập phiếu thu và bênn mua lúc đó đợc phếp đa tài sản ra khỏi công ty.

VD: Ngày 6/ 11/ 2000 công ty thanh lý 1 máy dập đinh cho công ty Hơng Thuỷ Sau khi làm các thủ tục về thanh lý tài sản cố định và hợp đồng đợc hoàn tất Nguyên giá của máy là 80 triệu đồng, giá trị hao mòn là75 triệu đồng, chi phí thanh lý bằng tiền mặt 1.1 triệu đồng Giá thanh lý là 11 triệu bằng tiền mặt Kế toán ghi:

- Xoá sổ TSCĐ (máy đinh)

Số khấu hao/ năm

Ghi chú

15 Máy điều hoà

Sổ chi tiết TSCĐ