Báo cáo nghiên cứu khoa học đề tài " TÌM HIỂU TÌNH HÌNH SUY THẬN TRONG HỘI CHỨNG THẬN HƯ TIÊN PHÁT Ở TRẺ EM TẠI KHOA NHI - BỆNH VIỆN TRUNG ƯƠNG HUẾ " pptx

TÌM HIỂU TÌNH HÌNH SUY THẬN TRONG HỘI CHỨNG THẬN HƯ TIÊN PHÁT Ở TRẺ EM TẠI KHOA NHI - BỆNH VIỆN TRUNG ƯƠNG HUẾ Hồ Viết Hiếu Trường Đại học Y khoa, Đại học Huế 1.. ĐẶT VẤN ĐỀ Hội

TÌM HIỂU TÌNH HÌNH SUY THẬN

TRONG HỘI CHỨNG THẬN HƯ TIÊN PHÁT Ở TRẺ EM

TẠI KHOA NHI - BỆNH VIỆN TRUNG ƯƠNG HUẾ

Hồ Viết Hiếu

Trường Đại học Y khoa, Đại học Huế

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Hội chứng thận hư tiên phát (HCTHTP) là bệnh khá phổ biến Tại Khoa Nhi - Bệnh viện Trung ương Huế, HCTHTP chiếm 30% số bệnh thận và 0,73% bệnh nội trú [1] Tổng kết 10 năm của Viện Nhi, HCTHTP chiếm 1,7% số bệnh nội trú, chiếm 42,62% số bệnh tại Khoa Thận [7].HCTHTP là biểu hiện của bệnh lý cầu thận mạn tính với nhiều biến chứng [2][6][10] Trong đó, suy thận (ST) là một biến chứng quan trọng, vì nó có thể gây tử vong nếu không được can thiệp đúng và kịp thời [3][8][10]

Trong thực hành, để điều trị và tiên lượng HCTHTP một cách đúng đắn,

suy thận hay không là một yếu tố hết sức quan trọng trong khi can thiệp và tiên lượng [5]

Xuất phát từ những vấn đề trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Tìm hiểu tình hình suy thận trong hội chứng thận hư tiên phát (ST / HCTHTP)

ở trẻ em tại Khoa Nhi - Bệnh viện Trung ương Huế “ với 2 mục đích:

1.1 Tìm hiểu tần suất suy thận trong hội chứng thận hư tiên phát ở trẻ em

1.2 Nhận xét đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của ST / HCTHTP ở trẻ

em

2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

2.1 Đối tượng nghiên cứu: Mẫu nghiên cứu được chọn là tất cả bệnh nhi 

15 tuổi bị HCTHTP vào điều trị tại Khoa Nhi - BVTW Huế từ tháng 1-2002 đến tháng 5-2003

2.2 Tiêu chuẩn chọn bệnh HCTHTP [6]:Theo Hội Nghiên cứu Quốc tế

về Bệnh Thận Trẻ em gồm: Albumin máu  25g/L Protid máu < 60g/L Proteine niệu  50mg/kg/24h

2.1.2.Tiêu chuẩn chẩn đoán ST/ HCTHTP:

2.1.2.1.Suy thận cấp [4][7][8] khi thiểu niệu, vô niệu xảy ra đột ngột (

300ml/24h)

Uré máu >17 mmol/lít (> 100mg%).Créatinine máu >130 mol/lít (> 1,5mg%)

2.1.2.2.Suy thận mạn [6][10] khi có tiền sử bệnh thận trên sáu tháng, tăng

huyết áp, thiếu

máu mạn Créatinine máu >130 mol/L (> 1,5mg%) kéo dài trên sáu tháng

2.2.Phương pháp nghiên cứu: Chúng tôi tiến hành nghiên cứu cắt ngang, phối hợp giữa phương pháp thực nghiệm và phương pháp mô tả lâm sàng Các bước tiến hành gồm khám lâm sàng, làm xét nghiệm định lượng Urê máu theo phương pháp Kjeldahl và Creatinin máu theo phương pháp Jaffe, xét nghiệm nước tiểu

2.3 Phương pháp xử lí số liệu: Xử lý số liệu theo thống kê y học trên EPI.INFO 6.0

3 KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

3.1 Dịch tể học:

3.1.1 Tần suất:

Bảng 1: Tần suất ST / HCTHTP

Không ST 101 84,17  3,23

< 0,01

*Nhận xét:Tần suất ST/ HCTHTP là 15,83%.Trong đó, STC gặp nhiều hơn

STM (p <0,01)

10.83 5%

84 17%

ST C

ST M

K h äng ST

3.1.2.Tuổi và giới:

Bảng 2: Phân bố ST / HCTHTP theo tuổi và giới

Giới

 5 Tuổi 0 0 2 10,53 2 10,53

> 5 -10 Tuổi 5 26,32 1 5,26 6 31,58

>10 -15 Tuổi 7 36,84 4 21,05 11 57,89

* Nhận xét: ST/ HCTHTP thường gặp nhất > 10 -15 tuổi, trung bình 1,71

nam: 1 nữ

3.1.3 Địa dư:

Bảng 3: Phân bố ST / HCTHTP theo địa dư

* Nhận xét: ST / HCTHTP xãy ra ở nông thôn nhiều gấp hai lần so thành

thị

3.2.Đặc điểm lâm sàng:

3.2.1.Số lượng nước tiểu:

Bảng 4: Số lượng nước tiểu khi vào viện

thường

Thiểu-vô

STC 3 23,0

8

10 76,92 0 0 13

STM 2 33,3

3

3 50,00 1 16,67 6

* Nhận xét : Biểu hiện lâm sàng ST / HCTHTP chủ yếu là tình trạng thiểu

- vô niệu

3.2.2 Phù: Chiếm tỉ lệ 100%; phần lớn phù ở mức độ vừa và nặng

3.2.3 Huyết áp:

Bảng 5: Tỷ lệ tăng huyết áp ở bệnh nhân ST / HCTHTP

Suy thận

Tăng huyết áp 6 46,15 5 83,33

Bình thường 7 53,85 1 16,67

Tổng số 13 100 6 100

* Nhận xét: Trong HCTHTP có 46,15% STC và 83,33% STM có tăng

huyết áp

3.2.4 Thể lâm sàng:

Bảng 6: Thể lâm sàng của ST / HCTHTP

Suy thận

Đơn thuần 5 26,32 0 0 5 26,32

Không đơn thuần 8 42,11 6 31,16 14 73,68

* Nhận xét: ST xảy ra nhiều hơn ở thể không đơn thuần chiếm 73,68%

3.2.5 Phân bố ST theo sự đáp ứng với Corticoid của HCTHTP:

Bảng 7: Đáp ứng với Corticoid của HCTHTP có biến chứng suy thận

Đáp

ứng

Có ST 12 57,14 7 7,07 19

Không ST 9 42,86 92 92,93 101

* Nhận xét :Thể kháng thuốc có ST chiếm 57,14%, thể đáp ứng chỉ 7,07%

(p < 0,01)

3.2.6.Diễn tiến:

Bảng 8: Diễn tiến điều trị ST / HCTHTP

63.16%

10.53%

Đ áp ứng

K hông Đ /ư Tử vong

Đâp ứng 11 57,89 1 5,26 12 63,16

Không Đ/ư 2 10,53 3 15,79 5 26,31

Tử vong 0 0 2 10,53 2 10,53

* Nhận xĩt: Tử vong trong ST/HCTHTP xảy ra 10,53%, chỉ xảy ra ở STM

giai đoạn cuối

Biểu đồ 2: Diễn tiến điều trị của ST / HCTHTP

3.3 Đặc điểm cận lâm sàng:

3.3.1 Uré và Créatinin máu:

+ STC nồng độ Uré máu trung bình 24,26  9,39 mmol/L, nồng độ

Créatinin máu trung bình 169,38  57,4mol/L

+ STM nồng độ Uré máu trung bình 165,43  50,81mmol/L, nồng độ Créatinin máu trung bình 1738,16  975,36mol/L

Như vậy HCTHTP có STM thì Uré và Créatinin tăng gấp hàng chục lần so với STC

3.3.2 Albumin máu:

Bảng 9: Nồng độ Albumin máu trong ST / HCTHTP

Tổng số 19 100

* Nhận xét : ST / HCTHTP, có Albumin máu giảm nặng tỉ lệ cao (89,47%)

(p < 0,05)

3.3.3 Proteine niệu:

Bảng 10: Nồng độ Pr niệu trong ST / HCTHTP

* Nhận xét: Có 42,11% ST có Proteine niệu rất cao (> 200 mg/kg/24h) ( p >

0,05)

3.3.4 Điện giải đồ:

Bảng 11: Nồng độ Kali máu ở bệnh nhân ST / HCTHTP

Suy thận

Tăng (> 6mmol/L) 1 7,69 4 66,67

Bình thường 12 92,31 2 33,33

*Nhận xét: Mặc dù STC nhưng Kali máu ở giới hạn bình thường chiếm

khá cao 92,31%

Bảng 12: Nồng độ Natri máu ở bệnh nhân ST / HCTHTP

Suy thận

<130 mmol/L 7 53,58 4 66,67

Bình thường 6 46,15 2 33,33

*Nhận xét: STC có 53,58% hạ Natri máu, STM có 66.67% hạ Natri máu

4 KẾT LUẬN

Qua nghiên cứu trên 120 trẻ bị hội chứng thận hư tiên phát có 19 bệnh nhân suy thận , chúng tôi rút ra những kết luận sau:

4.1 Tỉ lệ suy thận trong hội chứng thận hư tiên phát ở trẻ em là 15,83% (19/120 )

+ Tỉ lệ suy thận cấp là 10,83%  2,84%

+ Tỉ lệ suy thận mạn là 5,00%  1,98%

4.2 Đặc điểm lâm sàng suy thận trong HCTHTP ở trẻ em gồm:

+ Phù là triệu chứng gặp ở tất cả các bệnh nhân , đa số ở mức vừa và

nặng

+ Tăng huyết áp: suy thận cấp có 46,15%, suy thận mạn có 83,33%

tăng huyết áp

+ Thiểu-vô niệu trong STC là triệu chứng nổi bật khi vào (76,92%) và

STM thì thiểu - vô niệu chiếm ít hơn (50%), có 33,33% bình thường và 16,67%

có biểu hiện đa niệu

+ Thể lâm sàng HCTHTP không đơn thuần, thể kháng Corticoid và

biến chứng suy thận có mối liên quan chặt chẽ (p < 0,01)

+ Tử vong trong HCTHTP có ST xảy ra chủ yếu là suy thận mạn giai

đoạn cuối, với tỉ lệ chung là 10,53%, và riêng ở nhóm STM tỷ lệ tử vong là 33,33%

Đặc điểm cận lâm sàng :

+ STC: Uré máu = 24,26  9,39 mmol/L, Créatinin máu = 169,38  57,40mol/L, Kali máu bình thường chiếm 92,31%; Natri máu ở giới hạn bình thường chiếm 46,15%

+ STM:Uré máu = 165,43  50,81mmol/L,Créatinin máu = 1738,16  975,36mol/L Hạ Natri máu và tăng Kali máu nặng chiếm tỷ lệ cao (66,67%)

HCTHTP có STM thì Uré và Créatinin tăng gấp hàng chục lần so với STC

+ Có sự liên quan chặt chẽ giữa mức độ giảm Albumine máu nặng và biến chứng suy thận trong hội chứng thận hư tiên phát ở trẻ em (p < 0,05)

ĐỀ NGHỊ

- Tăng cường mạng lưới y tế cơ sở, nhằm phát hiện sớm các trường hợp

HCTHTP trẻ em ở cộng đồng để điều trị sớm, tránh xảy ra các biến chứng (trong đó

có suy thận)

- Tuyên truyền, giáo dục kiến thức về chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho mọi người dân, giúp họ tuân thủ chế độ điều trị ngoại trú trong hội chứng thận hư tiên

phát, nhằm giảm tỉ lệ kháng thuốc làm giảm nguy cơ dẫn đến suy thận

TÀI LIỆU THAM KHẢO

3 Hồ Viết Hiếu Tình hình bệnh thận tiết niệu ở trẻ em tại Khoa Nhi

BVTW Huế trong 10 năm (1987-1996) Tạp chí Y học thực hành Kỹ

yếu công trình nhi Khoa, Hội nghị khoa học Miền trung lần IV, (1999)

161 - 166

3 Tạ thị Ánh Hoa HCTH trẻ em Bài giảng nhi khoa, ĐHYDTP HCM

(1998) 868 - 878

4 Đặng Phương Kiệt Suy thận cấp - HSCC và gây mê NXB YH, HN

(1997) 45- 51

5 Trần Đình Long, Lê Tiến Vinh STC ở trẻ em: Những nhận xét và kinh

nghiệm về chẩn đoán và điều trị tiên lượng Kỷ yếu công trình nghiên

cứu khoa học 10 năm (1981-1990), Viện BVSKTE, HN (1991) 152 -

6 Nguyễn Đức Quang, Huỳnh Thoại Liên, Lê Thị Ngọc Dung Đặc điểm

HCTH kháng Steroid tại Bệnh viện Nhi đồng 1, Thời sự Y Dược học

(10/2002) 259 - 263

7 Lê Nam Trà, Nguyễn Ngọc Sáng HCTHTP ở trẻ em: dịch tễ và cơ chế

bệnh sinh, Kỷ yếu công trình nhi khoa, NXB YH, HN (1999) 17 - 20

8 Lê Nam Trà, Nguyễn Diệu Thúy Một số nhận xét về HCTHTP có biến

chứng suy thận cấp tại Viện nhi Kỹ yếu công trình nghiên cứu Hội

Nghị Nhi khoa toàn quốc lần thứ X HN (2002) 290 - 296

9 Ito.S Acute renal failure in Nephrotic Syndrome in children Pediatric

Nephrology for Asian practitioner, (6th Asian congeress of Pediatric Nephrology) (1996)

10 Kilis.P, Strusinka Acute Renal Failure in Children with Idiopathic

Nephrotic Syndrome, Pol - Merkuriusz- Lek 2000, Journal Medline Vol

19 (2000) 462 - 476

11 Jean J Conte & F Bouissou Insuffisance rénale chronique de l’enfant

Journees Scientifiques de Nephrologie et de Transplantation Franco - Vietnamiennes (2000)

TÓM TẮT

Tỉ lệ suy thận trong hội chứng thận hư tiên phát ở trẻ em là 15,83% (19/120 ca) Trong đó suy thận cấp là 10,83%  2,84% và suy thận mạn là 5,00%  1,98%

Tử vong trong HCTHTP có ST xảy ra chủ yếu là do suy thận mạn giai đoạn cuối, với tỉ lệ chung là 10,53%, và riêng ở nhóm STM tỷ lệ tử vong là 33,33% (2/6 ca)

A STUDY ON RENAL FAILURE

IN IDIOPATHIC NEPHROTIC SYNDROME IN CHILDREN

AT THE PEDIATRIC DEPARTMENT , HUE CENTRAL HOSPITAL

College of Medicine, Hue University

SUMMARY

The incidence of renal failure of Idiopathic Nephrotic Syndrome (INS) in

children is 15.83% (19/120 cases), in which acute renal failure counts 10,83% 

The mortality of renal failure of INS in children is 10.53%, mainly due to the ultimate stage of chronic renal failure , especially in chronic renal failure, the mortality is 33.33% (2/6 cases)