bất cân xứng thông tin trên thị trường chứng khoán ở việt nam

Vấn đề này có tác động không những lâu dài mà còn gây ra những ảnh hưởng sâu sắc đến tâm lý, niềm tin của NĐT vào thị trường chứng khoán và những cơ quan quản lý.. Cùng với quá trình toà

Tiểu luận

Bất cân xứng thông tin trên

thị trường chứng khoán ở

Việt Nam

Mục lục

LỜI MỞ ĐẦU 3

I Lý luận chung: 4

1 Thông tin 4

2 Bất cân xứng thông tin: 4

II Thực trạng về bất cân xứng thông tin trên TTCK Việt Nam 6

1 Hành lang pháp lý về công bố thông tin trên TTCK Việt Nam hiện nay 6

2 Thực trạng bất cân xứng thông tin trên TTCK Việt Nam 7

2.1 Công bố thông tin không đầy đủ, sai lệch, chậm trễ 7

2.2 Có hiện tượng rò rỉ thông tin hay giao dịch nội gián 8

2.3 Doanh nghiệp công bố thông tin không công bằng đối với các NĐT 9

2.4 Hiện tượng tung tin đồn 9

2.5 Hiện tượng các cơ quan truyền thông cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ 9

III Một số giải pháp nhằm nâng cao tính hiệu quả thông tin trên TTCK Việt Nam: 9

1 Hoàn thiện khung pháp lý về công bố thông tin Tăng cường cơ chế giám sát và xử lý vi phạm công bố thông tin: 10

2 Tăng cường nhận thức và tính tự giác minh bạch thông tin của các công ty đại chúng: 10

3 Nâng cao chất lượng thông tin trên TTCK: 11

4 Hoàn thiện cơ chế kế toán, kiểm toán: 11

5 Hoàn thiện các nguyên tắc về quản trị công ty trong các công ty đại chúng nhằm tăng cường minh bạch thông tin: 12

6 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và kiến thức NĐT: 13

7 Khắc phục về cơ sở hạ tầng: 13

LỜI MỞ ĐẦU

Thị trường chứng khoán Việt Nam ra đời vào tháng 07/2000 Qua 13 năm hoạt động, TTCKVN đã có nhiều biến động, đã thu hút được ngày càng nhiều sự chú ý của những NĐT từ những NĐT nhỏ lẻ, đến những quỹ đầu tư tổ chức, NĐT trong nước và NĐT nước ngoài TTCKVN đã và đang phát triển như một kênh sử dụng vốn nhàn rỗi của xã hội, góp phần tối đa hóa nguồn lực xã hội Tuy nhiên, trong quá trình phát triển, vẫn còn tồn tại một số vấn đề bất cập Một trong số đó là vấn đề bất cân xứng thông tin trong thị trường tài chính nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng Vấn đề này có tác động không những lâu dài mà còn gây ra những ảnh hưởng sâu sắc đến tâm lý, niềm tin của NĐT vào thị trường chứng khoán và những cơ quan quản lý Cùng với quá trình toàn cầu hóa thế giới và tiến trình hội nhập của Việt Nam với các nền kinh tế trong khu vực và cả thế giới, yêu cầu làm sao đề hạn chế bất cân xứng thông tin trong TTCK, nâng cao chất lượng công bố thông tin, đảm bảo cho TTCK vận hành công bằng, hiệu quả, công khai và minh bạch được đặt ra rất cấp thiết

Từ những vấn đề trên, nhóm nghiên cứu sẽ làm sáng tỏ vấn đề “Bất cân xứng thông tin trên thị trường chứng khoán ở Việt Nam”.

I Lý luận chung

1 Thông tin

1.1 Khái niệm:

Thông tin là những tin tức và dữ liệu giúp người tiếp nhận hiểu biết hơn về vấn đề quan tâm

1.2 Vai trò của thông tin trên Thi trường chứng khoán:

 Là cơ sở để quản lý Nhà nước về chứng khoán và TTCK, nhìn nhận những phản ánh của thị trường với cơ chế, chính sách, pháp luật hiện hành về chứng khoán và TTCK

 Là cơ sở để đánh giá tính hợp pháp hay không của chủ thể tham gia vào thị trường Từ đó giúp Nhà nước ngăn chặn những hành vi bất hợp pháp diễn ra trên thị trường

 Trong đầu tư chứng khoán, rủi ro thông tin được coi là rủi ro lớn nhất và cũng là nguồn cội của mọi sự rủi ro Do vậy, việc tìm kiếm được nguồn thông tin đáng tin cậy vẫn phải được coi là hành trang vững chắc nhất trong việc đầu tư kinh doanh chứng khoán

2 Bất cân xứng thông tin

2.1 Khái niệm

Bất cân xứng thông tin là tình trạng xuất hiện trên thị trường khi một bên nào đó sở hữu một lượng thông tin đầy đủ hơn về đặc tính sản phẩm

Ví dụ: người bán sở hữu một thông tin đặc biệt nào đó mà người mua không có, do

đó người mua sẽ đưa ra một quyết định mà nếu có thông tin đó thì họ sẽ không đưa

ra quyết định này

2.2 Hệ quả của bất cân xứng thông tin trên TTCK

 Lựa chọn đối nghịch: Do thông tin bất cân xứng tạo ra trước khi giao dịch.

Hiện tượng thiếu thông tin của một trong hai bên sẽ dẫn đến các quyết định kinh tế trái ngược nhau

 Rủi ro đạo đức do thông tin bất cân xứng Đây là hậu quả của một bên sau

khi xảy ra giao dịch

2.3 Tác động của bất cân xứng thông tin trên TTCK

2.3.1 Tác động đến doanh nghiệp

Do tác động của bất cân xứng thông tin, các NĐT hạn chế tham gia TTCK, làm cho việc huy động vốn thông qua cổ phần hóa của các doanh nghiệp trở nên khó khăn, họ phải chuyển sang những hình thức huy động vốn khác như vay vốn ngân hàng hay phát hành trái phiếu… Những hình thức này làm tăng chi phí huy động vốn của doanh nghiệp và tác động đến sự phát triển của nền kinh tế quốc dân Ngoài ra, các doanh nghiệp sẽ không còn động lực tham gia TTTC nói chung và TTCK nói riêng

2.3.2 Tác động đến các NĐT

Do bất cân xứng thông tin khiến giá cổ phiếu không phản ánh được đầy đủ và tức thời tình hình hoạt động của doanh nghiệp nên các NĐT không thể xác định được lợi nhuận kì vọng một cách chính xác Điều này làm cho một số NĐT nắm được thông tin sẽ thu được lợi nhuận cá biệt cao hơn lợi nhuận thị trường và một

số NĐT nắm được ít thông tin sẽ phải bỏ ra chi phí cá biệt cao hơn chi phí thị trường

2.3.3 Tác động đến sự phát triển của TTCK

Thứ nhất, do những tác động của bất cân xứng thông tin đến NĐT và doanh

nghiệp khiến các thành phần kinh tế không còn niềm tin và động lực tham gia TTCK Điều này ngăn cản sự phát triển của TTCK

Thứ hai, nhiều NĐT có thể lợi dụng lợi thế về thông tin của mình để là giá một

số loại cổ phiếu, tạo cung cầu ảo trên thị trường, tạo bong bóng và khiến thị trường tiềm ẩn nguy cơ sụp đổ

II Thực trạng về bất cân xứng thông tin trên TTCK Việt Nam

1 Hành lang pháp lý về công bố thông tin trên TTCK Việt Nam hiện nay

Ngày 29/6/2006, Quốc hội đã ban hành Luật Chứng Khoán và Luật này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2007 Ngày 24/11/2010 Luật sửa đổi, bổ sung một

số điều của Luật chứng khoán được ban hành và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2011

Ngày 5/4/2012, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 52/2012/TT-BTC hướng dẫn

về việc công bố thông tin trên thị trường chứng khoán Thông tư 52 có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/6/2012 và thay thế Thông tư số 09/2010/TT-BTC ngày 15/1/2010 của Bộ Tài chính về công bố thông tin trên thị trường chứng khoán Những quy định về công bố thông tin tại các văn bản khác do Bộ Tài chính ban hành trái với quy định tại Thông tư này sẽ bị hủy bỏ và áp dụng theo quy định của Thông tư này

Về cơ bản môi trường pháp lý đã được chuẩn bị khá đầy đủ nhằm đảm bảo môi trường đầu tư minh bạch, đầy đủ thông tin và công bằng cho các NĐT Việc công

bố thông tin của các tổ chức niêm yết, công ty chứng khoán, Sở GDCK… đến NĐT là một khâu quan trọng giúp cho thị trường minh bạch, đồng thời giúp cho quá trình mua bán diễn ra công bằng, đồng vốn được sử dụng hiệu quả nhất

Mặc dù, luật pháp quy định về công bố thông tin đã có, nhưng người có trách nhiệm thì vẫn chưa thực hiện nghiêm túc nên TTCK Việt Nam chưa thực sự minh bạch và công bằng, môi trường đầu tư chưa thực sự tốt để thu hút thêm nguồn vốn

từ xã hội Thông tin được công bố thường có chất lượng thấp, thiếu sót, không đồng đều và chậm trễ Do đó xuất hiện những biến động bất thường đến giá cổ phiếu bởi những “tin đồn” chưa được kiểm soát, xác minh bởi cơ quan nhà nước.Trong khi đó, đối với những doanh nghiệp chưa niêm yết, việc công bố thông tin chưa được kiểm soát chặt chẽ Sự phát triển của TTCK tập trung và TTCK phi tập trung liên quan mật thiết với nhau Do đó, những tin tức sai lệch trên thị trường nào cũng sẽ tác động mạnh mẽ đến giá chứng khoán

2 Thực trạng bất cân xứng thông tin trên TTCK Việt Nam

2.1 Công bố thông tin không đầy đủ, sai lệch, chậm trễ

Ngoài các thông tin bắt buộc theo luật định phải công bố thì các doanh nghiệp không chủ động cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời đã tác động bất lợi cho NĐT NĐT hầu như mù mờ về tình hình hoạt động kinh doanh, tình hình tài chính và các khoản nợ vay của công ty Các thông tin mà NĐT tìm chủ yếu qua nguồn tin riêng, trên các diễn đàn chứng khoán hoặc tin đồn…không có cơ sở, không được kiểm soát Nhiều bản cáo bạch còn sơ sài, thông tin vừa nghèo nàn vừa không chuẩn mực Hơn nữa, nhiều công ty kiếm cớ thoái thác cung cấp bản cáo bạch cho NĐT, chậm nộp báo cáo tài chính, báo cáo số liệu thiếu chính xác hoặc lợi dụng sự linh hoạt của pháp luật để lập những báo cáo tài chính thiếu chính xác Để che giấu thông tin, nhiều công ty đã “lách” bằng cách đăng thông báo trên những tờ báo rất

ít người theo dõi

Ngoài ra, những thông tin, những bản cáo bạch, BCTC trước khi được công bố

ra thì vẫn chưa được kiểm tra kỹ lưỡng, vẫn còn nhiều sai lệch, không rõ ràng, thậm chí còn nhiều sai lệch trọng yếu, những sai lệch chưa được các công ty kiểm toán chấp nhận

Trong năm 2012, UBCK đã ban hành 180 quyết định xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền phạt là 11 tỷ đồng Trong 6 tháng qua, UBCK đã ban hành

40 quyết định xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền phạt là 2,9 tỷ đồng

Tuy nhiên, những quyết định xử phạt các đối tượng trên TTCK trong nhiều năm gần đây hầu hết là xử lý hành chính với mức phạt vài chục cho tới vài trăm triệu cho các lỗi: chậm công bố thông tin, công bố thông tin sai, tạo cung cầu cổ phiếu ảo… dường như việc xử phạt hành chính không đủ sức răn đe trên một thị trường

dễ kiếm lợi khổng lồ này

Mặc dù, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Bộ Luật Hình sự có hiệu lực từ đầu năm 2010 đã bổ sung 3 tội danh trong lĩnh vực chứng khoán gồm: công bố thông tin sai lệch, giao dịch nội gián và tội thao túng giá chứng khoán, nhưng trong

4 năm qua mới có 1 trường hợp bị xử lý hình sự là vụ Lê Văn Dũng - Chủ tịch HĐQT kiêm TGĐ Dược Viễn Đông cùng đồng bọn vì hành động thao túng

2.2 Có hiện tượng rò rỉ thông tin hay giao dịch nội gián

Theo quy định của Luật chứng khoán: Giao dịch nội gián là hành vi của NĐT cá nhân hoặc NĐT tổ chức có được thông tin nội bộ có giá trị và sử dụng thông tin đó trước khi thông tin được công bố công khai nhằm mua - bán cho chính mình hoặc cung cấp cho bên thứ ba để hưởng lợi Trách nhiệm của cơ chế giám sát thị trường chứng khoán sẽ phải làm rõ ai là người để lộ thông tin và ai là người được hưởng lợi Cũng theo các quy định pháp luật: Quy định về xử phạt đối với trường hợp vi phạm (theo Điều 27, 28 Nghị định 36/2007/NĐ-CP ngày 8/3/2007 của Chính phủ

về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK): Phạt tiền từ

30 triệu đồng đến 50 triệu đồng đối với cá nhân và phạt tiền từ 50 triệu đồng đến

70 triệu đồng đối với tổ chức vi phạm Tịch thu toàn bộ khoản thu trái pháp luật của cá nhân, tổ chức đầu tư chứng khoán do có hành vi vi phạm

Những giao dịch bất thường của thị trường chứng khoán mang lại những khoản lợi nhuận lớn cho một số NĐT Năm 2012, báo chí từng đặt câu hỏi khi quan sát sự việc nhóm NĐT, trong đó có Eximbank, đã mua gom cổ phiếu STB của Sacombank để đạt đến tỷ lệ sở hữu lớn, nhưng Ủy ban chứng khoán đã xử phạt khá muộn các giao dịch chạm ngưỡng phải công bố (sở hữu đến 5%), mà người mua không công bố thông tin

Phiên giao dịch chứng khoán ngày 11/9/2013 chứng kiến một sự kiện bất ngờ Giao dịch đợt đóng cửa của phiên cổ phiếu PVF (Công ty Tài chính dầu khí) bị xả ATC trên 1,1 triệu, cộng với 539.000 đơn vị nữa giá sàn, nhưng hoàn toàn là do NĐT trong nước Cổ phiếu này đã ở mức thấp chưa từng có trong lịch sử Tổng cộng 1,6 triệu cổ phiếu đã được bán thành công trên thị trường Nhưng chỉ vài giờ sau phiên giao dịch, câu trả lời đã được đưa ra: Công ty chứng khoán FPT (FPTS) công bố loại cổ phiếu PVF ra khỏi danh mục được ký quỹ kể từ ngày 12-9 Và một cơn bán tháo PVF xảy ra vào ngày 12/9 với gần 2 triệu cổ phiếu rao bán với giá

sàn và chỉ đến 11 giờ PVF thật sự đã mất thanh khoản Tại sao một số NĐT lại biết trước thông tin của FPTS trước khi nó được công bố, thậm chí biết rõ lượng cổ phiếu PVF đang cầm cố tại FPTS đủ lớn để có thể gây một cơn bán tháo sốc trên thị trường? Như vậy thông tin nội bộ lọt ra ngoài đã giúp một số NĐT “thoát”

được 1,6 triệu cổ phiếu sắp mất thanh khoản

2.3 Doanh nghiệp công bố thông tin không công bằng đối với các NĐT

Doanh nghiệp ưu tiên cung cấp thông tin cho các NĐT chiến lược, các NĐT tổ chức mà không công bố rộng rãi Đến nay một hiện tượng phổ biến cho thấy trong các cuộc đấu giá thì người đấu giá thành công chủ yếu là NĐT tổ chức Loại trừ khả năng các NĐT tổ chức có kinh nghiệm, kỹ năng phân tích thì người ta cũng nghi ngờ các NĐT tổ chức nhận được nhiều thông tin chất lượng hơn so với các NĐT cá thể

2.4 Hiện tượng tung tin đồn

Hiện nay, hiện tượng này xảy ra khá phổ biến Việc tung tin đồn thất thiệt, gây ảnh hưởng không nhỏ tới thị trường

Mới đây nhất, tháng 7/2013, có vụ 3 đối tượng vì những động cơ khác nhau, đã đưa ra thông tin sai lệch lên mạng internet với nội dung ông Trần Bắc Hà-chủ tịch HĐQT BIDV bị bắt, gây tác động tiêu cực đến thị trường tài chính nói riêng và đến TTCK nói riêng

2.5 Hiện tượng các cơ quan truyền thông cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ.

Các cơ quan truyền thông là một kênh cung cấp thông tin quan trọng giữa các doanh nghiệp và các NĐT, sự phản ánh thông tin của các cơ quan này có ảnh hưởng rất lớn tới các NĐT Tuy nhiên, hiện nay vì lợi ích của mình mà các doanh nghiệp và các cơ quan truyền thông thường câu kết với nhau để đưa ra những thông tin thiếu trung thực, nhằm đánh bóng công ty để thu hút các NĐT và trục lợi Các NĐT thiếu sự theo dõi, tìm hiểu rất dễ tin theo những thông tin được công bố này

III Một số giải pháp nhằm nâng cao tính hiệu quả thông tin trên TTCK Việt Nam

1 Hoàn thiện khung pháp lý về công bố thông tin Tăng cường cơ chế giám sát và xử lý vi phạm công bố thông tin:

1.1 Hoàn thiện khung pháp lý về công bố thông tin:

 Các văn bản cần phải quy định cụ thể, rõ ràng nghĩa vụ và nội dung thông tin cần công bố, tránh chồng chéo nhằm đảm bảo hiệu quả thực thi cao

 Hệ thống các văn bản điều chỉnh hoạt động công bố thông tin đối với các công ty đại chúng phải linh hoạt, có dự trù đến phát sinh trong tương lai của TTCK

 Làm rõ vai trò, trách nhiệm của từng chủ thể liên quan đến việc công khai, minh bạch thông tin trên TTCK nhằm bảo vệ lợi ích hợp pháp của NĐT

 Các dự thảo luật liên quan mới cần phải được công khai, minh bạch, lấy ý kiến rộng rãi của các bên liên quan và ý kiến đóng góp của giới đầu tư

1.2 Tăng cường cơ chế giám sát

Có thể thấy cơ chế giám sát hoạt động công bố thông tin hiện nay tại Việt Nam khá chồng chéo; các cơ quan chức năng chưa có sự phân quyền cụ thể; các quy định giám sát chưa đồng bộ khiến cho hoạt động giám sát trên TTCK vẫn chưa đạt hiệu quả cao Do đó, để tăng cường và hoàn thiện công tác giám sát, cần:

 Quy định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị có chức năng giám sát hoạt động công bố thông tin trên thị trường

 Xây dựng một quy trình và các tiêu chí giám sát một cách cụ thể rõ ràng

 Thành lập một cơ quan chịu trách nhiệm về việc giám sát thông tin

1.3 Xử phạt nghiêm khắc các vi phạm về công bố thông tin

Để ngăn chặn và răn đe việc vi phạm công bố thông tin nhằm trục lợi, khung

xử phạt trong lĩnh vực cần được nâng cao hơn

2 Tăng cường nhận thức và tính tự giác minh bạch thông tin của các công ty đại chúng

Để tăng cường nhận thức và tính tự giác minh bạch thông tin của các công ty đại chúng, nên:

 Quy định rõ ràng trong các văn bản pháp luật trách nhiệm liên đới của TGĐ, Chủ tịch HĐQT trong các sự việc vi phạm quy định về công bố thông tin