Một số kinh nghiệm trong kiểm toán Báo cáo tài chính

Được đúc kết từ kinh nghiệm của những anh chị đã làm việc lâu năm trong các công ty kiểm toán lớn. Chuyên đề sẽ cho người đọc (nhất là những em sinh viên mới ra trường) có được những kinh nghiệm quý báu trong việc phát hiện những sai sót trong Báo cáo tài chính. Từ đó giúp các em sớm nâng cao tay nghề trong lĩnh vực. Không những thế chuyên đề còn giúp cho những bạn làm kế toán thấy được những vấn đề mà mình sẽ thường xuyên mắc phải, từ đó sớm đưa ra được cách kiểm tra và xử lý để Báo cáo tài chính là sản phẩm của mình làm ra được trung thực và hợp lý hơn.

PHÁT HIỆN VÀ ĐIỀU CHỈNH CÁC SAI SÓT

TRONG QUYẾT TOÁN THUẾ TNDN VÀ TNCN

Tp HCM, ngày 14 tháng 06 năm 2013

I Ảnh hưởng của việc kế toán cho mục đích thuế (liên quan tới chi phí

quyết toán thuế TNDN)

• Chưa phân biệt rõ các quy định về thuế và k ế toán, đặc biệt là chưa phân biệt rõ lợi nhuận kế toán và thu

nhập chịu thuế

• Biết được sự khác biệt nhưng để đỡ phức tạp và tránh

áp lực phải giải trình nhiều với cơ quan thuế, người làm

kế toán có khuynh hướng áp dụng các thông tư về thuế

• Chế tài pháp lý và xử lý sai sót về thuế mang tính

cưỡng chế cao hơn về kế toán.

• Nguyên nhân chủ quan của chủ doanh nghiệp muốn kết quả lời hay lỗ

• Khấu hao TSCĐ không theo đúng thời gian sử dụng ước tính của tài sản theo quy định của CMKT mà tính theo quy định của thuế

• Hạch toán chi phí khấu hao, phân bổ không liên tục và không thống nhất;

• Thời gian khấu hao tài sản trên đất thuê, mượn nhiều hơn số năm đi thuê, mượn

• Hạch toán các khoản chi phí không được khấu trừ thuế vào lợi nhuận sau thuế, dẫn đến không phản ánh đúng chi phí trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, ví dụ các khoản tiền thưởng không quy định trong hợp đồng lao động, tiền phạt.

• Các khoản thưởng, phụ cấp không thể hiện trong hợp đồng lao động hoặc các văn bản liên quan

2 Một số sai sót thường gặp

Liên quan tới chi phí trước hoạt động:

Chi phí trước hoạt động phải được hạch toán vào chi

phí khi phát sinh, ngoại trừ:

• Chi phí thành lập doanh nghiệp

• Chi phí đào tạo

• Chi phí quảng cáo

 Phát sinh trong giai đoạn trước hoạt động được

không quá 3 năm.

2 Một số sai sót thường gặp

Liên quan đến chi phí lãi vay:

a) Không xác định đúng tài sản dở dang và điều

kiện vốn hóa để vốn hoá chi phí đi vay,

b) Thời điểm bắt đầu vốn hoá, tạm dừng và chấm

dứt việc vốn hóa không phù hợp

c) Xác định và hạch toán chi phí đi vay được vốn

hoá chưa đúng cho:

- Khoản vốn vay riêng biệt.

d) Chưa hạch toán lãi vay phải trả cho phù hợp

theo từng hình thức thanh toán từng khoản vay.

2 Một số sai sót thường gặp

Liên quan đến chi phí nghiên cứu và triển khai

– Khó khăn trong việc phân định giai đoạn nghiên cứu

và giai đoạn triển khai

Theo VAS 04 – Tài sản cố định vô hình:

- Toàn bộ chi phí nghiên cứu phải ghi nhận là chi phí

sxkd trong kỳ khi phát sinh

- Nếu không thể phân biệt được giai đoạn nghiên cứu

với giai đoạn triển khai của dự án nội bộ để tạo ra TSCĐ vô hình của DN thì ghi vào chi phí sxkd

- Chi phí triển khai chỉ được ghi nhận là TSCĐ vô hình

nếu thỏa mãn 7 điều kiện, còn lại ghi nhận vào chi phí trong kỳ

- Trao đổi về chi phí sx thử

2 Một số sai sót thường gặp

Liên quan đến dự phòng và chi phí:

• Các khoản đầu tư

• Các khoản phải thu

• Hàng tồn kho

• Dự phòng phải trả

Liên quan đến dự phòng và chi phí

Về dự phòng các khoản đầu tư:

– Không trích lập hoặc lập không đầy đủ các loại dự

phòng, hoặc

– Trích lập dự phòng trên thông tin về giá trị hợp lý không phù hợp

Liên quan đến dự phòng và chi phí

Về dự phòng khoản phải thu:

– Không trích lập dự phòng, hoặc trích lập dự phòng

không đủ do quan niệm “chỉ dự phòng khi không đòi được"

– Chưa phân loại dự phòng phải thu khó đòi theo 2 loại ngắn hạn, dài hạn

Về dự phòng hàng tồn kho:

• Doanh nghiệp ít khi lưu ý đến việc lập dự phòng cho hàng tồn kho Các trường hợp có thể dẫn đến dự phòng cần được lập cho hàng tồn kho:

Giá bán sản phẩm, hàng hóa giảm dưới giá mua hoặc giá thành sản phẩm

Hàng hóa bị hư hỏng, tổn thất hoặc chậm luân chuyển

• Không phản ánh đầy đủ các khoản chi phí phải ghi nhận vào giá vốn hàng bán

Liên quan đến dự phòng và chi phí

- Chi phí lãi vay cá nhân vượt 150%;

- Chi phí lãi vay khi chưa góp đủ vốn;

- Chi phí vé máy bay không đủ chứng từ theo quy định.

- Tiền lương, công của hội đồng thành viên, hội đồng quản trị không trực tiếp tham gia điều

hành

- Khoản trích lập quỹ lương 17%

Liên quan đến một số chi phí khác

• Chi phí không được chấp nhận cho mục đích tính thuế

– Tiền phạt;

– Lãi tiền vay quá tỷ lệ khống chế quy định;

– Các loại Chi phí vượt quá tỷ lệ, định mức quy định;

• Thu nhập được miễn thuế:

– Cổ tức, lợi nhuận được chia;

– Thu nhập từ hoạt động SXKD hàng hoá dịch vụ của

DN có số LĐ là người khuyết tật, sau cai nghiện, người nhiễm HIV

– Thu nhập từ hoạt động dạy nghề dành riêng cho

người dân tộc thiểu số, người khuyết tật,…

II Các sai sót trong ghi nhận doanh thu và thu

nhập khác

1 Trình bày các khoản doanh thu và thu nhập khác không phù

hợp

2 Chưa phân biệt doanh thu kế toán; doanh thu và thu nhập

khác chịu thuế

3 Ghi nhận doanh thu theo tiến độ phát hành hóa đơn thay vì

theo tiến độ hoàn thành

4 Khó khăn trong việc xác định rõ ràng THỜI ĐIỂM rủi ro và lợ i

ích kinh t ế được chuyển giao cho người mua

5 Doanh thu và giá vốn không được ghi nhận cùng một thời

điểm

6 Không tách đúng các khoản thu nhập khác, dẫn tới việc tính

sai số thuế phải nộp

Ghi nhận doanh thu

Một số trường hợp đặc biệt

Một số trường hợp đặc biệt:

• Doanh thu liên quan đến xây dựng và bán BĐS – khó khăn trong việc xác định chuẩn mực áp dụng là VAS 14 (Doanh thu) hay VAS 15 (hợp đồng xây dựng) và khó khăn trong việc xác định thời điểm bán hàng/xác định doanh thu

• Các trường hợp bán hàng có liên quan đến dịch vụ bảo hành bảo trì

MỘT SỐ SAI SÓT TRONG QUYẾT TOÁN

THUẾ TNCN

MỘT SỐ SAI SÓT LIÊN QUAN ĐẾN THUẾ TNCN

Đối tượng nộp và quyết toán: Cá nhân

Đơn vị trả thu nhập: Là đơn vị được ủy quyền quyết toán thay và có nghĩa vụ tạm trích lại thuế để nộp nhà nước.

Một số sai sót thường gặp:

1.Tính sai thu nhập chịu thuế dẫn đến tính sai số thuế phải nộp;

2 Không khấu trừ khoản thuế TNCN không thường xuyên

MỘT SỐ SAI SÓT LIÊN QUAN ĐẾN THUẾ TNCN

Đối tượng nộp và quyết toán: Cá nhân

Đơn vị trả thu nhập: chỉ là đơn vị được ủy quyền quyết toán thay và có nghĩa vụ tạm trích lại thuế để nộp

nhà nước.

Một số sai sót thường gặp:

3 Nộp thay khoản thuế TNCN và đưa vào chi phí nhưng khoản nộp thay này không phải là lương của người lao động

4 Trích và nộp thay thuế TNCN cho người lao động nhưng trên hợp đồng lao động không thể hiện

5 Xác định khoản thu nhập tính thuế căn cứ vào khoản phải trả chứ không phải khoản thực trả

HỎI ĐÁP

XIN CẢM ƠN

SỰ QUAN TÂM CỦA QUÝ VỊ