LỜI CẢM ƠN Được sự đồng ý và tạo điều kiện của Ban Giám Hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Kinh Tế & PTNT tôi đã tiến hành thực hiện khóa luận tốt nghiệp: “Đánh giá hiệu quả kinh tế của giống lúa BC15 trên địa bàn xã Nga Vịnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa”. Để hoàn thành khóa luận này, tôi xin tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Cô giáo ThS. Đặng Thị Bích Huệ, đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt quá trình viết khóa luận tốt nghiệp. Tôi xin chân trọng gửi lời cảm ơn tới Ban Giám Hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa cùng quý Thầy, Cô trong khoa Kinh Tế & PTNT - Trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên đã tận tình truyền đạt kiến thức trong 4 năm học tập, một hành trang quý báu để tôi tự tin bước vào cuộc sống. Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn đến Ủy Ban Nhân Dân xã Nga Vịnh và toàn thể bà con nhân dân trong toàn xã đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình điều tra thu thập số liệu, tìm hiểu tại địa phương. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè đã ủng hộ, động viên giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập cũng như thực hiện khóa luận. Cuối cùng, xin chúc các thầy cô giáo mạnh khỏe, hạnh phúc và thành công trong sự nghiệp trồng người. Tôi xin chân thành cảm ơn! Thái Nguyên, tháng 6 năm 2014 Sinh viên DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 3.1. Thống kê hiện trạng sử dụng đất của xã Nga Vịnh năm 2013 17 Bảng 3.2. Giá trị sản xuất các ngành kinh tế của xã Nga Vịnh qua 3 năm 2011 - 2013 19 Bảng 3.3. Diện tích trồng cây hàng năm của xã Nga Vịnh qua 3 năm 2011 – 2013 20 Bảng 3.4. Tình hình dân số và lao động của xã Nga Vịnh qua 3 năm 2011 – 2013 25 Bảng 3.5. Diện tích, năng suất bình quân và sản lượng sản xuất lúa thuần BC15 của xã Nga Vịnh qua 3 năm 2011-2013 40 Bảng 3.6 Tình hình giá lúa của xã Nga Vịnh qua 3 năm 2011 -2013 41 Bảng 3.7. Một số thông tin chung về các hộ điều tra 42 Bảng 3.8 Diện tích và cơ cấu giống lúa thuần BC15 gieo cấy của các hộ điều tra năm 2013 43 Bảng 3.9 Năng suất và sản lượng lúa thuần BC15 năm 2013 44 Bảng 3.10. Bảng ngày công và chi phí lao động 45 Bảng 3.11. Mức phân bón cho sản xuất lúa thuần BC15 theo điều kiện của hộ gia đình 48 Bảng 3.12. Chi phí bình quân sản xuất lúa thuần BC15 qua điều kiện kinh tế 49 Bảng 3.13. Kết quả - Hiệu quả sản xuất lúa thuần BC15 qua điều kiện kinh tế 50 Bảng 3.14. Chi phí cho sản xuất lúa thuần BC15 qua khả năng tiếp cận Khoa học kỹ thuật 52 Bảng 3.15. Kết quả - Hiệu quả sản xuất lúa thuần BC15 qua khả năng tiếp cận KHKT 52 Bảng 3.16. Chi phí bình quân sản xuất lúa thuần BC15 theo mùa vụ 54 Bảng 3.17. Kết quả - Hiệu quả sản xuất lúa thuần BC15 theo mùa vụ 56 Bảng 3.18. Năng suất và sản lượng lúa Khang dân 57 Bảng 3.19. Chi phí bình quân cho sản xuất lúa Khang dân theo mùa vụ 58 Bảng 3.20. Kết quả - Hiệu quả sản xuất của giống lúa Khang dân theo mùa vụ 59 Bảng 3.21 Kết quả - Hiệu quả sản xuất của giống lúa thuần BC15 và giống lúa Khang dân theo mùa vụ 60 DANH MỤC CẤC HÌNH Trang Hình 3.1. Sơ đồ kênh tiêu thụ lúa tại xã Nga Vịnh năm 2013 42 Hình 3.2: Sơ đồ nguồn cung cấp giống lúa thuần BC15 47 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BVTV : Bảo vệ thực vật CPBQ : Chi phí bình quân CC : Cơ cấu DT : Diện tích ĐVT : Đơn vị tính GO/IC : Giá trị sản xuất trên 1 đồng chi phí trung gian GO/L : Giá trị sản xuất trên 1 ngày công lao động GO/TC : Giá trị sản xuất trên 1 đồng chi phí HQKT : Hiệu quả kinh tế HQSX : Hiệu quả sản xuất KQ - HQ : Kết quả - Hiệu quả MI/IC : Thu nhập hỗn hợp trên 1 đồng chi phí trung gian MI/L : Thu nhập hỗn hợp trên 1 ngày công lao động MI/TC : Thu nhập hỗn hợp trên 1 đồng chi phí NN : Nông nghiệp NSBQ : Năng suất bình quân Pr/IC : Lợi nhuận trên 1 đồng chi phí trung gian Pr/L : Lợi nhuận trên 1 ngày công lao động Pr/TC : Lợi nhuận trên 1 đồng chi phí SL : Sản lượng TB : Trung bình TSCĐ : Tài sản cố định TM – DV : Thương mại – dịch vụ UBND : Ủy ban nhân dân VA/IC : Giá trị gia tăng trên 1 đồng chi phí trung gian VA/TC : Giá trị gia tăng trên 1 đồng chi phí VA/L : Giá trị gia tăng trên 1 ngày công lao động MỤC LỤC Trang MỤC LỤC vi Trang vi MỞ ĐẦU 1 1. Tính cấp thiết của đề tài 1 2. Mục tiêu của đề tài 2 2.1. Mục tiêu chung 2 3. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu 2 3.1 Trong học tập 2 3.2 Trong thực tiễn 2 4. Những đóng góp mới của đề tài 2 5. Bố cục của khóa luận 3 CHƯƠNG 1 4 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 4 1.1. Cơ sở lý luận 4 1.1.1. Một số khái niệm cơ bản 4 1.1.2. Một số vấn đề cơ bản về giống lúa BC15 tại địa phương 7 1.2 Cơ sở thực tiễn 8 1.2.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo trên thế giới năm 2013 8 1.2.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ lúa gạo tại Việt Nam năm 2013 10 CHƯƠNG 2 12 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 12 2.1 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 12 2.1.1 Đối tượng nghiên cứu 12 2.1.2 Phạm vi nghiên cứu 12 2.2. Nội dung nghiên cứu 12 2.3. Câu hỏi nghiên cứu 12 2.4. Phương pháp nghiên cứu 13 2.4.1. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp 13 2.4.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp 13 2.4.3. Phương pháp xử lý số liệu 13 2.4.4. Phương pháp so sánh 13 2.5. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu 13 2.5.1. Chỉ tiêu phản ánh sự ảnh hưởng của các yếu tố đến sản xuất của hộ 13 2.5.2. Các chỉ tiêu tính toán kết quả, hiệu quả 14 CHƯƠNG 3 16 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 16 3.1. Đặc điểm của địa bàn nghiên cứu 16 3.1.1. Đặc điểm tự nhiên 16 3.1.2. Điều kiện về kinh tế - xã hội 19 3.2. Tình hình chung về sản xuất và tiêu thụ giống lúa BC15 trên địa bàn xã Nga Vịnh 40 3.2.1. Tình hình sản xuất 40 3.2.2. Tình hình tiêu thụ 41 3.3. Hiệu quả sản xuất, kinh doanh giống lúa BC15 tại xã Nga Vịnh 42 3.3.1. Tình hình chung của nhóm hộ nghiên cứu 42 3.3.2. Chi phí cho sản xuất giống lúa thuần BC15 tại xã Nga Vịnh năm 2013 45 3.3.3. Kết quả điều tra giống lúa thuần BC15 qua điều kiện kinh tế 49 3.3.4. Kết quả điều tra giống lúa thuần BC15 qua tiếp cận Khoa học kỹ thuật 51 3.3.5. Kết quả điều tra giống lúa thuần BC15 theo mùa vụ 54 3.3.6. Chi phí và Kết quả - Hiệu quả sản xuất của giống lúa Khang Dân theo mùa vụ 57 3.3.7. So sánh Kết quả - Hiệu quả sản xuất lúa BC15 và Khang Dân theo mùa vụ 60 3.4. Những thuận lợi và khó khăn trong quá trình sản xuất lúa BC15 61 3.4.2 Khó khăn 61 CHƯƠNG 4 63 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH TẾ GIỐNG CHO GIỐNG LÚA BC15 TẠI XÃ NGA VỊNH, HUYỆN NGA SƠN, TỈNH THANH HÓA 63 4.1. Quan điểm, phương hướng, mục tiêu 63 4.1.1. Quan điểm 63 4.1.2. Phương hướng 63 4.1.3. Mục tiêu 63 4.2. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất lúa BC15 63 4.2.1. Kỹ thuật 63 4.2.2. Nâng cao chất lượng 64 4.2.3 Khí hậu, thời tiết 64 4.2.4. Giải pháp về giống và phân bón 65 4.2.5. Giải pháp về thông tin 65 KẾT LUẬN 66 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam là một nước nông nghiệp, tới hơn 70% dân số sống dựa vào nông nghiệp, vì vậy nông nghiệp và nông thôn là vấn đề thời sự luôn được các cấp, các ngành quan tâm. Trong những năm gần đây, nền nông nghiệp nước ta đã có những chuyển biến rõ rệt, đây là nền tảng góp phần quan trọng trong chiến lược xóa đói giảm nghèo. Với một nước đi lên từ nền nông nghiệp nghèo nàn, luôn trong tình trạng thiếu lương thực, chúng ta đã trở thành một nước xuất khẩu hàng đầu thế giới về lúa gạo. Thành quả này không chỉ nhờ vào chính sách chỉ đạo của Đảng, nhà nước mà còn nhờ vào khả năng ứng dụng, tìm kiếm kỹ thuật, mô hình sản xuất mới của người nông dân trên khắp cả nước. Người dân Việt Nam đã không ngừng tiếp thu và ứng dụng các loại giống cây trồng, vật nuôi mới. Họ đã thử nghiệm và chấp nhận các loại giống mới có hiệu quả kinh tế cao, đối với ngành lúa gạo Việt Nam việc đưa nguồn giống mới vào sản xuất đã giúp cho người nông dân tự tin hơn với sản phẩm của mình trên con đường xuất khẩu lúa gạo trên thế giới [11]. Xã Nga Vịnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa là một xã đông dân cư, tương đối phát triển về kinh tế hơn nữa xã có diện tích đất nông nghiệp khá lớn, lại có hệ thống sông ngòi chảy qua, là điều kiện rất thuận lợi để canh tác lúa nước. Với điều kiện thuận lợi như vậy, nhưng người dân địa phương vẫn còn trăn trở trong việc chọn giống lúa thích hợp để đưa vào sản xuất. Đó là làm sao chọn được loại giống phù hợp với điều kiện tự nhiên của vùng, kháng sâu bệnh tốt lại cho hiệu quả kinh tế cao. Trong các nhóm giống mà người dân đang canh tác, BC15 là giống lúa thuần hiện đang được sản xuất khá phổ biến ở vùng này bởi năng suất và hiệu quả kinh tế của giống lúa thuần BC15 hơn hẳn các loại giống lúa khác vì vậy tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Đánh giá hiệu quả kinh tế của giống lúa BC15 trên địa bàn xã Nga Vịnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa”. 1 2. Mục tiêu của đề tài 2.1. Mục tiêu chung - Tìm hiểu đặc điểm, thực trạng sản xuất và đánh giá hiệu quả kinh tế về giống lúa thuần BC15 của các hộ gia đình tại xã Nga Vịnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa. - Từ đó đưa ra giải pháp khắc phục khó khăn và phương hướng phát triển của giống lúa đó nhằm cải thiện đời sống của các hộ trên địa bàn toàn xã. 2.2. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu về điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội của xã Nga Vịnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa. - Phân tích, đánh giá được thực trạng sản xuất và hiệu quả kinh tế của giống lúa BC15 của các hộ trên địa bàn xã. - Phân tích được các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế khi so sánh giữa giống lúa thuần BC15 và giống lúa Khang Dân để thấy được hiệu quả của việc sử dụng giống lúa thuần BC15 - Đưa ra một số giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế cho giống lúa BC15 tại địa bàn nghiên cứu 3. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu 3.1 Trong học tập - Nâng cao kiến thức về sản xuất nói chung cũng như những kiến thức thực tiễn ở lĩnh vực nông nghiệp. Có cách đánh giá nhìn nhận bao quát về tình hình phát triển của địa phương. - Củng cố kiến thức đã được học, được nghiên cứu. Rèn luyện những kỹ năng cần thiết cho bản thân. - Rút ra nhiều kinh nghiệm thực tế cho công tác sau này. - Vận dụng và phát huy được kiến thức đã học vào trong thực tiễn. 3.2 Trong thực tiễn Làm cơ sở cho công tác đánh giá, quy hoạch, lập kế hoạch, nhân rộng và phát triển loại giống lúa mới để có hiệu quả kinh tế cao cho địa phương. 4. Những đóng góp mới của đề tài - Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển cây lúa. 2 [...]... nhiên kinh tế xã hội của xã Nga Vịnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa - Tìm hiểu tình hình chung về sản xuất và tiêu thụ của giống lúa BC15 của các hộ trên địa bàn xã - Phân tích được các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế của lúa thuần BC15 - Tìm hiểu những thuận lợi, khó khăn ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất giống lúa BC15 - Đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế giống lúa BC15 tại địa bàn nghiên... kinh tế Có thể nói hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế xã hội, phản ánh mặt chất lượng hiệu quả kinh tế và phản ánh lợi ích chung của toàn xã hội, là đặc lượng của mọi nền sản xuất xã hội Theo quy luật mối liên hệ phổ biến và sự vận động phát triển thì mọi hiệu quả kinh tế của các thành viên trong xã hội đều có mối quan hệ với nhau và có tác động đến hiệu quả kinh tế của toàn bộ nền kinh tế quốc... xuất của con người không chỉ đơn thuần quan tâm đến hiệu quả kinh tế mà đòi hỏi phải xem xét đánh giá một cách tích cực và hiệu quả xã hội, hiệu quả môi trường sinh thái tự nhiên xung quanh Tóm lại, hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế vốn có trong mọi hình thái kinh tế xã hội, nó phản ánh mặt chất lượng các hoạt động sản xuất kinh doanh của con người Hiệu quả kinh tế là trong quá trình sản xuất kinh. .. việc, trình độ xã hội cũng đều được nâng lên Hiệu quả môi trường: Thể hiện bảo vệ tốt hơn môi trường như tăng độ che phủ mặt đất, giảm ô nhiễm đất, nước, không khí Trong các loại hiệu quả thì hiệu quả kinh tế là quan trọng nhất, nhưng không thể bỏ qua hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường Vì vậy khi nói tới 6 hiệu quả kinh tế người ta thường có ý bao hàm cả hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường... phẩm Hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế phản ánh mặt chất lượng các hoạt động kinh tế Vì vậy nâng cao chất lượng hoạt động kinh tế là nâng cao hiệu quả kinh tế Hiệu quả kinh tế là thước đo, một chỉ tiêu chất lượng, phản ánh trình độ tổ chức sản xuất, trình độ lựa chọn, sử dụng, quản lý và khả năng kết hợp các yếu tố đầu vào của sản xuất của từng cơ sở sản xuất, kinh doanh cũng như toàn bộ nền kinh. .. hiệu quả kinh tế Hiệu quả kinh tế xã hội là hiệu quả chung phản ánh kết quả thực hiện mọi mục tiêu mà chủ thể đặt ra trong một giai đoạn nhất định trong quan hệ với chi phí để có được những kết quả đó Hiệu quả kinh tế biểu thị mối tương quan giữa các kết quả đạt được tổng hợp ở các lĩnh vực kinh tế - xã hội, với chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó Do vậy, hiệu quả kinh tế - xã hội phản ánh một cách... môi trường xảy ra trên địa bàn xã [4] 3.1.2 Điều kiện về kinh tế - xã hội 3.1.2.1 Điều kiện về kinh tế Tình hình kinh tế của xã Nga Vịnh qua 3 năm 2011 – 2013 được thể hiện rõ qua bảng 3.2 Bảng 3.2 Giá trị sản xuất các ngành kinh tế của xã Nga Vịnh qua 3 năm 2011 - 2013 Chỉ tiêu ĐVT I Tổng giá trị sản xuất Tỷ đồng Tỷ đồng Tỷ đồng 1 Nông nghiệp 2 CN - XD, TM-DV II- Chỉ tiêu bình quân 1 Giá trị sản xuất/hộ... luận Chương 4: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế cho giống lúa BC15 tại xã Nga Vịnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa 4 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1.1 Cơ sở lý luận 1.1.1 Một số khái niệm cơ bản 1.1.1.1 Khái niệm đánh giá Thuật ngữ đánh giá (Evaluation) là đưa ra nhận định tổng hợp về các dữ kiện đo lường được qua các kỳ kiểm tra/ lượng giá (assessement) trong qua trình và kết thúc... giống lúa BC15 của các hộ gia đình tại xã Nga Vịnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa 2.1.2 Phạm vi nghiên cứu 2.1.2.1 Phạm vi không gian Tiến hành nghiên cứu tại 3 xóm: xóm 8, xóm Vĩnh An, xóm Nghi Vịnh tại xã Nga Vịnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa 2.1.2.2 Phạm vi thời gian Thời gian tiến hành thực tập đề tài từ 1/2014 - 5/2014 Số liệu thu thập từ năm 2011 - 2013, số liệu điều tra là số liệu của hộ thể... sản xuất và tiêu thụ giống lúa BC15 trên địa bàn xã Nga Vịnh 3.2.1 Tình hình sản xuất Giống lúa BC15 là giống lúa thuần đã mang lại sự gia tăng sản phẩm đầu ra, đặc tính của giống cho thấy đây là loại giống có khả năng cho năng suất cao, chất lượng gạo ngon, khả năng thích ứng rộng, chịu rét khá Các nông hộ chọn giống lúa thuần BC15 để gieo cấy, mua từ công ty trại giống thông qua xã, tức là các nông . tự nhiên kinh tế xã hội của xã Nga Vịnh, huyện Nga Sơn, tỉnh Thanh Hóa. - Phân tích, đánh giá được thực trạng sản xuất và hiệu quả kinh tế của giống lúa BC15 của các hộ trên địa bàn xã. - Phân. và hiệu quả kinh tế của giống lúa thuần BC15 hơn hẳn các loại giống lúa khác vì vậy tôi tiến hành thực hiện đề tài: Đánh giá hiệu quả kinh tế của giống lúa BC15 trên địa bàn xã Nga Vịnh, huyện. kiện của Ban Giám Hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Kinh Tế & PTNT tôi đã tiến hành thực hiện khóa luận tốt nghiệp: Đánh giá hiệu quả kinh tế của giống lúa BC15 trên địa bàn xã Nga Vịnh,