Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật phát triển hoa cúc tại thành phố thái nguyên

Tình hình tiêu th hoa t i thành ph Thái Nguyên..... Xây d ng mô hình hoa cúc phư ng Quan Tri u TP Thái Nguyên t nh Thái Nguyên ..... kinh doanh, trư ng Cao ng Sư Ph m… Chính vì v y Thái

L i cam oan i

L i c m ơn ii

M cl c M iii

U 1

1 Tính c p thi t c a tài 1

2 M c ích và yêu c u c a tài 2

2.1 M c ích c a 2.2 Yêu c u c a tài 2

tài 2

3 Ý nghĩa khoa h c và th c ti n c a tài 3

3.1 Ý nghĩa khoa h c c a tài 3

3.2 Ý nghĩa th c ti n 3

4 Ph m vi nghiên c u 3

Chương 1 T NG QUAN TÀI LI U VÀ CƠ S KHOA H C C A TÀI 4

1.1 Cơ s khoa h c c a tài 4

1.1.1 Ngu n g c c a cây hoa cúc 4

1.1.2 Phân lo i cây hoa cúc 4

1.1.3 c i m th c v t h c c a cây hoa cúc 6

1.1.4 Yêu c u ngo i c nh c a cây hoa cúc 7

1.2 Tình hình s n xu t và nghiên c u hoa cúc trên th gi i 10

1.2.1 Tình hình s n xu t hoa cúc trên th gi i 10

1.2.2 Tình hình nghiên c u hoa cúc trên th gi i 12

1.3 Tình hình s n xu t và nghiên c u hoa cúc Vi t Nam 19

1.3.1 Tình hình s n xu t hoa cúc Vi t Nam 19

1.3.2 Tình hình nghiên c u hoa cúc Vi t Nam 22

1.4 M t s v n rút ra t t ng quan tài li u 32

2.1 V t li u nghiên c u 34

2.2 N i dung nghiên c u 35

2.2.1 i u tra, ánh giá tình hình s n xu t và tiêu th hoa t i thành ph Thái Nguyên 35

2.2.2 Nghiên c u tuy n ch n gi ng hoa cúc năng su t cao, ch t lư ng t t phù h p v i i u ki n sinh thái Thái Nguyên 35

2.2.3 Nghiên c u m t s bi n pháp k thu t phát tri n hoa cúc t i Thái Nguyên 35

2.2.4 Xây d ng mô hình s n xu t hoa cúc t i Thái Nguyên 36

2.3 Phương pháp nghiên c u 36

2.3.1 i u tra tình hình s n xu t và tiêu th hoa t i thành ph Thái Nguyên 36

2.3.2 Nghiên c u tuy n ch n gi ng hoa cúc thích h p v i i u ki n sinh thái Thái Nguyên 36

2.3.3 Nghiên c u m t s bi n pháp k thu t nâng cao năng su t, ch t lư ng hoa cúc t i Thái Nguyên 37

2.3.4 Xây d ng mô hình s n xu t hoa cúc Vàng Thư c Dư c v ông-Xuân 2007-2008 t i Thái Nguyên 39

2.4 Các ch tiêu theo dõi 40

2.5 Các bi n pháp k thu t áp d ng 42

2.6 Phương pháp x lý s li u 43

Chương 3 K T QU NGHIÊN C U VÀ TH O LU N 44

3.1 i u tra tình hình s n xu t và tiêu th hoa thành ph Thái Nguyên 44

3.1.1 Tình hình s n xu t hoa Thái Nguyên 44

3.1.2 Tình hình tiêu th hoa t i thành ph Thái Nguyên 49

3.1.3 Các y u t thu n l i và h n ch i v i s n xu t hoa cúc Thái Nguyên 51

3.1.4 M t s gi i pháp kh c ph c các y u t h n ch s n xu t hoa cúc Thái Nguyên 52

ch t lư ng t t phù h p v i i u ki n sinh thái Thái Nguyên 53

3.2.1 Nghiên c u c trưng hình thái, tình hình sinh trư ng, phát tri n c a t p oàn hoa cúc t i Thái Nguyên 53

3.2.2 K t qu nghiên c u tình hình sinh trư ng, phát tri n và năng su t ch t lư ng m t s gi ng hoa cúc có tri n v ng t i Thái Nguyên 70

3.2.3 Hi u qu kinh t các gi ng hoa cúc có tri n v ng t i Thái Nguyên 78

3.3 K t qu nghiên c u m t s bi n pháp k thu t nâng cao năng su t, ch t lư ng v i gi ng cúc tri n v ng vàng thư c dư c t i Thái Nguyên 79

3.3.1 K t qu nghiên c u nh hư ng c a GA3 và Yogen No.2 n năng su t ch t lư ng hoa cúc Vàng Thư c Dư c 79

3.3.2 K t qu nghiên c u nh hư ng c a th i gian chi u sáng b sung n năng su t, ch t lư ng hoa cúc Vàng Thư c Dư c 87

3.3.3 K t qu nghiên c u nh hư ng c a th i v n s ra hoa cúc Vàng Thư c Dư c vào d p 20/11 95

3.3.4 Nghiên c u nh hư ng c a th i v n s ra hoa c a gi ng cúc Vàng Thư c Dư c d p t t Nguyên án t i Thái Nguyên 99

3.4 Xây d ng mô hình hoa cúc phư ng Quan Tri u TP Thái Nguyên t nh Thái Nguyên 103

3.4.1 c i m sinh trư ng và ch t lư ng hoa c a mô hình 104

3.4.2 Hi u qu kinh t c a mô hình 105

K T LU N VÀ NGH 107

1 K t lu n 107

2 ngh 108

CÁC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN N TÀI Ã CÔNG B 109

TÀI LI U THAM KH O 110

i ch ng

Mô hình Nông nghi p và phát tri n nông thôn Năng su t lý thuy t

Năng su t th c thu Trung bình

B ng 1.1.

B ng 1.2

Giá tr xu t nh p kh u hoa cúc hàng năm c a m t s nư c

trên th gi i 12

Tình hình s n xu t hoa cúc m t s t nh trong c nư c năm 2003 20

B ng 1.3 Kim ng ch xu t kh u hoa tươi 8 tháng u năm 2008 và 2009 21

B ng 1.4 nh hư ng c a th i lư ng chi u sáng quang gián o n n

th i gian ra hoa và ch t lư ng hoa cúc Vàng Pha lê 28

B ng 3.1 Cơ c u s n xu t hoa v ông Xuân năm 2003-2004 c a m t

s phư ng xã i u tra t i thành ph Thái Nguyên 45

B ng 3.2 Th i v tr ng hoa cúc m t s i m i u tra t i Thái Nguyên 46

B ng 3.3 Cơ c u gi ng và bi n pháp k thu t áp d ng trong s n xu t

hoa cúc t i các i m i u tra trong v Thu- ông và Xuân năm 2003-2004 t i thành ph Thái Nguyên 47

ông-B ng 3.4

B ng 3.5

B ng 3.6

So sánh hi u qu kinh t cây hoa v i m t s cây tr ng khác

năm 2003 t i Thái Nguyên (tính cho 1ha) 48

Lư ng hoa tiêu th t i thành ph Thái Nguyên 49

Phân b th trư ng hoa c a Thành ph Thái Nguyên 50

nghi m t i Thái Nguyên 58

B ng 3.10 Các th i kỳ sinh trư ng và phát tri n c a các gi ng cúc v Thu

ông (2003) và ông Xuân (2003-2004) t i Thái Nguyên 60

B ng 3.11 M t s c i m hình thái c a các gi ng cúc v Thu ông

(2003) và ông Xuân (2003-2004) t i Thái Nguyên 62

B ng 3.12 M t s c i m năng su t và ch t lư ng các gi ng cúc v Thu

ông (2003) và v ông Xuân (2003-2004) t i Thái Nguyên 64

B ng 3.13 b n hoa c t và b n hoa t nhiên các gi ng cúc v Thu

ông (2003) và ông Xuân (2003-2004) t i Thái Nguyên 66

(2003) t i Thái Nguyên 68

B ng 3.14b Thành ph n sâu b nh h i hoa cúc thí nghi m v ông Xuân

(2003-2004) t i Thái Nguyên 69

B ng 3.15 Các th i kỳ sinh trư ng và phát tri n c a m t s gi ng cúc có

tri n v ng v Thu ông (2004) và ông Xuân (2004-2005)

t i Thái Nguyên 71

B ng 3.16 M t s c i m sinh trư ng c a các gi ng cúc có tri n v ng

v Thu ông (2004) và ông Xuân (2004-2005) t i Thái Nguyên 72

B ng 3.17 M t s ch tiêu v năng su t, ch t lư ng các gi ng cúc có

tri n v ng v Thu ông (2004) và ông Xuân (2004-2005)

t i Thái Nguyên 74

B ng 3.18 b n hoa c a các gi ng cúc có tri n v ng t i Thái Nguyên 75

B ng 3.19a Tình hình sâu, b nh h i m t s gi ng cúc có tri n v ng v

Thu ông (2004) t i Thái Nguyên 76

B ng 3.19b Tình hình sâu h i m t s gi ng cúc có tri n v ng v ông Xuân

(2004-2005) t i Thái Nguyên 77

B ng 3.20 Hi u qu kinh t c a các gi ng cúc có tri n v ng t i Thái Nguyên 78

B ng 3.21 nh hư ng c a GA3 và Yogen No.2

trư ng gi ng cúc Vàng Thư c Dư c v

n các th i kỳ sinhông Xuân (2004-2005) t i Thái Nguyên 80

B ng 3.22 nh hư ng c a GA3 và YOGEN No.2 n s tăng trư ng

chi u cao cây c a gi ng cúc Vàng Thư c Dư c v ôngXuân (2004-2005) t i Thái Nguyên 81

B ng 3.23 nh hư ng c a GA3 và YOGEN No.2 n ng thái ra lá

c a gi ng cúc Vàng Thư c Dư c v ông Xuân (2004-2005)

t i Thái Nguyên 83

B ng 3.24 M t s c i m sinh trư ng c a gi ng cúc Vàng Thư c Dư c

các công th c thí nghi m v ông Xuân (2004-2005) t iThái Nguyên 83

lư ng hoa cúc Vàng Thư c Dư c v ông Xuân (2004-2005)

t i Thái Nguyên 85

B ng 3.26 Tình hình sâu b nh h i gi ng cúc Vàng Thư c Dư c v

ông Xuân (2004-2005) t i Thái Nguyên 86

B ng 3.27 nh hư ng c a th i gian chi u sáng b sung n các giai

o n sinh trư ng c a gi ng cúc Vàng Thư c Dư c v Xuân (2005-2006) t i Thái Nguyên 88

ông-B ng 3.28 nh hư ng c a th i gian chi u sáng b sung n m t s ch

tiêu sinh trư ng c a gi ng cúc Vàng Thư c Dư c v Xuân (2005-2006) t i Thái Nguyên 90

ông-B ng 3.29 nh hư ng c a th i gian chi u sáng b sung n năng su t,

ch t lư ng hoa c a gi ng cúc Vàng Thư c Dư c v Xuân (2005-2006) t i Thái Nguyên 92

ông-B ng 3.30 nh hư ng c a th i gian chi u sáng

h i c a gi ng cúc Vàng Thư c Dư c v

n tình hình sâu b nhông Xuân (2005-2006) t i thành ph Thái Nguyên 94

B ng 3.31 nh hư ng c a th i v n các th i kỳ sinh trư ng và phát

tri n c a gi ng cúc Vàng Thư c Dư c d p 20/11 95

B ng 3.32 nh hư ng c a th i v n năng su t, ch t lư ng hoa cúc

Vàng Thư c Dư c d p 20/11 t i Thái Nguyên 97

B ng 3.33 Hi u qu kinh t c a các th i v tr ng cúc Vàng Thư c

Dư c vào d p 20-11 t i Thái Nguyên 98

B ng 3.34 nh hư ng c a th i v n các th i kỳ sinh trư ng và phát

tri n c a gi ng cúc Vàng Thư c Dư c vào d p t t Nguyên

án t i Thái Nguyên 100

B ng 3.35 nh hư ng c a th i v n năng su t, ch t lư ng hoa cúc

Vàng Thư c Dư c d p T t Nguyên án 101

B ng 3.36 Hi u qu kinh t c a các th i v tr ng cúc Vàng Thư c Dư c

vào d p T t Nguyên án t i Thái Nguyên 103

B ng 3.37 c i m sinh trư ng và ch t lư ng hoa c a mô hình 104

B ng 3.38 Hi u qu kinh t các mô hình t i Thành ph Thái Nguyên 105

Hình 3.1 Bi u nh hư ng c a GA3 và YOGEN No.2 n s tăng

trư ng chi u cao cây c a gi ng cúc Vàng Thư c Dư c v

ông Xuân (2004-2005) t i Thái Nguyên 82Hình 3.2 Bi u nh hư ng c a th i gian chi u sáng b sung ns

hoa/cây c a gi ng cúc Vàng Thư c Dư c v ông-Xuân(2005-2006) t i Thái Nguyên 93Hình 3.3 Bi u các th i kỳ sinh trư ng, phát tri n (80%) c a gi ng

cúc Vàng Thư c Dư c d p 20/11 t i Thái Nguyên 96Hình 3.4 Bi u các th i kỳ sinh trư ng, phát tri n (80%) c a gi ng

cúc Vàng Thư c Dư c 100

M U

1 TÍNH C P THI T C A TÀI

Hoa là s n ph m c bi t v a mang giá tr tinh th n v a mang giá tr

kinh t Ngay t th i xa xưa, ông cha ta ã có nhu c u s d ng hoa trangtrí làm p thêm cho cu c s ng, ngày nay xã h i ngày càng phát tri n thì nhu

c u v hoa ngày càng tăng Ngoài vi c s d ng hoa vào m c ích th m m ,

con ngư i còn coi vi c s n xu t hoa thành m t ngành kinh t có thu nh p cao

S n lư ng hoa trên toàn th gi i năm 1999 t 40 t USD, trong ó xu t kh u7,8 t USD Trong r t nhi u lo i hoa thì hoa cúc ư c dùng r t nhi u v i giá

tr l i nhu n cao và m c ích s d ng a d ng: hoa c t cành, hoa tr ng ch u,

làm thu c… Hoa cúc ư c tr ng nhi u nư c trên th gi i, như: Hà Lan,Italia, Trung Qu c, Nh t B n, Hàn Qu c…

nư c ta, hoa cúc ã du nh p vào t th k XV n u th k XIX,

ã hình thành m t s vùng chuyên nh cung c p cho nhân dân M t ph n

chơi, thư ng th c, m t ph n ph c v vi c cúng l và m t ph n dùng làm dư c

li u Hi n nay cúc có m t kh p nơi t nông thôn n thành th , t mi n núi

n ng b ng Các vùng tr ng nhi u mang tính t p trung là Hà N i (450 ha),thành ph H Chí Minh (370 ha), à L t (160 ha), H i Phòng (110 ha)

Thái Nguyên là m t t nh trung du mi n núi phía ông B c nư c ta, có

n n kinh t xã h i tương i phát tri n.V trí a lý c a Thái Nguyên h t s cthu n l i, phía B c giáp t nh B c C n, phía Tây giáp Tuyên Quang, phía TâyNam giáp t nh Vĩnh Phúc, phía Nam giáp Hà N i, phía ông Nam giáp t nh

B c Giang, ông B c giáp t nh L ng Sơn Ngoài ra Thái Nguyên còn có h

th ng giao thông thu n ti n n m trên tr c qu c l 3 và còn là nơi t p trung

nhi u trư ng i h c và Cao ng như: trư ng i h c Nông Lâm, trư ng

i h c Sư Ph m, trư ng i h c Y, trư ng i h c Kinh T và Qu n tr

kinh doanh, trư ng Cao ng Sư Ph m… Chính vì v y Thái Nguyên là th

trư ng l n tiêu th các lo i hoa

Nh ng năm g n ây, các nhà khoa h c ã nghiên c u, ch n t o ra

nhi u gi ng cúc m i, m u s c a d ng phong phú phù h p v i th hi u c a

ngư i tiêu dùng cung c p cho s n xu t hoa trong nư c Tuy nhiên, so v i các

vùng tr ng hoa khác trong c nư c thì s n xu t hoa Thái Nguyên v n còn

nh l mang tính t phát, theo kinh nghi m, chưa áp d ng ti n b khoa h c

kĩ thu t, thi u ngu n cung c p gi ng ch t lư ng t t nên s n lư ng hoa ít,

làm cho năng su t và ch t lư ng hoa Thái Nguyên chưa áp ng nhu

c u c a th trư ng c bi t, các v Thu ông và ông Xuân nhu c u vhoa là r t cao cung c p cho các d p l , t t

góp ph n nâng cao năng su t, ch t lư ng hoa cúc t i Thái Nguyên

chúng tôi ã ti n hành th c hi n tài: “Nghiên c u m t s bi n pháp k

thu t phát tri n hoa cúc t i thành ph Thái Nguyên”.

2 M C ÍCH VÀ YÊU C U C A TÀI

2.1 M c ích c a tài

- Nh m tuy n ch n m t s gi ng cúc có năng su t ch t lư ng cao, có

kh năng ch ng ch u t t, phù h p v i i u ki n sinh thái, ng th i xác nh

m t s bi n pháp k thu t nh m nâng cao năng su t, ch t lư ng hoa cúc t i

Thái Nguyên

2.2 Yêu c u c

- ánh giá hi n tr ng s n xu t hoa TP Thái Nguyên

- Xác nh kh năng sinh trư ng phát tri n c a m t s gi ng hoa cúc t i

TP Thái Nguyên

- Xác nh ư c bi n pháp k thu t tăng năng su t, ch t lư ng hoa cúc

t i TP Thái Nguyên

3 Ý NGHĨA KHOA H C VÀ TH C TI N C A TÀI

3.1 Ý nghĩa khoa h c

c a

- K t qu nghiên c u c a

tài

tài cung c p các s li u khoa h c v m t s

gi ng hoa cúc Vi t Nam ư c tr ng trong i u ki n sinh thái c a Thái Nguyên

ây là công trình nghiên c u c i m sinh trư ng, phát tri n c a cây hoa cúc

2 th i v chính là Thu ông và ông Xuân và bư c u xác nh ư c

gi ng cúc có năng su t, ch t lư ng hoa t t và có hi u qu kinh t cao, ng

th i xác nh ư c m t s bi n pháp k thu t thích h p nâng cao năng

su t, ch t lư ng cúc K t qu nghiên c u góp ph n b sung cơ s lý lu n khoa

h c cho vi c phát tri n hoa cúc Thái Nguyên

- K t qu nghiên c u tài là tài li u tham kh o và gi ng d y v cây hoacúc Vi t Nam

3.2 Ý nghĩa th c ti n

Xác nh các y u t thu n l i và h n ch i v i s n xu t hoa cúc, t ó

ưa ra các bi n pháp k thu t phát tri n s n xu t hoa cúc t i Thái Nguyên

K t qu nghiên c u tài ã tuy n ch n ư c m t s gi ng thích ng v i

i u ki n sinh thái, th i v tr ng h p lý, i u ch nh th i gian chi u sáng thích

h p ng d ng vào các vùng s n xu t hoa cúc K t qu nghiên c u tàigóp ph n hoàn thi n quy trình s n xu t hoa cúc t i Thái Nguyên có hi u qu

Chương 1

T NG QUAN TÀI LI U VÀ CƠ S KHOA H C C A TÀI

1.1 CƠ

1.1.1 Ngu n g c c a cây hoa cúc

Cây hoa cúc (Chrysanthemum sp) ư

c

nh nghĩa t Chrysos (vàng) và

Anthemum (hoa) b i Line 1753, là m t trong nh ng lo i cây tr ng làm

c nh lâu i và quan tr ng nh t trên th gi i Hoa cúc có ngu n g c t

Trung Qu c và Nh t B n, các nhà kh o c h c Trung Qu c ã ch ng minh

r ng t i Kh ng T ngư i ta ã dùng hoa cúc m ng l th ng l i vàcây hoa cúc ã i vào các tác ph m h i h a, iêu kh c t ó Nh t B ncúc là m t lo i hoa quý (qu c hoa) thư ng ư c dùng trong các bu i l

quan tr ng, ngư i Nh t B n coi cúc là ngư i b n tâm tình ( ng Văn ông

và cs, 2003) [7]

Theo tài li u c Trung Qu c thì hoa cúc có cách ây 3.000 năm Trong

văn thơ Hán c , hoa cúc có 30-40 tên g i khác nhau như: N hoa, Cam hoa,Diên hoa… Hoa cúc có ngu n g c t m t s loài hoang d i thu c lo i cúc

Dendranthema, tr i qua quá trình ch n l c lai t o và tr ng tr t, t nh ng bi n

d có ư c nh ng gi ng cúc như ngày nay ( ng Văn ông, 2005) [8]

Vi t Nam hoa cúc ã ư c du nh p t th k XV, ngư i Vi t Nam coi

cúc là bi u hi n c a s thanh cao, là m t trong b n loài th o m c ư c x p

vào hàng t quý “Tùng, Cúc, Trúc, Mai” ho c “Mai, Lan, Trúc, Cúc”

(Trương H u Tuyên, 1979) [32] Hoa cúc không ch ư c ưa chu ng b i m u

s c, hình dáng mà còn c tính b n lâu hơn các lo i hoa khác

1.1.2 Phân lo i cây hoa cúc

Hoa cúc là lo i cây hai lá m m (Dicotyledonace) thu c phân l p cúc (Asterydae), b cúc (Asterales), h cúc (Asteraceae), phân h gi ng hoa cúc (Asteroideae), chi Chrysanthemum (Võ Văn Chi,

Dương

c Ti n, 1988) [1]

Ngư i Vi t Nam yêu hoa cúc không ch do hình dáng mà còn do có cách

s d ng r t phong phú Hoa cúc có màu s c hoa a d ng, lâu tàn và kh năng

phân cành l n nên cúc có th dùng c m l hay b m ng n, t o tán

tr ng ch u, trang trí nhà c a, tr ng b n, tr ng ch u các khuôn viên, vư nhoa, dùng trong các ngày sinh nh t, h i ngh , l t t, hi u h M t s lo i cúc

như Kim cúc, B ch cúc còn ư c s d ng vào m c ích làm thu c ch a

au u hay hoa m t, chóng m t (Võ Văn Chi, Dương c Ti n, 1988) [1];(Lê Kim Biên, 1984)[2]

Năm 1984, Lê Kim Biên (1984)[2] khi nghiên c u phân lo i h cúc cho

th y riêng chi Chrysanthemum L

(

i cúc) Vi t Nam có 5 loài, trên th gi i

có 200 loài, và có kho ng 1.000 gi ng Các gi ng cúc hi n tr ng ch y u

ư c s d ng làm hoa ho c cây c nh, do ó hoa thư ng có kích thư c t

trung bình n to, nhi u màu s c, như tr ng, vàng, , tím, h ng M t s lo i

cúc thu c chi Chrysanthemum L ư c tr ng ph bi n như:

- Chrysanthemum cinerieafolium (cúc Tr Trùng): cây s ng dai, có lông

tơ, cao kho ng 50-70cm Thân m c th ng ng có c nh l i, lá m c cách ki u

lông chim Hoa ư c dùng ch bi n thu c tr sâu

- Chrysanthemum indicum (Cúc Vàng hay Kim Cúc): ư c tr ng nhi u

Châu Á, có ngu n g c t Trung Qu c, Nh t B n Cây d ng thân c , s ng lâu

năm, cây có th cao hơn 100 cm

- Chrysanthemum morifolium (Cúc Tr ng): có ngu n g c t Trung Qu c,

ư c tr ng vùng núi Nam trung b và các t nh mi n B c Vi t Nam, ư c

dùng làm thu c hay cây c nh Thân d ng thân c , s ng lâu năm hay m t năm

Trên th c t th gi i có t i 7.000 gi ng cúc ã ưa vào s d ng v i s a

d ng v ch ng lo i, màu s c vô cùng phong phú (Anderson N O., 1987) [37]

- Chrysanthemum macimum (cúc Tr ng L n): có ngu n g c t châu Âu

ư c tr ng r ng rãi trên th gi i v i m c ích làm hoa c t ho c tr ng

l n Cây s ng lâu năm, cao t 70-100 cm

b n

- Chrysanthemum conirium (rau C i Cúc, cúc T n Ô): có ngu n g c t

vùng Trung C n ông, cây s ng hàng năm, thân m c th ng ng, phân nhánhthành b i, cây cao n 120 cm

Năm 1993, Tr n H p [12] ã phân lo i cây hoa cúc thu c nhóm cây thân

c có hoa làm c nh và cũng ã ưa ra m t s loài hoa cúc tr ng Vi t Nam như

cây T n Ô (rau Cúc C.coronarium Linn), cây Cúc Tr ng (C.morifolium), cây Cúc Vàng (C indicum) và cúc Tr Trùng (C cinerieafoliumvis).

Như v y, trong chi Chrysanthemum có r t nhi u loài và nhi u ch ng

gi ng khác nhau nhưng vi c phân lo i cúc v n chưa ư c th ng nh t

1.1.3 c i m th c v t h c c a cây hoa cúc

1.1.3.1 R

Theo Nguy n Xuân Linh (1998) [15 ], r cây hoa cúc thu c lo i chùm, r

cây ít ăn sâu mà phát tri n theo chi u ngang Kh i lư ng b r l n do sinh

nhi u r ph và lông hút, nên kh năng hút nư c và dinh dư ng m nh Nh ng

r này m c m u c a thân cây còn g i là m t, nh ng ph n sát trên m t t

1.1.3.2 Thân

Theo Van Ruiten và cs (1984) [74] thì chi u cao cây, m c phân cành,

m m ho c c ng ph thu c r t l n vào c tính di truy n c a gi ng Gi ng cúccao hay th p ph thu c r t l n vào c tính di truy n c a gi ng Gi ng cúc th p

nh t ch cao 20-30cm, còn gi ng cúc cao nh t, có th cao trên 3m Các gi ng

th p, phân cành nhi u thích h p tr ng trong ch u, làm th m hoa Các gi ng thândài, thư ng phân cành ít, thích h p tr ng trên n n t ho c trên n n giàn cao

Gi ng thân cao, ít cành thích h p v i vi c tr ng hoa c t cành Gi ng phân cành

nhi u, cành nh và m m thích h p v i vi c t o hình tr ng trong ch u c nh

1.1.3.3 Lá

Theo Cockshull (1972)[43] thì lá cây hoa cúc m c cách và thành vòng

xo n trên thân Lá ph ng ho c hơi nghiêng v phía trên ho c hơi b g p Trên

m t cành thì g n g c nh , càng lên phía trên lá càng to d n Kích thư c lá

thư ng thay i theo i u ki n ngo i c nh và k thu t tr ng tr t Cây sinh

trư ng kém thì lá nh , m ng, c ng hơi ch ch v phía trên, màu xanh nh t

không bóng ho c hơi vàng dinh dư ng, cây sinh trư ng kho , lá to và

m m, phi n lá dày, chóp lá hơi cong xu ng, lá xanh th m và bóng Lá hoa cúcthư ng s ng ư c 70-90 ngày, hi u su t quang h p c a lá m nh nh t là lá

th 4 tính t nh ng n tr xu ng

1.1.3.4 Hoa và qu

Các tác gi Quách Trí Cương, Trương V (D n theo ng Văn ông,2005)[8] khi nghiên c u v hình d ng hoa cúc ã cho r ng cây h cúc

(Asteracea) r t c trưng b i có c m hoa u tr ng C m hoa u tr ng r t

i n hình là tr c chính c a c m hoa phát tri n r ng ra thành hình ĩa ph ng

ho c l i, trên ó có các hoa không cu ng s p x p xít nhau, phía ngoài c m

hoa có các lá b c x p thành vòng, c c m hoa có d ng như m t bông hoa

Hoa cúc có th lư ng tính ho c ơn tính Hoa có nhi u màu s c và

ư ng kính r t a d ng, ư ng kính có th t 1,5-12 cm Hình d ng c a hoa

có th là ơn ho c kép, thư ng m c nhi u hoa trên m t cành, phát sinh t

nh ng nách lá Hoa cúc tuy là lư ng tính nhưng thư ng không th th ph n

cùng hoa, n u mu n l y h t gi ng thì ph i ti n hành th ph n nhân t o (Võ

Văn Chi, Dương c Ti n, 1988) [1]

Theo các tác gi Quách Trí Cương, Trương V (D n theo ng Văn ông,2005)[8] thì qu cúc r t nh , dài ch ng 2-3mm, r ng 0,7-1,5mm, tr ng lư ng

1.000 h t kho ng 1g, có nhi u hình d ng khác nhau như hình kim, hình g y,hình tr ng, hình tròn dài… th ng ho c hơi cong, hai u cùng b ng, ho c m t

u nh n, trên m t có 5-8 v t d c nông, màu nâu nh t ho c m, v qu

m ng Theo Lê Kim Biên (1984)[2] thì qu cúc d ng qu b khô, hình tr hơi

d t, h t có phôi th ng và không có n i nhũ

1.1.4 Yêu c u ngo i c nh c a cây hoa cúc

1.1.4.1 Ph n ng quang chu kỳ c a cây hoa cúc

Khi nghiên c u nh hư ng c a ánh sáng t i cây hoa cúc, các tác gi

Yulian và Fujime (1995) [77] ưa ra k t lu n cúc là cây ngày ng n, ưa sáng

và êm ưa l nh Th i kỳ u cây non m i ra r , cây c n ít ánh sáng, trong quátrình sinh trư ng, ánh sáng quá m nh s làm cho cây ch m l n và ch t lư ng

hoa gi m Quang chu kỳ nh hư ng

gian chi u sáng b ng ho c ng n hơn

n quá trình ra hoa c a cúc: khi th idài chi u sáng t i h n thì hình thành

m m hoa và n , khi th i gian chi u sáng dài hơn dài chi u sáng t i h n thìkhông th hình thành m m hoa Quang chu kỳ nh hư ng n ch t lư ng hoacúc: giai o n sinh trư ng cây c n ánh sáng ngày dài trên 13 gi , th i kỳ phânhóa m m hoa cây c n ánh sáng ngày ng n t 10-11 gi /ngày- êm thì ch t

lư ng hoa cúc t t nh t (Narumon, 1988)[63]; (Strojuy, 1985)[71]

là 15-200C Cúc có th ch u ư c nhi t t 10-350C, nhưng trên 350C và

dư i 100C s làm cúc sinh trư ng và phát tri n kém (Yeun Joo Huh và cs,

2005)[75]

Các tác gi Hoogeweg (1999) [47], Anke van der Ploeg [35], [36] thì cho

r ng nhi t t i thích cho s ra r c a cúc là 160C-200C Nhi t này phù

h p v i i u ki n mùa Xuân và mùa Thu c a mi n B c Vi t Nam, trong i u

ki n th i ti t mi n B c Vi t Nam vi c giâm cành cúc trong mùa Hè là h t s ckhó khăn ( ng Văn ông, 2005)[8]

Theo Strelitus và Zhuravie (1986) [70], thì t ng tích ôn c a hoa cúc là

17000C và nhi t thích h p là 20-250C, nhi t th p<100C kìm hãm s pháttri n c a hoa, nhi t cao>300C nh hư ng x u t i màu s c hoa, b n hoa.Tác gi Okada (1999) [65], Anderson (2001)[38] cũng cho r ng: s ra

hoa c a cây cúc ngoài nh hư ng c a quang chu kỳ, còn ch u nh hư ng c a

nhi t N ã ư c phân hoá n u g p nhi t th p, quá trình phát d c s b

ch m nên hoa cũng n mu n Th i gian n hoa s m hay mu n tuỳ thu c vào

ch nhi t và c tính di truy n c a gi ng

27 C, nhi t

Khi nghiên c u v nh hư ng c a nhi t t i s ra hoa c a các gi ngcúc t i châu Âu, Karlson và c ng s [50], [51] chia cúc làm 3 nhóm:

- Nhóm gi ng không b nh hư ng b i nhi t : trong ph m vi t

10-0 không nh hư ng gì n s phân hoá và phát d c c a hoa.Nhưng nhi t cao hơn ho c th p hơn nhi t trên s c ch s ra hoa

- Nhóm gi ng b nhi t th p c ch ra hoa: bình thư ng chúng b t uphân hoá m m hoa t 160C tr lên, nhi t

Theo các tác gi Rijsdijk và c ng s (2000) [66], thì nhi t nh hư ng

t i cây hoa cúc th hi n hai m t:

- Nhi t nh hư ng t i t c phát tri n n và thúc y quá trình n hoa

- Nhi t nh hư ng t i màu s c, ch t lư ng hoa: nhi t cao, màu

s c hoa nh t, không m

Trong m t nghiên c u v i 6 gi ng hoa cúc ư c em so sánh (Larsen

and Persson, 1999)[56], k t qu nghiên c u cho th y không có s khác nhau

nào gi a các gi ng trong quá trình ra hoa ph n ng v i cư ng ánh sáng,nhưng l i cho th y có s khác nhau rõ r t

và cs, 2006)[58] Trong quá trình sinh trư ng tùy theo th i ti t mà luôn cung

c p lư ng nư c cho cúc b ng bi n pháp bơm nư c tư i cho cây ( ngVăn ông, inh Th L c, 2003) [7]

1.2 TÌNH HÌNH S N XU T VÀ NGHIÊN C U HOA CÚC TRÊN TH GI I 1.2.1 Tình hình s n xu t hoa cúc trên th gi i

S n xu t hoa ã mang l i l i ích to l n cho n n kinh t các nư c tr ng hoa

trên th gi i Di n tích tr ng hoa trên th gi i ngày càng m r ng và không

ng ng tăng lên Trong nh ng năm g n ây, ngành s n xu t hoa c t và cây c nh

không ng ng phát tri n và m r ng nhi u nư c trên th gi i, như: Trung Qu c,

n , Hàn Qu c, Nh t B n, ài Loan, Hà Lan, M , Pháp, c, Anh, Úc,Niu- Di- lân, Kê- ni-a, Ê-cu-a-do, Cô-lôm-bi-a, Ixraen Hi n nay, Trung Qu c

là nư c có di n tích tr ng hoa, cây c nh l n nh t th gi i v i di n tích là

122.600 ha, nư c có di n tích tr ng hoa, cây c nh l n th hai là n : 65.000

ha M là nư c ng th 3, v i kho ng 23.300 ha (AIPH, 2004)[39]

Theo báo cáo năm 2005 c a FAO, giá tr s n lư ng hoa, cây c nh c a

toàn th gi i năm 1995 t 45 t USD, n năm 2004 tăng lên 56 t USD (t ctăng bình quân năm là 20%) Trên th gi i có 3 th trư ng tiêu th hoa

chính là M , các nư c châu Âu và Nh t B n (Buschman và c ng s ,

2005)[41] Hàng năm, giá tr xu t kh u hoa c t trên th gi i kho ng 25 t

USD, ng u trong 4 nư c xu t kh u hoa trên th gi i là Hà Lan 1.590 tri u

USD, Cô-lôm-bi-a 430 tri u USD, Kê-ny-a 70 tri u USD và Ixraen 135 tri uUSD (Nguy n Văn T p, 2008)[30]

Hoa cúc là m t trong 5 lo i hoa c t cành ph bi n nh t trên th gi i Cây

hoa cúc thu hút ngư i tiêu dùng c bi t màu s c phong phú: tr ng, vàng,xanh, , tím, h ng, da cam Không nh ng v y, hình dáng và kích c hoa cũng

r t a d ng cùng v i kh năng có th i u khi n cho ra hoa t o ngu n hàng hóaquanh năm ã khi n cho hoa cúc tr thành loài hoa ư c tiêu th ng th haitrên th trư ng th gi i (sau hoa h ng) ( ng Ng c Chi, 2006) [3]

Hà Lan là m t trong nh ng nư c l n nh t th gi i v xu t kh u hoa,

cây c nh nói chung và xu t kh u cúc nói riêng Di n tích tr ng cúc c a Hà

Lan chi m 30% t ng di n tích tr ng hoa tươi Hàng năm, Hà Lan ã s n xu t

hàng trăm tri u hoa cúc c t cành và hoa ch u ph c v cho th trư ng tiêu th

r ng l n g m trên 80 nư c trên th gi i Ti p sau là các nư c: Nh t B n,

Côlômbia, Trung Qu c Năm 2006, có 4 nư c s n xu t hoa cúc trên th

gi i t s n lư ng cao nh t là Hà Lan ng u v i s n lư ng 1,5 t cành,Côlômbia là 900 tri u cành, Mê-hi-cô và I-ta-li-a

Berkum, 2007)[45]

t 300 tri u cành (Erik Van

Nh t B n hi n ang d n u t i châu Á v s n xu t và tiêu th hoa cúc,hàng năm Nh t B n tiêu th kho ng g n 4.000 tri u Euro ph c v nhu c uhoa trong nư c (Jo Wijnands, 2005)[49] Ngư i dân Nh t B n ưa thích hoacúc và cúc tr thành là loài hoa quan tr ng nh t t i Nh t B n chi m t i 36%

s n ph m nông nghi p, m i năm Nh t B n s n xu t kho ng hơn hai trăm

tri u cành hoa ph c v nhu c u trong nư c và xu t kh u Di n tích tr ng

hoa cúc chi m 2/3 t ng di n tích tr ng hoa Năm 2008 di n tích tr ng hoa

Nh t B n là 16.800 ha, giá tr s n lư ng t 2.599 tri u USD (TakahiroAndo, 2009)[73] Tuy v y Nh t B n v n ph i nh p m t lư ng l n hoa cúc

t Hà Lan và m t s nư c khác trên th gi i như Trung Qu c, ài Loan,Ma-lai-xi-a, Thái Lan, Cô-lôm-bi-a

Malaixia, cúc chi m 23% t ng s n lư ng hoa Ngoài lan ra, 3 lo i hoaquan tr ng nh t là h ng, cúc và c m chư ng chi m 91,1% t ng s n lư ng hoa

ôn i (Lim Heng Jong, 1998)[78]

M t s nư c khác như Thái Lan, cúc ã ư c tr ng quanh năm v i s n

lư ng cành c t hàng năm là 50.841.500 cành và

(1ha= 6,25Rai) (Oradee Sahavacharin, 1998)[79]

t năng su t 101.700/RaiTrung Qu c, cúc là 1trong 10 loài hoa c t quan tr ng sau h ng và c m chư ng chi m kho ng 20%

t ng s hoa c t trên th trư ng bán buôn B c Kinh và Côn Minh Vùng s n

xu t hoa cúc chính là Qu ng ông, Thư ng H i, B c Kinh bao g m các

gi ng ra hoa mùa Hè, Thu, ông s m và Xuân mu n v i lo i cúc ơn, màu

ư c ưa chu ng nh t là vàng, tr ng, (Nguy n Th Kim Lý, 2001)[22]

Hàng năm, kim ng ch xu t nh p kh u hoa cúc trên th gi i ư c

1,5 t USD

tt i

B ng 1.1 Giá tr xu t nh p kh u hoa cúc hàng năm c a

m t s nư c trên th gi i

( v: tri u USD)

(Ngu n: ng Văn ông, 2003)[7]

S li u trên cho th y m t s nư c v a xu t kh u ng th i nh p kh uhoa cúc S dĩ có i u này là do c i m c a gi ng ph n ng ch t ch v i

i u ki n ngo i c nh và i u ki n khí h u th i ti t c a các nư c khác nhau

nên ch ng lo i hoa cúc tr ng cung c p cho th trư ng khác nhau Vì v y mà

có nh ng gi ng hoa cúc n u tr ng trái v chi phí i u khi n i u ki n ngo i

c nh làm cho giá thành s cao hơn so v i nh p kh u hoa cúc t nư c khác v

ây là m t i u ki n thu n l i cho phát tri n s n xu t hoa cúc Vi t Nam khitrong i u ki n khí h u Vi t Nam cây hoa cúc sinh trư ng phát tri n t t, cho

năng su t, ch t lư ng n nh

1.2.2 Tình hình nghiên c u hoa cúc trên th gi i

1.2.2.1 K t qu lai t o và nhân gi ng hoa cúc trên th gi i

Ngày nay, cùng v i s phát tri n c a khoa h c- k thu t hi n i thìngành công ngh sinh h c trong lĩnh v c ch n t o gi ng cây tr ng ã có vai

trò r t quan tr ng Các nhà khoa h c ã và ang t p trung nghiên c u lĩnh v c

ch n t o gi ng hoa cúc b ng nhi u phương pháp khác nhau: lai h u tính,

chuy n gen vào t bào hoa cúc, t o gi ng hoa cúc

ưa ra nhi u gi ng hoa cúc m i

t bi n và k t qu là ã

Shibata và cs (1998) [69] ã lai t o thành công gi ng cúc “Moonlight” là

k t qu c a phép lai xa gi a loài Chrysanthemum moifolium Ramat và loài

C.Pacifium Nakai, con lai F1 ư c lai l i v i C.morifolium và ch n ư c

gi ng “Moonlight” có hoa ơn, ư ng kính hoa 5 cm, có 25 cánh tràng màu

vàng hơi xanh, lá nh hơn và cu ng lá dài hơn C.morifolium, có b NST

2n=64

t bi n là m t trong nh ng phương pháp ch n gi ng có nhi u thành

công i v i cây hoa cúc, t o ra gi ng m i có nh ng bi n d v màu s c hoa,

hình d ng hoa, kích c hoa và m t s c tính th c v t h c khác Theo

NBRI-Newsletters (1989)[64], khi x lý tia gamma (1-3 krad) cho 125 gi ng cúc

(Dendranthema) ã thu ư c t ch i ra r các th t bi n v m u s c và hình

d ng hoa dòng vô tính M1 và M2 c a 50 gi ng, trong ó có 36 gi ng ư c

coi là gi ng m i, n ng tia gamma thích h p nh t là 1,5 và 2,5 krad

Các nhà khoa h c Benetka và Pavingerova (1995)[40] ã s d ng k

thu t chuy n gen l vào genome c a gi ng hoa t o ra gi ng m i, gi ng cúc

Chrysanthemum (Dendranthma grandiflora Tzvelev.) CV “White Snowdon”

ư c chuy n gen (pTiB6S3 T-DNA) c a Agrobaceerium tumefacciens (B6S3

T-DNA) ho c gen GUS trong c u trúc di truy n

Mitouchkina và cs, 2000)[60] ã nghiên c u chuy n gen rolC b ng vi c

s d ng vi khu n Agrobacterium rhizogenes n bi n i hình dáng cây và

c u trúc hoa cúc o n gen rolC dư i tác ng c a o n promoter 35S trên

plasmid pPCV003 v i dòng vi khu n Agrobacterium GV3101 ư c chuy n

vào cây hoa cúc White Snowdon, hay còn g i là gi ng Bông tuy t (CN42)

M t trong các dòng chuy n gen thu ư c có s bi u hi n thay i v kích c

cây, kh năng phân cành, nhánh, hình dáng hoa cũng như ki u cánh hoa, là

ngu n v t li u t o ra gi ng hoa cúc m i

Cây hoa cúc có th nhân gi ng b ng nhi u phương pháp khác nhau: gieo

h t, giâm cành, t a ch i, nuôi c y mô t bào Tuy nhiên, phương pháp nuôi

c y mô t bào ư c các nhà khoa h c th gi i nghiên c u nhi u nh t M t

trong nh ng nhân t t o nên s thành công c a ngành s n xu t hoa cúc c a

m t s nư c trên th gi i (Hà Lan, Nh t B n, M , Thái Lan ) là ã s d ng

công ngh nhân gi ng invitro s n xu t cây gi ng V i công ngh nhân

gi ng invitro mà ngư i ta có th s n xu t ư c s lư ng r t l n các cây gi ng

kh e, s ch b nh, ng nh t v m t di truy n áp ng yêu c u s n xu t

Năm 1990 khi nghiên c u v nh hư ng c a thành ph n môi trư ng dinh

dư ng, Lunegent và Wardly (1990) [57] ã k t lu n: o n thân cúc cao 1-2

cm cho phát tri n trong môi trư ng nuôi c y Benzyl Adenin thì chúng hình

thành 2-3 ch i so v i m u b n và không có r b t nh, còn trong môi trư ng

0,1- 0,3 mg/l axit Indol Butyric thì hình thành 1-2 ch i và có r b t

Năm 1990, Kenth và Toress [52] ã nuôi c y mô thành công t

nh

o n thân

và lá c a gi ng hoa cúc màu tím trên môi trư ng MS T l hình thành ch i t

100% và trung bình các cây ư c nuôi c y mô sau 3-4 tháng ã ra hoa

1.2.2.2 K t qu nghiên c u v chi u sáng b sung và chi u sáng quang gián o n cho cúc

Hi n tư ng quang chu kỳ c a cây hoa cúc là s ph n ng c a cây v i

dài chi u sáng trong ngày, m i gi ng cúc khác nhau thì có dài chi u

sáng t i h n trong ngày khác nhau có kh năng i u khi n quá trình sinh

trư ng, phát tri n c a cây Các nhà khoa h c trên th gi i ã i sâu nghiên

c u tác ng c a quang chu kỳ n s ra hoa c a cúc và các bi n pháp k

thu t i u khi n quang chu kỳ nâng cao năng su t, ch t lư ng hoa cúc

Khi nghiên c u nh hư ng quang chu kỳ n s ra hoa các gi ng cúc

khác nhau, Lý H ng Tri t và Quách Ti n Văn (D n theo ng Văn ông,

2005) [8] làm thí nghi m x lý che sáng v i 50 gi ng cúc thu t 15 n 40

ngày cho th y k t qu khác nhau khá l n: a s các gi ng (57,14%) xu t hi n

n và hoa ng b nhau, 35,62% ra n s m nhưng ra hoa mu n; 10,20% ra n

mu n nhưng n sinh trư ng phát d c nhanh

Th i gian chi u sáng r t quan tr ng cho cây cúc, nh hư ng n s ra

hoa c a cúc Các tác gi Cockshull (1977)[44], Strojuy (1985) [71], Narumon

(1998) [63] ã kh ng nh: H u h t các gi ng cúc trong th i kỳ sinh trư ng sinh

dư ng c n ánh sáng ngày dài trên 13 gi , trong th i kỳ phân hoá m m hoa th igian chi u sáng t t nh t là 10-11 gi /ngày- êm Th i gian chi u sáng dài, sinhtrư ng c a hoa cúc kéo dài hơn, thân cây cao, lá to, ra hoa mu n Th i gianchi u sáng giai o n hình thành hoa phù h p s cho ch t lư ng hoa cúc t t nh t.Khi nghiên c u nh hư ng c a th i gian ánh sáng ngày ng n n sphân hóa m m hoa c a hai gi ng cúc thu Hoàng Kim C u và Ngân Phong LĩnhHàng Châu-Trung Qu c (30021’ b c), Th ch V n Lý và ào Thu Chân (d ntheo ng Văn ông, 2005)[8] ã nh n th y sau khi chi u sáng ngày ng n 30ngày thì chúng hoàn thành vi c phân hoá m m hoa Gi ng Hoàng Kim C u

b t u phân hoá t ngày 31/8 và n ngày 31/9 thì hoàn thành, n ngày 9/11thì n hoa Gi ng Ngân Phong Lĩnh b t u phân hoá hoa vào ngày 6/9 và

n ngày 6/10 thì hoàn thành, b t u n hoa vào ngày 14/11

Các nghiên c u c a Yangxiaohan, Quách Trí Cương (D n theo ngVăn ông, 2005)[8], kh ng nh r ng yêu c u v dài ánh sáng t i h ntrong ngày c a các gi ng khác nhau thì không gi ng nhau, chúng dao ngtrong ph m vi t 12,0-13,5 gi /ngày- êm Tuy nhiên cũng có m t s gi ng có

ph m vi gi i h n tương i r ng như gi ng Encor: 14,5 gi /ngày- êm, gi ngWhite-Wonder: 16 gi /ngày- êm

Theo nh ng nghiên c u khác c a Mortensen và cs (1987)[61], thì tuy t

i b ph n gi ng hoa cúc dư i ánh sáng ngày dài không th ra hoa ư c,

ho c nh ng n ã ư c phân hoá, cũng d ng l i t o thành hình u lá li u.Trong i u ki n ngày ng n êm dài, cây m i có th phân hoá hoa và ti p t c

t o thành hoa M c ánh sáng th p là nguyên nhân làm trì hoãn s phát tri n

m m hoa và ngư c l i, kích thích s phát tri n hoa cúc các m c ánh sángcao (Hidén và cs, 1994)[46]; (Janni Bjerregaard Lund và cs, 2007)[48]

i u khi n quang chu kỳ là v n ư c nhi u nhà khoa h c nghiên

c u thúc y ho c kìm hãm quá trình hình thành và n hoa Hi n tư ng

c m ng hình thành hoa trong i u ki n ngày ng n có th b ngăn l i ho c làm

ch m l i khi i u ki n ánh sáng ngày dài b làm ng n b ng cách chi u ánh

sáng có cư ng y u trong su t th i gian ban êm Matthew G Blanchard và

cs (2009) [59] ã nghiên c u nh hư ng c a chi u sáng b sung ns n

hoa c a cây hoa cúc trong i u ki n ánh sáng ngày ng n trong nhà kính

Gi ng hoa cúc ‘Bianca’ (Chrysanthemum x grandiflorum (Ramat.) Kitam) và

cúc tr ng ch u ‘Auburn’ ư c tr ng trong nhà kính nhi t trung bình

ngày là 19,5-20,70C Ánh sáng b sung gián o n t 22h30-2h30 b ng èn

HPS 600W ư c th p sáng trong 4h liên t c, chi u sáng gián o n 30 phút

th p sáng 6 phút trong 4h Nh ng cây không tr ng trong i u ki n ngày ng n

có hoa s m hơn nh ng cây ư c chi u sáng b sung là t 2-15 ngày và th i

gian n hoa t 7-24 ngày và tăng t l hoa n 15-35 % K t qu nghiên c u

k t lu n r ng: Vi c s d ng èn HPS cung c p ánh sáng nhân t o (v i cư ng

chi u sáng >=2.4 [mu]mol m-2 s-1) là m t phương pháp r t h u hi u trong

vi c i u khi n s n hoa trong vi c tr ng hoa cúc trong nhà kính

Khi nghiên c u b ph n c m ng ánh sáng c a m t s gi ng cúc, các tác

gi Rosenvist và c ng s (2001) [67], cũng u nh n th y r ng các lá phía trên là

cơ quan c m th ch y u, còn các lá phía dư i ít c m ng hơn, th m chí không có

c m ng N u x lý che sáng (ho c chi u sáng quang gián o n) khi cây quá ít lá

thì không cây thay i quy lu t ra hoa

Khattak A M và cs(2004)[53] ã ti n hành thí nghi m nghiên c u v

nh hư ng c a ánh sáng b sung và m t tr ng hoa cúc n chi u cao cây

hoa cúc Cây cúc (Dendranthema grandiflorum) ư c tr ng trong nhà kính

v im t 40-100 cây/m2 và ư c chi u sáng b sung ánh sáng h ng ngo i

(FR) K t qu thí nghi m cho th y: trong công th c không chi u sáng b sung

ánh sáng h ng ngo i thì chi u cao cu i cùng c a cây trong giai o n n hoa b

gi m 19% khi ánh d u t t th 6 n t th 11 trên thân cây Gi a m t

tr ng và ánh sáng h ng ngo i không có s tác ng qua l i l n nhau, khi m t

thay i t 40 n 100 cây/m2 và s có m t c a ánh sáng h ng ngo i thì

chi u cao cây hoa cúc không b nh hư ng

Blacquiere (2002)[42] cũng cho r ng i v i cây hoa cúc, vi c i u

ch nh quang chu kỳ b ng cách b sung ánh sáng óng m t vai trò quan tr ng

trong vi c i u khi n s sinh trư ng trư c th i kỳ n hoa K t qu nghiên c u

c a ông ã cho th y b sung ánh sáng cho hoa cúc “White Reagan” vào ban

êm s em l i hi u qu cao nh t v i cư ng ánh sáng thích h p 4.000 µmol/ m 2

1.000-Sun-Ja Kim và cs (2004)[68] ã nghiên c u nh hư ng c a ch t lư ng

ánh sáng n tăng trư ng chi u dài thân và lá c a c a cây cúc trong nuôi c y

in vitro Nh ng o n thân cây cúc trong môi trư ng nuôi c y in vitro (dài

1cm) ư c chuy n sang tr ng trong môi trư ng m i 30 g l-1 sucrose, và tr ngtrong 35 ngày dư i 6 ch ánh sáng khác nhau: ánh sáng èn huỳnh quang(FL), ánh sáng xanh (B), ánh sáng (R), ánh sáng và xanh (RB), ánhsáng và h ng ngo i (RFr), ánh sáng xanh và vùng h ng ngo i (BFr) K t

qu cho th y trong i u ki n ánh sáng (R) và ánh sáng và h ng ngo i(RFr) thì chi u dài thân t kích thư c l n nh t trong t t c các công th c thínghi m do s kéo dài các t thân, c bi t là t th 3 (chi u dài t g p ôichi u dài các t khác) Do v y, cây hoa cúc trong giai o n nuôi c y kéodài chi u cao o n thân cây mà v n m b o s sinh trư ng cân i c a cây

c n i u ch nh t l chi u sáng ánh sáng v i ánh sáng xanh ho c ánh sáng

èn huỳnh quang trong thí nghi m

1.2.2.3 K t qu nghiên c u v ch t i u ti t sinh trư ng

Các ch t i u ti t sinh trư ng có vai trò quan tr ng trong vi c i u

ch nh quá trình sinh trư ng, phát tri n và các ho t ng sinh lý c a cây tr ng.Căn c vào ho t tính sinh lý c a các ch t i u ti t sinh trư ng, các nhà khoa h c

ã phân thành 2 nhóm ch t là các ch t kích thích sinh trư ng và các ch t c chsinh trư ng Các ch t kích thích sinh trư ng như GA3, IAA, IBA có tác d ngkéo dài chi u cao cây, kéo dài chi u dài cành hoa, tăng s cành nhánh, tăng kíchthư c hoa Các ch t c ch sinh trư ng như CCC, B9, MH có tác d ng gi m

chi u cao cây nhưng làm tăng ư ng kính thân Vì v y, ch t i u ti t sinh trư ng

th c v t ngày càng ư c ng d ng r ng rãi trong s n xu t nông nghi p nói

chung và trong s n xu t hoa nói riêng Hi n nay ã có nhi u k t qu c a các nhàkhoa h c nghiên c u v ch t i u ti t sinh trư ng i v i cây hoa cúc nângcao năng su t, ch t lư ng hoa

Khi nghiên c u tác d ng c a Axit Gibberellic (GA3) và Malein

hydrazyt (MH) sau khi tr ng 30 và 60 ngày n s phát tri n hoa và năng su t

c a hoa cúc ư c tr ng trong i u ki n nhà lư i, S.R Dalal và cs (2009) [72]

ã cho th y GA3 n ng 200 ppm làm tăng chi u cao cây t i a, thúc ynhanh s ra hoa, tăng ư ng kính c a hoa, chi u dài c a cu ng hoa và năng

su t gi ng hoa cúc thí nghi m Phun MH

nhánh trên cây và ư ng kính bông hoa

n ng 750 ppm làm tăng s

Ksenija Karlovie và cs (2004)[54] ã nghiên c u các n ng khácnhau c a Daminozide (B9) và Chlormequat (CCC) là nh ng ch t c ch sinh

trư ng n s sinh trư ng c a cây hoa cúc ‘Revert’ K t qu cho th y

Daminozide n ng 2.000 ppm có tác d ng làm gi m chi u cao cây hoa t t

nh t, s lư ng ch i hoa cũng gi m i và hi u qu cao hơn so v i vi c s d ng

ch t Chlormequat

Prohexadione Calcium (Pro-Ca) là ch t có tác d ng c ch quá trình

sinh t ng h p gibberellin làm gi m chi u dài t bào c a t thân, chi u caocây, ch m quá trình sinh trư ng c a cây và ư c s d ng cho cây tr ng ch u,

tr ng th m Yoon Ha Kim và cs (2010) [76] ã ti n hành nghiên c u nh

hư ng c a Prohexadione Calcium (Pro-Ca) và Daminozide (B9) n s sinh

trư ng, phát tri n c a gi ng Cúc (MorifoliumR cv Monalisa White) 3 tu n

tu i, phun 3 l n (m i l n cách nhau 7 ngày) K t qu cho th y n ng 400ppm Pro-Ca làm gi m chi u cao cây 30,7%, tăng ư ng kính thân cây, kh i

lư ng cây và s lư ng hoa không b nh hư ng Hi u qu s d ng c a Pro-Ca

cao hơn B9 và ít c h i hơn v i s c kh e con ngư i

ng H i (H i Phòng), Hoành B , H Long (Qu ng Ninh), qu n Gò V p,

Hóc Môn (H Chí Minh), phư ng 3,4,5,6,7,8,11,12 ( à L t) (Nguy n Xuân Linh,1998)[16] và ch là ngành kinh doanh nh c a các nhà vư n nh cung c p cho

th trư ng n i a là chính Di n tích tr ng hoa c a Vi t Nam theo s li u th ng

kê năm 1993 ch chi m 0,02% t ng di n tích t nông nghi p (1.585 ha)

Hi n nay tr ng hoa là m t ngh s n xu t và kinh doanh ư c c bi tquan tâm Chính vì v y mà di n tích tr ng hoa và cây c nh ngày càng phát tri n

Năm 2001, nư c ta có 4.500 ha tr ng hoa-cây c nh, năm 2002 là 8.512

ha, năm 2003 là 9.430 ha, năm 2004 là 11.340 ha và n năm 2009 t 15.200

ha tr ng hoa-cây c nh So v i năm 1994, di n tích hoa, cây c nh năm 2009 ãtăng 4,3 l n, giá tr s n lư ng tăng 8,2 l n và m c tăng giá tr thu nh p/ha là

182% T c tăng trư ng này là r t cao so v i các ngành nông nghi p khác( ng Văn ông, 2010)[10]

Hoa cúc ư c du nh p vào Vi t Nam t th k 15, n u th k 19 ãhình thành m t s vùng chuyên nh cung c p cho nhân dân M t ph n

chơi, m t ph n ph c v vi c cúng l và dùng làm dư c li u Hi n nay cây

hoa cúc có m t kh p nơi t vùng núi cao n ng b ng, t nông thôn nthành th N u xét v cơ c u ch ng lo i t t c các lo i hoa thì trư c nh ng

năm 1997 di n tích hoa h ng nhi u nh t chi m 31% nhưng t 1998 tr l i

ây di n tích hoa cúc ã vư t lên chi m 42%, trong khi ó hoa h ng ch còn

29,4% Riêng Hà N i t ng giá tr s n lư ng hoa cúc năm 1999 t 41,3 t

ng, xu t kh u sang Trung Qu c 3,6 t ng, t c tăng hàng năm kho ng10% (Nguy n Xuân Linh và c ng s , 2000) [18]

a phương Di n tích (ha) Giá tr s n lư ng (Tr. )

38797115902715160360100

81.72912.21038.14426.3208.58512.76424.194193.5006.640

30.1881.4004.2003.60042011426.81084.0003.100

Hi n nay trong th c t s n xu t có r t nhi u các gi ng cúc nh p n i ư c

tr ng ph bi n h u h t các t nh thành trong c nư c K t qu i u tra v cơ c u

di n tích tr ng các gi ng cúc tr ng mi n b c Vi t Nam c a ng Văn ông

(2005)[8] cho th y trong 51 gi ng cúc ư c tr ng có 24 gi ng tr ng v i di n

tích khá l n, chi m 88% t ng di n tích tr ng ó là Vàng ài Loan (13,7%),

CN98 (10,3%), CN97 (98,0%), CN93 (7,7%), CN01 (96,0%), Tím sen (6%)

27 gi ng còn l i cơ c u di n tích ít (<1%)

Theo ng Văn ông (2005)[8], năm 2003 c nư c có 9.430 ha g m

hoa và cây c nh các lo i, s n lư ng 482,6 t

ha cho giá tr s n lư ng cao nh t 129,49 t

ng, trong ó hoa cúc là 1.484

ng và ư c phân b nhi u t nhtrong nư c

B ng 1.2 Tình hình s n xu t hoa cúc m t s t nh trong c nư c năm 2003

Ngu n: ng Văn ông, 2005[8]

Theo s li u th ng kê c a www.rauhoaquavietnam thì ch ng lo i

hoa xu t kh u c a Vi t Nam trong 8 tháng u năm 2009 khá a d ng

Ch ng lo i Năm 2008 Năm 2009 Vư t c a 2009 so

0,00,00,0576,81.757,1

4.433.122,31.485.962,6671.652,9354.568,0160.213,519.814,013.860,011.880,03.999,0

46,5-0,575,7203,2100,0100,0100,01.959,6127,6

Trong ó ph i k

chư ng, h ng, lan

n m t s m t hàng hoa xu t kh u như hoa cúc, c m

B ng 1.3 Kim ng ch xu t kh u hoa tươi 8

Ngu n: www.rauhoaquavietnam,2009 [80]

Trong s nh ng m t hàng hoa xu t kh u thì hoa cúc v n chi m ưu th v

kim ng ch v i 4,4 tri u USD, tăng 46,5% so v i cùng kỳ 2008 Ti p n là

c m chư ng v i kim ng ch t 1,5 tri u USD, gi m 0,5% Xu t kh u hoa

h ng tươi có s c tăng trư ng r t m nh m , t 671,6 nghìn USD, tăng 75,7%

so v i cùng kỳ 2008 Giá xu t kh u hoa cúc tăng nh trong khi lư ng hoa và

kim ng ch gi m trong tháng 4/09, ơn giá xu t kh u hoa cúc các lo i ang có

xu hư ng tăng lên ơn giá trung bình xu t kh u hoa cúc trong tháng 8/09 là

0,26 USD/cành, tăng 0,03 USD/cành so v i tháng 7/09 và tăng 0,04 USD/cành so

v i tháng 8 cùng kỳ năm 2008

Các thành ph chính là nơi tiêu th hoa ch y u c a Vi t Nam, trong ó

thành ph Hà N i và thành ph H Chí Minh là nơi tiêu th , v a là vùng s n

xu t hoa l n c a c nư c Hà N i v i các i u ki n thu n l i như ngu n gen

phong phú, a d ng, có th tr ng ư c r t nhi u loài hoa ôn i, nhi t i và

á nhi t i V i t c ô th hóa như hi n nay thì các vùng tr ng hoa n i

ti ng c a Hà N i như Qu ng Bá, Ng c Hà, Tây H , Nh t Tân ang m t i

và thay th b i các vùng tr ng hoa r ng kh p các qu n huy n ngo i thành

Hà N i Tây T u là vùng chuyên canh hoa cúc l n nh t Hà N i v i hi u qu

kinh t cây hoa cúc cao hơn r t nhi u so v i cây tr ng khác, 1 ha hoa cúc có

th thu ư c 135-140 tri u ng, trong khi chi phí s n xu t chi m kho ng

62-65 tri u ng, lãi thu ư c có th t t 73-74 tri u ng

Thành ph H Chí Minh là th trư ng tiêu th hoa c t l n nh t Vi t Nam,

nhu c u tiêu dùng hàng ngày t 40-50 ngàn cành/ngày, ti p ó là Hà N i có

nhu c u tiêu th t 25-30 ngàn cành/ngày Trong s các loài hoa c t tiêu dùng

hàng ngày thì hoa cúc chi m t 25-30% v s lư ng và t 17-20% v giá tr

( ng Văn ông, 2005) [8]

1.3.2 Tình hình nghiên c u

hoa cúc

Vi t Nam

1.3.2.1 K t qu nghiên c u v ch n t o và nhân gi ng hoa cúc Vi t Nam

* K t qu nghiên c u v nhân gi ng hoa cúc

Cây hoa cúc có th nhân gi ng b ng nhi u phương pháp khác nhau và

các phương pháp nhân gi ng ã nh hư ng n ch t lư ng hoa cúc ánh

giá nh hư ng c a các phương pháp nhân gi ng vô tính t i ch t lư ng và hi u

qu s n xu t hoa cúc cho cúc Vàng ài Loan, ng Văn ông (2005)[8] ã

nghiên c u 4 phương pháp nhân gi ng là: tách m m giá, giâm cành t cây m

ch n l c trong vư n, nuôi c y mô t bào, giâm cành t cây m nuôi c y mô t

bào K t qu như sau: phương pháp tách m m giá và giâm cành truy n th ng

ơn gi n, d làm nhưng t l nhi m b nh khá cao t 9 n 15%, các ch tiêu

ch t lư ng cành hoa th p như chi u cao cành hoa t 77,4 n 82,2 cm Trong

khi ó phương pháp nuôi c y mô t bào và giâm cành t cây m nuôi c y mô

t bào có t l nhi m b nh th p t 3 n 5%, các ch tiêu ch t lư ng cành hoa

cao hơn như chi u cao cành hoa t 91,1 n 92,5 cm S d ng phương pháp

giâm cành t cây m nuôi c y mô t bào cho h s nhân gi ng cao, ch t lư ng

cây gi ng t t, hi u qu s n xu t hoa thương ph m cao g p 1,7 l n so v i tr ng

cây nhân gi ng b ng phương pháp giâm cành truy n th ng

Hi n nay, vi c ng d ng k thu t nhân gi ng in vitro s n xu t hoa

cúc ã ư c nhi u nhà khoa h c Vi t Nam nghiên c u thành công Theo

Nguy n Xuân Linh và các c ng s (1998)[16] thì kh năng tái sinh và nhân

gi ng c a cây cúc là r t cao: cúc CN93 v i h s nhân là 611 /năm, vàng ài

Loan 510-610/năm, cúc h ng ài Loan 310-410 /năm và cúc Hà Lan 311 /năm

Quy trình nhân gi ng nuôi c y mô trên cây hoa cúc g m có 5 bư c cơ b n:

t o nguyên li u kh i u, t o và nhân nhanh ch i trong môi trư ng dinh

dư ng nhân t o, t o cây hoàn ch nh, ưa cây ra vư n ươm và ưa cây gi ng

tr ng ra ru ng s n xu t Ngu n c y mô ban u là các nh sinh trư ng, các

m mb t nh nách lá, mô lá ngoài ra vi c nuôi c y mô cũng có th dùng

o n thân, lá, ài, cánh hoa, nh làm m u c y

Nguy n Th Di u Hương, Dương T n Nh t (2004) [13] khi nghiên c u

hoàn thi n quy trình nhân nhanh gi ng cây hoa cúc (Chrysanthemum indicum L.)

s ch b nh b ng k thu t nuôi c y nh sinh trư ng trong môi trư ng 1/2 MS

ã b sung BAP k t h p v i NAA, IAA, IBA theo s bi n thiên c a các ch t

kích thích sinh trư ng K t qu cho th y trong môi trư ng 1/2 MS có b sung

NAA (0,2-0,5 mg/l), IBA (0,2-0,5 mg/l) u t o r cho ch i cây hoa cúc t t

hơn trong môi trư ng 1/2 MS có b sung IAA (0,2-0,5 mg/l)

Tác gi Tr n Th Thu Hi n và cs (2007)[14] ã nghiên c u phương

pháp nhân gi ng hoa cúc CN97 b ng nuôi c y mô t bào ã ưa ra k t lu n:

giai o n nhân nhanh, môi trư ng MS có b sung 0,5 mg/l NAA là môi

trư ng ra r , t o cây hoàn ch nh phù h p nh t cho ch i cúc in vitro

nâng cao ch t lư ng c a các cây gi ng hoa cúc nuôi c y in vitro

thông qua nuôi c y thoáng khí, Dương T n Nh t và cs (2005) [27] ti n hành thí

nghi m nuôi c y cây hoa cúc (Chrysanthemum sp.) trong các h p nh a tròn có

c l và h p không c l K t qu cho th y tr ng lư ng tươi và chi u cao cây

trong h p 1 l thoáng khí cao hơn rõ ràng so v i cây ư c c y trong h p không

thoáng khí, có t l s ng cao, sinh trư ng, phát tri n t t khi ra vư n ươm

Phương pháp nhân gi ng hoa cúc b ng giâm cành hi n nay v n ang

ư c áp d ng r t ph bi n trong th c t s n xu t hoa cúc Vi t Nam Vì v y,

khi nghiên c u c i ti n bi n pháp nhân gi ng cúc b ng giâm cành nâng cao

ch t lư ng cành giâm, h giá thành cây gi ng, Nguy n Th Kim Lý (2001)

[22], ã ti n hành các nghiên c u thí nghi m xây d ng quy trình c i ti n nhân

gi ng cúc t khâu tr ng cây m và khai thác m m giâm như sau:

- Th i v giâm: ch n 2 th i v giâm chính là v Xuân-Hè (t tháng 2

n tháng 5) và Thu- ông (t tháng 9 n tháng 11)

- t vư n ươm tr ng cây m : ch n nh ng chân t cao, tơi x p,nhi u mùn ã ư c cày b a và x lý ngu n b nh, ch ng tư i tiêu và cógiàn che mưa n ng

- Tr ng cây m : ch n cành giâm t t kho , không b sâu b nh t nh ng

cây m có ch t lư ng t t và m b o nh ng c trưng hình thái gi ng, t t

nh t là nh ng m m cành bánh t , dài t 5-8cm có kho ng 3 -4 lá v i m t

1.000 cành giâm/m2, thư ng sau kho ng 10 -15 ngày, cây ra r t t thì em

tr ng cây m c t m m Kho ng cách tr ng cây m là 14 x 15cm, m t

400.000cây/ha

- K thu t b m ng n và c t cành: thư ng sau tr ng kho ng 10-12 ngày,

ti n hành b m ng n l n 1 và sau 20 ngày, b m ng n l n 2 Sau 25 ngày k t

khi b m ng n l n 2, ti n hành c t l n 1 Như v y m i cây m s c t ư c 3-4

cành Sau ó, ti p t c c t l n 2, l n 3 và m i l n cách nhau kho ng 25 ngày

V i k thu t như v y trong 1 v (th i gian kho ng 4 tháng) trên 1 ha có th

thu ư c 4.000.000 cành giâm có ch t lư ng t t

Vi c giâm cành vào v Xuân và v Thu ti n hành d dàng hơn, còn vào

v Hè-Thu khó khăn hơn gi i quy t nh ng khó khăn này, Nguy n ThKim Lý (2001) [22], ã ti n hành nghiên c u m t s bi n pháp giâm cành v i

2 gi ng ư c tr ng khá ph bi n ngoài s n xu t gi ng cúc CN 97 và H a Mi

K t qu ã thu ư c là trong các bi n pháp x lý cành giâm, bi n pháp giâm

trên n n t phù sa nh , ch tư i m 1 l n k t h p v i x lý IBA 1.000 ppm

và Zinep 0,1%, cho t l hình thành r và t l cây xu t vư n cao nh t Bi n

pháp này khi áp d ng ngoài s n xu t ã t hi u qu kinh t cao, cung c p

cây cho s n xu t cây thay vì trư c ây vi c giâm trên n n cát m là không

thích h p cho s ra r cành giâm

Khi nghiên c u bi n pháp nhân gi ng hoa cúc b ng giâm cành vào mùa

hè, Nguy n Th Kim Lý, Nguy n Xuân Linh (1999) [21] ã s d ng Kích phát

t c a công ty Thiên Nông và i n k t lu n: vi c s d ng lo i phân bón này

v i li u lư ng 1g thu c pha trong 1 lít nư c s ch và nhúng ph n g c c a cành

kho ng 3 phút, r i em ph n dung d ch thu c còn l i pha thêm 5g phân bón láphun l i lên cành giâm, c 3-5 ngày phun dung d ch này 1 l n, có th mb o

80 n 90% s cây ra r , v i th i gian rút ng n so v i i ch ng t 3-4 ngày.Phương pháp này thư ng ư c áp d ng có hi u qu cao hơn cho vi c nhân

gi ng vào mùa Hè H s nhân gi ng cúc theo phương pháp này t t 15-20

l n, t c là tr ng t 15-20 ha ph i có 1 ha vư n cây m

* K t qu nghiên c u ch n t o gi ng cúc

Ch n t o gi ng b ng phương pháp nh p n i là con ư ng c i ti n gi ng

nhanh nh t và r ti n nh t Th c t cho th y r ng, nhi u gi ng cúc ư c nh p n i

sinh trư ng và phát tri n m nh, có năng su t và ch t lư ng t t trong i u ki n

khí h u nư c ta Vì v y, có ư c các gi ng hoa cúc năng su t và ch t lư ng

t t phù h p v i i u ki n sinh thái t ng vùng thì các nhà khoa h c ã có nhi u

k t qu nghiên c u ánh giá, tuy n ch n gi ng và ưa ra gi i thi u cho s n xu t

Trong các năm 1996-1998, Nguy n Th Kim Lý (2001) [22] ã thu th p

kh o sát 30 gi ng hoa cúc t ngu n trong nư c và nh p n i và ã tuy n ch n

ư c m t s gi ng cúc có tri n v ng các th i v khác nhau như v Xuân-Hè

và Hè-Thu là CN93, CN98, Tím sen, Vàng hè à L t, v Thu- ông là Vàng

ài Loan, CN97 và các gi ng cúc chi như Cao B i Tím, H a Mi… v

là gi ng Tím Xoáy

Nguy n Xuân Linh và cs (1998) [17], khi nghiên c u

ông Xuân

c i m sinhtrư ng, phát tri n các gi ng cúc Vi t Nam ã k t lu n: các gi ng nhóm cúcmùa thu n hoa vào u tháng 11 thì phân hóa hoa t cu i tháng 8, các gi ngcúc thu ông có th i gian sinh trư ng 14 tu n và thư ng n hoa vào gi a

tháng 12 n u tháng giêng

Năm 2002, Ph m Xuân Tùng, Nguy n Xuân Linh và CTV (2004) [31]

ã ti n hành kh o sát ánh giá 20 gi ng hoa cúc v Hè t i à L t K t qu cho

th y có 2 gi ng cúc (gi ng 41 và 44) có d ng hoa và màu s c p, có kh năngkháng ru i và n m b nh t t, có tri n v ng trong s n xu t và trên th trư ng

T năm 2001-2005, Vi n Di truy n Nông nghi p ã ti n hành kh o sát,

ánh giá và so sánh các gi ng hoa cúc nh p t Hà Lan K t qu ã tuy n ch ncho s n xu t gi ng hoa cúc chùm CN20 có kh năng sinh trư ng, phát tri n

t t, cây cao 70-90 cm, thân c ng kh e, th i gian sinh trư ng 3-4 tháng, hoa

p ư c ngư i tiêu dùng ưa chu ng và ư c tr ng 2 v chính là v Thu và

ông (Nguy n Th Kim Lý, Nguy n Xuân Linh, 2004) [23]; (Nguy n Th Kim Lý,

Lê S Dũng, 2008 [25])

ng Văn ông (2005)[8] ã ti n hành i u tra ánh giá t p oàn các

gi ng cúc tr ng mi n B c Vi t Nam K t qu ã xác nh ư c 51 gi ngcúc ang ư c tr ng v i m c ích s n xu t hàng hóa và 15 gi ng ang ư c

tr ng v i các m c ích khác trên quy mô di n tích ít K t qu

th y các gi ng cúc ư c tr ng có xu t x t i Hà N i t năm 1995

i u tra cho

n nay khá

ít có 6/51 gi ng, t vùng hoa à L t có 5/51 gi ng, còn l i ch y u nh p n i

t các nư c khác nhau Trong ó Hà Lan 23 gi ng, Xin-Ga-Po 8 gi ng, Nh t B n

4 gi ng, ài Loan 1 gi ng, Trung Qu c 1 gi ng và n 1 gi ng

Gi ng cúc Vàng Hè m i (CN01) ã ư c Trung tâm Hoa-Cây c nh

(Vi n Di truy n Nông nghi p) kh o sát, ánh giá, tuy n ch n và hi n nay ang

ư c tr ng r ng rãi các vùng tr ng hoa Theo Nguy n Th Kim Lý, Nguy nXuân Linh (2005) [24] thì gi ng CN01 có kh năng sinh trư ng, phát tri n t ttrong v Xuân-Hè và Hè-Thu, t l n hoa cao (97-99%), kh năng ch ng ch u

sâu b nh t t, hình dáng và m u s c hoa p nên ư c th trư ng ưa chu ng

Khi nghiên c u kh năng sinh trư ng, phát tri n c a các gi ng cúc nh p

n i và a phương t i Hà N i, ng Ng c Chi (2006)[3] ã ưa ra k t qu : trong

18 gi ng cúc tr ng th nghi m, ch có 7 gi ng là ng Ti n tr ng, Chi Xanh,

M t Tr i, CN19, CN20, Cao B i Tím, Tua Vàng có kh năng sinh trư ng, pháttri n t t, các c i m hình thái và ch t lư ng hoa ư c ngư i s n xu t và tiêu

dùng ưa chu ng Các gi ng còn l i tuy có màu s c p nhưng có nh ng c

i m hình thái không phù h p v i s n xu t và kh năng v n chuy n kém nên

không ư c ngư i s n xu t và tiêu dùng l a ch n và ph bi n r ng rãi

ng c a quang chu kỳ ngày ng n trong vi c phân hoá m m hoa, t c là chúng

ch phân hoá m m hoa m t i u ki n th i gian chi u sáng ng n nh t nhtrong ngày N m ư c c tính này, ng Văn ông (2000)[5] ã raphương pháp i u ch nh s ra hoa c a cúc vào th i i m thích h p b ng cách

che b t ánh sáng ho c kéo dài th i gian chi u sáng trong ngày ho c s d ng

quang gián o n (chi u ánh sáng nhân t o trong th i gian ng n vào lúc n a

êm) Gi ng cúc CN93 ra hoa s m trong i u ki n ngày ng n (th i gian chi u

sáng trong ngày 10-11 gi /ngày êm) N u tr ng v Xuân-Hè (ngày dài), cây

th i gian sinh trư ng 90-110 ngày m i ra hoa, nhưng n u tr ng v ông khi

th i gian chi u sáng trong ngày ng n thì cây s n hoa ngay sau khi tr ng

20-30 ngày, t ód n n ch t lư ng hoa kém kh c ph c i u này, các tác gitrên khuy n cáo s d ng ánh sáng nhân t o b ng cách chi u sáng quang gián

o n cho cúc K t qu là cây cúc sinh trư ng, phát tri n bình thư ng và khi

kích thư c nh t nh m i ra hoa thì ch t lư ng hoa cao hơn h n

Chi u sáng quang gián o n là tác ng chi u sáng ng n vào th i gian

êm c a m t chu kỳ ngày êm (bi n m t êm dài thành 2 êm ng n) Tác ngnày s làm cho cây ngày ng n (ch ra hoa ư c trong i u ki n êm dài liên

t c) s không ra hoa ư c N m ư c nguyên lý này, ng Văn ông (2005)[8]; ng Văn ông, Nguy n Quang Th ch (2005)[9] ã ti n hành thí nghi m

x lý quang gián o n cho cúc Vàng Pha lê tr ng vào v ông 3m cchi u sáng quang gián o n khác nhau, các tác gi thu ư c k t qu b ng 1.4

Th i gian

t tr ng

n n hoa 30%

(ngày)

ư ng kính

cu ng hoa (cm)

ư ng kính bông hoa (cm)

Chi u cao bông hoa

Kh i

lư ng 10 bông hoa (kg)

75,7103,0105,7103,0106,7

0,320,350,370,350,36

4,506,476,636,706,20

3,84,24,44,14,0

0,560,750,770,740,73

B ng 1.4 nh hư ng c a th i lư ng chi u sáng quang

gián o n

th i gian ra hoa và ch t lư ng hoa cúc Vàng

Pha lê

n

Ngu n: ng Văn ông (2005) [8]

K t qu cho th y th i gian tr ng n n hoa công th c i ch ng ch

có 75,7 ngày, ng n hơn h n các công th c x lý t 28-31 ngày Ch t lư ng

hoa là các ch tiêu ư ng kính cu ng hoa, chi u cao bông hoa, kh i lư ng hoacác công th c x lý ánh sáng u cao hơn i ch ng không x lý Các công

th c x lý ánh sáng 2h, 3h, 4h (x lý lúc n a êm) so v i x lý ánh sáng c êmkhông có s chênh l ch nhi u v ch t lư ng hoa c a gi ng cúc Vàng Pha Lê

Trong ó công th c chi u sáng quang gián o n 3h (t 22h n 1h), cư ngchi u sáng t i thi u 100 lux, th i i m chi u sáng là 15 ngày sau tr ng,

phương pháp chi u sáng gián o n 3 l n, m i l n cách nhau 5 phút, cách 1 gichi u sáng 1 l n ã kéo dài th i gian sinh trư ng, năng su t, ch t lư ng hoa

cao nh t

l n c a hoa là m t ch tiêu quan tr ng ánh giá ch t lư ng hoacúc Trong tr ng tr t tăng ư ng kính hoa ngư i ta thư ng dùng các bi npháp bón phân, tư i nư c, phun phân qua lá, phun ch t kích thích sinh

trư ng Tuy nhiên, ng Văn ông (2000) [5] khi nghiên c u bi n phápchi u sáng ã ưa ra k t lu n:

quang gián o n 15 ngày, sau ó

cao 36-37 C, cư ng

Trong th c t s n xu t, tr ng hoa cúc trong v Hè Hà N i th i ti t

kh c nghi t, có ngày nhi t 0 ánh sáng 62-70 ngàn lux

ho c mưa to, gió l n ã nh hư ng n năng su t, ch t lư ng hoa cúc v Hè

ng Văn ông (2005) [8] ã ti n hành thí nghi m che lư i en cho gi ng

hoa cúc CN98 trong v hè v i các công th c: che 1 l p lư i, che 2 l p lư i,

che 3 l p lư i K t qu cho th y bi n pháp che gi m ánh n ng cho hoa cúc v

hè có tác d ng rõ r t: nâng cao t l s ng, năng su t, ch t lư ng hoa Trong

ó công th c che 1 l p lư i en tương ương gi m 30% cư ng ánh n ng làphù h p nh t và mang l i hi u qu kinh t cao g p 1,44 l n so v i không che

ng Văn ông (2005)[8] khi nghiên c u th i gian sinh trư ng t p oàncúc ông trong i u ki n th i gian chi u sáng t nhiên c a Hà N i ã rút ra

k t lu n: th i gian sinh trư ng các gi ng cúc ông ng n d n theo th t t

Hè-Thu n Thu- ông và n ông-Xuân i u này ư c gi i thích do nhóm

cúc ông ph n ng ch t v i ánh sáng ngày ng n mà t 21/6 (ngày h chí)

21/12 (ngày ông chí) th i gian chi u sáng trong ngày gi m d n t

n14

gi /ngày xu ng 11,5 gi /ngày- êm H u h t các gi ng cúc ông c n có th i

gian chi u sáng cây phân hóa là <13 gi / ngày nên v Hè Thu khi th igian chi u sáng trong ngày dài, cây sinh trư ng sinh dư ng t i a m i ra hoa,còn sau ó ngày càng ng n l i thì s phân hóa m m hoa di n ra nhanh và rút

ng n quá trình sinh trư ng c a cây

1.3.2.3 Nghiên c u th i v tr ng các gi ng hoa cúc

Nguy n Th Kim Lý (2001)[22] qua nghiên c u và ánh giá m t s

gi ng a phương và nh p n i cho th y các lo i cúc này u có th tr ng ư cvào các th i v khác nhau như v Hè-Thu, Thu- ông và ông-Xuân, nênchúng ta có th s n xu t hoa cúc quanh năm Tuy nhiên, c n xác nh úng

th i i m tr ng cho các gi ng hoa thích h p hoa có th n úng vào d p

c n dùng giá tr hoa cao và lư ng tiêu th hoa l n hơn Vi t Nam, l h ithư ng t p trung vào d p sau T t nguyên án nên các th i v cúc tr ng t

tháng 11 tr i (nh t là các gi ng cúc chùm Hà Lan) ư c tr ng nhi u nh t

vì giá hoa cúc th i i m này thư ng cao hơn so v i các th i i m khác

trong năm t 200-300 ng/bông (Nguy n Th Kim Lý và cs, 1998 [20]);(Nguy n Th Kim Lý và cs, 1999 [21]) Vì v y, khi nghiên c u th i v tr ng

m t s gi ng hoa cúc vào các d p l t t, Nguy n Th Kim Lý (2001)[22] ã có

k t qu như sau:

- có hoa cúc vào d p 20/11, ta có th s d ng m t s gi ng như H a

mi, ng Ti n tr ng, Cao B i tím, Nhài h ng Các gi ng cúc này tr ng vào

th i i m 5/7 hàng năm s có hi u qu kinh t cao g p 5,68 l n so v i

ch ng tr ng 5/6

i

b i,

- cúc ra hoa vào d p 8/3, ta có th s d ng m t s gi ng như Cao

T ong, Nhài h ng, Tua vàng Gi ng có năng su t ch t lư ng hoa cao

nh t là gi ng Tím xoáy (tr ng vào 9/12 hàng năm, hi u qu kinh t g p 2,3

r tr s n xu t hoa trái v , ng Th T Nga (1999) [28] khi nghiên c u

th i v tr ng cúc Xin-Ga-Po t i Thành ph Thái Nguyên ã k t lu n gi ng

cúc Chi nh tím thích h p v i v ông Th i v t t nh t là t tháng 7 và

thu ho ch vào d p 20/11 thì nên tr ng vào 15/7 Th i v cho tr ng cúc

Xin-Ga-Po u là t 15/7-15/11, t t nh t là trong tháng 9, n u tr ng s m hay

mu n hơn thì năng su t và ch t lư ng hoa s b gi m

Theo tác gi ng Ng c Chi (2006)[3], khi nghiên c u th i v tr ng

các gi ng cúc ng Ti n tr ng, Chi Xanh, M t Tr i, CN19, CN20, Cao B iTím và Tua Vàng cho th y: các gi ng ng Ti n tr ng, M t Tr i, Chi Xanh,CN19, CN20 vào ngày 15/8 cho hoa úng d p 20/11 v i ch t lư ng hoa tương

i cao Gi ng Cao B i tím ra hoa vào 20/11 c n tr ng trư c 15/8 t 5-10ngày cũng có ch t lư ng hoa t t Gi ng Tua Vàng có th i gian sinh trư ng

dài và ph i tích lũy t ng tích ôn thì m i ra hoa do ó ph i tr ng u tháng

7 thì m i ra hoa vào d p 20/11

1.3.2.4 Ch t i u ti t sinh trư ng và phân bón lá

Trong nh ng năm g n ây, ch t i u ti t sinh trư ng và phân bón lá

ngày càng ư c nhi u nhà khoa h c Vi t Nam nghiên c u

ch t lư ng cây hoa cúc

tăng năng su t,

Năm 2000, ng Văn ông [5] khi nghiên c u nh hư ng c a các ch

ph m và ch t kích thích sinh trư ng như Spray N-Grow 1%; Atonik 0,5%;

GA3 50 ppm u có tác d ng rõ r t t i s sinh trư ng, phát tri n c a cúc Vàng

ài Loan Trong ó GA3 tác ng m nh giai o n sinh trư ng sinh dư ng,làm tăng chi u cao và rút ng n th i gian n hoa, Spray N-Grow và Atonik tác

ng m nh giai o n sinh th c, nâng cao t l n hoa và kéo dài b n hoa

c t Còn 2 lo i thu c Spray-GA3 100ppm cùng có nh hư ng n s sinh trư ng,phát tri n c a cúc CN93 trong v ông làm tăng t l n hoa, c bi t là chi ucao cây mang l i hi u qu kinh t cao cho ngư i s d ng ( ng Văn ông,

Th Lưu, 1997) [4]

Kh o sát hi u ng tăng trư ng th c v t c a ch ph m Oligoalginat (OA)

b ng kĩ thu t b c x trên cây hoa cúc, Lê Quang Lu n s d ng dung d ch OA

phun lên lá cúc các n ng khác nhau khi cúc ư c 12-14 ngày tu i saugiâm cành K t qu là dung d ch OA có n ng 80 ppm làm tăng quá trìnhsinh trư ng v chi u cao, s lá, ư ng kính hoa, tăng tr ng lư ng cành hoa

(Lê Quang Lu n, 1999)[26]

Khi nghiên c u nh hư ng c a ch t i u ti t sinh trư ng GA3 n sinhtrư ng phát tri n c a cây và ch t lư ng 1 s gi ng hoa cúc thí nghi m, tác gi

ng Ng c Chi (2006) [3] ã th nghi m các n ng 100ppm, 200ppm,300ppm, 400ppm K t qu cho th y ch t lư ng mang cành hoa c a t t c các

gi ng cúc ng Ti n tr ng, Chi Xanh, M t Tr i, CN19, CN20, Cao B i tím vàTua Vàng ư c nâng cao c bi t v chi u cao khi x lý GA3 n ng 200ppm.Khi nghiên c u nh hư ng c a các ch ph m GA3, phân bón lá, Kích

phát t hoa trái n năng su t ph m ch t hoa cúc CN97 tr ng trong v ông

-Xuân các vùng tr ng hoa Hà N i, Nguy n -Xuân Linh và CTV (2006)[19]

ã k t lu n: GA3, phân bón lá, Kích phát t hoa trái u nh hư ng n sinhtrư ng, phát tri n c a cúc CN97 vào v ông-Xuân Trong ó GA3 có tác

d ng m nh giai o n sinh trư ng dinh dư ng, còn Kích phát t hoa trái cho

hi u qu cao hơn giai o n sinh trư ng sinh th c S d ng k t h p c 3 ch

ph m GA3, phân bón lá, kích phát t hoa trái ã làm tăng chi u cao cây, hoa

t ch t lư ng t t trong i u ki n ra hoa trái v

Phân bón th l ng A, B c a Ôt-xtrây-li-a là s n ph m phân s ch ch t

lư ng cao, có ch a các nguyên t dinh dư ng a lư ng và vi lư ng như N, P,

K, Cu, Mo, Zn xác nh hi u l c và li u lư ng phân th l ng A, B, LêVăn Thi n (2006) [33] ã nghiên c u nh hư ng c a 2 lo i phân bón này trêncây hoa cúc Hoàng K t qu cho th y phân bón th l ng A, B c a Ôt-

xtrây-li-a có nh hư ng t t n sinh trư ng, phát tri n c a gi ng cúc Hoàng, cho chi u cao cây, ư ng kính tán, s n , s hoa trên cây nhi u hơn so

v i bón NPK Trong ó công th c có t l tr n 1A: 2B v i li u lư ng phun

2.000 lít/ha, n ng

lư ng hoa cúc Hoàng

phun là 0,5% là thích h p nh t làm tăng năng su t, ch t

Khi nghiên c u nh hư ng c a m t s lo i phân bón lá Di p L c t ,

Growmore, Agriconik, phân chi t xu t t cá, h n h p ngâm (cá +ch t dinh

dư ng vô cơ) n sinh trư ng, phát tri n c a cây cúc chi vàng à L t,Hoàng Th Thái Hòa và c ng s (2010)[11], cũng có k t lu n: phân bón lá

Di p L c t n ng 400 ppm có tác d ng t t nh t, làm tăng s hoa lên 22%,tăng b n hoa 3 ngày so v i i ch ng và có hi u qu kinh t cao nh t

1.4 M T S V N RÚT RA T T NG QUAN TÀI LI U

- i u ki n th i ti t khí h u nư c ta nói chung và c a t nh Thái Nguyên

nói riêng phù h p cho quá trình sinh trư ng và phát tri n c a hoa cúc Tuy

nhiên, trong m i mùa v khác nhau, m i gi ng hoa cúc khác nhau v n có

nh ng yêu c u khác nhau v i u ki n ngo i c nh, do ó c n l a ch n các

gi ng hoa cúc thích h p v i t ng v và t ng vùng sinh thái