Thực trạng hoạt động và các biện pháp tổ chức, quản lý thị trường ngoại hối ở Việt Nam trong thời gian qua: Những bất cập, tác động tiêu cực đến nền kinh tế Việt Nam và các biện pháp để phát triển thị trường ngoại hối ở nước ta

Đề tài: “Thực trạng hoạt động và các biện pháp tổ chức, quản lý thị trường ngoại hối ở Việt Nam trong thời gian qua: Những bất cập, tác động tiêu cực đến nền kinh tế Việt Nam và các biện pháp để phát triển thị trường ngoại hối ở nước ta.” I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI: 1. Khái niệm ngoại hối Ngoại hối (the foreign exchange) bao gồm các phương tiện thanh toán được sử dụng trong thanh toán quốc tế. Trong đó, phương tiện thanh toán là những thứ có sẵn để chi trả, thanh toán lẫn cho nhau. Ngoại hối là hàng hóa mua bán trên thị trường ngoại hối, nhưng trên thực tế, người ta chỉ giao dịch mua bán ngoại tệ, còn các giấy tờ có giá ghi bằng ngoại tệ không được giao dịch trực tiếp trên thị trường ngoại hối. Muốn trở thành ngoại tệ để giao dịch trên thị trường ngoại hối, thì trước hết phải bán (chiết khấu) các giấy tờ có giá để có ngoại tệ, sau đó mới tiến hành mua bán ngoại tệ trên thị trường ngoại hối. Như vậy, đối tượng mua bán trên thị trường ngoại hối chỉ gồm: Mua bán các đồng tiền khác nhau (luôn có ngoại tệ tham gia). Mua bán vàng tiêu chuẩn quốc tế. Ngày nay, do vai trò tiền tệ của vàng giảm đáng kể, chính vì vậy khi nói đến thị trường ngoại hối người ta thường hiểu đó là thị trường mua bán các đồng tiền khác nhau, hay mua bán ngoại tệ, nghĩa là thị trường ngoại hối thường được hiểu theo nghĩa thực tế là thị trường mua bán ngoại tệ. Do đó, ngoại hối và thị trường ngoại hối cũng được hiểu và sử dụng theo nghĩa thực tế nêu trên, nghĩa là Ngoại hối trùng với ngoại tệ. Thị trường ngoại hối trùng với thị trường ngoại tệ. 2. Khái niệm thị trường ngoại hối Bằng tiếng Anh, thị trường ngoại hối là: The foreign Exchange Market, và được viết tắt là FOREX hay FX. Chúng ta thấy rằng, một trong những điểm khác nhau cơ bản giữa thương mại nội địa với thương mại quốc tế là: Thương mại nội địa thường chỉ liên quan đến đồng nội tệ. Trong khi đó, thương mại quốc tế thường liên quan đến việc chuyển đổi giữa các đồng tiền khác nhau của các quốc gia. Một nhà nhập khẩu Mỹ thường được yêu cầu thanh toán cho nhà xuất khẩu Nhật bằng đồng yên Nhật, cho nhà xuất khẩu Đức bằng đồng EURO, cho nhà xuất khẩu Anh bằng đồng bảng Anh…Với lý do này, để thanh toán tiền hàng, nhà nhập khẩu Mỹ phải mua các ngoại tệ thích hợp, tức bán nội tệ trên thị trường. Nghĩa là, một trong hai bên (mua hoặc bán) phải liên quan đến mua bán ngoại tệ.

Đề tài: “Thực trạng hoạt động và các biện pháp tổ chức, quản lý thị trường ngoại hối ở Việt Nam trong thời gian qua: Những bất cập, tác động tiêu cực đến nền kinh tế Việt Nam và các biện pháp để phát triển thị trường ngoại hối ở nước ta.”

I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI:

1 Khái niệm ngoại hối

Ngoại hối (the foreign exchange) bao gồm các phương tiện thanh toánđược sử dụng trong thanh toán quốc tế Trong đó, phương tiện thanh toán lànhững thứ có sẵn để chi trả, thanh toán lẫn cho nhau

Ngoại hối là hàng hóa mua bán trên thị trường ngoại hối, nhưng trênthực tế, người ta chỉ giao dịch mua bán ngoại tệ, còn các giấy tờ có giá ghibằng ngoại tệ không được giao dịch trực tiếp trên thị trường ngoại hối Muốntrở thành ngoại tệ để giao dịch trên thị trường ngoại hối, thì trước hết phải bán(chiết khấu) các giấy tờ có giá để có ngoại tệ, sau đó mới tiến hành mua bánngoại tệ trên thị trường ngoại hối Như vậy, đối tượng mua bán trên thị trườngngoại hối chỉ gồm:

Mua bán các đồng tiền khác nhau (luôn có ngoại tệ tham gia)

Mua bán vàng tiêu chuẩn quốc tế

Ngày nay, do vai trò tiền tệ của vàng giảm đáng kể, chính vì vậy khinói đến thị trường ngoại hối người ta thường hiểu đó là thị trường mua bán cácđồng tiền khác nhau, hay mua bán ngoại tệ, nghĩa là thị trường ngoại hốithường được hiểu theo nghĩa thực tế là thị trường mua bán ngoại tệ Do đó,ngoại hối và thị trường ngoại hối cũng được hiểu và sử dụng theo nghĩa thực

tế nêu trên, nghĩa là

Ngoại hối trùng với ngoại tệ

Thị trường ngoại hối trùng với thị trường ngoại tệ

2 Khái niệm thị trường ngoại hối

Bằng tiếng Anh, thị trường ngoại hối là: The foreign Exchange

Market, và được viết tắt là FOREX hay FX Chúng ta thấy rằng, một trong

những điểm khác nhau cơ bản giữa thương mại nội địa với thương mại quốc tếlà:

- Thương mại nội địa thường chỉ liên quan đến đồng nội tệ

- Trong khi đó, thương mại quốc tế thường liên quan đến việc chuyển đổigiữa các đồng tiền khác nhau của các quốc gia

Một nhà nhập khẩu Mỹ thường được yêu cầu thanh toán cho nhà xuấtkhẩu Nhật bằng đồng yên Nhật, cho nhà xuất khẩu Đức bằng đồng EURO, chonhà xuất khẩu Anh bằng đồng bảng Anh…Với lý do này, để thanh toán tiềnhàng, nhà nhập khẩu Mỹ phải mua các ngoại tệ thích hợp, tức bán nội tệ trênthị trường Nghĩa là, một trong hai bên (mua hoặc bán) phải liên quan đến muabán ngoại tệ

Giống như thương mại, du lịch, đầu tư, quan hệ tín dụng và các quan

hệ tài chính quốc tế khác đều làm phát sinh nhu cầu mua bán (chuyển đổi) cácđồng tiền khác nhau trên thị trường Hoạt động mua bán các đồng tiền khácnhau trên thị trường, và thị trường này được gọi là thị trường ngoại hối Mộtcách tổng quát: Thị trường ngoại hối là bất cứ đâu diễn ra việc mua, bán cácđồng tiền khác nhau

Trong thực tế, do hoạt động mua bán tiền tệ xảy ra chủ yếu giữa cácngân hàng (chiếm khoảng 85% tổng doanh số giao dịch), chính vì vậy, theonghĩa hẹp (nghĩa thực tế) thì thị trường ngoại hối là nơi mua bán ngoại tệ giữacác ngân hàng, tức thị trường Interbank

Vai trò của hệ thống ngân hàng trên FOREX hiện nay:

3 Đặc điểm của thị trường ngoại hối:

Forex có những đặc điểm chủ yếu sau:

Forex là thị trường không gian vì nó không nhất thiết phải tập trungtại một vị trí địa lý hữu hình nhất định, có thể diễn ra hoạt động mua bán cácđồng tiền khác nhau tại bất cứ nơi đâu, thông qua các phương tiện thông tin

Đây là thị trường toàn cầu, thị trường không ngủ vì giao dịch diễn rasuốt ngày đêm do có sự chênh lệch về múi giờ giữa các khu vực trên thế giới.Khi thị trường Châu Á đóng cửa thì thị trường Châu Mỹ bắt đầu hoạt độngtheo một chu kỳ khép kín toàn cầu

Trung tâm của thị trường ngoại hối là thị trường liên ngân hàng(Interbank) với các thành viên chủ yếu là các ngân hàng thương mại, các nhàmôi giới ngoại hối và các ngân hàng Trung ương Doanh số giao dịch trên thịtrường Interbank chiếm tới 85% tổng doanh số giao dịch toàn cầu

Các nhóm thành viên tham gia thị trường duy trì quan hệ với nhauliên tục thông qua điện thoại, mạng vi tính, telex và fax Do thông tin đượctruyền đi rất nhanh và hiệu quả cho nên tuy các thành viên tham gia thị trường

ở rất xa nhau nhưng họ vẫn có cảm giác là đang hoạt động cùng nhau dướimột mái nhà chung

Do thị trường có tính toàn cầu và hoạt động hiệu quả, cho nên các tỷgiá được yết trên các thị trường khác nhau nhưng gần như là thống nhất vớinhau, có độ chênh lệch rất nhỏ, không đáng kể.

Đồng tiền được sử dụng nhiều nhất trong các giao dịch là USD,chiếm tới 41.5% trong tổng số các đồng tiền tham gia, tức là có tới 83% cácgiao dịch trên thị trường ngoại hối là có mặt của USD

Đây là thị trường rất nhạy cảm với các sự kiện chính trị, kinh tế, xãhội, tâm lý…nhất là các chính sách tiền tệ của các nước đang phát triển

Đây là thị trường lớn nhất và có doanh số giao dịch cao nhất Thịtrường hoạt động tích cực nhất là London, sau đó là Newyork, Tokyo,Singapore…

Thị trường ngoại hối có sự phát triển rất nhanh chóng, đặc biệt làtrong mấy thập kỷ gần đây do có những nguyên nhân chính sau:

Sau khi hệ thống tiền tệ Breetton Wonds bị sụp đổ vào năm 1973, tỷgiá các đồng tiền trên thế giới được thả nổi và dao động mạnh đã buộc các nhàkinh doanh tiền tệ, xuất nhập khẩu và đầu tư quốc tế phải tìm kiếm các biệnpháp phòng chống rủi ro thông qua thị trường ngoại hối Mặt khác, họ cũngtranh thủ cơ hội khi tỷ giá biến động mạnh để hoạt động đầu cơ kiếm lời Điều

đó làm tăng nhu cầu giao dich, mua bán ngoại tệ, góp phần thúc đẩy thị trườngngoại hối phát triển nhanh chóng

Xu thế tự do hóa thương mại và đầu tư quốc tế diễn ra mạnh mẽ cả vềchiều rộng lẫn chiều sâu, bao gồm cả các nước đang phát triển cũng đã vàđang tích cực tham gia tiến trình hội nhập, là tiền đề để các nước tiến hành nớilỏng quy chế quản lý ngoại hối nhằm tạo điều kiện cho chu chuyển hàng hóa,dịch vụ và vốn quốc tế được hiệu quả Điều này tạo nên một thị trường ngoạihối ngày càng rộng lớn với các doanh số giao dịch ngày một cao

Sự tiến bộ vượt bậc của khoa học kỹ thuật đặc biệt là trong lĩnh vựcthông tin đã góp phần làm giảm chi phí giao dịch, tăng tốc độ thanh toán, gópphần tích cực thúc đẩy thị trường ngoại hối phát triển như ngày nay

Bên cạnh sự tăng nhanh về doanh số giao dịch, thị trường ngoại hốicòn phát triển mạnh mẽ cả về chiều sâu, đó là tạo ra nhiều loại hình nghiệp vụkinh doanh mới, phức tạp hơn, tinh vi hơn và cũng trở nên rủi ro hơn.

4 Chức năng của thị trường ngoại hối:

Chức năng cơ bản của thị trường ngoại hối là kết quả phát triển tựnhiên của một trong những chức năng cơ bản của ngân hàng thương mại Đó

là nhằm cung cấp các dịch vụ cho khách hàng thực hiện các giao dịch thươngmại quốc tế

Ngoài các dịch vụ cho khách hàng thực hiện các giao dịch thương mạiquốc tế, thị trường ngoại hối còn có một số các chức năng khác:

Giúp luân chuyển các khoản đầu tư, tín dụng quốc tế, các giao dịch tàichính quốc tế khác cũng như các giao lưu giữa các quốc gia

Thông qua hoạt động của thị trường ngoại hối mà sức mua đối ngoạicủa đồng tiền được xác định một cách khách quan theo quy luật cung cầu củathị trường

Thị trường ngoại hối là nơi kinh doanh và cung cấp các công cụphòng ngừa rủi ro tỷ giá bằng các hợp đồng như: kỳ hạn, hoán đổi, quyền chọn

và tương lai

Thị trường ngoại hối là nơi để ngân hàng Trung ương tiến hành canthiệp để tỷ giá biến động theo hướng có lợi cho nền kinh tế

5 Thành viên tham gia

5.1 Nhóm khách hàng mua bán lẻ ( Retail Clients)

Nhóm khách hàng mua bán lẻ bao gồm các công ty nội địa, các công

ty đa quốc gia, những nhà đầu t quốc tế và tất cả những ai có nhu cầu mua bán

ngoại hối nhằm phục vụ cho mục đích hoạt động của chính mình Ví dụ nhà

nhập khẩu có nhu cầu mua ngoại tệ để thanh toán hoá đơn nhập khẩu ghi bằngngoại tệ; nhà xuất khẩu có nhu cầu bán ngoại tệ khi nhận hoá đơn xuất khẩughi bằng ngoại tệ; khách du lịch có nhu cầu bán ngoại tệ lấy nội tệ để chitiêu… Nh vậy, nhóm khách hàng mua bán lẻ có nhu cầu mua bán ngoại tệ đểphục vụ cho mục đích hoạt động của chính mình chứ không nhằm mục đíchkinh doanh ngoại hối ( kiếm lãi khi tỷ giá thay đổi ) Thông thường nhóm

khách hàng mua bán lẻ không giao dịch trực tiếp với nhau (ví dụ: công ty nàymua bán với công ty kia) mà thường mua bán thông qua ngân hàng thơng mại

Tại sao nhà mua bán lẻ không mua bán trực tiếp với nhau nhằm giảmchi phí chênh lệch tỷ giá so với mua bán qua ngân hàng? ta hình dung, nhàxuất khẩu có nhu cầu bán ngoại tệ, còn nhà nhập khẩu có nhu cầu mua ngoại

tệ, nếu họ mua bán trực tiếp với nhau thì chênh lệch tỷ giá sẽ đợc"cưa đôi” do

đó cả hai cùng có lợi so với mua bán qua ngân hàng Đó là lý thuyết Còn thực

tế thì sẽ là không khả thi, bởi vì việc mua bán ngoại tệ trực tiếp giữa nhà xuấtkhẩu và nhập khẩu có các hạn chế sau:

- không khớp với nhau về mặt thời gian

- không khớp với nhau về mặt không gian

- không khớp với nhau về mặt tiền tệ

- không khớp với nhau về mặt số lợng

- rủi ro trong thanh toán

- rủi ro tín dụng

5.2 Các Ngân hàng thương mại ( Commercial Banks):

Các Ngân hàng thơng mại tiến hành giao dịch ngoại hối nhằm hai mục đích:

- Cấp cấp dịch vụ cho khách hàng, mà chủ yếu là mua hộ và bán hộcho nhóm khách hàng mua bán lẻ Vì là mua bán hộ nên ngân hàng khôngchịu rủi ro tỷ giá và không làm thay đổi kết cấu bảng cân đối tài sản nội bảng,nhng thông qua cung cấp dịch vụ ngân hàng tiến hành thu một khoản phí ( phổbiến ở dạng chênh lệch tỷ giá mua bán)

- Kinh doanh cho chính mình, tức mua bán ngoại hối nhằm kiếm lãikhi tỷ giá thay đổi Hoạt động kinh doanh này tạo ra trạng thái ngoại hối, do

đó ngân hàng chịu rủi ro tỷ giá và làm thay đổi bảng cân đối nội bảng theotừng loại tiền

Các ngân hàng tiến hành giao dịch ngoại hối theo hai cách:

- Giao dịch trực tiếp giữa ngân hàng với nhau và với khách hàng

- Giao dịch gián tiếp với nhau thông qua nhà môi giới

5.3 Những nhà môi giới ngoại hối ( foreign exchange brokers)

Ngày nay, ngoài hình thức mua bán ngoại hối trực tiếp giữa ngân hàng

với nhau, thì hình thức giao dịch gián tiếp thông qua nhà môi giới ngoại hốicũng phát triển Phơng thức giao dịch qua môi giới có u điểm ở chỗ: nhà môigiới thu nhập hầu hết các lệnh đặt mua và lệnh đặt bán ngoại tệ từ các ngânhàng khác nhau, trên cơ sở đó cung cấp tỷ giá chào mua và tỷ giá chào báncho khách hàng của mình một cách nhanh rộng khắp với giá tay trong Tuynhiên, giao dịch qua môi giới cũng có nhợc điểm là: các ngân hàng phải trảcho nhà môi giới một khoản phí (gọi là brokerage fee) Những ai muốn hànhnghề môi giới ngoại hối phải có giấy phép Tại mỗi trung tâm tài chính quốc tếthờng có một số nhà môi giới chuyên nghiệp nhất định để giúp các ngân hàngthực hiện các lệnh mua và bán ngoại hối Cần lu ý là những nhà môi giới chỉcung cấp dịch vụ cho khách hàng chứ không mua bán ngoại hối cho chínhmình

5.4 Các Ngân hàng Trung ương ( Central Banks):

Nhìn chung, các NHTW không thờ ơ trước sự biến động của tỷ giá đốivới đồng tiền do mình phát hành Do đó, mặc dù hầu hết các đồng tiền của cácnước công nghiệp phát triển đợc thả nổi từ năm 1973, nhưng trên thực tế, cácNHTW vẫn thờng xuyên can thiệp bằng cách mua vào hay bán ra nội tệ trênthị trường ngoại hối nhằm ảnh hởng lên tỷ giá theo hướng mà NHTW cho là

có lợi

Trong chế độ tỷ giá cố định, can thiệp của NHTW lên thị trờng ngoạihối là bắt buộc nhằm duy trì tỷ giá trong một biên độ nhất định NHTW tiếnhành mua nội tệ vào khi cung nội tệ lớn hơn cầu,và tiến hành bán nội tệ ra khicầu lớn hơn cung trên thị trờng ngoại hối, nhờ vậy tỷ giá được duy trì cố định

6 Các nghiệp vụ và phân loại FOREX:

6.1 Các nghiệp vụ trên thị trường ngoại hối:

Căn cứ vào tính chất giao dịch trên thị trường ngoại hối và nội dungkinh doanh, người ta chia các nghiệp vụ kinh doanh ngoại hối thành:

1 Nghiệp vụ giao ngay (The Spot Operations): Là việc chuyển đổimột đồng tiền này sang một đồng tiền khác, theo một tỷ giá xác định, với điềukiện ngày ký hợp đồng và ngày thanh toán cách nhau tối đa 02 ngày làm việc

2 Nghiệp vụ kỳ hạn (The Forward Operations): Là việc chuyển đổimột đồng tiền này sang một đồng tiền khác, theo một tỷ giá xác định, với điềukiện ngày ký hợp đồng và ngày thanh toán cách nhau tối thiểu 03 ngày làmviệc.

3 Nghiệp vụ hoán đổi (The Swaps Operations): Giao dịch hoán đổi làgiao dịch theo đó Quý Doanh nghiệp đồng thời mua (bán) một lượng ngoại tệ

và bán (mua) lại lượng ngoại tệ đó sau một khoảng thời gian nhất định (chỉ cóhai đồng tiền được sử dụng trong giao dịch) Đối với các giao dịch hoán đổithì kỳ hạn thanh toán của hai giao dịch là khác nhau và tỷ giá của hai giao dịchđược xác định tại thời điểm ký kết hợp đồng

4 Nghiệp vụ tương lai (The currency Futures)

5 Nghiệp vu quyền chọn (The Currency Operations): Là hợp đồnggiữa Doanh nghiệp và Ngân hàng, theo đó bên mua Option có quyền (chứkhông phải nghĩa vụ) được mua hoặc bán một số lượng ngoại tệ xác định, vớimột tỷ giá được ấn định vào một thời điểm hoặc một khoảng thời gian cụ thểtrong tương lai Bên mua Option sẽ trả cho Bên bán Option một khoản phí, gọi

là phí Option ngay từ lúc ký hợp đồng Kỳ hạn của hình thức giao dịch nàynằm trong khoảng từ 03 ngày đến 365 ngày

Trong đó:

- Nghiệp vụ giao ngay, kỳ hạn và hoán đổi được thực hiện phi tậptrung – The Over The Counter (OTC)

- Nghiệp vụ quyền chọn có thể được:

+ Thực hiện phi tập trung

+ Thực hiện tập trung trên sở giao dịch – The Exchange

- Nghiệp vụ tương lai chỉ được thực hiện trên sở giao dịch

Ngoài ra, nghiệp vụ giao ngay được coi là nghiệp vụ sơ cấp (nghiệp

vụ cơ sở); còn các nghiệp vụ như kỳ hạn, tương lai, hoán đổi và quyền chọn làcác nghiệp vụ phái sinh, tức được bắt nguồn từ nghiệp vụ giao ngay (TheDerivative Operations)

6.2 Phân loại thị trường ngoại hối:

a/ Căn cứ vào tính chất các nghiệp vụ:

1 Thị trường giao ngay

2 Thị trường kỳ hạn

3 Thị trường hoán đổi

4 Thị trường tương lai

5 Thị trường quyền chọn

b/ Căn cứ vào tính chất kinh doanh:

1 Thị trường bán buôn (Iterbank)

2 Thị trường bán lẻ

c/ Căn cứ vào địa điểm giao dịch:

1 Giao dịch tập trung trên sở giao dịch

2 Giao dịch phi tập trung (OTC)

d/ Căn cứ vào tính chất pháp lý:

1 Thị trường chính thức (thị trường hợp pháp)

2 Thị trường phi chính thức (chợ đen, thị trường ngầm)

e/ Căn cứ vào quy mô thị trường:

1 Thị trường ngoại hối quốc tế

2 Thị trường ngoại hối nội địa

f/ Căn cứ vào phương thức giao dịch:

1 Thị trường giao dịch trực tiếp (Direct Iterbank)

2 Thị trường giao dịch qua môi giới (Indirect Interbank)

Trong đó, quan trọng nhất là thị trường giao ngay

Theo nghĩa rộng, thị trường giao ngay bao gồm thị trường bán buôn(Interbank) và thị trường bán lẻ, nhưng do doanh số giao dịch trên Interbank làchủ yếu, do đó, theo nghĩa hẹp người ta coi thị trường giao ngay chính là thịtrường liên ngân hàng

Thị trường liên ngân hàng giao ngay là thị trường tài chính lớn nhấttoàn cầu Chỉ tính doanh số mua bán một chiều thì trung bình mỗi ngày doanh

số giao dịch lên tới trên 1.500 tỷ USD Kể từ năm 1970 cho đến nay thì cứ hainăm doanh số giao dịch lại được nhân lên gần gấp đôi Thị trường ngoại hối

lớn nhất là thị trường nước Anh, chiếm 27% doanh số giao dịch toàn cầu, tiếpsau là thị trường ngoại hối Mỹ, Nhật, Singapore

Thị trường ngoại hối giao ngay là thị trường phi tập trung ( không giaodịch trên sở giao dịch) bao gồm các NHTM, các công ty tài chính lớn, nhữngnhà môi giới ngoại hối và cả NHTƯ, trong đó các NHTM đóng vai trò chủchốt Các thành viên tham gia thị trường liên hệ với nhau bằng điện thoại,telex, mạng vi tính và hệ thống SWIFT Các ngân hàng và các nhà môi giới cómối liên hệ khăng khít, hoạt động của họ ở một số trung tâm tài chính lớn hầunhư là 24h/ngày nhằm nắm bắt kịp thời được mọi diễn biến của thị trườngngoại hối toàn cầu

Do tốc độ thông tin ngày nay rất nhanh, cho nên mọi sự kiện quantrọng diễn ra trên thế giới có ảnh hưởng trực tiếp và ngay lập tức đến thịtrường ngoại hối toàn cẩu cho dù các nhà kinh doanh ở rất xa nhau Điều này

đã làm cho thị trường ngoại hối trở nên hiệu quả

Tính hiệu quả của thị trường giao ngay được thể hiện ở chỗ:

Thứ nhất, chênh lệch tỷ giá mua bán rất hẹp, thông thường là nhở hơn

0.1%

Thứ hai, do tốc độ truyền tin nhanh chóng, cho nên những thay đổi

của thị trường đã ảnh hưởng tức thời lên tỷ giá, hay nói các khác, tỷ giá hốiđoái trên thị trường luôn biến động để phản ánh những thay đổi của thị trường

Thứ ba, đây là thị trường có tính thanh khoản rất cao, vì:

+ Luôn sẵn có số tiền cần thiết

+ Tại thời điểm cần có

+ Tại thời điểm có nhu cầu

+ Bằng đồng tiền cần có

+ Với giá cả hợp lý

Những nhà kinh doanh không thể bỏ qua những thay đổi có tính độtbiến trên một thị trường rất sôi động và có tính toàn cầu như thị trường ngoạihối Thật vậy, những nhà kinh doanh tiền tệ là những người tạo thị trường luôntheo dõi màn hình vi tính để nắm bắt những thông tin và giá cả mới nhất

Thị trường ngoại hối giao ngay có hai cấp, đó là: Thị trường liên ngân hàng trực tiếp giữa các ngân hàng và thị trường liên ngân hàng gián tiếp

thông qua môi giới

 Thị trường liên ngân hàng trực tiếp

Các ngân hàng giao dịch trực tiếp với nhau không thông qua môi giới

và tất cả các ngân hàng tham gia thị trường đều là những nhà tạo thị trường(market – makers) Điều này có nghĩa là, trên thị trường liên ngân hàng, ngânhàng này yết giá vào và bán ra trực tiếp cho ngân hàng kia và ngược lại Vìgiao dịch giữa các ngân hàng trên Interbank không diễn ra trên sở giao dịch vàcác giao dịch được thực hiên một cách liên tục, nên thị trường này được biếtđến như là thị trường: Phi tập trung, liên tục, đấu giá mở và giao dịch haichiều

Bộ phận lớn nhất của thị trường ngoại hối là thị trường liên ngân hàngtrực tiếp, trên thị trường này những nhà kinh doanh tiền tệ này gọi hỏi giánhững nhà kinh doanh tiền tệ khác Người hỏi giá không bộc lộ mình đangmuốn mua hay muốn bán một đồng tiền và cũng không bộc lộ khối lượng giaodịch

Khi có ngân hàng gọi hỏi giá mua GBP, nếu ngân hàng yết giá đangmuốn bán GBP, thì có thể chào bán GBP với giá thấp hơn mặt bằng giá trênthị trường, ví dụ các ngân hàng khác đang yết giá bán GBP là USD/GBP =1,6120, thì ngân hàng này có thể yết giá bán GBP hấp dẫn hơn là USD/GBP =1,6118 Bên cạnh giá bán GBP giảm thì giá mua GBP cũng giảm theo Điềunày cho thấy ngân hàng muốn giảm trạng thái của GBP xuống, bằng cách tíchcực bán ra và hạn chế mua vào

Bằng phương pháp yết giá hai chiều, ngân hàng hỏi giá có thể quyếtđịnh mua hay bán với một khối lượng tuỳ ý Một khi tỷ giá đã được yết haichiều, thì ngân hàng yết giá phải tuân thủ giá của chính mình đưa ra một cách

vô điều kiện Ngân hàng gọi hỏi giá chỉ có vài giây để quyết định Cách thứcgiao dịch sòng phẳng giữa các đối tác và sự linh hoạt của thị trường thực sự đãcho phép các ngân hàng giao dịch với doanh số hàng nghìn tỷ USD mỗi ngày

 Thị trường liên ngân hàng gián tiếp

Các ngân hàng đặt các lệnh giới hạn (limit orders) một chiều cho cácnhà môi giới, ví dụ: một ngân hàng thương mại đặt một lệnh cho nhà môi giới

để mua 10 triệu GBP tỷ giá 1 GBP = 1,5550 USD Nhà môi giới ghi lệnh nàyvào sổ và cố gắng tìm cách đối chiếu lệnh mua GBP với các lệnh bán GBP từcác ngân hàng khác Trong khi các ngân hàng tiến hành các giao dịch, một mặt

là cho chính mình, mặt khác cho khách hàng, thì những nhà môi giới chỉ giaodịch duy nhất là cho khách hàng Trong giao dịch nhà môi giới sẽ đưa ra tỷ giáduy nhất là cho khách hàng Trong giao dịch nhà môi giới sẽ đưa ra tỷ giá tốtnhất cho khách hàng, tỷ giá này gọi là giá tay trong Thông qua hoạt động môigiới nhà môi giới sẽ thu hoa hồng từ ngân hàng mua và từ ngân hàng bán Dotính chất hoạt động, thị trường qua môi giới được biết đến như là thi trường:Bán tập trung, liên tục, đặt lệnh có giới hạn, và thông qua phương thức đấu giámột chiều

Những ưu việt của phương thức giao dịch qua môi giới:

1 Các lệnh dặt mua và đặt bán được chuyển đến những nhà tạo thịtrường một cách nhanh chóng và rộng khắp

2 Tỷ giá được yết một chiều (chỉ mua hoặc bán), trong khi đó theophương thức giao dịch trực tiếp yêu cầu yết giá hai chiều

3 Cho phép ngân hàng yết giá không phải xưng danh mình là ai Điềunày cho phép ngân hàng yết giá dấu được ý định giao dịch của mình

4 Tạo cho thị trường có độ thanh khoản cao

5 Phí môi giới thấp, bình quân là $20 trên 1 triệu USD giao dịch

II THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI VIỆT NAM:

1 Sự hình thành và phát triển thị trường ngoại hối Việt Nam:

Với cơ chế tập trung bao cấp, trong thời gian dài thị trường nói chung

và thị trường ngoại hối nói riêng ở Việt Nam chưa có điều kiện hình thành vàphát triển Đến năm 1991 với Quyết định số 107/QĐ-NH ngày 16/8/1991 doNHNN ban hành về “ Thành lập trung tâm giao dịch ngoại hối “ là mốc đánhdấu cho sự hình thành một thị trường ngoại hối có tổ chức ở Việt Nam Cùngvới sự phát triển không ngừng của nền kinh tế, đến 20/9/1994 “ thị trường

ngoại tệ liên ngân hang “ được thành lập theo quyết định số 203/QĐ-NH thaythế cho trung tâm giao dịch ngoại tệ Có thể chia sự hình thành và phát triểncủa thị trường ngoại hối Việt Nam theo ba giai đoạn:

Trước năm 1991: giai đoạn Việt Nam chưa có thị trường ngoại hối có

a Thời kì trước năm 1991

Đây là thời kỳ nền kinh tế mang tính kinh tế kế hoạch hóa tập trungbao cấp, nhà nước can thiệp vào mọi mặt của đời sống xã hội, quyết định cácchính sách kinh tế vi mô, vĩ mô theo một kế hoạch quy mô tập trung toànquốc Hơn nữa, hệ thống các nước XHCN áp dụng một chiến lược kinh tếhướng nội, đóng cửa, các quan hệ với bên ngoài đều thong qua hệ thống độcquyền của nhà nước về ngoại thương và ngoại hối Một cơ chế tỷ giá cố định

và đa tỷ giá mang tính áp đặt bất chấp quy luật cung cầu tiền tệ để lại hậu quảhết sức nghiêm trọng Đồng VN được định giá quá cao với đồng tiền tự dochuyển đổi tỷ giá chính thức ngày càng xa lệch tỷ giá thực tế, làm cho hoạtđộng xuất nhập khẩu gặp khó khăn, cán cân thương mại bị thâm hụt nặng

b Thời kì từ năm 1991 đến năm 1994

Đây là giai đoạn tiếp theo của quá trình chuyển đổi cơ chế theo cơ chếthị trường, trên phương diện thanh toán quốc tế, Việt Nam đứng trước mộttình thế vô cùng khó khăn vì vậy đã có những biện pháp cụ thể

 Về phía chính phủ: đã ban hành các chính sách như: chương

trình sản xuất hàng xuất khẩu, chương trình khuyến khích sảnxuất hàng tiều dung, khuyến khích sản xuất lương thực

 Về phía ngân hàng nhà nước: đề xuất với chính phủ thành lập

Qũy điều hòa ngoại tệ tại NHNN và ra quyết định số107-NH/QĐ ngày 16/8/1991 về việc ban hành Quy chế tổ chức

và hoạt động của trung tâm giao dịch ngoại tệ (TTGDNT )