Nghiên cứu Khoa học: Đạo đức kinh doanh Thực trạng và giải pháp

LỜI MỞ ĐẦU 1. Tổng quan về tình hình nghiên cứu: Đạo đức kinh doanh không còn là khái niệm mới mẻ đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Nhưng theo nhận định của tác giả đây là vấn đề vẫn mang tính thời sự rất cao mặc dù đã có rất nhiều tác giả nghiên c ứu v ề v ấn đ ề này dưới các hình thức bài báo, sách, giáo trình, tiểu luận, luận văn... như: Đề tài của TS Nguyễn Hoàng Ánh, Đại học Ngoại Thương, Hà Nội về đề tài “ Đạo đức kinh doanh tại Việt Nam – Thực trạng và giải pháp ”, năm 2006, đề tài có đi sâu vào phân tích thực trạng của đạo đ ức kinh doanh c ả nền kinh tế Việt Nam tại thời điểm nghiên cứu nhưng do việc phân tích lí luận mới chỉ dừng lại ở việc tìm hiểu khái niệm đạo đức kinh doanh nên các đánh giá đưa ra còn chung chung. Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ của Đặng Thi Kim Anh nghiên c ứu v ề đ ề tài: “ Vấn đề xây dựng đạo đức kinh doanh hiện nay (qua thực tế ở Hà Nội)”, năm 2011, luận văn nghiên cứu đạo đức kinh doanh trong ph ạm vi các doanh nghiệp ở Hà Nội và đạo đức kinh doanh được đặt trong thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội để nghiên cứu nên nghiên cứu về mặt lí luận đưa ra còn bị giới hạn, chưa đầy đủ. Luận án tiến sĩ triết học của Đinh Công Sơn về vấn đề “ Xây dựng đạo đức kinh doanh ở nước ta hiện nay”, năm 2014, đây một đề tài nghiên cứu về đạo đức kinh doanh trong phạm vi rất rộng đó là toàn bộ n ền kinh t ế nước ta từ khi chuyển sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Tác giả đã có sự khảo sát và tổng kết từ những công trình nghiên cứu trước đó để kế thừa, bổ sung thêm những tình hình mới trong việc xây dựng đạo đức kinh doanh của nước ta thời gian gần đây để đưa ra những đánh giá c ủa 6 Đề tài nghiên cứu khoa học mình. Theo nhận định của tác giả đạo đức kinh doanh ở Việt Nam đã có những thành tựu ban đầu song bên cạnh đó vẫn còn rất nhiều hạn chế. Từ đó tác giả đã đưa ra một loạt các giải pháp nh ằm xây dựng đạo đ ức kinh doanh ở nước ta. Ngoài ra còn rất nhiều các công trình nghiên cứu của các tác giả khác và bài tiểu luận do học sinh, sinh viên ở các trường thực hiện về vấn đề đ ạo đức kinh doanh. Các bài luận được các giáo viên dạy các môn Văn hóa doanh nghiệp hay các môn học có đề cập đến đạo đức kinh doanh đưa ra làm bài tập cho học sinh. Nhìn chung các bài tiểu luận này tập chung phân tích tình hình hình thực tế của đạo đức kinh doanh, do giới hạn của thời gian và ph ạm vi nghiên cứu nên vẫn đề vẫn chưa được đi sâu. 2.Tính cấp thiết của đề tài. Tỷ lệ ung thư tại Việt Nam đang gia tăng một cách nhanh chóng. Theo thống kê của Viện nghiên cứu phòng chống ung thư Việt Nam thì Việt Nam là nước có bệnh nhân ung thư nhiều nhất trên thế gi ới. Tỷ l ệ các cu ộc kh ảo sát năm 2011 cho thấy Việt Nam có bệnh nhân tử vong vì ung th ư d ạ dày cao gấp 5 lần so với Lào, Thái Lan, Philipin và các nước trong khu vực châu Á. Tại hội nghị khoa học quốc tế về phòng chống ung thư tổ ch ức ở b ệnh viện Bạch Mai tháng 42013, ông Mai Trọng Khoa, Phó giám đốc bệnh viện Bạch Mai đã cho biết, số tử vong do ung thư hàng năm ở Việt Nam lên đến 82.000 trường hợp, tỉ lệ tử vongmắc lên đến 73,5% và vào loại cao hàng đầu thế giới (tỉ lệ tử vongmắc ở bệnh nhân ung thư chung toàn th ế giới là 59,7%). Vậy đâu là nguyên nhân cho thực trạng trên?

M c l cụ ụ Trang Danh m c s đ , bi u đụ ơ ồ ể ồ

Danh m c t vi t t tụ ừ ế ắ

L i mờ ở ầ đ u……… 1

Ch ươ ng 1 : NH NG LÝ LU N C B N V Đ O Đ C KINH DOANH Ữ Ậ Ơ Ả Ề Ạ Ứ

1.1 Khái quát v đ o đ c kinh doanh………ề ạ ứ 1.1.1 Các khái ni m c b nệ ơ ả

1.1.2 S c n thi t c a đ o đ c kinh doanh.ự ầ ế ủ ạ ứ 1.1.3 Các nguyên t c và chu n m c c a đ o đ c kinh doanh.ắ ẩ ự ủ ạ ứ 1.1.3.1 Tính trung th c.ự

1.1.3.2 Tôn tr ng con ngọ ười

1.1.3.3 Trung thành và bí m t.ậ 1.1.3.4 K t hế ợp hài hòa l i ích c a doanh nghi p và l i ích c aợ ủ ệ ợ ủ khách hàng và xã h i, coi tr ng hi u qu g n v i trách nhi m xã h i.ộ ọ ệ ả ắ ớ ệ ộ

1.1.4 Nhân t nh hố ả ưởng t i đ o đ c kinh doanh.ớ ạ ứ 1.1.4.1 Nhân t bên trong.ố

1.1.4.2 Nhân t bên ngoài.ố 1.2 Vai trò c a đ o đ c kinh doanh đ i v i doanh nghi p.ủ ạ ứ ố ớ ệ

1.2.1 Đ o đ c kinh doanh góp ph n đi u ch nh hành vi c a ch th kinhạ ứ ầ ề ỉ ủ ủ ể doanh

1.2.2 Đ o đ c kinh doanh góp ph n vào ch t lạ ứ ầ ấ ượng doanh nghi p.ệ 1.2.3 Đ o đ c kinh doanh góp ph n vào cam k t và t n tâm c a nhânạ ứ ầ ế ậ ủ viên

1.2.4 Đ o đ c kinh doanh góp ph n làm hài lòng khách hàng.ạ ứ ầ 1.2.5 Đ o đ c kinh doanh góp ph n t o ra l i nhu n.ạ ứ ầ ạ ợ ậ

1.2.6 Đ o đ c kinh doanh góp ph n vào s v ng m nh c a n n kinh tạ ứ ầ ự ữ ạ ủ ề ế

qu c gia.ố

1.3 Đ o đ c kinh doanh các nạ ứ ở ước trên th gi iế ớ

1.3.1 Đ o đ c kinh doanh c a các nạ ứ ủ ước M , Nh t, Hàn Qu c.ỹ ậ ố 1.3.2 Bài h c kinh nghi m cho các doanh nghi p Vi t Nam.ọ ệ ệ ệ

K t lu n chế ậ ương 1

Ch ươ ng 2: TH C TR NG Đ O Đ C KINH DOANH C A CÁC Ự Ạ Ạ Ứ Ủ

DOANH NGHI P VI T NAM Ệ Ệ

2.1 T ng quan các doanh nghi p Vi t Nam.ổ ệ ệ

2.2 Khái quát văn hóa kinh doanh c a các doanh nghi p Vi t Namủ ệ ệ

2.3 Th c tr ng đ o đ c kinh doanh c a các doanh nghi p Vi t Namự ạ ạ ứ ủ ệ ệ

2.3.1 Doanh nghi p trong nệ ước 2.3.2 Doanh nghi p nệ ước ngoài có tr s t i Vi t Nam.ụ ở ạ ệ 2.4 Đánh giá th c tr ng đ o đ c kinh doanh t i Vi t Namự ạ ạ ứ ạ ệ

2.4.1 Nh ng thành t u đã đ t đữ ự ạ ược 2.4.2 Nh ng t n t i trong đ o đ c kinh doanh c a các doanh nghi pữ ồ ạ ạ ứ ủ ệ

Vi t Namệ

2.4.3 Nguyên nhân 2.4.3.1 Nguyên nhân khách quan

2.4.3.2 Nguyên nhân ch quan.ủ

K t lu n chế ậ ương 2

Ch ươ ng 3: GI I PHÁP NÂNG CAO Đ O Đ C KINH DOANH CHO Ả Ạ Ứ

CÁC DOANH NGHI P VI T NAM Ệ Ệ

3.1 M t s đ nh hộ ố ị ướng chung phát tri n kinh t - xã h i c a nể ế ộ ủ ước ta trong

th i gian t i.ờ ớ

3.2 Gi i pháp xây d ng đ o đ c kinh doanh cho doanh nghi p Vi t Nam.ả ự ạ ứ ệ ệ 3.2.1 Gi i pháp v phía Nhà nả ề ước

3.2.2 Gi i pháp v phía doanh nghi pả ề ệ 3.2.3 Gi i pháp v phía ngả ề ười tiêu dùng 3.3 Đi u ki n th c thi các gi i pháp.ề ệ ự ả

K t lu n ế ậ Danh m c tài li u tham kh o ụ ệ ả

DANH M C S Đ , BI U Đ Ụ Ơ Ồ Ể Ồ

S hi u s đ Tên s đố ệ ơ ồ ơ ồ Trang

Hình 1.1 Vai trò c a đ o đ c kinh doanh trong kinh doanh ủ ạ ư

Bi u đ 2.1 Tình hình ho t đ ng c a doanh nghi pể ồ ạ ộ ủ ệ

DANH M C T VI T T T Ụ Ừ Ế Ắ

T vi t t t ừ ế ắ Nghĩa c a t ủ ừ

Cty CR FDI

GSO MPI NLĐ NXB PGS – TS TS QH UBND USD TMCP TNHH TP

Công ty Tem chu n h p quy (Certificate of Registration)ẩ ợ Khu v c v n đ u t tr c ti p t nự ố ầ ư ự ế ừ ước ngoài (Foreign Direct Investment)

T ng c c th ng kê (General Statistics Office)ổ ụ ố

B k ho ch và đ u t (Ministry of Plans Investment)ộ ế ạ ầ ư

Người lao đ ngộ Nhà xu t b nấ ả Phó giáo s – Ti n sĩư ế

Ti n sĩế

Qu c h iố ộ

y ban nhân dân Ủ

Đô la Mĩ

Thương m i c ph nạ ổ ầ Trách nhi m h u h nệ ữ ạ Thành phố

L I Ờ M Đ U Ở Ầ

1 T ng quan v tình hình nghiên c u: ổ ề ứ

Đ o đ c kinh doanh không còn là khái ni m m i m đ i v i các doanhạ ứ ệ ớ ẻ ố ớ nghi p Vi t Nam.ệ ệ Nh ng theo nh n đ nh c a tác gi đây là v n đ v n mangư ậ ị ủ ả ấ ề ẫ tính th i s r t cao m c dù đã có r t nhi u tác gi nghiên c u v v n đ nàyờ ự ấ ặ ấ ề ả ứ ề ấ ề

dưới các hình th c bài báo, sách, giáo trình, ti u lu n, lu n văn nh :ứ ể ậ ậ ư

- Đ tài c a TS Nguy n Hoàng Ánh, Đ i h c Ngo i Thề ủ ễ ạ ọ ạ ương, Hà N i vộ ề

đ tài ề “ Đ o đ c kinh doanh t i Vi t Nam – Th c tr ng và gi i pháp ạ ứ ạ ệ ự ạ ả ”, năm

2006, đ tài có đi sâu vào phân tích th c tr ng c a đ o đ c kinh doanh cề ự ạ ủ ạ ứ ả

n n kinh t Vi t Nam t i th i đi m nghiên c u nh ng do vi c phân tích líề ế ệ ạ ờ ể ứ ư ệ

lu n m i ch d ng l i vi c tìm hi u khái ni m đ o đ c kinh doanh nên cácậ ớ ỉ ừ ạ ở ệ ể ệ ạ ứ đánh giá đ a ra còn chung chung.ư

- Lu n văn t t nghi p th c sĩ c a Đ ng Thi Kim Anh nghiên c u v đậ ố ệ ạ ủ ặ ứ ề ề

tài: “ V n đ xây d ng đ o đ c kinh doanh hi n nay (qua th c t Hà ấ ề ự ạ ứ ệ ự ế ở

N i)”, ộ năm 2011, lu n văn nghiên c u đ o đ c kinh doanh trong ph m vi cácậ ứ ạ ứ ạ doanh nghi p Hà N i và đ o đ c kinh doanh đệ ở ộ ạ ứ ược đ t trong th ch kinhặ ể ế

t th trế ị ường đ nh hị ướng xã h i đ nghiên c u nên nghiên c u v m t lí lu nộ ể ứ ứ ề ặ ậ

đ a ra còn b gi i h n, ch a đ y đ ư ị ớ ạ ư ầ ủ

- Lu n án ti n sĩ tri t h c c a Đinh Công S n v v n đ ậ ế ế ọ ủ ơ ề ấ ề “ Xây d ng ự

đ o đ c kinh doanh n ạ ứ ở ướ c ta hi n nay” ệ , năm 2014, đây m t đ tài nghiênộ ề

c u v đ o đ c kinh doanh trong ph m vi r t r ng đó là toàn b n n kinh tứ ề ạ ứ ạ ấ ộ ộ ề ế

nước ta t khi chuy n sang kinh t th trừ ể ế ị ường đ nh hị ướng xã h i ch nghĩa.ộ ủ Tác gi đã có s kh o sát và t ng k t t nh ng công trình nghiên c u trả ự ả ổ ế ừ ữ ứ ướ c

đó đ k th a, b sung thêm nh ng tình hình m i trong vi c xây d ng đ oể ế ừ ổ ữ ớ ệ ự ạ

đ c kinh doanh c a nứ ủ ước ta th i gian g n đây đ đ a ra nh ng đánh giá c aờ ầ ể ư ữ ủ

mình Theo nh n đ nh c a tác gi đ o đ c kinh doanh Vi t Nam đã cóậ ị ủ ả ạ ứ ở ệ

nh ng thành t u ban đ u song bên c nh đó v n còn r t nhi u h n ch T đóữ ự ầ ạ ẫ ấ ề ạ ế ừ tác gi đã đ a ra m t lo t các gi i pháp nh m xây d ng đ o đ c kinh doanhả ư ộ ạ ả ằ ự ạ ứ

n c ta

ở ướ

Ngoài ra còn r t nhi u cácấ ề công trình nghiên c u c a các tác gi khác vàứ ủ ả bài ti u lu n do h c sinh, sinh viên các trể ậ ọ ở ường th c hi n v v n đ đ oự ệ ề ấ ề ạ

đ c kinh doanh Các bài lu n đứ ậ ược các giáo viên d y các môn Văn hóa doanhạ nghi p hay các môn h c có đ c p đ n đ o đ c kinh doanh đ a ra làm bàiệ ọ ề ậ ế ạ ứ ư

t p cho h c sinh Nhìn chung các bài ti u lu n này t p chung phân tích tìnhậ ọ ể ậ ậ hình hình th c t c a đ o đ c kinh doanh, do gi i h n c a th i gian và ph mự ế ủ ạ ứ ớ ạ ủ ờ ạ

vi nghiên c u nên v n đ v n ch a đứ ẫ ề ẫ ư ược đi sâu

2.Tính c p thi t c a đ tài ấ ế ủ ề

T l ung th t i Vi t Nam đang gia tăng m t cách nhanh chóng Theoỷ ệ ư ạ ệ ộ

th ng kê c a Vi n nghiên c u phòng ch ng ung th Vi t Nam thì Vi t Namố ủ ệ ứ ố ư ệ ệ

là nước có b nh nhân ung th nhi u nh t trên th gi i T l các cu c kh oệ ư ề ấ ế ớ ỷ ệ ộ ả sát năm 2011 cho th y Vi t Nam có b nh nhân t vong vì ung th d dày caoấ ệ ệ ử ư ạ

g p 5 l n so v i Lào, Thái Lan, Philipin và các nấ ầ ớ ước trong khu v c ự châu Á

T i h i ngh khoa h c qu c t v phòng ch ng ung th t ch c b nhạ ộ ị ọ ố ế ề ố ư ổ ứ ở ệ

vi n B ch Mai tháng 4/2013, ông Mai Tr ng Khoa, Phó giám đ c b nh vi nệ ạ ọ ố ệ ệ

B ch Mai đã cho bi t, s t vong do ung th hàng năm Vi t Nam lên đ nạ ế ố ử ư ở ệ ế 82.000 trường h p, t l t vong/m c lên đ n 73,5% và vào lo i cao hàng đ uợ ỉ ệ ử ắ ế ạ ầ

th gi i (t l t vong/m c b nh nhân ung th chung toàn th gi i làế ớ ỉ ệ ử ắ ở ệ ư ế ớ 59,7%)

V y đâu là nguyên nhân cho th c tr ng trên?ậ ự ạ

Ung th đư ược gây ra b i r t nhi u nguyên nhân nh ng theo các chuyênở ấ ề ư gia thì ch y u do ngu n nủ ế ồ ước và các lo i th c ph m ch a ch t đ c h i màạ ự ẩ ứ ấ ộ ạ

người dân ph i s d ng hàng ngày.ả ử ụ Th i gian g n đây g n đây, d lu nờ ầ ầ ư ậ không ít hoang mang v i v bún có ch t t y tr ng gây ung th , 80% rau ngótớ ụ ấ ẩ ắ ư

đượ ắc t m thu c kích thích, thu c sâu, 90% m u nố ố ẫ ước u ng bày bán t i v a hèố ạ ỉ

Hà N i (độ ược ki m tra ng u nhiên) b phát hi n nhi m khu n E.coli, khôể ẫ ị ệ ễ ẩ

m c xé đ t cháy t a ra mùi nilon Qua các thông tin đự ố ỏ ược đăng t i trên cácả trang báo hàng ngày mà th y xót xa cho ngấ ười dân Vi t Nam, thi t nghĩ ăn đệ ế ể

s ng, đ thố ể ưởng th c t n hứ ậ ưởng v y mà ngậ ười dân ta “ăn cũng ch t màế không ăn cũng ch t”.ế

Đ tình tr ng th c ph m b nhi m đ c tràn lan và Vi t Nam l t vào topể ạ ự ẩ ị ễ ộ ệ ọ

20 nước có s b nh nhân ung th nhi u nh t th gi i nh hi n nay, ai ph iố ệ ư ề ấ ế ớ ư ệ ả

ch u trách nhi m? T t nhiên, nguyên nhân sâu xa nh t v n là t s suy thoáiị ệ ấ ấ ẫ ừ ự

đ o đ c và lạ ứ ương tâm con người, ngườ ải s n xu t lấ ương th c, th c ph m chự ự ẩ ỉ còn bi t đ n ti n đ n l i nhu n mà quên h t đi hai ch “nhân đ c” Nh ngế ế ề ế ợ ậ ế ữ ứ ư

l i chính là do s buông l ng qu n lý c a các c quan nhà nỗ ự ỏ ả ủ ơ ước, s ch ngự ồ chéo trong vi c xác đ nh trách nhi m v v sinh an toàn th c ph m d n đ nệ ị ệ ề ệ ự ẩ ẫ ế

hi n tr ng đáng bu n là “cha chung không ai khóc” Đ kh c ph c suy nghĩệ ạ ồ ể ắ ụ sai l m và góp ph n nâng cao nh n th c c a các nhà s n xu t kinh doanhầ ầ ậ ứ ủ ả ấ

Vi t Nam v đ o đ c kinh doanh chúng em đã l a ch n đ tài: “Đ o đ cệ ề ạ ứ ự ọ ề ạ ứ kinh doanh – Th c tr ng và gi i pháp ” đ nghiên c u.ự ạ ả ể ứ

3.M c đích nghiên c u ụ ứ

Làm rõ th c ch t đ o đ c và đ o đ c kinh doanh.ự ấ ạ ứ ạ ứ

Th c tr ng kinh doanh hi n nay c a doanh nghi p t i Vi t Nam.ự ạ ệ ủ ệ ạ ệ

Đ xu t gi i pháp.ề ấ ả

4 Đ i t ố ượ ng nghiên c u ứ

Đ tài nghiên c u đ o đ c kinh doanh c a các doanh ngề ứ ạ ứ ủ hi p ho t đ ngệ ạ ộ kinh doanh trên lãnh th Vi t Nam ( bao g m các doanh nghi p t nhân, côngổ ệ ồ ệ ư

ty c ph n, công ty trách nhi m h u h n… và các doanh ngi p nổ ầ ệ ữ ạ ệ ước ngoài

ho t đ ng kinh doanh có tr s trên lãnh th Vi t Nam).ạ ộ ụ ở ổ ệ

5 Ph m vi nghiên c u: ạ ứ

Đ o đ c kinh doanh đạ ứ ược nghiên c u dứ ưới góc đ nghĩa r ng, là toàn bộ ộ ộ các nhân t đ o đ c trong ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p.ố ạ ứ ạ ộ ủ ệ

Không gian : Các doanh nghi p t nhân, công ty c ph n, công ty tráchệ ư ổ ầ nhi m h u h n… và các doanh nghi p nệ ữ ạ ệ ước ngoài ho t đ ng kinh doanh cóạ ộ

tr s trên lãnh th Vi t Nam.ụ ở ổ ệ

Th i gian: L y s li u t năm 2007 đ n năm 2013.ờ ấ ố ệ ừ ế

6 Ph ươ ng pháp nghiên c u ứ

Đ tài k t h p các phề ế ợ ương pháp thường s d ng trong nghiên c u vử ụ ứ ề kinh t - tài chính nh :ế ư

+ Phương pháp lu n: t duy tr u tậ ư ừ ượng

+ Phương pháp nghiên c u 1 v n đ c th ứ ấ ề ụ ể

+ Phân tích d báo đ đ a ra các gi i pháp nâng cao đ o đ c kinh doanhự ể ư ả ạ ứ

Vi t Nam

ở ệ

+ Phương pháp so sánh, đ i chi u báo cáo k t qu th c t đ tìm ra cácố ế ế ả ự ế ể

v n đ c n gi i quy t.ẫ ề ầ ả ế

7 K t c u đ tài ế ấ ề

Ngoài ph n M đ u và K t lu n ầ ở ầ ế ậ và danh m c tài li u tham kh o đ tàiụ ệ ả ề

được chia làm 3 chương nh sau:ư

Chương 1: Nh ng lý lu n c b n v đ o đ c kinh doanh.ữ ậ ơ ả ề ạ ứ

Chương 2: Th c tr ng đ o đ c kinh doanh c a các doanh nghi p t iự ạ ạ ứ ủ ệ ạ

Vi t Nam.ệ

Chương 3: Gi i pháp nâng cao đ o đ c kinh doanh cho các doanh nghi pả ạ ứ ệ

Vi t Nam.ệ

CH ƯƠ NG 1

NH NG LÝ LU N C B N V Đ O Đ C KINH DOANH Ữ Ậ Ơ Ả Ề Ạ Ứ 1.1 KHÁI QUÁT V Đ O Đ C KINH DOANH Ề Ạ Ứ

1.1.1 Các khái ni m c b n ệ ơ ả

1.1.1.1Khái ni m đ o đ c ệ ạ ứ

Theo quan đi m c a ch nghĩ duy v t l ch s , đ o đ cể ủ ủ ậ ị ử ạ ứ là m t hi nộ ệ

tượng xã h i, m t hình thái ý th c đ c thù, ph n ánh các m i quan h hi nộ ộ ứ ặ ả ố ệ ệ

th c b t ngu n t b n thân cu c s ng c a con ngự ắ ồ ừ ả ộ ố ủ ười và xã h i loài ngộ ườ i

Có r t nhi u khái ni m khác nhau v đ o đ c: “ấ ề ệ ề ạ ứ Đ o đ c làạ ứ t pậ

h pợ nh ngữ quan đi mể c a m tủ ộ xã h iộ , c a m tủ ộ t ng l p xã h iầ ớ ộ , c a m t t pủ ộ ậ

h p ngợ ười nh t đ nh vấ ị ề th gi iế ớ , về cách s ngố Nh đó con ngờ ười đi u ch nhề ỉ hành vi c a mình sao cho phù h p v i l i ích c a c ng đ ng xã h i” ủ ợ ớ ợ ủ ộ ồ ộ

Tuy nhiên nhìn nh n t góc đ khoa h c, “đ o đ c là m t b môn khoaậ ừ ộ ọ ạ ứ ộ ộ

h c nghiên c u v b n ch t t nhiên c a cái đúng – cái sai và phân bi t khiọ ứ ề ả ấ ự ủ ệ

l a ch n gi a cái đúng- cái sai, tri t lý v cái đúng- cái sai, quy t c hay chu nự ọ ữ ế ề ắ ẩ

m c chi ph i hành vi c a các thành viên cùng m t ngh nghi p” ( ự ố ủ ộ ề ệ theo từ

đi n đi n t American Heritage Dictionary ể ệ ử )

Do nh ng khái ni m trên nên khi nói đ n danh t đ o đ c c n l u ý m tữ ệ ế ừ ạ ứ ầ ư ộ

s đ c đi m thu c v b n ch t nh sau:ố ặ ể ộ ề ả ấ ư

Th nh t ứ ấ , đ o đ c là m t ý th c xã h i ph n ánh t n t i xã h i, đ oạ ứ ộ ứ ộ ả ồ ạ ộ ạ

đ c là cái có sau và b t n t i xã h i quy đ nh.ứ ị ồ ạ ộ ị

Th hai ứ , ch c năng chính c a đ o đ c là đi u ch nh và đánh giá hành viứ ủ ạ ứ ề ỉ

c a con ngủ ười trong xã h i.ộ

Th ba ứ , đ o đ c đi u ch nh hành vi c a con ngạ ứ ề ỉ ủ ườ ựi d a trên nh ng quanữ

ni m và các chu n m c và quy t c đệ ẩ ự ắ ược xã h i th a nh n.ộ ừ ậ

Nh ng chu n m c và quy t c đ o đ c g m: Đ lữ ẩ ự ắ ạ ứ ồ ộ ượng, khoan dung, chính tr c, khiêm t n, dũng c m, trung th c, thi n, ác, tàn b o, tham lam, kiêuự ố ả ự ệ ạ

ng o, hèn nhát, ph n b i, b t tín…ạ ả ộ ấ

Th t , ứ ư đ o đ c có tính giai c p, tính dân t c và tính nhân lo i.ạ ứ ấ ộ ạ

1.1.1.2 Khái ni m kinh doanh ệ

Theo đi u 2 kho n 4 lu t Doanh ngề ả ậ hi p 2005 : Kinh doanh là vi c th cệ ệ ự

hi n m t, m t s ho c t t c các công đo n c a quá trình đ u t t s n xu tệ ộ ộ ố ặ ấ ả ạ ủ ầ ư ừ ả ấ

đ n tiêu th s n ph m ho c cung ng d ch v trên th trế ụ ả ẩ ặ ứ ị ụ ị ường nh m m c đíchằ ụ sinh l i cho ch th (kinh doanh).ợ ủ ể

1.1.1.3 Khái ni m văn hóa doanh nghi p ệ ệ

Có nhi u cách hi u khác nhau v văn hóaề ể ề trong đó có ý ki n cho r ng : “ế ằ

M i v t ch t có th bi n m t đi nh ng cái còn l i sau cùng chính là văn hóa”ọ ậ ấ ể ế ấ ư ạ hay quan đi m “Văn hoá ph n ánh và th hi n m t cách t ng quát, s ng đ ngể ả ể ệ ộ ổ ố ộ

m i m t c a cu c s ng đã di n ra trong quá kh , cũng nh đang di n ra trongọ ặ ủ ộ ố ễ ứ ư ễ

hi n t i, qua hàng bao nhiêu th k nó đã c u thành m t h th ng các giá tr ,ệ ạ ế ỷ ấ ộ ệ ố ị truy n th ng, th m m và l i s ng và d a trên đó t ng dân t c kh ng đ nhề ố ẩ ỹ ố ố ự ừ ộ ẳ ị

b n s c riêng c a mình” B t k qu c gia nào, t ch c nào, giáo phái nàoả ắ ủ ấ ể ố ổ ứ

mu n trố ường t n thì ph i có văn hóa riêng và doanh nghi p cũng không n mồ ả ệ ằ ngoài quy lu t đó ậ

Trong b i c nh toàn c u hóa hi n nay, khi doanh nghi p bố ả ầ ệ ệ ước vào quá trình h i nh p kinh t qu c t ngày càng sâu r ng, c nh tranh càng tr nênộ ậ ế ố ế ộ ạ ở

gay g t thì vi c xây d ng văn hóa doanh nghi p, văn hóa kinh doanh có m t ýắ ệ ự ệ ộ nghĩa vô cùng quan tr ng B i chính đi u này s góp ph n thúc đ y s phátọ ở ề ẽ ầ ẩ ự tri n b n v ng c a doanh nghi p Tuy nhiên không ph i doanh nghi p nàoể ề ữ ủ ệ ả ệ cũng có cái nhìn chính xác v văn hóa doanh nghi p nh t là đ i v i các doanhề ệ ấ ố ớ nghi p v a và nh Có th hi u: Văn hoá doanh nghi p là toàn b các giá trệ ừ ỏ ể ể ệ ộ ị văn hoá được gây d ng nên trong su t quá trình t n t i và phát tri n c a m tự ố ồ ạ ể ủ ộ doanh nghi p, tr thành các giá tr , các quan ni m và t p quán, truy n th ngệ ở ị ệ ậ ề ố

ăn sâu vào ho t đ ng c a doanh nghi p y và chi ph i tình c m, n p suy nghĩạ ộ ủ ệ ấ ố ả ế

và hành vi c a m i thành viên trong doanh nghi p đ theo đu i và th c hi nủ ọ ệ ể ổ ự ệ các m c đích c a doanh nghi p.ụ ủ ệ

Cũng nh văn hoá nói chung, văn hoá doanh nghi p có nh ng đ c tr ngư ệ ữ ặ ư

c th riêng bi t Văn hoá doanh nghi p là s n ph m c a nh ng ngụ ể ệ ệ ả ẩ ủ ữ ười cùng làm trong m t doanh nghi p và đáp ng nhu c u giá tr b n v ng Nó xác l pộ ệ ứ ầ ị ề ữ ậ

m t h th ng các giá tr độ ệ ố ị ược m i ngọ ười làm trong doanh nghi p chia s ,ệ ẻ

ch p nh n, đ cao và ng x theo các giá tr đó Văn hoá doanh nghi p cònấ ậ ề ứ ử ị ệ góp ph n t o nên s khác bi t gi a các doanh nghi p và đầ ạ ự ệ ữ ệ ược coi là truy nề

th ng c a riêng m i doanh nghi p.ố ủ ỗ ệ

1.1.1.4 Khái ni m đ o đ c kinh doanh ệ ạ ứ

Đ o đ c kinh doanh là m t d ng c a đ o đ c ngh nghi p, đạ ứ ộ ạ ủ ạ ứ ề ệ ược áp

d ng trong lĩnh v c kinh doanh, bao g m các nguyên t c chu n m c đ o đ cụ ự ồ ắ ẩ ự ạ ứ

có tác d ng đi u ch nh, đánh giá và hụ ề ỉ ướng d n hành vi c a các ch th ho tẫ ủ ủ ể ạ

đ ng kinh doanh, chúng độ ược nh ng ngữ ườ ữi h u quan t nguy n, t giác th cự ệ ự ự

hi n và ch u s nh hệ ị ự ả ưởng r t l n c a trình đ phát tri n kinh t , văn hóa, xãấ ớ ủ ộ ể ế

h i n i mà doanh nhân, ch doanh nghi p sinh s ng và t o d ng c nghi p.ộ ơ ủ ệ ố ạ ự ơ ệ

Đ o đ c kinh doanh là m t trong nh ng căn c quan tr ng đ m tạ ứ ộ ữ ứ ọ ể ộ

người hay m t t ch c đ nhộ ổ ứ ị hình các quy t đ nh, hành đ ng và sau đó đế ị ộ ượ c