thống kê giữa các chỉ tiêu thống kê lưu chuyển hàng hóa trong thương mại

Đây là bước quan trọng không thể thiếu, là một trong những công cụ nhạy bén nhất để doanh nghiệp nhận thức tình hình diễn biến của thị trường, sựvận động hàng hóa đơn vị mình đến tay ngư

[Type text] [Type text] [Type text]

Luận văn Thống kê giữa các chỉ tiêu thống kê lưu chuyển hàng hóa trong thương mại Ý nghĩa của mối liên

hệ đó trong hoạt động kinh doanh của các doanh

nghiệp thương mại

LỜI MỞ ĐẦU

Kinh doanh là vấn đề tất yếu để doanh nghiệp tồn tại và phát triển Và trongdoanh nghiệp thương mại lưu chuyển hàng hóa là cốt lõi, là mầm sống Đây là quátrình vận động hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất đến lĩnh vực tiêu dùng dưới hình thứctrao đối hàng hóa và tiền tệ Việc lưu chuyến hàng hóa diễn ra thường xuyên liên tục

đế đảm bảo doanh nghiệp luôn trong trạng thái vận động và phát triển Vì thế vấn đềnày cần được theo dõi và quản lý một cách chặt chẽ Một trong những bước quantrọng đế thực hiện hoạt động theo dõi và quản lý là thống kê các chỉ tiêu trong lưuchuyển hàng hóa Đây là bước quan trọng không thể thiếu, là một trong những công

cụ nhạy bén nhất để doanh nghiệp nhận thức tình hình diễn biến của thị trường, sựvận động hàng hóa đơn vị mình đến tay người tiêu dùng và theo dõi doanh thu hoạtđộng bán hàng Để hiểu hơn về vấn đề này chúng ta đi tìm hiểu về đề tài: Thống kêgiữa các chỉ tiêu thống kê lưu chuyển hàng hóa trong thương mại Ý nghĩa của mốiliên hệ đó trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp thương mại.”

I.Cơ sở lý luận

1 Khái quát chung về lưu chuyển hàng hóa

a, Khái niệm

LCHH và dịch vụ là quá trình vận động hàng hóa và dịch vụ từ lĩnh vực sản xuất đến lĩnh vực người tiêu dùng dưới hình thức trao dổi hàng hóa, dịch vụ và tiền tệ.

b, Đặc trưng

- Đối tượng: Sản phẩm vật chất và dịch vụ trong dịch vụ

- LCHH phải thông qua mua bán

c, Ý nghĩa

- LCHH phải thông qua mua bán

- Đảm bảo cho quá trình tái sản xuất được diễn ra bình thường

- Là cầu nối giữa các ngành, các vùng, giữa kinh tế trong nước và kinh tế nướcngoài

- Có tác dụng trong việc thực hiện phân phối theo lao động ổn định dân cư

d, Phân loại

- Theo tiêu thức người bán và người mua

+ Người sản xuất - người sản xuất

+ Người sản xuất - các tổ chức thương mại

+ Người tổ chức - người tiêu dùng

+ Tổ chức thương mại - Người sản xuất

+ Tổ chức thương mại - Tổ chức thương mại

+ Tổ chức thương mại - Người tiêu dùng

- Theo phạm trù

+ Theo tiêu thức của người bán

• Phạm trù LCHH của người sản xuất

2.1 Chỉ tiêu mua vào

2.1.1 khái niệm, đặc điểm của hàng hóa dịch vụ mua vào

- LCHH phải thông qua mua bán

- Khái niệm: Hàng hóa mua vào của doanh nghiệp là toàn bộ khối lượng,giá

trị, hàng hóa,dịch vụ mua vào của doanh nghiệp trong kỳ để đảm bảo nhu cầu bán ra hoặc sản xuất gia công của doanh nghiệp thương mại trong kỳ đó

- Đặc điểm

+ Các doanh nghiệp tự khai thác nguồn hàng, có thể mua hàng của sản xuất của tập thể hoặc tư nhân, hoàn thành không cố định cứng nhắc về địa bàn hoặc giá cả hàng hóa

+ Đơn vị bán và đơn vị mua, đều được bình đẳng thuận mua vừa bán

+ Phương thức thanh toán rất đa dạng: tiền mặt, sec, trả trước hoặc mua bán chịu

+ Mọi sự thỏa thuận của đôi bên đều được ghi trong hợp đồng mua hàng

2.1.2 Kết quả mua vào được phản ánh bằng các chỉ tiêu:

- KHối lượng hàng hóa dịch vụ đưa vào

- Chất lượng hàng hóa mua vào được phản ánh thông qua các chỉ tiêu:

+ Chất lượng tính cho từng loại hàng hóa mua vào được tính bằng cách so sánh số lượng hàng thứ phẩm với toàn bộ số lượng hàng hóa mua vào

Tỉ lệ hàng thứ phẩm (%)=*100+ Chất lượng tính chung cho nhiều loại hàng hóa được tính bằng cách so sánh tổng giá trị hàng thứ phẩm mua vào tính theo giá hàng tốt với tổng giá trị hàngmua vào tính theo giá hàng tốt

Tỷ lệ hàng thứ phẩm(%)=*100+ Mức mua vào là tổng giá trị mua vào trong một thời kỳ của doanh nghiệp thương mại

2.1.3 Tổ chức thống kê chỉ tiêu mua vào

Ở đơn vị doanh nghiệp thương mại chỉ tiêu mua vào được thống kê theo một

hệ thống:

- Ghi chép ban đầu là việc đăng ký lần đầu tiên các nghiệp vụ phát sinh trong quá trình mua hàng Ghi chép ban đầu phải tuân thu theo chế độ ghi chép banđầu của Nhà nước, mỗi nghiệp vụ kinh tế mua hàng được đăng ký vào

chứng

- Số trung gian: Sau một thời gian mua hàng có được một số hóa đơn mua hàng, căn cứ vào hóa đơn mua hàng này, được tổng hợp chỉ tiêu theo một trình tự nhất định

2.1.4 Ý nghĩa của chỉ tiêu mua hàng

Hàng hóa mua vào của doanh nghiệp thương mại là toàn bộ khối lượng hoặcgiá trị hàng hóa doanh nghiệp mua vào trong kỳ, đế đảm bảo nhu cầu bán ra hoặc đểphục vụ cho hoạt động sản xuất, gia công của doanh nghiệp trong thời kỳ đó Muahàng có vị trí quan trọng đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, là khâukhởi đầu của hoạt động thương mại sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp Có giaiđoạn này hoặc thực hiện tốt giai đoạn này mới thực hiện tốt các khâu tiếp theo củaquá trình lưu thông, lưu chuyển hàng hóa Vì mua vào là khâu đầu tiên, khởi đầu chocho hoạt động động kinh doanh của doanh nghiệp Do vậy, doanh nghiệp cần phảilập nên được các kế hoạch cũng như nhu cầu về hàng hóa trong kỳ kinh doanh đó.Thống kê nhu cầu là một chỉ tiêu quan trọng trong việc đưa ra kế hoạch thu muahàng hóa trong kỳ của doanh nghiệp Nếu như nhu cầu tiêu dùng của dân cư về mộtloại hàng hóa nào đó cao thì lượng mua vào của hàng hóa phải lớn hơn khi nhu cầutiêu dùng về hàng hóa đó thấp hoặc hầu như không có Và nhu cầu tiêu dùng của dân

cư lại phụ thuộc vào mức sống hay mức thu nhập của họ Lúc này trong khâu muavào cần phải tìm hiểu phân tích thống kê rõ hơn các nhân tố trên để phục vụ tốt hơntrong công tác thu mua tránh tình trạng hàng mua quá nhiều hay quá ít so với nhucầu và khả năng tiêu thụ của doanh nghiệp, từ đó có thế ảnh hưởng lớn đến lượnghàng tồn kho, làm ứ đọng vốn, không thể tiến hành quá trình tái sản xuất kinh doanhcho kỳ tiếp theo của doanh nghiệp tốt hơn Và nếu như khâu thu mua ban đầu khôngđược thực hiên tốt sẽ tạo áp lực lớn dẫn đến việc thực hiện không hiệu quả ở khâu

bán ra làm cho hoạt động kinh doanh chung của doanh nghiệp không hiệu quả Đểđánh giá mức độ hiệu quả trong khâu mua vào của doanh nghiệp ta căn cứ vào khốilượng hàng hóa mua vào, chất lượng hàng hóa và mức mua vào Về mặt số lượngcủa hàng hóa mua vào doanh nghiệp cần chú trọng quan tâm đến các yếu tố nhânlực, sử dụng phương tiện vận chuyển tối ưu để tiếp nhận hàng hóa sao cho hiệu quả

và phù hơp nhằm tránh thất thoát Mặt khác, doanh nghiệp cần chuẩn bị dung tíchdiện tích kho bãi để gìn giữ bảo quản hàng hóa Về mặt chất lượng của hàng hóamua vào: Chất lượng là chỉ tiêu quan trọng của hàng hóa mà ta đang nói là hàng hóamua vào Chất lượng của hàng hóa ở khâu mua vào ảnh hưởng đến khâu bán ra bởi

lẽ chất lượng hàng hóa là một chỉ tiêu quan trọng mà người tiêu dùng luôn quan tâm.Chất lượng hàng hóa tốt thì khâu tiêu thụ của doanh nghiệp được thực hiện tốt vànhanh hơn, từ đó làm cho mức dự trừ hàng hóa của doanh nghiệp giảm xuống Vốn

và chu trình kinh doanh của doanh nghiệp quay vòng nhanh hơn Để đánh giá chấtlượng của hàng hóa ta sử dụng chỉ tiêu tỷ lệ hàng hóa kém phấm chất,mức phấmcấp

Để khâu mua vào của doanh nghiệp đạt hiệu quả cao nhất, doanh nghiệp cần lựa chọn nhà cung cấp thích hợp và đáng tin cậy nhất nhằm đảm bảo cho nhu cầu chất lượng hàng hóa là tốt nhất với mức chi phí phù hợp nhất Mặt khác, doanh nghiệp cần thực hiện chiến lược mua hàng với nhiều nhà cung cấp cùng một lúc để hạn chế rủi ro, gián đoạn trong quá trình kinh doanh

2.2 Chỉ tiêu bán ra

2.2.1 Khái niệm

Hàng hóa và dịch vụ được tổ chức thương mại bán ra cho dân cư để tiêu dùng, bán cho các tổ chức, cơ quan, doanh nghiệp phục vụ sản xuất, sinh hoạt hoặc xuất khẩu được gọi là bán ra.

2.2.2 Các chỉ tiêu phản ánh kết quả bán ra

Kết quả bán ra được phản ánh bằng các chỉ tiêu:

- Khối lượng hàng hóa bán ra

- Mức bán chung là toàn bộ mức bán ra của môt tổng thể thương mại bao gồm mức bán trong nội bộ tổng thể và mức bán ra ngoài phạm vi tổng thể đó

- Mức bán thuần túy là mức bán ra ngoài phạm vi tổng thể thương mại đó

2.2.4 Ý nghĩa của chỉ tiêu bán hàng

Bán hàng là một khâu quan trọng trong hệ thống lưu chuyến hàng hóa, là nhân

tố quan trọng mang lại lợi nhuận cho doanh nghiệp, ảnh hường rất lớn đến việc tồntại và phát triển của doanh nghiệp vì vậy việc thống kê tốt các chỉ tiêu bán ra giúpcác doanh nghiệp có phương hướng xác định việc tiêu thụ hàng hóa đế quay vòngvốn cũng như tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp

Để thực hiện tốt hoạt động bán hàng doanh nghiệp phải thống kê được các chỉ

tiêu bán ra, đế thực hiện được việc này thì trong quá trình thống kê cần có sự liên hệvới các chỉ tiêu thống kê mua vào và dự trữ hàng hóa đảm bảo được lượng hàng hóacần thiết tránh tình trạng hàng hóa không đủ bán hoặc dư thừa quá nhiều đảm bảocho việc lưu chuyến hàng hóa được diễn ra một cách tốt nhất Trong hoạt động bán

ra các chỉ tiêu thống kê có mối liên hệ với hoạt động mua và dự trữ như sau:

* Chi tiêu khối lượng hàng hóa bán ra

Đây là chỉ tiêu phản ánh lượng hàng hóa bán ra trong kỳ của từng loại hànghóa từ việc thống kê chỉ tiêu trên giúp cho doanh nghiệp có thế thống kê được lượnghàng hóa cần mua vào là bao nhiêu,chủng loại như thế nào để có thế đáp ứng đủ nhucầu bán ra theo chỉ tiêu đã thống kê giúp doanh nghiệp giảm thiểu tình trạng muavào không đủ bán ra hoặc mua thì nhiều bán ra lại ít, không những thế việc thống kêdoanh nghiệp nghiên cứu được chỉ tiêu dự trữ đế đảm bảo mức dự trừ như thế nào làhợp lý nhất giúp hoạt động lưu chuyển hàng hóa diễn ra thông suốt không gặp vấn đềthiếu hàng dự trữ hoặc dự trừ quá lớn gây ứ đọng vốn của doanh nghiệp Để có thểthống kê được các chỉ tiêu trên doanh nghiệp cần nghiên cứu thị trường và dựa vàokết quả của kỳ trước để thống kê các chỉ tiêu sao cho hợp lý và gần với thực tế mứcchênh lệch là không quá lớn, không gây ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh củadoanh nghiệp

* Chỉ tiêu kết cấu hàng hóa bán ra

Khi biết được kết cấu hàng hóa bán ra thì doanh nghiệp có thể thống kê đượcchỉ tiêu mua cho từng loại hàng hóa, hàng hóa nào chiếm tỷ trọng lớn, hàng hóa nàochiếm tỷ trọng nhỏ đế có thế mua cho phù hợp, vì doanh nghiệp thương mại thườngkinh doanh nhiều mặt hàng và chủng loại khác nhau sẽ không có sự cân bằng chotừng loại hàng hóa bán ra có mặt hàng bán rất nhiều nhưng cũng có mặt hàng tiêuthụ ít khi không nắm rõ chỉ tiêu này doanh nghiệp không thể mua hàng theo đúngyêu cầu, hàng hóa chiếm tỳ trọng lớn thì lại mua ít Hàng hóa chiếm tỷ trọng nhỏ lạimua nhiều không đảm bảo được hoạt động lưu chuyển hàng hóa trong doanh nghiệp

sẽ ảnh hưỏng rất lớn đến kết quả hoạt động kinh doanh và cũng tương tự như thế nếukhông biết được chỉ tiêu kết cấu hàng bán của từng mặt hàng thì doanh nghiệp sẽkhông dự trữ đúng số lượng hàng cần thiết cho việc bán ra hoặc dự trữ quá lớn đốivới những mặt hàng không cần thiết Trong doanh nghiệp thống kê các chỉ tiêu bánhàng là quan trọng và cần thiết, thống kê bán hàng tốt giúp cho doanh nghiệp quản lýtốt đế điều hành quá trình mua vào hàng hóa hợp lý và dự trữ không bị ứ đọng, vònglưu chuyến hàng hóa diễn ra nhanh và mang lại hiệu quả kinh tế

Trong thực tiễn dựa vào các chỉ tiêu bán hàng thực tế của kỳ kinh doanh,doanh nghiệp sẽ căn cứ đưa ra các chỉ tiêu kế hoạch phấn đấu bán hàng và kế hoạchthu mua hàng hóa hợp lý và cân bằng giữa hàng hóa đang dự trừ trong doanh nghiệp

để thực hiện tốt quá trình lưu chuyển cung cấp hàng hóa và mang lại hiệu quả nhấtcho doanh nghiệp Chỉ tiêu bán hàng thống kê chính xác và kịp thời sẽ giúp các cácchỉ tiêu mua vào

2.3 Chỉ tiêu lưu trữ

2.3.1 Khái niệm, phân loại và nhiệm vụ

Hàng hóa dự trữ là bộ phận hàng hóa nằm trong lĩnh vực lưu thông trong một thời gian nhất định, để đảm bảo việc mua bán hàng hóa được thực hiện thường xuyên, liên tục.

+ Phân lại dự trữ cho từng loại hàng, từng nhóm hàng

+ Phân lại theo khâu thương mại

+ Phân lại theo mục đích sử dụng

dự trữ tính theo giá hàng mua vào hay còn gọi là giá vốn và mức dự trữ tính

theo giá bán ra

- Các phương pháp thống kê dự trữ hàng hóa

+ Phương pháp kiểm kê thực tế: Bằng sự cân đo thực tế để xác định số lượng, chất lượng hàng hóa dự trữ

+ Phương pháp cân đối sổ sách: Phương pháp này được tiến hành dựa vào các chỉ tiêu đã biết của bảng cân đối lưu chuyên hàng hóa:

D0 + N = X +D1

Trong đó: D0: Dự trữ hàng hóa đầu kỳ

N: Hàng hóa nhập kho vào trong kỳ X: Hàng hóa xuất ra trong kỳ

D1: Hàng hóa tồn kho (dự trữ) cuối k2.3.4 Phân tích thống kê dự trữ hàng hóa trong thương mại

Phân tích sự biến động của dự trữ hàng hóa: So sánh mức dự trữ hàng hóa giữa

các thời điểm hoặc giữa các thời kỳ của mức dự trữ, và giải thích nguyên nhân gây ra

Phân tích tình hình thực hiện mức dự trữ: lượng và giá trị hàng hóa dự trữ theo hạn định của kế hoạch

∆D = D1 - D0

Trong đó: ∆D: Mức dự trữ tuyệt đối vượt (hụt)

D1: Mức dự trữ thự tế

D0: Mức dự trữ theo định mức

Phân tích cấu thành dự trữ hàng hóa: Để phân tích cấu thành dự trữ hàng hóa

cần dựa vào các tiêu thức phân loại dự trữ hàng hóa và tính toán tỷ trọng mức dự trữ của từng loại hàng hóa đó Khi phân tích cấu thành dự trữ hàng hóa, có thể so sánh cấu thành dự trữ với cấu thành mức lưu chuyển hàng hóa, qua đó có thể biết được mức độ hơp lý của cấu thành mức dự trữ

2.3.5 Ý nghĩa của chỉ tiêu dự trữ

Dự trừ hàng hóa là cần thiết cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Nếu

dự trữ không đủ mức đế bán thì sẽ thiếu hàng hóa để bán, ngược lại dự trữ quá nhiều

sẽ dẫn đến ứ đọng hàng hóa, chi phí cao ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động kinhdoanh của doanh nghiệp Muốn đạt dược các mục tiêu trên chức năng dự trữ phải đạtđược các mục tiêu cụ thể:

- Mục tiêu an toàn đòi hỏi doanh nghiệp phải có một khối lượng hàng hóa dựtrữ để đảm bảo bán ra thường xuyên, liên tục

- Mục tiêu kinh tế đảm bảo chi phí cho dự trữ ít nhất

Quá trình dự trữ hàng hóa đóng vai trò vô cùng quan trọng trong khâu lưu

thông hàng hóa của doanh nghiệp Lượng hàng hóa tồn đọng trong kho phản ánhtrực tiếp đến số lượng hàng hóa mua vào và bán ra Doanh nghiệp phải đảm bảolượng hàng hóa mua vào với khoản chi phí hợp lý nhất đế lượng hàng hóa tiêu thụcàng nhiều càng tốt và tính toán khoản dự trữ thích hợp để không gây ứ đọng vốn vàcác thiệt hại trong khâu dự trừ Doanh nghiệp thương mại luôn mong muốn số lượnghàng tiêu thụ là nhiều nhất để tối ưu hóa lợi nhuận và bù đắp tất cả các khoản chiphí Tuy nhiên việc tính toán trong khâu mua vào và dự trữ giữ vai trò quan trọngtrong việc quản lý và sừ dụng nguồn vốn trong lĩnh vực hàng tồn kho đảm bảo quátrình lưu chuyến hàng hóa luôn diễn ra thông suốt phục vụ mục đích kinh doanh củadoanh nghiệp.

Dự toán hàng hóa ảnh hưởng đến quá trình mua vào và bán ra của doanhnghiệp Dự trữ hàng hóa hợp lý giúp cho quá trình mua vào cân bằng, đảm bảo cungcấp kịp thời hàng hóa để tiêu thụ tốt và không bị thiếu hụt, hay dôi thừa gây ra tổnthất đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp Ớ doanh nghiệp thương mại khâu dựtrữ là quan trọng và rất cần thiết đế quá trình tiêu thụ hàng hóa diễn ra đều đặn và cónguồn cung ứng kịp thời cho nhu cầu thị trường giúp doanh nghiệp không bị giánđoạn bị động khi mua và bán hàng hóa Dự trữ như thế nào, số lượng bao nhiêu,công tác bảo quản hàng hóa đế tránh hao hụt ảnh hưởng đến số lượng cũng như chấtlượng hàng hóa

Khối lượng hàng hóa dự trữ ảnh hưởng đến quá trình mua vào và bán ra củahàng hóa trong doanh nghiệp thương mại Khối lượng hàng dự trữ nhiều là do doanhnghiệp mua vào nhiều như vậy sẽ không gây ra hiện tượng thiếu hụt hàng hóa, giúpcho doanh nghiệp luôn chủ động trong quá trình cung ứng nguồn hàng Nhưng nếuhàng dự trữ nhiều mà khâu bán ra không tốt thì sẽ gây ra hiện tượng ứ đọng vốn của