tăng cường thu hút và sử dụng nguồn vốn oda ở tỉnh nghệ an

Trong quá trình phát triển của nền kinh tế thế giới, tùy theo từng cách tiếp cận, có nhiều cách hiểu khác nhau về ODA, cụ thể như sau: Theo tổ chức hợp tác kinh tế và phát triển OECD thì

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việt Nam gia nhập tổ chức kinh tế thế giới (WTO) năm 2007, sự kiện

này đã giúp Việt Nam có một bước nhảy dài trên trường quốc tế về kinh tế, đã

thu hẹp khoảng cách giữa Việt Nam và các quốc gia khác trong quan hệ kinh

tế Cũng từ sự kiện này, Việt Nam đã dễ dàng hơn khi thu hút được những

khoản viện trợ và khoản vay ưu đãi để thúc đẩy kinh tế, ổn định chính trị,

nâng cao đời sống nhân dân

Hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) là một nguồn vốn bao gồm các khoản

viện trợ và vay ưu đãi, vì vậy mà ODA mang nhiều tính ưu đãi hơn các khoản

vay thông thường Tại Việt Nam, nguồn vốn ODA được đánh giá là góp phần

quan trọng thúc đẩy đầu tư, thúc đẩy kinh tế Việt Nam phát triển mạnh mẽ

Chính vì thế, Việt Nam cần có những chính sách, chiến lược và giải pháp để tăng

cường thu hút và sử dụng nguồn vốn ODA một cách hiệu quả nhất

Nghệ An là một tỉnh có diện tích lớn, dân số đông, có vị trí địa lý thuận

lợi nhưng còn rất nhiều khó khăn trong việc phát triển kinh tế, mức sống của

người dân còn thấp Vì vậy hiện nay Nghệ An vẫn luôn tích cực đẩy mạnh thu

hút nguồn vốn ODA để có nền tảng về vốn, phục vụ cho sự phát triển của

kinh tế và xã hội tỉnh nhà Thời gian qua, tỉnh đã có những thành tựu đáng kể

về phát triển kinh tế - xã hội, đó là nhờ sự đóng góp không nhỏ của nguồn vốn

ODA Tuy nhiên trong thực tế, công tác thu hút và quản lý sử dụng nguồn vốn

ODA còn gặp nhiều vướng mắc và hạn chế, gây cản trở đến hiệu quả của

công tác này Xuất phát từ lý do trên mà em chọn đề tài: “Tăng cường thu

hút và sử dụng nguồn vốn ODA ở tỉnh Nghệ An”.

2 Mục đích nghiên cứu

- Nghiên cứu nội dung cơ bản của thu hút và sử dụng ODA ở tỉnh Nghệ An

- Phân tích, đánh giá thực trạng thu hút và sử dụng ODA ở tỉnh Nghệ

An trong thời gian qua

- Đưa ra giải pháp để tăng cường thu hút và sử dụng ODA ở tỉnh đến

năm 2015

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Là vấn đề về lý luận và thực tiễn về thu hút và

sử dụng ODA ở tỉnh Nghệ An đến năm 2015

Phạm vi nghiên cứu: Tập trung nghiên cứu về thực trạng và giải pháp

thu hút và sử dụng ODA ở tỉnh Nghệ An đến năm 2015

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu của đề tài dựa trên phương pháp duy vật biện

chứng với kết hợp các phương pháp nghiên cứu cụ thể như phương pháp phân

tích, tổng hợp, thống kê, so sánh… Các phương pháp này được sử dụng kết

hợp hoặc riêng rẽ trong quá trình nghiên cứu

5 Kết cấu đề tài: Gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về thu hút và sử dụng vốn nguồn vốn ODA

Chương 2: Thực trang thu hút và sử dụng vốn ODA ở tỉnh Nghệ An

Chương 3: Giải pháp tăng cường thu hút và sử dụng vốn ODA ở

Nghệ An giai đoạn 2011 - 2015

Do thời gian thực tập và nghiên cứu còn hạn chế nên em không thể tránh

khỏi những sai sót Em rất mong có được sự đóng góp ý kiển của các thầy cô

giáo và bạn đọc để bài khoá luận tốt nghiệp của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, trưởng bộ

môn Tài chính quốc tế - Học viện tài chính đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ

em trong quá trình hình thành, xây dựng và hoàn thành đề tài

Em xin chân thành cảm ơn các anh chị tại Phòng Kinh tế đối ngoại –

Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Nghệ An đã hướng dẫn nhiệt tình tron gquas trình

thu thập số liệu, cũng như những ý kiến góp ý chân thành của các anh chị để

em hoàn thành khoá luận tốt nghiệp

Em xin chân thành cảm ơn!

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THU HÚT VÀ SỬ

DỤNG NGUỒN VỐN ODA1.1 Lý luận chung về Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức ( ODA)

1.1.1 Khái niệm ODA

1.1.1.1 Khái niệm ODA

Trong giai đoạn hiện nay, ở các nước đang phát triển nói chung và Việt

Nam nói riêng, việc nhận được những sự giúp đỡ của những tổ chức chính

phủ, phi chính phủ để phát triển kinh tế, ổn định xã hội là điều vô cùng quý

giá Một trong những nguồn vốn có vai trò vô cùng quan trọng trong cơ cấu

vốn đầu tư toàn xã hội, giúp tăng trưởng kinh tế, xoá đói giảm nghèo, đó là

nguồn vốn ODA Trong quá trình phát triển của nền kinh tế thế giới, tùy theo

từng cách tiếp cận, có nhiều cách hiểu khác nhau về ODA, cụ thể như sau:

Theo tổ chức hợp tác kinh tế và phát triển (OECD) thì “Nguồn hỗ trợ

phát triển chính thức là những nguồn tài chính do các Chính phủ hoặc các Tổ

chức liên chính phủ hoặc liên quốc gia viện trợ cho một quốc gia nhằm thúc

đẩy sự phát triển kinh tế và phúc lợi cho quốc gia đó”

Theo Ngân hàng thế giới thì “Nguồn hỗ trợ phát triển chính thức là một

bộ phận của tài chính phát triển chính thức, trong đó các khoản vay cần đạt ít

nhất 25% yếu tố cho không”

Theo chương trình phát triển liên hiệp quốc (UNDP) : “Vốn ODA hay

vốn hỗ trợ phát triển chính thức bao gồm cả các khảon cho không và các

khoản vay đối với các nước đang phát triển, đó là nguồn vốn do các bộ phận

chính thức cam kết nhằm mục đích cơ bản là phát triển kinh tế và phúc lợi xã

hội và được cung cấp bằng các điều khoản tài chính ưu đãi , nếu là khoản vay

thì các yếu tố cho không không ít hơn 25%”

Theo Nghị định số 131/2006/NĐ-CP ngày 09/11/2006 của Chính phủ

Việt Nam thì “Hỗ trợ phát triển chính thức được hiểu là hoạt động hợp tác

phát triển giữa Nhà nước hoặc Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

Việt Nam với nhà tài trợ là chính phủ nước ngoài, các tổ chức tài trợ song

phương và các tổ chức liên quốc gia hoặc liên chính phủ”

Như vậy, ODA được hiểu là các khoản viện trợ không hoàn lại hoặc

cho vay ưu đãi của các tổ chức tài chính quốc tế (WB,ADB ), các tổ chức

của hệ thống Liên hiệp quốc, các tổ chức phi chính phủ (NGO), Chính phủ

các nước (thường là các nước phát triển) dành cho Chính phủ một nước

(thường là nước đang và chậm phát triển) nhằm giúp chính phủ nước đó phát

triển kinh tế xã hội

1.1.1.2 Đặc điểm của nguồn vốn ODA

Như đã nêu trong khái niệm, ODA là các khoản viện trợ không hoàn lại

hoặc các cho vay ưu đãi Do vậy, ODA có những đặc điểm chủ yếu sau:

a) ODA là nguồn vốn có nhiều ưu đãi

Với mục tiêu hỗ trợ cho các quốc gia đang phát triển hoặc kém phát

triển, ODA mang tính ưu đãi hơn bất kỳ hình thức tài trợ nào khác Tính chất

ưu đãi của nguồn vốn này được thể hiện qua những ưu điểm sau:

Lãi suất thấp:

Các khoản vay ODA thường có mức lãi suất rất thấp, ví dụ như lãi suất

các khoản vay ODA của Nhật Bản dao động từ 0,75 - 2,3% năm, của Ngân

hàng Thế giới (WB) là 0%/năm nhưng phải trả phí dịch vụ là 0,75%/năm,

mức lãi suất của Ngân hàng Phát triển Châu Á thường từ 1-1,5%/năm…

Thời hạn vay dài:

Gắn với mức lãi suất tín dụng thấp, ODA có thời gian vay dài, như các

khoản vay của Nhật Bản thường có thời hạn là 30 năm, Ngân hàng Thế giới (WB

) là 40 năm, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) là 32 năm

Thời gian ân hạn:

Đối với ODA vay: thời gian từ khi vay đến khi phải trả vốn gốc đầu

tiên tương đối dài, 10 năm đối với các khoản vay từ Nhật Bản và Ngân hàng

Thế giới, 8 năm đối với Ngân hàng Phát triển Châu Á

Ngoài ra nguồn vốn ODA còn có một số ưu đãi khác như: có thể giãn

nợ, giảm nợ và đặc biệt khác với các khoản vay tín dụng khác là nguồn vốn

ODA không cần phải thực hiện các khoản thế chấp…

b) Nguồn vốn ODA thường mang đi kèm với các điều kiện ràng buộc

Nhìn chung, các nước nhận viện trợ ODA đều có chính sách riêng và

những quy định ràng buộc khác nhau đối với nước tiếp nhận Họ vừa muốn

đạt được ảnh hưởng về chính trị, vừa muốn đem lại một số lợi nhuận thông

qua việc yêu cầu nước nhận viện trợ phải mua máy móc, thiết bị, hàng hóa

hay dịch vụ của họ, thuê các chuyên gia tư vấn thiết kế từ họ

ODA luôn bị ràng buộc trực tiếp hay gián tiếp Do đó, đi kèm theo với

ODA bao giờ cũng có những ràng buộc nhất định về chính trị, kinh tế hoặc

khu vực địa lý

c) ODA có khả năng gây nợ

Cần nhận thức rằng ODA có mức ưu đãi nhưng không phải vì vậy mà nó

không để lại gánh nặng nợ nần Sự ưu đãi của ODA chỉ khiến cho mức nợ nần

giảm xuống và thời gian trả nợ dài ra Thế nhưng gánh nặng nợ của ODA

thường xuất hiện sau một thời gian dài Vấn đề khó khăn là ở chỗ ODA không

được đầu tư trực tiếp cho sản xuất mà là phát triển hạ tầng kinh tế xã hội, phát

triển y tế, văn hoá, giáo dục, là những lĩnh vực phi sản xuất vật chất nên hiệu

quả nó mang lại là gián tiếp, có tính chất hỗ trợ cho các ngành sản xuất trong

nước Trong khi đó số nợ của ODA thì lại tồn tại và trực tiếp thêm vào gánh

nặng nợ của nước tiếp nhận Vì vậy việc phối hợp sử dụng ODA với các

nguồn vốn khác là cực kỳ quan trọng nhằm tăng cường khả năng trả nợ, đồng

thời vẫn đảm bảo phát triển kinh tế, xã hội

1.1.1.3 Phân loại nguồn vốn ODA

a) Theo tính chất tài trợ

- ODA không hoàn lại: Là hình thức cung cấp ODA mà bên nhận tài trợ

không phải hoàn trả cho bên tài trợ

- Tài trợ có hoàn lại: Là một khoản cho vay ưu đãi với các điều kiện ưu

đãi về lãi suất (thấp hơn lãi suất thị trường), thời gian ân hạn và thời gian trả

nợ, hoặc không chịu lãi vay mà chỉ chịu chi phí dịch vụ, đảm bảo yếu tố

không hoàn lại (còn gọi là thành tố hỗ trợ) đạt ít nhất 35% đối với các khoản

vay có ràng buộc và 25% đối với các khoản vay không ràng buộc

- Tài trợ hỗn hợp: Là các khoản viện trợ không hoàn lại hoặc các khoản

vay ưu đãi được cung cấp đồng thời với các khoản tín dụng thương mại,

nhưng tính chung lại có yếu tố không hoàn lại đạt ít nhất 35% đối với các

khoản vay có ràng buộc và 25% đối với các khoản vay không ràng buộc

b) Theo nguồn cung cấp

- ODA song phương: Là các khoản tài trợ phát triển chính thức từ nước

này cho nước kia (nước phát triển cho nước đang hoặc kém phát triển) thông

qua Hiệp định được ký kết giữa hai Chính phủ

- ODA đa phương: Là các khoản tài trợ phát triển chính thức của một số

tổ chức tài chính quốc tế (IMF, WB ) và khu vực (ADB, EU ) hoặc các tổ

chức phát triển của Liên hợp quốc như: Chương trình phát triển của Liên Hợp

quốc (UNDP), Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Tổ chức nông lương

thế giới (FAO) cho các nước đang hoặc kém phát triển

c) Theo mục đích sử dụng

- Hỗ trợ theo chương trình: Là hỗ trợ theo khuôn khổ đạt được bằng

hiệp định với các nhà tài trợ nhằm cung cấp một khối lượng ODA trong một

khoảng thời gian mà không phải xác định trước một cách chính xác nó sẽ sử

dụng như thế nào Đây là loại hình ODA trong đó các bên lồng ghép một hay

nhiều mục tiêu với tập hợp nhiều dự án, hay nhiều hợp phần

- Hỗ trợ theo dự án: Là khoản hỗ trợ, trong đó nước nhận hỗ trợ phải

chuẩn bị chi tiết dự án Loại hình hỗ trợ này chiếm tỷ trọng lớn nhất trong

nguồn ODA và chủ yếu tập trung vào lĩnh vực cơ sở hạ tầng, kinh tế - xã hội

Trị giá vốn của các dự án đầu tư thường lớn hơn và thời gian thực hiện dài

hơn các loại dự án khác

- Hỗ trợ kỹ thuật: Là loại hình thường tập trung chủ yếu vào chuyển giao

kiến thức hoặc tăng cường cơ sở, lập kế hoạch, tư vấn, nghiên cứu tình hình

thực tiễn, nghiên cứu tiền khả thi…Vốn của dự án hỗ trợ kỹ thuật dành chủ

yếu cho thuê tư vấn quốc tế, tư vấn trong nước, tổ chức đào tạo, nghiên cứu

khảo sát và mua sắm thiết bị văn phòng Trị giá vốn của các dự án hỗ trợ kỹ

thuật thường không lớn

1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thu hút và triển khai dự án ODA

1.2.1 Các nhân tố ảnh hưởng tới thu hút vốn ODA

Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) giữ một vai trò rất quan

trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của các nước đang và kém phát

triển Tuy nhiên, để thu hút và sử dụng ODA có hiệu quả phụ thuộc vào nhiều

nhân tố, trong đó có 5 nhân tố chủ yếu sau:

1.2.1.1 Nguồn cung cấp ODA

Hiện nay, trên thế giới có 2 nguồn cung cấp ODA chủ yếu là: các nhà

tài trợ song phương (các nước thành viên của Ủy ban Hỗ trợ Phát triển

-DAC, Trung - Đông Âu, một số nước Ả Rập và một số nước công nghiệp

mới), các tổ chức tài trợ đa phương (chủ yếu WB, ADB, FDB, IMF), ngoài ra

còn có các khoản tài trợ từ các tổ chức phi chính phủ (NGO)

Nhìn chung, trong những năm gần đây, viện trợ nước ngoài giảm mạnh

Song tại Hội nghị cao cấp các nước G8 (2005) đã cam kết sẽ tăng gấp đôi giá

trị các khoản viện trợ cho các nước nghèo và các nước đang phát triển từ nay

đến năm 2020 Nếu cam kết này được tuân thủ, các nước thế giới thứ ba sẽ

nhận được một khoản viện trợ khoảng 70 tỷ USD hàng năm, trong đó 50% sẽ

được viện trợ cho các nước ở châu Phi

1.2.1.2 Mục tiêu cung cấp ODA của các nhà tài trợ

a) Mục tiêu về kinh tế:

Nhằm thực hiện mục tiêu kinh tế, ODA được sử dụng như là một trong

những cầu nối để đưa ảnh hưởng của nước cung cấp tới các nước đang phát

triển ODA được dùng để thiết lập các mối quan hệ ngoại giao, kinh tế với các

nước tiếp nhận Mặt khác, trên một giác độ nhất định, các nước cung còn sử

dụng ODA để xuất khẩu tư bản, từ việc tạo ra các món nợ lớn dần cho đến

việc các nước tiếp nhận ODA phải sử dụng chuyên gia của họ, mua vật tư,

thiết bị của họ với giá đắt, thậm chí cả các điều kiện đấu thầu, giải ngân được

đưa ra cũng là để làm sao với lãi suất thấp, có ưu đãi nhưng mà họ vẫn đạt

được các mục đích khác nhau một cách hiệu quả nhất

Trên thực tế, vốn ODA còn là phương tiện để giúp các nước cung cấp

viện trợ thâm nhập thị trường các nước đang phát triển một cách dễ dàng hơn

và hàng hóa của nước ngoài có thể vào thị trường trong nước thông qua việc

nước tiếp nhận ODA có những thay đổi trong chính sách nhập khẩu Như vậy,

khả năng cạnh tranh và xâm chiếm thị trường của hàng hóa các nước cung cấp

ODA so với hàng hóa trong nước tăng lên Mặt khác, ODA được cung cấp

không hoàn toàn bằng tiền mà bao gồm cả hàng hóa, thiết bị, máy móc do

nước cung cấp sản xuất ra được quy đổi thành tiền; nghĩa là, ODA bao hàm cả

việc tạo ra môi trường cho các thị trường xuất khẩu

ODA còn tạo ra sự ổn định về nguồn cung cấp nguyên, nhiên vật liệu

cho các nước cung cấp ODA Thực tế cho thấy, các nước cung cấp ODA phụ

thuộc vào các nước LCD về năng lượng (dầu lửa, than, chất đốt), các nguyên

liệu, khoáng sản và ODA trở thành phương tiện để các nước này giải quyết

được sự thiếu hụt các nguồn lực trên

Có thể nói, mục tiêu kinh tế của các nước cung cấp ODA là khá rõ

ràng, mục tiêu này trong mỗi giai đoạn có thể khác nhau nên tiêu chí cung cấp

ODA khác nhau Tuy nhiên, những nước thiếu vốn, lạc hậu về công nghệ và

kinh nghiệm quản lý để tạo lập các tiền đề phát triển, các nước đang và chậm

phát triển vẫn cần nhận được sự hỗ trợ của các nước phát triển thông qua

ODA, nhưng vấn đề mà các nước tiếp nhận ODA cần quan tâm là biết sàng

lọc để có được các nguồn vốn này và sử dụng có hiệu quả kinh tế cao nhất

b) Mục tiêu chính trị

ODA không phải là sự giúp đỡ “hào hiệp, vô tư”, giúp xóa đói giảm

nghèo, bảo vệ môi trường và đáp ứng các yêu cầu cơ bản nhất của con người

ở các nước nhận viện trợ mà ODA được sử dụng như là công cụ chính trị của

các nước phát triển Ví như Mỹ viện trợ cho nước ngoài được coi là “những

công cụ quan trọng thúc đẩy các mục tiêu trong chính sách đối ngoại của Mỹ”

và “viện trợ là một bộ phận quan trọng của vai trò lãnh đạo thế giới của Mỹ”

Điều này lý giải tại sao ngày nay cơ quan viện trợ phát triển quốc tế của Mỹ

(USAID) đang giảm sự tập trung trước đây vào vấn đề tăng trưởng kinh tế và

đang xúc tiến cải tổ cơ cấu

Như vậy, ngoài tính chất trục lợi thì những toan tính chính trị cũng là

tiêu chí cung cấp ODA của các nhà tài trợ Bởi vậy, việc tiếp nhận và sử dụng

có hiệu quả ODA là cả một vấn đề phức tạp, đã và đang làm đau đầu các nhà

lãnh đạo của các nước tiếp nhận ODA, tỏng đó có Việt Nam

c) Mục tiêu nhân đạo

Trong các mục tiêu cung cấp ODA của các nhà tài trợ, mục tiêu vì các

chương trình, dự án xóa đói, giảm nghèo, y tế, giáo dục, bảo đảm bền vững về

môi trường là một phần quan trọng của viện trợ Mục tiêu này được thể hiện

khá đậm nét trong các chương trình viện trợ của Thụy Điển - một quốc gia

được đánh giá là có nguồn viện trợ mang ý tưởng nhân đạo tiến bộ đã góp

phần không nhỏ vào các chương trình phát triển kinh tế - xã hội ở các nước

thế giới thứ ba Bằng các chương trình hợp tác và phát triển, viện trợ của

Thụy Điển đã giúp Chính phủ các nước tiếp nhận viện trợ lựa chọn những ưu

tiên cần thiết trong việc thiết lập các thể chế tại chỗ và phát huy năng lực tại

chỗ của các quốc gia này Đồng thời, viện trợ Thụy Điển cũng ủng hộ các

cuộc cải cách thị trường và phát huy năng lực nhà nước sở tại

Với ý nghĩa đó, các chương trình ODA của Thụy Điển thường được

hướng vào giải quyết các vấn đề như: giảm nghèo, giới, môi trường và phát

triển bền vững, dân chủ và nhân quyền; trong đó hướng tới 4 mục tiêu là tăng

trưởng các nguồn lực, công bằng về kinh tế - xã hội, độc lập về kinh tế và

chính trị, phát triển dân chủ

Có thể nói, mặc dù các mục tiêu đưa ra mới thực hiện được một phần

nhưng đã thể hiện được tinh thần nhân đạo và trách nhiệm của các nước phát

triển đối với các nước đang và kém phát triển

1.2.1.3 Thay đổi trong chương trình nghị sự và những cải cách trong chính

sách cung cấp ODA của các nhà tài trợ.

Hơn 65 năm qua, viện trợ nước ngoài đã có nhiều đóng góp cho sự phát

triển chung của nhân loại nhất là đối với các nước đang và kém phát triển

Tuy nhiên, cùng với những biến đổi về môi trường kinh tế, chính trị toàn cầu,

dòng vốn ODA cũng đang có những biến đổi với nhiều sắc thái mới Trong đó

có nhiều vấn đề thực tế phải đặt ra những câu hỏi khác nhau liên quan tới viện

trợ, rằng có cần thiết tồn tại viện trợ hay không khi mà chiến tranh lạnh đã kết

thúc và dòng vốn tư nhân đổ vào các nước đang phát triển tăng mạnh; chất

lượng phát triển phụ thuộc vào chất lượng chính sách, thể chế và dịch vụ công

hơn là thiếu vốn và thực tế đã chỉ ra thế nào là viện trợ có hiệu quả và không

hiệu quả

Với những thay đổi trong chương trình nghị sự, chính sách cung cấp

ODA của các nhà tài trợ cũng đã được cải cách, theo đó việc cung cấp ODA

sẽ được tiến hành dựa trên các tiêu thức:

Một là, viện trợ tài chính sẽ được chú trọng một cách rõ rệt hơn tới

những nước có thu nhập thấp mà có cơ chế quản lý kinh tế tốt

Hai là, viện trợ được dành cho những nước có chiến lược cải cách cụ

Năm là, do các phương pháp truyền thống đã trở nên bất lực nên các cơ

quan viện trợ phải tìm ra được những phương thức thay thế để hỗ trợ cho

những quốc gia có nền kinh tế bị bóp méo nghiêm trọng bởi thể chế và chính

sách yếu kém

1.2.1.4 Chiến lược phát triển và thể chế của nước tiếp nhận

Hầu hết các nước tiếp nhận ODA thường sử dụng nguồn vốn này để

đầu tư vào các dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế, nhằm tạo điều kiện

thuận lợi cho sản xuất, tạo môi trường hạ tầng tốt để tiếp tục thu hút vốn đầu

tư

Tuy nhiên, một trong những điều kiện để có được ODA là mục tiêu sử

dụng vốn của nước tiếp nhận phải phù hợp với hướng ưu tiên trong mối quan

hệ giữa bên cấp ODA và bên nhận ODA Do đó, để thu hút được ODA phục

vụ cho các quy hoạch phát triển quốc gia, ngoài việc là nước nghèo thuộc

diện được nhận ODA (nếu không phải là đồng minh chiến lược), các nước

này cần phải có một chiến lược phát triển đất nước có những điểm tương đồng

với các chính sách ưu tiên của các bên cung cấp ODA Đồng thời, có một thể

chế nhà nước đủ mạnh để có khả năng tiếp nhận, quản lý và sử dụng hiệu quả

lượng ODA được cung cấp

1.2.1.5 Chất lượng và hiệu quả sử dụng ODA của nước tiếp nhận

Thực tế, ODA vẫn là vốn vay, mà đã vay thì phải trả cả gốc lẫn lãi Vì

thế, nếu sử dụng không hiệu quả thì nợ nần là điều khó tránh khỏi Do đó,

việc thu hút ODA sẽ phải xem xét lại trong các chương trình nghị sự của nước

tiếp nhận không chỉ dưới giác độ chiến lược, thể chế mà cả trên giác độ chất

lượng và hiệu quả sử dụng nguồn vốn

Tóm lại, mục tiêu cung cấp ODA của các tổ chức quốc tế, các chính

phủ và các nhà tài trợ ở một khía cạnh nhất định đều nhằm tạo điều kiện cho

tăng trưởng và phát triển ở các nước tiếp nhận viện trợ Tuy nhiên, với mỗi tổ

chức, mỗi nhà tài trợ lại có những mục tiêu chiến lược riêng cho từng giai

đoạn nhất định Bởi vậy, việc nắm bắt được các mục tiêu khác nhau của từng

nhà tài trợ là một trong những điều kiện để vừa làm tăng khả năng thu hút

nguồn vốn ODA phục vụ cho sự nghiệp phát triển đất nước, vừa làm cho các

chương trình dự án được thực hiện có hiệu quả cao hơn về kỹ thuật, kinh tế

-xã hội đối với những nước tiếp nhận

1.2.2 Các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả sử dụng vốn ODA

1.2.2.1 Các nhân tố khách quan

a) Tình hình kinh tế, chính trị của quốc gia tài trợ.

Các yếu tố như tăng trưởng kinh tế, tổng thu nhập quốc dân, lạm phát

thất nghiệp hay những thay đổi chính trị có tác động đến các hoạt động hỗ trợ

phát triển cho các quốc gia khác Chẳng hạn đối với các quốc gia cung cấp

ODA do nền kinh tế gặp khủng hoảng, tỷ lệ thất nghiệp tăng hay thay đổi về

thể chế…có thể làm cho mức cam kết ODA hàng năm của quốc gia này giảm

Ngoài ra, có thể có sự thay đổi về thế chế chính trị ở quốc gia tài trợ, từ đó

dẫn đến việc thay đổi các quy định, thủ tục giải ngân cũng làm ảnh hưởng

đến hiệu quả thực hiện dự án tại quốc gia tiếp nhận nguồn vốn ODA

b) Các quy chế, chính sách của nhà tài trợ.

Nhìn chung, mỗi nhà tài trợ đều có chính sách và thủ tục riêng đòi hỏi

các quốc gia tiếp nhận ODA phải tuân thủ khi thực hiện các chương trình, dự

án sử dụng vốn ODA của họ Các thủ tục này khiến cho các quốc gia tiếp

nhận nguồn vốn ODA lúng túng trong quá trình thực hiện dự án Tiến độ các

chương trình dự án thường bị đình trệ, kéo dài hơn so với dự kiến, giảm hiệu

quả đầu tư Vì vậy, việc hiểu biết và thực hiện đúng các chủ trương hướng

dẫn và quy định của tường nhà tài trợ là một điều kiện vô cùng cần thiết đối

với quốc gia tiếp nhận

1.2.2.2 Các nhân tố chủ quan

a) Việc xây dựng dự án:

Việc xây dựng dự án ban đầu đóng vai trò rất quan trọng Các chương

trình dự án được xây dựng phải nằm trong khuôn khổ, mục tiêu chung của

chính phủ, xuất phát từ nhu cầu thực tế của các vấn đề kinh tế - xã hội Mỗi

năm ở nước ta thực hiện công tác quản lý, tổ chức có rất nhiều vấn đề cần giải

quyết như phát triển giáo dục, cơ sở hạ tầng, giảm thuế… không thể thực hiện

nhiều chương trình cùng một lúc có hiệu quả được, vì vậy các nhà quản lý cần

phân loại, xác định tính chất, mức độ cần thiết của từng loại dự án để có cách

phân bổ hợp lý và thuyết phục Việc phân loại các dự án ODA một cách khoa

học, hợp lý cũng ảnh hưởng tới hiệu quả sử dụng vốn ODA

b) Trình độ và năng lực của nhà quản lý, thực hiện dự án

Trình độ và năng lực của các cán bộ thực hiện chương trình, dự án

ODA cũng là một nhân tố ảnh hưởng không nhỏ tới hiệu quả sử dụng vốn

ODA Các cán bộ này cần phải có năng lực về đàm phán, ký kết dự án, triển

khai thực hiện quản lý vốn, có kiến thức chuyên sâu về pháp luật, kinh tế, kỹ

thuật Bởi vì trên thực tế, các hoạt động thực hiện dự án vừa phải tuân theo

các quy định, luật pháp của chính phủ Việt Nam vừa phải tuân thủ các quy

định hướng dẫn của nhà tài trợ Nếu nhà quản lý có năng lực, trình độ và làm

việc công tâm thì dự án sẽ sớm hoàn thành so với tiến độ dự kiến và tránh

được những khoản lãng phí, thất thoát trong quá trình thực hiện

c) Công tác tổ chức, theo dõi, giám sát quá trình thực hiện dự án

Công tác tổ chức thực hiện dựa án có vai trò hết sức quan trọng, nó là

nhân tố ảnh hưởng trực tiếp tới hiệu quả sử dụng vốn ODA Để quản lý quá

trình sử dụng nguồn vốn ODA có hiệu quả thì phải chặt chẽ hoá trong từng

khâu, từng công đoạn Đó là sự quản lý phân bổ nguồn vốn ODA, quản lý quá

trình hình thành dự án ODA, đưa ra những kế hoạch và tổ chức một cách hợp

lý nhất

Thông qua việc theo dõi, kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện dự án

để thấy được những tồn tại khó khăn cần giải quyết từ đó có những điều

chỉnh kịp thời đảm bảo cho dự án được thực hiện đúng mục tiêu, đúng tiến

độ, đảm bảo chất lượng trong khuôn khổ các nguồn lực đã được xác định Vì

vậy, để sử dụng nguồn vốn ODA có hiệu quả thì công tác tổ chức, lập kế

hoạch, quản lý, theo dõi, giám sát và kiểm tra dự án phải được thực hiện hết

sức chặt chẽ

Ngoài ra còn có một số nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả sử dụng vốn

như sau:

Việc bố trí vốn đối ứng cho dự án

Công tác giải phóng mặt bằng của dự án

Công tác tổ chức đấu thầu

Các chính sách và môi trường tiếp nhận nguồn vốn ODA

Sự khác nhau về thủ tục giữa Việt Nam và các nhà tài trợ

Công tác quản lý Nguồn vốn ODA ở các cấp

1.2.2.3 Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn ODA

Để sử dụng có hiệu quả nguồn vốn ODA các nhà quản lý cũng như các

cơ quan liên quan cần nắm vững những tác nhân có thể ảnh hưởng đến hiệu

quả sử dụng vốn, từ đó kịp thời có những biện pháp để quản lý và sử dụng

vốn ODA một cách có hiệu quả nhất

Để đánh giá hiệu quả hoạt động của các dự án ODA thì cần thiết phải

xây dựng các chỉ tiêu Các chỉ tiêu là thước đo đánh giá đầu vào, tiến trình

thực hiện, đầu ra và tác động của dự án Khi được cung cấp đầy đủ các thông

tin, các chỉ tiêu sẽ trở thành định hướng hữu ích hướng mọi hoạt động của dự

án đến các mục tiêu đặt ra Có thể nghiên cứu hiệu quả sử dụng vốn ODA

thông qua hai nhóm chỉ tiêu cơ bản: Nhóm chỉ tiêu định tính và nhóm chỉ tiêu

định lượng

a) Nhóm chỉ tiêu định lượng

Chỉ tiêu định lượng là những chỉ tiêu dùng để đo lường về mặt số lượng

tình trạng hoạt động và mức độ ảnh hưởng của dự án Một số chỉ tiêu định

lượng cơ bản dùng để đánh giá hiệu quả sử dụng vốn ODA trong lĩnh vực

Nông nghiệp Phát triền nông thôn như sau :

- Tỷ lệ giải ngân ODA của dự án: Được thể hiện bằng tỷ trọng giữa

nguồn vốn thực hiện so với nguồn vốn cam kết ban đầu từ phía các nhà tài

trợ Tốc độ giải ngân chính là thước đo mức độ sử dụng nguồn vốn ODA, khả

năng khai thác vốn vào các chương trình dự án phục vụ phát triển kinh tế

- Tỷ lệ vốn đối ứng cho dự án: Đối với các chương trình, dự án ODA

để tiếp nhận 1 USD vốn ODA thì các quốc gia tiếp nhận phải có ít nhất 15%

vốn đảm bảo trong nước (khoảng 0.15 USD) làm vốn đối ứng, để phục vụ cho

các công việc như đền bù giải phóng mặt bằng, các loại thuế Để dự án có thể

thực hiện đúng tiến độ, đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn thì việc bố trí vốn đối

ứng kịp thời cũng rất quan trọng

- Tiến độ thực hiện dự án nhanh hay chậm

- Tỷ lệ hộ nghèo ở nông thôn/tổng số hộ dân của cả nước

- Tăng trưởng GDP của ngành nông nghiệp (%)

- Tổng giá trị sản phẩm nông nghiệp/Tổng sản phẩm quốc dân (%)

- Số km đường giao thông nông thôn được xây dựng mới, nâng cấp

- Các công trình thủy lợi được xây dựng và cải tạo

- Tỷ lệ lao động được tăng thêm trong nông nghiệp/số dân của cả nước

b) Nhóm chỉ tiêu định tính

Nhóm chỉ tiêu định tính phản ánh những tiêu chí đánh giá không lượng

hóa được Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn ODA dựa trên các tiêu chí này phụ

thuộc nhiều vào nhận định chủ quan của người thực hiện, thường là những

chuyên gia giàu kinh nghiệm Một số chỉ tiêu định tính cơ bản:

- Tính phù hợp: Là mức độ phù hợp của việc đầu tư bằng nguồn vốn

ODA đối với những ưu tiên và chính sách của nhóm mục tiêu, bên tiếp nhận tài trợ

và nhà tài trợ

Việc đánh giá tính phù hợp sẽ cho thấy chương trình, dự án có phù hợp khi

được triển khai tại khu vực, vùng đó hay không, có đáp ứng được nhu cầu của các

cơ quan thụ hưởng hay không, có đúng mục tiêu đặt ra hay không, từ đó có những

điều chỉnh cần thiết để đảm bảo dự án được thực hiện theo đúng mục tiêu ban đầu

và đáp ứng được nhu cầu đề ra

- Tính hiệu quả: Là thước đo mức độ đạt được các mục tiêu đề ra của một

chương trình, dự án

Đánh giá tính hiệu quả của dự án nhằm xem xét việc dự án có đạt được mục

tiêu như trong thiết kế, văn kiện ban đầu của dự án không? Việc đánh giá này được

thực hiện trên cơ sở so sánh kết quả theo thiết kế, văn kiện với kết quả đạt được trên

thực tế Từ đó đưa ra những bài học kinh nghiệm và những đề xuất tiếp theo (nếu

có)

- Tính hiệu suất: Đánh giá tính hiệu suất sẽ cho thấy dự án thực hiện đạt

được kết quả như mục tiêu đề ra trên cơ sở tiết kiệm được nguồn lực đầu vào như

thế nào? Từ đó rút ra được những bài học kinh nghiệm và những sự lựa chọn thay

thế cần thiết khi thực hiện những dự án tiếp theo trên cơ sở sử dụng và kết hợp các

yếu tố đầu vào hợp lý nhất

- Tính bền vững: Xem xét tính bền vững của dự án chính là xem xét những

hoạt động, hiệu quả, tác động của dự án có tiếp tục được duy trì khi dự án không

còn tồn tại hay không? Các bên tham gia dự án, chính phủ hay các tổ chức khác có

tiếp tục duy trì các hoạt động của dự án một cách độc lập hay không?

1.3 Sự cần thiết của nguồn vốn ODA đối với Nghệ An

Trong thời gian qua, ODA đã hỗ trợ thực hiện thắng lợi nhiều nhiệm vụ

phát triển kinh tế - xã hội đất nước thông qua việc cung cấp vốn, bao gồm cả

vốn ODA không hoàn lại và ODA vốn vay ưu đãi để xây dựng các công trình

và cung cấp dịch vụ tư vấn về tăng cường năng lực thể chế (Hỗ trợ xây dựng

chính sách, luật pháp, năng lực quản lý và điều hành kinh tế ) và đào tạo con

người

Những thành tựu đã đạt được trên các lĩnh vực phát triển kinh tế và xã

hội, thu hút các nguồn vốn đầu tư, xoá đói, giảm nghèo, tăng cường năng lực

thể chế và năng lực con người đều có sự đóng góp không nhỏ của ODA

Trước tình hình nguồn vốn đầu tư và phát triển trong nước gặp nhiều khó

khăn, khả năng đầu tư cho các dự án không đáp ứng đủ nhu cầu Sau nhiều

năm được Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Thương Mại, Bộ Xây dựng, Bộ Nông

nghiệp và phát triển nông thôn, Bộ Y tế gợi mở và tạo điều kiện, Các Ban,

ngành, doanh nghiệp địa phương đã tiến hành lập các dự án khả thi để trình

các cán bộ UBND, Sở Kế hoạch và đầu tư thẩm định, phê duyệt và kêu gọi

các nguồn đầu tư, trong đó ODA là một nguồn không thể thiếu trong nguồn

vốn đầu tư của tỉnh

Sự cần thiết của nguồn vốn ODA được thể hiện như sau:

- Vốn ODA góp phần giải quyết vấn đề thiếu vốn cho sự phát triển của

tỉnh Nghệ An: Hiện nay, ngân sách các địa phương phải cố gắng đáp ứng như

cầu chi cấp thiết đang gia tăng trong các lĩnh vực: y tế, giáo dục, giao thông,

để thiết lập một cơ sở hạ tầng xã hội phù hợp với tốc độ phát triển kinh tế

Trong bối cảnh vốn đầu tư trong tỉnh thiếu như vậy thì ODA là một nguồn

vốn quan trọng, như ta thấy rõ trong vai trò của ODA là giúp Nghệ An hoàn

thành các mục tiêu kinh tế - xã hội đã đặt ra

- ODA góp phần thu hút đầu tư ngoại tỉnh và FDI: Dựa vào những lĩnh

vực ưu tiên ODA như các lĩnh vực giao thông, điện, cấp thoát nước, y tế, thì

cơ sở hạ tầng của tỉnh Nghệ An đang dần được cải thiện rất nhiều, giảm chi

phí sản xuất, khả năng sinh lợi cao hơn Đây chính là là nền tảng của đầu tư

ngoại tỉnh và FDI vì các nguồn vốn này chỉ nhằm mục tiêu sinh lợi

- Ngoài ra, nhờ có nguồn vốn ODA mà Nghệ An đã có cơ hội tiếp nhận

khoa học công nghệ hiện đại, kinh nghiệm quản lý tiên tiến, tăng cường

nguồn lực con người và phát triển thể chế, giúp các địa phương khó khăn

trong việc xóa đói giảm nghèo ở các vùng sâu, vùng xa, huyện nghèo

Hiện nay, tuy còn nhiều khó khăn nhưng Nghệ An vẫn đang cố gắng

hòa cùng công cuộc công nghiệp hóa của cả nước và nguồn vốn ODA đã trở

thành một trong những nguồn vốn không thể thiếu trong công cuộc phát triển

kinh tế- xã hội của tỉnh nhà

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THU HÚT VÀ SỬ DỤNG

ODA Ở TỈNH NGHỆ AN

2.1 Tổng quan về tình hình kinh tế xã hội tỉnh Nghệ An

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội ở Nghệ An

Tỉnh Nghệ An nằm ở trung tâm khu vực Bắc Trung Bộ, đất rộng, người

đông Với diện tích 16.490,25 km2, lớn nhất cả nước; dân số hơn 3,1 triệu

người, đứng thứ tư cả nước; là quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh; hội tụ

đầy đủ các tuyến giao thông đường bộ, đường sắt, đường hàng không, đường

biển, đường thuỷ nội địa; điều kiện tự nhiên phong phú, đa dạng như một Việt

Nam thu nhỏ Nghệ An có nhiều tiềm năng và lợi thế để thu hút đầu tư và

ngày càng có nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước đến tìm hiểu cơ hội đầu

tư, kinh doanh tại Nghệ An Tại đây tập hợp nhiều dân tộc khác nhau như dân

tộc Kinh, Khơ Mú, Sán Dìu, Thái… Mật độ dân số trung bình là 189

người/km2

2.1.1.1 Vị trí địa lý kinh tế

Nghệ An nằm ở vĩ độ 180 33' đến 200 01' vĩ độ Bắc, kinh độ 1030 52'

đến 1050 48' kinh độ Đông, ở vị trí trung tâm vùng Bắc Trung Bộ Nghệ An

là tỉnh nằm ở trung tâm vùng Bắc Trung bộ, giáp tỉnh Thanh Hóa ở phía

Bắc,tỉnh Hà Tĩnh ở phía Nam, nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào ở phía

Tây với 419 km đường biên giới trên bộ; bờ biển ở phía Đông dài 82 km Vị

trí này tạo cho Nghệ An có vai trò quan trọng trong mối giao lưu kinh tế -xã

hội Bắc - Nam, xây dựng và phát triển kinh tế biển, kinh tế đối ngoại và mở

rộng hợp tác quốc tế Nghệ An nằm trên các tuyến đường quốc lộ Bắc - Nam

(tuyến quốc lộ 1A dài 91 km đi qua các huyện Quỳnh Lưu, Diễn Châu,Nghi

Lộc, Hưng Nguyên và thành phố Vinh, đường Hồ Chí Minh chạy song song

với quốc lộ 1A dài 132 km điqua các huyện Quỳnh Lưu, Nghĩa Đàn, Tân Kỳ,

Anh Sơn, Thanh Chương và thị xã Thái Hoà, quốc lộ 15 ở phíaTây dài 149

km chạy xuyên suốt tỉnh); các tuyến quốc lộ chạy từ phía Đông lên phía Tây,

nối với nước bạn Lào thông qua các cửa khẩu (quốc lộ 7 dài 225 km, quốc lộ

46 dài 90 km, quốc lộ 48 dài trên 160 km) Tỉnh có tuyến đường sắt Bắc

-Nam dài 94 km chạy qua

Nghệ An nằm trong hành lang kinh tế Đông Tây nối liền Myanma

-Thái Lan - Lào - Việt Nam - Biển Đông theo đường 7 đến cảng Cửa Lò Nằm

trên các tuyến du lịch quốc gia và quốc tế (tuyến du lịch xuyên Việt; tuyến

dulịch Vinh - Cánh đồng Chum - Luôngprabang - Viêng Chăn - Băng Cốc và

ngược lại qua Quốc lộ 7 và đường 8)

Với vị trí như vậy, Nghệ An đóng vai trò quan trọng trong giao lưu

kinh tế, thương mại, du lịch, vận chuyển hàng hoá với cả nước và các nước

khác trong khu vực, nhất là các nước Lào, Thái Lan và Trung Quốc, là điều

kiện thuận lợi để kêu gọi đầu tư phát triển kinh tế - xã hội

a) Đất đai - Thổ nhưỡng

- Diện tích: Nghệ An có diện tích tự nhiên là 16.490,25 km2 Hơn 80%

diện tích là vùng đồi núi nằm ở phía tây gồm 10 huyện, và 1 thị xã; Phía

đông là phần diện tích đồng bằng và duyên hải ven biển gồm 7 huyện, 1 thị

xã và thành phốVinh Phân chia theo nguồn gốc hình thành thì có các nhóm

đất như sau:

- Đất thuỷ thành: Phân bố tập trung chủ yếu ở các huyện đồng bằng,

ven biển, bao gồm 5 nhóm đất: đất cát; đất phù sa, dốc tụ; đất mặn; đất phèn

mặn; đất bạc màu và biến đổi do trồng lúa

Chiếm vị trí quan trọng trong số này có 189.000 ha đất phù sa và nhóm

đất cát, có ý nghĩa lớn đối với sản xuất nông nghiệp của tỉnh

- Đất địa thành: Loại đất này tập trung chủ yếu ở vùng núi (74,4%) và

bao gồm các nhóm đất sau: Đất đỏ vàng phát triển trên đá phiến thạch sét ,đất

vàng nhạt phát triển trên sa thạch và cuội kết, đất vàng đỏ phát triển trên các

đá axít, đất đỏ nâu trên đá vôi, đất nâu đỏ trên baza, đất Feralit đỏ vàng trên

núi, đất mùn trên núi cao

b) Địa hình

Nằm ở Đông Bắc dãy Trường Sơn, Nghệ An có địa hình đa dạng , phức

tạp, bị chi cắt mạnh bởi các dãy đồi núi và hệ thống sông suối Về tổng thể,

địa hình nghiêng theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, với ba vùng sinh thái rõ

rệt: miền núi, trung du, đồng bằng ven biển Trong đó, miền núi chiếm tới

83% diện tích lãnh thổ, địa hình có độ dốc lớn, đất có độ dốc lớn hơn 8 0

chiếm gần 80% diện tích toàn tỉnh, đặc biệt có trên 38% diện tích đất có độ

dốc lớn hơn 250 Nơi cao nhất là đỉnh Pulaileng( 2.711m) ở huyện Kỳ Sơn

Đặc điểm địa hình trên là một trở ngại lớn cho việc phát triển mạng lưới giao

thông đường bộ, đặc biệt là các tuyến giao thông vùng trung du và miền núi,

gây khó khăn cho phát triển lâm nghiệp và bảo vệ đất đai khỏi bị xói mòn và

gây lũ lụt cho nhiều vùng trong tỉnh Tuy nhiên, hệ thống sông ngòi có độ dốc

lớn với 117 thác lớn, nhỏ là tiềm năng lớn có thể khai thác để phát triển thủy

điện và điều hòa nguồn nước phục vụ sản xuất và dân sinh

c) Biển, bờ biển

Hải phận rộng 4.230 hải lý vuông, từ độ sâu 40m trở vào nói chung đáy

biển tương đối bằng phẳng, từ độ sâu 40m trở ra có nhiều đá ngầm, cồn cát

Vùng biển Nghệ An là nơi tập trung nhiều loài hải sản có giá trị kinh tế cao

Bải biển Cửa Lò là một trong những bãi tắm đẹp và hấp dẫn, đó là lợi

thế cho việc phát triển nhành du lịch ở Nghệ An Bờ biển Nghệ An có chiều

dài 82 km, có 6 cửa lạch thuận lợi cho việc vận tải biển, phát triển cảng biển

và nghề làm muối (1000 ha)

d) Tài nguyên thiên nhiên

- Tài nguyên đất: Tổng diện tích đất tự nhiên là 1.648.729 ha, trong đó

đất nông nghiệp là 207.100 ha, đất lâm nghiệp là 1.195.477 ha (trong đó đất

có rừng là 745.557 ha, đất không có rừng là 490.165 ha)

- Tài nguyên rừng: Tổng diện tích rừng 745.557 ha, độ che phủ đạt

45,2% (theo số liệu năm 2004) với trữ lượng gỗ có trên 52 triệu m3 gồm

nhiều loại gỗ quý như pơmu, samu, lim, sấu, đinh hương, sến

- Tài nguyên biển: Có trên 267 loài cá thuộc 91 họ, trong đó có 62 loài

có giá trị kinh tế cao, trữ lượng cá biển trên 80.000 tấn, trong đó cá xa bờ

khoảng 50.000 tấn chiếm gần 62%, cho phép khai thác từ 30.000-35.000 tấn,

có nhiều loại cá có giá trị kinh tế cao như: cá chim; cá thu; cá hồng, nục

- Khoáng sản nhiên liệu: Gồm than mỡ ở mỏ than Khe Bố sản lượng

khai thác hàng năm từ 30 - 40 ngàn tấn; than nâu ở mỏ than Việt Thái (Nghĩa

Đàn) và mỏ Đôn Phục (Con Cuông) với trữ lượng gần 1 triệu tấn

- Khoáng sản kim loại: Gồm các loại như sắt, Manngan, thiếc, vàng,…

trong đó trữ lượng sắt và thiếc chiếm nhiều nhất

- Khoáng sản phi kim : Gồm Barit (mỏ Sơn Thành trữ lượng là 55.623

tấn quặng, 35.029 tấn Barit) và ,một số loại khoáng sản phi kim khác như đá

vôi, đất sét, đá Ruby…

- Nước khoáng: Được phát hiện ở huyện Quỳ Hợp, Nghĩa Đàn, Tân Kỳ,

Đô Lương Nước khoáng thuộc loại bicacbonat canxinatri có chứa CO2 tự do,

chất lượng tốt, được dùng giải khát và chữa bệnh

- Các loại tài nguyên khác: Nghệ An có trữ lượng một số loại khoáng

sản khá lớn, bao gồm: đá vôi (Quỳnh Lưu, Đô Lương, Anh Sơn,…), đá xây

dựng (Quỳnh Lưu, Hưng Nguyên, Nam Đàn, Đô Lương, Thanh Chương,

Nghiã Đàn, Anh Sơn), đất sét,…

Đặc điểm lợi thế là các tài nguyên trên của Nghệ An tập trung thành

những quần thể, nguyên liệu chính và nguyên liệu phụ ở gần nhau, có chất

lượng cao, gần đường giao thông nên rất thuận lợi cho sản xuất xi măng, gốm

sứ, bột đá siêu mịn, gạch lát, sản phẩm thủ công mỹ nghệ, phân vi sinh v.v

2.1.2 Tình hình chung về thu hút đầu tƣ vào Nghệ An

Như chúng ta biết, nguồn vốn chính là chìa khóa, là điều kiện hàng đầu

để thực hiện mọi mục tiêu phát triển kinh tế và xã hội, để thực hiện mục tiêu

CNH - HDDH chung của cả nước Song vốn được tạo từ đâu và bằng cách

nào luôn phụ thuộc chủ yếu và các chính sách của mỗi tỉnh, mỗi địa phương

Thông thường vốn được huy động từ 2 nguồn: vốn trong nước và vốn ngoài

nước, hai nguồn vốn này có vai trờ to lớn trong việc xây dựng cơ sở hạ tầng,

phát triển kinh tế, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu, giải quyết việc làm cho hàng

triệu lao động, nâng cao mức sống người dân Những năm vừa qua, tỉnh Nghệ

An luôn phấn đấu thu hút đầu tư, tổng vốn đầu tư xã hội trong giai đoạn vừa

qua, giai đoạn 2001 - 2010 đạt 138 ngàn tỷ đồng, trong đó nguồn huy động

trong dân chiếm 18% và đầu tư nước ngoài chiếm 5,5%

- Đầu tư trong nước: Từ năm 2001 - 2010 có 392 dự án với số vốn

251.049 tỷ đồng được cấp giấy chứng nhận đầu tư, trong đó có 190 dự án với

tổng số vốn 135.802 tỷ đồng đã hoàn thành và đi vào hoạt động

Một số dự án lớn nổi bật như: Tổ hợp sân Golf, khách sạn và biệt thự

thị xã Cửa Lò, Nhà máy bia Hà Nội - Nghệ An, Nhà máy bia Sài Gòn - Sông

Lam, Nhà máy bao bì Sabeco,…

- Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)

Trong giai đoạn 2001 - 2010, có 46 dự án với số vốn 23.329 tỷ đồng

được cấp giấy chứng nhận đầu tư, trong đó có 15 dự án đã hoàn thành và đi

vào hoạt động

- Nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA)

Trong giai đoạn 10 năm 2001 - 2010, Nghệ An đã vận động được

hơn 30 dự án, với tổng số vốn là gần 3000 tỷ đồng Ngoài ra tỉnh Nghệ An

đang trong quá trình vận động một số dự án lớn của các nhà tài trợ như

WB, ADB,…

Có thể nói thu hút đầu tư vào Nghệ An thời gian qua đã có những

biến chuyển tích cực, thể hiện ở việc số lượng và quy mô sự án tăng dân

qua các năm Có nhiều dự án có quy mô lớn, công nghệ cao như chăn nuôi

và chế biến sữa quy mô công nghiệp tập trung, các n hà máy bia, nhà máy

thủy điện…

Bên cạnh đó thì có nhiều dự án đã đi vào hoạt động, đóng góp vào ngân

sách lớn và giải quyết được nhiều việc làm cho người lao động Với nguồn

vốn nước ngoài, Nghệ An đã thu được hơn 3.000 tỷ đồng, tuy nhiên trong đó

lượng vốn FDI còn khá thấp, chủ yếu là nguồn vốn ODA Các lĩnh vực đầu tư

chủ yếu của nguồn vốn nước ngoài là cấp thoát nước, giao thông, phát triển

nông thôn,…WB, ADB, Hàn Quốc vẫn là những nhà tài trợ chủ yếu, trong đó

WB là nhà tài trợ lớn nhất của Nghệ An Tỉnh Nghệ An cần phải có chiến

lược, chính sách rõ ràng khi thu hút, sử dụng giải ngân các nguồn vốn nước

ngoài này để các dự án đạt hiệu quả tốt nhất, tránh tình trạng ứ đọng vốn

2.2 Thực trạng thu hút, sử dụng và quản lý ODA ở Nghệ An

2.2.1 Tổng quan thu hút, sử dụng và quản lý ODA Việt Nam

a) Giai đoạn 2001 - 2005

Trong giai đoạn 2001 - 2005 công tác vận động ODA tiếp tục được tiến

hành theo chủ trương đối ngoại của Đảng và Nhà nước: “Việt Nam sẵn sàng

là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế, phấn đấu vì hòa bình,

độc lập và phát triển”

Kết quả của công tác thu hút nguồn vốn ODA của Việt Nam giai đoạn

này là 14.597 triệu USD ODA đầu tư vào Việt Nam, với mức cam kết ODA

hàng năm đều tăng, năm sau cao hơn năm trước Việc thu hút và sử dụng

ODA trong thời gian qua góp phần quan trọng trong việc thực hiện thành

công chính sách đối ngoại rộng mở, đa dạng hoá, đa phương hoá, giữ vững

độc lập, tự chủ và chủ quyền quốc gia Đồng thời, ODA đã bổ sung một

nguồn vốn quan trọng cho đầu tư từ ngân sách để phát triển kinh tế-xã hội

Trong thời kỳ 2001-2005 nguồn vốn ODA đã bổ sung khoảng 11% cho

tổng vốn đầu tư toàn xã hội và nguồn vốn ODA cấp phát qua ngân sách nhà

nước chiếm trung bình khoảng 17% tổng đầu tư từ ngân sách ODA đã thực

sự trở thành kênh vốn bổ sung quan trọng cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã

hội của đất nước

Ta có thể thấy rõ tổng cam kết ký và giải ngân ODA của Việt Nam giai

đoạn 2001 - 2005 qua biểu sau:

Biểu 2.1: Tổng cam kết ký và giải ngân ODA của Việt Nam giai đoạn 2001

-2005

Đơn vị: triệu USD

Tổng hợp Cam k ết, ký k ết và giải ngân giai đoạn 5 năm 2001-2005

4.000 3.500 3.000

Triệu USD 2.500

2.000 1.500 1.000 500 0 Cam kết (14.597)

Ký kết (11.080) Giải ngân (7.840)

2001 2.356 2.430 1.500

2002 2.461 1.826 1.528

2003 2.839 1.761 1.442

2004 3.441 2.563 1.650

2005 3.500 2.500 1.720

(Nguồn: Bộ Kế hoạch và Đầu tư)

Nhìn bảng trên ta thấy, trong thời kỳ 2001 - 2005, tổng vốn ODA giải

ngân đạt 7.840 triệu, tương đương 53,73% tổng lượng ODA cam kết cùng kỳ,

con số này mới chỉ đạt 70 - 80% mức kế hoạch giải ngân đề ra Và tỷ lệ giải

ngân của một số nhà tài trợ vẫn còn thấp hơn tỷ lệ giải ngân của nhà tài trợ đó

đầu tư trong khu vực và thế giới

Ngoài ra, so sánh tỷ lệ ODA ký trên GDP với các nước có trình đ ộ

phát triển kinh tế tương đương, tỷ lệ này của Việt Nam khá thấp trong giai

đoạn 2001 - 2005 đạt trung bình 3,5 - 4,5 % (tỷ lệ này trung bình của các

nước tiếp nhận ODA trên thế giới là 9%) Như vậy, chúng ta vẫn còn khá

nhiều hạn chế trong việc thu hút nguồn vốn ODA so với các nước có trình độ

phát triển kinh tế tương đương Muốn thu hút được nhiều nguồn vốn hơn nữa,

cần phải có các giải pháp đồng bộ giữa Trung ương và địa phương, cũng như

cần phải cải thiện môi trường đầu tư thông thoáng hơn

Sau khi thu hút được nguồn vốn ODA, việc sử dụng nguồn vốn ODA

để đạt được hiệu quả cao nhất cũng là điều rất quan trọng Trong thời kỳ 2001

- 2005, nguồn vốn ODA đã được sử dụng tập trung cao cho phát triển cơ sở

Ngành lớn Tổng

ODA

ODA vay (ký kết)

ODA viện trợ (ký kết)

% tổng ODA

NNPTNT và xóa đói

Công nghiệp - năng

Giao thông vận tải

-Bưu chính viễn thông 2540,76 2444,61 96,15 25,36

hạ tầng kinh tế và xã hội, góp phần tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu

kinh tế theo hướng công nghiệp hóa và hiện đại hóa, cải thiện các dịch vụ xã

hội, xoá đói, giảm nghèo… Cơ cấu nguồn vốn ODA chia theo các lĩnh vực

như sau:

Bảng 2.1: Cơ cấu ODA ký kết theo ngành, lĩnh vực thời kỳ 2001 - 2005

Đơn vị: triệu USD

(Nguồn: Bộ Kế hoạch và Đầu tư)

Nhìn bảng trên ta có thể thấy lĩnh vực Giao thông vận tải - Bưu chính

viễn thông là lĩnh vực được ưu tiên nhất với số vốn ODA hơn 2,54 tỷ USD,

nhờ vậy mà hầu hết các lĩnh vực của ngành này đều có bước phát triển khá,

nhất là lĩnh vực đường bộ

Ngoài ra, ODA được phân bổ về từng địa phương, góp phần lớn trong

việc xóa đói giảm nghèo của nhiều địa phương còn khó khăn, nhất là các tỉnh

nghèo, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc.

b) Giai đoạn 2006 - 2010:

Trong giai đoạn này, tình hình cam kết, ký kết và giải ngân vốn

ODA đã có những chuyển biến tích cực Tổng vốn ODA cam kết của các

nhà tài trợ trong giai đoạn này đạt trên 32,76 tỷ USD, cao hơn 15% so với

chỉ tiêu đề ra và tổng vốn ODA ký kết đạt 20,61 tỷ USD, cao hơn 12,7%

so với chỉ tiêu đề ra trong Đề án ODA 2006 - 2010 Trong bối cảnh một

số nhà tài trợ cũng đang gặp khó khăn về vấn đề kinh tế nhưng lượng vốn

ODA đổ vào Việt Nam vẫn ở mức cao, đây là một thành công lớn của

Việt Nam

Xét về tỷ lệ giải ngân vốn ODA, trong thời kỳ 2006 - 2010 tổng vốn

ODA giải ngân đạt 13,86 tỷ USD, bằng 67,25% vốn ký kết và cao hơn 11%

so với chỉ tiêu đề ra trong Đề án ODA 2006 - 2010 Tuy mức giải ngân vốn

ODA đã có những cải thiện nhất định trong những năm gần đây, song đối với

một số nhà tài trợ thì vẫn còn thấp hơn so với mức bình quân trong khu vực

và quốc tế

Mặc dù dù sự đóng góp của ODA cho GDP của Việt Nam ở mức độ

khiêm tốn, khoảng 3 - 4% trong 5 năm 2006 - 2010, song nguồn vốn này góp

phần đảm bảo cân đối tài chính vĩ mô và đóng góp khoảng 15 - 17% vốn đầu

tư từ ngân sách nhà nước Trong bối cảnh ngân sách nhà nước dành cho đầu

tư phát triển còn hạn hẹp, đây là nguồn vốn quý báu để đầu tư phát triển các

lĩnh vực công ích nhằm cung cấp cho người dân, nhất là người nghèo ở vùng

nông thôn và thành thị các dịch vụ công thiết yếu (y tế, giáo dục, cấp nước

sinh hoạt, cải thiện điều kiện giao thông…) với số lượng nhiều hơn, chất

lượng tốt hơn và giá cả cạnh tranh hơn

Về cơ cấu nguồn ODA được ký kết chia theo các ngành và lĩnh vực

được chia dựa theo định hướng ưu tiên của Chính phủ trong thời kỳ

2006-2010 như trong bảng sau:

Tổng ODA Cơ cấu

ODA

Tổng ODA

1 Nông nghiệp, thuỷ lợi, lâm

nghiệp và thuỷ sản kết hợp phát

triển nông nghiệp và nông thôn

21% 4,27 - 4,98 16.21% 3.34

2 Năng lượng và công nghiệp 15% 3,05 - 3,56 18.97% 3.91

3 Giao thông, bưu chính viễn

thông, cấp thoát nước đô thị 33% 6,72 - 7,84 36.78% 7.58

4 Y tế, giáo dục và đào tạo,

môi trường, khoa học công

(Nguồn: Bộ Kế hoạch và Đầu tư)

Nhìn vào bảng trên, lĩnh cực Giao thông, bưu chính viễn thông, cấp

thoát nước đô thị lại tiếp tục dẫn đầu về tỷ trọng vốn ODA, vượt qua dự kiến

ODA ký kết theo Đề án 2006 - 2010, đạt 36,78% Lĩnh vực chiếm tỷ trọng

thấp nhất là lĩnh vực Nông nghiệp, thủy lợi và PTNNNT với 16,21%, thấp

hơn so với dự kiến đầu tư trong Đề án 2006 - 2010 4,79%

Như vậy, với lượng vốn ODA vào Việt Nam ngày càng tăng lên qua

mỗi năm và qua mỗi giai đoạn, đây là một điều rất đáng mừng ODA góp

phần quan trọng trong việc cân đối tài chính quốc gia, phát triển thương mại

đầu tư và tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia, là động lực thúc đẩy nền

Ngành, lĩnh vực Vốn ODA thu

Giao thông, BCVT, cấp thoát nước và đô thị 343,043 29.1

Y tế, giáo dục, môi trường và KHCN 281,139 24.2

kinh tế phát triển Bên cạnh đó, ODA còn nhằm các mục tiêu nhân đạo khác

như giúp xóa đói giảm nghèo đối với các người dân vùng nông thôn, phát

triển toàn diện các lĩnh vực y tế, giáo dục, môi trường, cải thiện chất lượng

đời sống nhân dân

2.2.2 Thu hút, sử dụng nguồn vốn ODA ở Nghệ An

2.2.2.1 Thu hút nguồn vốn ODA ở Nghệ An

a) Thu hút ODA ở Nghệ An theo ngành và lĩnh vực

Giai đoạn 2001 - 2005

Ở giai đoạn này, Nghệ An đã tiếp nhận nguồn viện trợ phát triển chính

thức (ODA) của các quốc gia và các tổ chức quốc tế là 12 dự án, cụ thể tổng

vốn đầu tư và phân bổ vốn ODA theo lĩnh vực đầu tư như sau:

Tổng vốn đầu tư:

Trong đó: - Vốn ODA :

- Vốn trong nước:

1655,782 tỷ đồng1.187,102 tỷ đồng

Biểu 2.2: Mức vốn ODA theo lĩnh vực trên địa bàn tỉnh giai đoan 2001

-2005

(Nguồn: Sở Kế hoạch và Đầu tư Nghệ An)

Nhìn vào bảng số liệu và biểu đồ trên, ta có thể thấy trong những

năm này, tỉnh Nghệ An đã thu hút được khá nhiều lượng vốn ODA, tạo

động lực thúc đẩy kinh tế tỉnh nhà phát triển Với cơ cấu phân bổ vốn

ODA theo ngành và lĩnh vực như trên, tổng vốn ODA là 1.187,102 tỷ

đồng trong đó lĩnh vực giao thông, cấp thoát nước và đô thị chiếm tỷ trọng

cao nhất Với việc chú trọng đầu tư vào lĩnh vực này, cơ sở vật chất và cơ

sở hạ tầng đang ngày càng được hoàn thiện và phục vụ cho kinh tế cũng

như đời sống người dân

- Về nông nghiệp – PTNT: Chiếm tỷ trọng trong thu hút ODA khá

cao nên cũng đã giúp cho nền nông nghiệp của tỉnh cải thiện đáng kể Với

tổng vốn ODA đầu tư vào khu vực này là 315,163 tỷ đồng, chiếm 27%

Đã có một số dự án được triển khai ở lĩnh vực này như: Dự án “Phát triển

lúa gạo”, Dự án “Phát triển cung cấp hạt giống Nghệ An”, Dự án “Phòng

trừ sâu bệnh tổng hợp” và dự án “ Xây dựng hệ thống thủy lợi kết hợp

nước sinh hoạt ở 20 xã thuộc các huyện miền núi phía Tây Nghệ An”

Nguồn ODA góp phần nâng cao chất lượng giống (đặc biệt là giống lúa),

nâng cao chất lượng xay xát, chế biến lúa gạo Một số công trình thủy lợi

đầu mối được xây dựng, tưới tiêu cho hàng ngàn ha lúa, phục vụ phát triển

nông nghiệp, nông thôn

- Về giao thông, cấp thoát nước và đô thị: Đây là lĩnh vực mà thu hút

được nguồn ODA chiếm tỷ trọng lớn nhất trong thu hút ODA về tỉnh, chiếm

29 % vốn ODA của tỉnh trong các năm ở thời kỳ này, với tổng vốn ODA cam

kết lên đến 343,043 tỷ đồng Nhờ vậy, cùng với vốn ngân sách của tỉnh, 1 số

trục đường giao thông liên huyện, liên tỉnh được nâng cấp nối Nghệ An và

các tỉnh lân cận, tạo môi trường thuận lợi để gọi vốn đầu tư nước ngoài, đẩy

mạnh phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Và cụ thể có một số dự án được triển

khai trong lĩnh vực này là dự án “Nâng cấp chất lượng cầu Bến Thủy” và dự

án “ Xây dựng cầu Bùng tại huyện Diễn Châu”, các dự án khác xây dựng và

nâng cấp các tuyến đường tỉnh lộ do Nhật Bản rót vốn, thời gian thực hiện từ

2000- 2002, vốn đầu tư là gần 200 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng cao nhất trong giai

đoạn này; dự án “Xây dựng nhà máy nước số 2 thành phố Vinh” do ADB tài

trợ…

- Về giáo dục, y tế, môi trường và KHCN: Nguồn ODA đầu tư trong

lĩnh vực này là 281,139 tỷ đồng chiếm 24% Trong đó có các dự án tương đối

lớn như: “Dự án phát triển hệ thống y tế Nghệ An” do Bỉ tài trợ …Các dự án

này tham gia vào việc tăng cường cơ sở vật chất, trang bị máy móc thiết bị

hiện đại đồng bộ; nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ quản lý, bác sỹ, y tá, cán

bộ kỹ thuật từ tỉnh xuống huyện, xã Công tác truyền thông y tế, truyền thông

dân số, chăm sóc sưc khỏe cộng đồng, góp phần nâng cao dân trí Vì vậy,

chăm sóc và phục vụ sức khỏe nhân dân hiệu quả hơn, sức khỏe cộng đồng

được nâng lên một bước

Ngoài ra, nguồn ODA đầu tư vào lĩnh vực giáo dục tập trung vào

Dự án Xây dựng 8 trường tiểu học, xóa bỏ nhà tạm và học ca 3, do Phần

Lan tài trợ

Ngành, lĩnh vực Vốn ODA thu hút Tỷ lệ %

Giao thông, BCVT, cấp thoát

Sang đến giai đoạn này thì tình hình thu hút các nguồn vốn đầu tư về

địa bàn tỉnh đã có nhiều nét nhìn khả quan hơn Trong giai đoạn này, có được

những đổi mới trong đầu tư như vậy là nhờ sự kiện Việt Nam chính thức gia

nhập WTO vào ngày 11/1/2007 Tổng thu hút và sử dụng ODA vào Nghệ An

đạt được một số kết quả đáng kể như sau: thu hút được hơn 20 dự án với tổng

vốn trên 3.965 tỷ đồng, giải ngân được 1.408 tỷ đồng, góp một phần quan

trọng trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội của tỉnh, giúp xây dựng cơ sở hạ tầng,

tạo điều kiện cho kinh tế - xã hội phát triển, trong đó nổi bật là cấp thoát

nước, nông nghiệp và phát triển nông thôn, năng lượng và công nghiệp, môi

Biểu 2.3: Bảng số liệu về thu hút vốn ODA theo ngành, lĩnh vực giai đoạn

2006 - 2011

(Nguồn: Sở Kế hoạch và Đầu tư Nghệ An)

- Nhóm ngành giao thông, bưu chính viễn thông, cấp thoát nước và

phát triển đô thị:

Như vậy, ODA giai đoạn này tập trung chủ yếu vào lĩnh vực này,

trong đó lớn nhất là dự án “Phát triển đô thị Vinh” do Ngân hàng thế giới

(WB) cấp vốn, với số vốn ODA đầu tư lên đến 1,852,5 tỷ đồng , thực hiện

trong giai đoạn 2010-2014 Đây cũng là dự án ODA lớn nhất từ trước tới

nay mà Nghệ An thu hút được, góp phần phát triển thành phố Vinh, tiến tới

đưa Vinh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương như kế hoạch đề ra

Phần còn lại chủ yếu là các dự án cấp thoát nước, như “Dự án thoát nước

thành phố Vinh” do KfW (Ngân hàng tái thiết Đức) cấp vốn, “Cấp nước

vùng phụ cận thành phố Vinh” do Phần Lan cấp vốn, sắp tới sẽ là “Hệ thống

thoát nước thải và xử lý nước thải thị xã Cửa Lò - giai đoạn 2” do Bỉ cấp

vốn Những dự án này góp phần cải tạo và nâng cấp cơ sở hạ tầng c ác vùng

trung tâm, đô thị, tạo đà để các trung tâm này phát triển, đúng với định

hướng thu hút ODA đã đặt ra, đó là từng bước hiện đại hóa hệ thống kết cấu

hạ tầng đô thị; hoàn thiện hệ thống cấp nước sinh hoạt; giải quyết cơ bản vấn

đề thoát nước, xử lý nước thải, chất rắn, rác thải y tế ở các đô thị Vinh, Cửa

Lò, các khu công nghiệp và một số khu đô thị và khu dân cư tập trung Tuy

nhiên vì dự án đang trong quá trình hoàn tất các thủ tục liên quan nên số tiền

giải ngân đang còn thấp, từ đó ảnh hưởng tới tỷ lệ giải ngân chung của toàn

tỉnh giai đoạn này

Về giao thông, có một số dự án nổi bật như “ Đường giao thông Tà Cạ

-Hữu Kiệm” ở huyện Kì Sơn do JICA (Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản) tài

trợ và các dự án khác nâng cấp đường giao thông liên xã ở huyện Kì Sơn, Dự

án “ Xây dựng cầu Diễn Vạn” do WB tài trợ,

- Nhóm ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn: Số vốn ODA dành

cho nông nghiệp - thủy lợi giai đoạn này là 540,914 tỷ đồng, chiếm 13,6%

Một số dự án nổi bật như “Hệ thống thuỷ lợi kết hợp nước sinh hoạt 9 xã

huyện Quế Phong” do JICA tài trợ khởi công năm 2009 và hoàn thành năm

2011, dự án “Hỗ trợ Phát triển kinh doanh nông nghiệp tỉnh Nghệ An tại

huyện Quỳnh Lưu” - Điểm tập kết, phân loại đóng góp sản phẩm nông nghiệp

huyện Quỳnh Lưu do CRS tài trợ khởi công năm 2008 và kết thúc năm 2010,

dự án “Dự án Cạnh tranh nông nghiệp tỉnh Nghệ An” do WB tài trợ khởi

công 2009 và kết thúc năm 2013 với số vốn tài trợ 156,2 tỷ đồng, “Dự án phát

triển nông thôn miền Tây” do Lucxembourg tài trợ…

Dự án tăng cường chức năng hợp tác xã nông nghiệp ở Việt Nam nhằm

cái thiện đời sống nông dân, tăng cường năng lực của hợp tác xã và cải thiện

đời sống của xã viên Kể từ năm 2006 đến nay, dự án đã xây dựng được 05 trụ

sở hợp tác xã ở xã Liên Hợp - huyện Quỳ Hợp và Bình Chuẩn - huyện Quế

Phong,…, tổ chức cho cán bộ đi tập huấn, đào tạo ở nước ngoài, tổ chức

nhiều buổi hội thảo cho cán bộ phòng nông nghiệp huyện, tổ chức lễ ký kết

hợp đồng giữa hợp tác xã với doanh nghiệp về nông sản …

- Nhóm ngành công nghiệp và năng lượng với các dự án “Khu liên

hiệp xử lý chất thải rắn Nghi Liên”, “Năng lượng nông thôn 2” và “Năng

lượng nông thôn 2 mở rộng”, tuy chiếm tỷ trọng nhỏ cả về vốn lẫn số lượng

dự án nhưng lại rất có ý nghĩa trong bối cảnh nguồn vốn đầu tư từ ngân sách

còn hạn hẹp, khu vực tư nhân trong và ngoài nước trong giai đoạn phát triển

còn chưa mặn mà với đầu tư phát triển nguồn và lưới điện vì yêu cầu vốn

lớn và thời gian thu hồi vốn chậm

- Nhóm ngành y tế, giáo dục, môi trường, khoa học công nghệ và các

ngành khác chiếm tỷ trọng tương đối nhỏ trong vốn cam kết (13,2%), tuy

vậy lại chiếm số lượng lớn về dự án và đặc biệt phần lớn số vốn là nguồn

viện trợ không hoàn lại

Trong lĩnh vực y tế, mục tiêu đặt ra là: “Nâng cấp và tăng cường trang

thiết bị y tế cho các bệnh viện, nhất là bệnh viện đa khoa khu vực 700

giường, bệnh viện khu vực, bệnh viện huyện, hỗ trợ thực hiện các mục tiêu

thiên niên kỷ trong lĩnh vực y tế như giảm tỷ lệ sinh, tỷ lệ tử vong và suy

dinh dưỡng trẻ em, cải thiện sức khỏe sinh sản của các bà mẹ, phòng chống

HIV/AIDS ” Tuy vậy, số dự án y tế thu hút được còn hạn chế: 2 dự án

“Hỗ trợ phát triển hệ thống y tế dự phòng Nghệ An” do ADB tài trợ.

Trong lĩnh vực môi trường có các dự án như: “Quản lý rủi ro thiên

tai” của WB, “Dự án môi trường DCE” của Đan Mạch đã giải ngân

xong, có tác dụng tăng cường khả năng phòng, chống và khắc phục hậu

quả thiên tai; xây dựng và bảo vệ các khu sinh quyển, rừng quốc gia, khu

bảo tồn thiên nhiên

Giáo dục là lĩnh vực có khá nhiều dự án giúp ngành giáo dục Nghệ An

thực hiện cải cách giáo dục ở tất cả các cấp học, đào tạo giáo viên, cung cấp

học bổng đào tạo đại học và sau đại học ở nước ngoài, cử cán b ộ, công chức

đào tạo và đào tạo tại nước ngoài về các lĩnh vực kinh tế, khoa học công

nghệ và quản lý Các dự án này được giải ngân một cách nhanh chóng, đem

lại những hiệu quả hết sức thiết thực Có những dự án như: “Giáo dục tiểu

học cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn”, “Cung cấp thiết bị dạy nghề”,