bài tiểu luận môn bệnh truyền nhiễm-bệnh do liên cầu khuẩn streptococcus suis gây ra ở lợn và biện pháp phòng chống

bài tiểu luận môn bệnh truyền nhiễm-bệnh do liên cầu khuẩn streptococcus suis gây ra ở lợn và biện pháp phòng chống tài...

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

BÀI TIỂU LUẬN MÔN BỆNH TRUYỀN NHIỄM

BỆNH DO LIÊN CẦU KHUẨN STREPTOCOCCUS SUIS GÂY RA Ở

LỢN VÀ BiỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG

Bệnh liên cầu khuẩn

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong những năm gần đây ngành chăn nuôi lợn nước ta phát triển rất mạnh, và ngành công nghiệp chăn nuôi này đã đóng vai trò hết sức quan trọng sản xuất hàng hóa

ở Việt Nam.

Tuy nhiên dịch bệnh xảy ra ngày một nhiều làm cho năng suất chăn nuôi giảm

Đặc biệt là các bệnh truyền nhiễm như bệnh lở mồm long móng, tụ huyết trùng, đóng dấu và một bệnh nguy hiểm đáng quan tâm là bệnh Liên cầu khuẩn, ngoài việc thiệt hại về kinh tế còn ảnh hưởng tới sức khỏe con người và đời sống xã hội của cả quốc gia

Muốn đảm bảo kế hoạch phát triển chăn nuôi lợn bền vững, người chăn nuôi an tâm và đạt hiệu quả cao thì công tác phòng chống dịch bệnh nói chung và bệnh do liên cầu khuẩn gây ra ở lợn nói riêng phải được quan tâm đúng mức và thực hiện đúng quy trình

II NỘI DUNG

2.1 Tình hình bệnh trên thế giới và ở Việt Nam

Trên thế giới:

- Bệnh liên cầu khuẩn gây dung huyết

alpha ở lợn từ 1 – 6 tháng tuổi được

Fansen và Vandorssen báo cáo lần đầu

tiên (1951) ở Hà Lan

- Elliott (1966), Winson và Elliott (1975) đã phân

lập được Streptococcus trong các trường hợp bị

nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não và viêm khớp

ở lợn con

- Swann và Kjar (1980) còn cho rằng Streptococcuschính là nguyên nhân gây bệnh đường sinh dục, hiện tượng xảy thai của lợn nái, còi cọc ở lợn con

- Ross và cs (1981) kết luận Streptococcus cũng làtác nhân gây viêm vú khi phân lập được số lượng lớnStreptococcus β haemolytic thuần khiết từ vú

- Trước đây S Suis chỉ được báo cáo tìm thấy ở

lợn và người Hiện nay S suis đã được nuôi cấy

từ những vi khuẩn được phân lập ở chó, cừu, bò,

dê, ngựa (Keymer và cộng sự, 1983).

- Miller và cs (1983) thấy bệnh thường gặp ở lợn

sau cai sữa, lợn đang bú, lợn vỗ béo, và cả lợn nái

nhưng tỷ lệ ít hơn

- Bệnh thường xảy ra vào mùa xuân, thời tiết ẩm ướt thuận lợi cho sự phát triển của các loài cầu khuẩn (Erickson, 1984).

- Streptococcus gây bệnh đường ruột ở lợn

gồm 2 loài đó là:

Streptococcus Intestinalis (Robinson, 1988) và

Streptococcus Hyointestinalis (Devrie, 1988)

- Hiện nay người ta biết có khoảng 29 typ S.Suis có vỏ bọc và số lượng này sẽ còn tăng lên vì có nhiều phân lập chưa thể định loại

được (Higgins vàGotschilk,1990), (Gotschalk

và cs, 1991)

* Ở Việt Nam:

Bệnh xuất hiện với triệu chứng và bệnh tích tương tự bệnh tích bệnh tụ huyết trùng, bệnh xảy ra đầu tiên ở Đông Mỹ (Hà Nội), tiếp đến

là An Khánh, nông trường Tam Đảo, Đông

Anh, Từ Liêm Ngoài số lợn bị chết nhiều con

bị nổi mẩn, viêm đường sinh dục

Theo Trịnh Phú Ngọc và cs (tạp chí thú y, số

2, 1999) cho biết:

- Các chủng Sreptococcus phân lập được từ

lợn các tỉnh phía bắc Việt Nam đều mang

hình thái, tính chất sinh hóa giống như các chủng chuẩn đã được mô tả trong các tài

liệu trước đây

2.2 Một số đặc điểm chính của căn bệnh

- Vi khuẩn Streptococcus spp có hình cầu, hìnhtrứng, đường kính có khi đến 1μm.m

- Chúng được xếp thành chuỗi như chuỗi hạt, có

độ dài ngắn không đều nhau (từ 2-10 vi khuẩn hoặcdài hơn)

- Vi khuẩn bắt màu Gram dương, không di động

- Vi khuẩn Streptococcus dễ bị diệt bởi nhiềuchất sát trùng như: Phenol, iod, hypochloride, axitphenic 3 – 5% diệt vi khuẩn trong vòng 3 – 15

phút, formol 1% diệt vi khuẩn trong vòng 60 phút,

vi khuẩn bị diệt bởi cồn 70o vòng 30 phút,

tím gentian 1/300.000 cũng có tác dụng diệt vi

khuẩn Streptococcus

- Vi khuẩn tồn tại lâu trong đờm, chất bài

xuất có protein

- Thạch Shapman: không mọc, màu đỏ tươi.

- Nước thịt 5% huyết thanh: mọc tốt, hơi đục

* Kiểm tra tính chất sinh hóa học của Streptococcus

94 chủng Streptococcus được thử lên men các loạiđường cho kết quả:

- 100% lên men trên các loại đường: Glucose,

Lactose, Galactose, Saccharose, Fructose, Salicin,Trehalose, Rhamnose

- Tất cả các chủng đều cho kết quả âm tính trongphản ứng lên men với các loại đường: Sorbit, Dulcit,Mannit, Inulin, Xylose, a-Rabinose, Dextrose,

Glycerol, Oxydase, Catalase, Indol và không có khảnăng di động

Khuẩn lạc S suis trên môi trường

thạch máu vi khuẩn S suis nhuộm Gram ở độ phóng đại 1000 lần

2.3 Đặc điểm dịch tễ

Theo Lê Văn Tạo, 2005 cho biết:

- Streptococcus luôn có mặt trong hạch amidan

và xoang mũi của một số lợn khỏe mà không có

triệu chứng lâm sàng

- Streptococcus có thể gây bệnh quanh năm,

nhưng các vụ dịch thường xảy ra vào đầu mùa xuân hoặc sau khi có những thay đổi thời tiết đột ngột

- Bệnh có thể lây qua đường tiêu hóa, hô hấp và qua da

- Theo Marcelo Gottschslk và Mariella Segura cho biết: Bệnh S suis gây ra ở người

được quan sát thấy thường xuyên hơn ở các vùng nuôi lợn tập trung hoặc ở những nơi mà con người sống có sự tiếp xúc gần với lợn

- Đường xâm nhập của vi khuẩn vào người

có thể là do các vết xây xước ở da, đường hầu

họng hoặc đường tiêu hóa

Bệnh do S suis gây ra nhiều hơn ở các hệ

thống chăn nuôi nhốt hoàn toàn

- Khả năng nhiễm và gây bệnh của vi

khuẩn ở lợn con cao hơn ở lợn trưởng

thành

- Lợn mang trùng là nguồn lây nhiễm chính.

- Phân, chất độn chuồng, các loại thức

ăn và nước uống trong chuồng nuôi có thể trở thành nguồn bệnh thứ cấp.

- Các động vật có khả năng truyền bệnh bao gồm ruồi, chuột.

- Các đàn lợn con trong trạng thái chịu stress

và tiếp xúc với nguồn bệnh sẽ có khả năng phát

bệnh cao

*Con đường lây nhiễm:

- Lợn con có thể bị nhiễm vi khuẩn từ lợn nái

- Nhiễm qua đường hô hấp khi tiếp xúc với nhau trong đàn

- Qua đường tiêu hóa

- Lây nhiễm qua đường sinh dục

- Tỷ lệ chết tùy thuộc vào lứa tuổi của đàn, tình trạng vệ sinh chuồng trại và các biện pháp can thiệp

- Vi khuẩn cư trú trong cơ thể có thể gây bệnh khi gặp các điều kiện thuận lợi làm cơ thể vật chủ suy yếu đặc biệt trong trường hợp mắc các bệnh truyền nhiễm khác trong đó có bệnh do virus

- Người bị bệnh có biểu hiện viêm màng não Những người tiếp xúc với lợn bệnh có nguy

cơ mắc bệnh cao hơn

- Vi khuẩn sau khi xâm nhập vào cơ thể lợn

sẽ cư trú ở hạch amidan và không phát triển thành bệnh, gọi là trạng thái mang trùng

- Với một số cá thể khác sau khi vào cơ thể, vi khuẩn xâm nhập rất nhanh vào máu và các cơ

quan gây nên hiện tượng nhiễm trùng máu, bại

huyết và viêm não

- Đối với những trường hợp này, vi khuẩn sẽ lưu hành trong hệ tuần hoàn (ở dạng vi khuẩn

đứng riêng rẽ, hoặc kết hợp với các bạch cầu đơn nhân) và được đưa tới hệ thống thần kinh trung

ương, gây ra các biểu hiện của viêm não

Trong nhiều trường hợp gia súc chán ăn, ủ

rũ, da đỏ, sốt, mất các vận động phối hợp, liệt

lưng cong về phía sau, run, co giật, cũng có thể quan sát thấy các triệu chứng mù, điếc, què

+ Thể cấp tính

Theo Lê Văn Tạo, 2007 S suis serotyp 2

thường gây ra bệnh thể cấp tính, viêm màng não dẫn đến chết ở lợn cai sữa và lợn

trưởng thành Tỷ lệ bị bệnh trong đàn từ 2 – 15%.

Lợn bị bệnh có thể chết đột ngột do viêm

màng bao tim, viêm cơ tim (hoặc cả 2) hoặc các bệnh đường sinh dục của lợn nái, kể cả xảy thai.

- Các triệu chứng như: Viêm đa khớp và chân bị què cũng khá phổ biến.

Theo Trần Văn Bình, 2008 cho biết: Lợn mọi lứa tuổi đều có thể nhiễm vi khuẩn liên cầu, nhưng hay bị nhất là lợn mới cai sữa Thời gian nung

bệnh kéo dài 1 – 2 ngày, có khi lên đến 7 ngày

- Trường hợp nhiễm trùng máu ở lợn con mới đẻ: Lợn con lúc đầu đẻ ra bình thường, bú

khỏe nhưng 1 - 2 ngày sau ngừng bú, lờ đờ, chạm tay vào thấy lạnh và thường chết trong khoảng 12 – 24 giờ sau khi đẻ

- Trường hợp quá cấp lợn bị bệnh viêm màng não, chết đột ngột Hiện tượng này xảy ra thường xuyên nhất ở lợn mới cai sữa

- Trường hợp cấp tính: Thường xảy ra trong vòng 3 tuần sau cai sữa Lợn bệnh giảm rồi bỏ ăn, sốt từng cơn, da đỏ, yếu, mất thăng bằng, đi khập khiễng, bại liệt, run rẩy, khó đứng, co giật, một số bị

mù hoặc điếc

- Một số biểu hiện thần kinh, liệt hai chân sau nên ngồi có tư thế “như chó ngồi”, lúc đi ưỡn người

ra sau, co giật rồi chết

- Trường hợp mãn tính: Thường xảy ra trên lợn thuộc lứa tuổi lớn hơn, biểu hiện viêm một hoặc nhiều khớp, nên lợn bệnh đi lại khó khăn

- Viêm phổi do Streptococcus suis hay xảy ra trên lợn con 2 – 4 tuần tuổi

- Trên lợn vỗ béo Streptococcus suis hay xảy

ra với dạng ghép với các vi khuẩn khác như

Pasteurella multocida, Actinobacillus (Haemophillus, Pleuropneumoniae) mà người ta thường gọi là viêm phổi ghép và ghép với vi rút giả dại

- Tỷ lệ mang khuẩn Streptococcus ở đường hô hấp trên của lợn ở các địa phương là khác nhau

Lợn mẹ, lợn giống và lợn đực có tỷ lệ mang khuẩn cao hơn lợn con và lợn thịt (Trịnh Phú Ngọc, 2002)

- Viêm màng não có thể xuất hiện ở dạng chết bất ngờ hoặc co giật rồi chết ở lợn trong 3

tuần đầu cai sữa

- Lợn bệnh có thể bị chết rất nhanh trong trường hợp quá cấp mà không có các triệu chứng điển hình của bệnh

- Lợn sống sót có thể trở thành vật bệnh ở thể mãn tính hoặc vật mang mầm bệnh

- Người mắc bệnh thường có biểu hiện sốt, mệt mỏi, giảm vận động và các triệu chứng thần kinh, nhiễm trùng huyết

khớp có chứa chất dịch trong hoặc đục Màng não

và não có thể bình thường hoặc bị sung huyết, phù,

có chứa dịch tiết

Theo Phạm Sỹ Lăng, 2006 cho biết: Có các nốt hoại tử, phủ sợi huyết và niêm dịch trên màng bao tim và trên mặt tâm thất, viêm da khớp khoảng 7%, viêm bao tim kết hợp viêm màng phổi chiếm

12% số bị bệnh (Nielsen và Danielsen, 1975)

Theo Trần Văn Bình, 2008 cho biết: Mổ khám lợn chết dạng quá cấp và cấp tính thấy xuất huyết ở niêm mạc Lợn bị viêm màng não, biểu hiện phù

thũng, tụ máu ở não và màng não, thấy có nhiều

dịch não tủy màu đục

- Trường hợp nhiễm trùng máu thấy xác chết

có màu đỏ, nhu mô và các hạch lâm ba sưng

Viêm thượng tâm vị có fibrin và viêm tăng sinh van hai lá của tâm thất trái

- Tích dịch máu ở trong các xoang Phủ màng fibrin ở màng phổi, bao tim và bề mặt gan Lách sưng màu đỏ thẫm, vỏ lá lách căng mép tròn Dưới vỏ lách thấy xuất huyết điểm hoặc từng đám Lách đặc, dai nên khi cầm vào có cảm giác như

cầm miếng cao su

Hình ảnh minh họa

Lợn nhiễm S suis Người nhiễm S suis

Tim lợn nhiễm S suis

Tim, gan lợn nhiễm S suis

Dùng thuốc điều trị:

+ Pharamox (hoặc ampi-col) với liều 1g/20kgP/lần, 2 lần/ngày hoặc 1g/lít nước Đối với lợn vỗ béo có thể trộn 2kg thuốc/tấn cám

+ Phartigum B, 1g/10kgP/lần, 2 lần/ngày hoặc 2g/lít nước Đối với lợn vỗ béo có thể trộn

4kg/tấn cám

+ 1ml Bocinvet-L.A, Bocin-pharm, Pharcolapi, Pharthiocin hoặc phối hợp 1ml

Enroseptyl-L.A với 1ml Pharseptyl-L.A tiêm cho

10kgP, 1 lần/ngày

+ Dùng thuốc an thần, tiếp nước (12ml/kgP/ngày), cho uống/ăn chất điện giải (Dizavit-plus, 2g/lít nước hoặc 2g/10kgP/ngày)

Theo Phạm Sỹ Lăng, 2006 đưa ra hai phác

đồ điều trị như sau:

Phác đồ 1:

- Thuốc điều trị: Kanamycin dùng liều 20mg/

kg thể trọng phối hợp với ampicillin với liều

30mg/kg thể trọng Thuốc tiêm bắp cho lợn liên tục

3 – 5 ngày

- Thuốc trợ lực và trợ tim mạch: Tiêm cafein, vitmin B1, vitamin C; Cho lợn uống dung dịch

oresol hoặc dung dịch điện giải

Hộ lý: Cách ly lợn ốm để điều trị: Giữ cho chuồng khô, sạch, kín ấm trong mùa đông, nuôi

dưỡng tốt lợn bệnh

Phác đồ 2:

Thuốc điều trị: Gentamycin với liều 40mg/

kg thể trọng phối hợp với sulfathiazole với liều 30mg/kg thể trọng Thuốc tiêm trong 3 – 4

ngày.

Thuốc trợ sức, trợ lực như phác đồ 1.

Hộ lý: như phác đồ 1.

Theo Lê Văn Tạo, 2007 đưa ra phương pháp điều trị như sau:

- Điều trị bằng thuốc kháng sinh:

+ Phương pháp điều trị từng cá thể sớm bằng penicillin và chăm sóc, nuôi dưỡng tốt

có thể khỏi bệnh hoàn toàn và tránh được tử vong

+ Nguyễn Ngọc Nhiên và cs (1994), khi điều trị bệnh đường hô hấp trong chăn nuôi lợn

tập trung đã dùng tylosin để diệt Mycoplasma,

dùng kháng sinh tiêm kết hợp với vacxin được chế

từ chủng gây bệnh để tiêu diệt vi khuẩn kế phát

trong đó có vi khuẩn Streptococcus đã thu được

kết quả tốt

- Điều trị bằng huyết thanh học:

+ Các nhà nghiên cứu Tiệp Khắc đã chế tạo thành công huyết thanh đặc hiệu dùng

điều trị bệnh do Streptococcus gây ra ở lợn và bò

+ Dùng huyết thanh cho lợn lớn liều 2ml/kg thể trọng (sau khi tiêm huyết thanh được 3 tuần thì tiêm tiếp vacxin tụ cầu 2ml/con)

4 Nhận thức về bệnh

4.1 Tính chất nguy hiểm của bệnh

- Bệnh xảy ra ở nhiều nước trên thế giới, có tínhlây lan nhanh, gây thiệt hại lớn cho ngành chăn

nuôi lợn

- Bệnh có thể lây nhiễm sang người

- Tháng 6/2005 bệnh do Streptococcus suis gây

ở lợn của tỉnh Tứ Xuyên – Trung Quốc, trong vòng

3 tháng đã có 644 lợn và 39 người bị chết vì bệnh

4.2 Các vấn đề tập trung nghiên cứu về bệnh

Để hạn chế những thiệt hại do bệnh gây

ra ta tập trung nghiên cứu những vấn đề sau:

- Nghiên cứu về tình hình dịch tễ của bệnh.

- Nghiên cứu về căn nguyên bệnh.

- Biểu hiện triệu chứng lâm sàng, quan sát

bệnh tích.

- Cách phòng chống và điều trị bệnh.

4.3 Biện pháp chủ đạo để hạn chế bệnh tiến tới thanh toán bệnh

Do bệnh co thể lây truyền từ cá thể này sang cá

thể khác qua tiếp xúc, hô hấp nên để khống chế bệnh

biện pháp chủ đạo là thực hiện tốt công tác

4.4 Quan điểm về điều trị bệnh và việc lựa

- Điều trị đúng thuốc, đúng và đủ liệu trình

Theo các nghiên cứu của các tác giả trên chothấy, việc sử dụng kháng sinh penicillin điều trị sớmcho kết quả cao

5 KẾT LUẬN

Bệnh xảy ra quanh năm với khả năng lây nhiễm mạnh, đặc biệt là vào mùa xuân là lúc điều kiện chăn nuôi bất lợi cho lợn và thuận lợi cho sự phát triển của các loài cầu khẩn Đặc biệt bệnh có thể lây nhiễm sang người

Theo nghiên cứu của các tác giả, việc phòng bệnh thông qua vệ sinh và nuôi dưỡng tốt là rất cần

thiết để hạn chế bệnh xảy ra

Thuốc điều trị, sử dụng các loại thuốc có phổ tác dụng tốt trên vi khuẩn Gram (+) Một số thuốc được

khuyến cáo là Penicillin, Kanamycin, Gentamycin phối hợp với sulfathiazole

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Trần Văn Bình (2008), Bệnh quan trọng của lợn

và biện pháp phòng trị, Nxb Nông Nghiệp, Tr 101

– 106

2 Phạm Sỹ Lăng, Phan Địch Lân, Trương Văn

Dung (2005), Bệnh phổ biến ở lợn, Nxb Nông

Nghiệp, Tr 151 – 155

3 Phạm Sỹ Lăng (2006), Các bệnh truyền nhiễm

thường gặp ở lợn và biện pháp phòng trị, Nxb

Nông Ngiệp, Tr 110 – 114

4 Trịnh Phú Ngọc, Lê Văn Tạo, Nguyễn Ngọc

Nhiên (1999), " Một số tính chất vi khuẩn học của các chủng Streptococcus phân lập từ lợn ở các tỉnh phía bắc Việt Nam", Tạp chí KHKT Thú y, số

2, Tr 47 - 49

5 Lê Văn Tạo (2007), Một số bệnh truyền nhiễm

thường gặp ở lợn biện pháp phòng trị, Nxb Lao

Động - Xã Hội, tr 68 – 89

6 Lê Văn Tạo (2005), "Bệnh do vi khuẩn

Streptococcus gây ra ở lợn", Tạp chí KHKT Thú

y, số 4, Tr 71-76

7 Nguyễn Quang Tuyên , Phạm Đức Chương

(1999), Giáo trình truyền nhiễm và quản lý dịch

bệnh, Nxb Nông Nghiệp Hà Nội, Tr 192 – 197.

8 Nguyễn Như Thanh , Nguyễn Bá Hiên, Trần Thị

Lan Hương (1997), Vi sinh vật thú y, Nxb Nông

Nghiệp Hà Nội, Tr 11 – 17

9 Marcelo Gottschalk, Mariella Segura (2007),

"Những bì học từ đợt dịch bệnh do Streptococcus suis ở Trung Quốc: Nguy cơ lây nhiêm cho

người", Tạp chí KHKT Thú y, số 5, Tr 96 - 100

10 http://www.thuvienkhoahoc.com/tusach/S._suis