II- CHUẨN BỊ Bài này có nội dung và cấu trúc tương tự phần dòng điện xoay chiều chỉ có điện trở thuần nên GV cũng cần chuẩn bị tương tự.. III- GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC Bài
Trang 1TỤ ĐIỆN TRONG MẠCH ĐIỆN XOAY CHIỀU
I- MỤC TIÊU
Biết trong mạch điện xoay chiều tụ điện có tác dụng làm cho u trễ pha so với
i một góc /2
Hiểu ý nghĩa biểu thức của dòng điện xoay chiều có tụ điện
Hiểu ý nghĩa và tính toán được giá trị của dung kháng
Biết biểu diễn sự lệch pha U, I bằng giản đồ vectơ
Có kĩ năng quan sát để hiểu ý nghĩa của đồ thị trên màn hình dao động kí hoặc trên tranh mô phỏng
II- CHUẨN BỊ
Bài này có nội dung và cấu trúc tương tự phần dòng điện xoay chiều chỉ có điện trở thuần nên GV cũng cần chuẩn bị tương tự
Giáo viên
- Máy dao động kí điện tử hai chùm tia và các phụ kiện Chú ý nơi đặt máy
để HS dễ quan sát
- Bộ dụng cụ thí nghiệm tương tự như đã trình bày trong SGK Tụ điện, điện trở thuần, vôn kế, ampe kế, nguồn điện xoay chiều, ngắt điện và các dây nối Nên dùng loại tụ điện không phân cực chịu được hiệu điện thế thích hợp
- Tranh vẽ phóng to mặt trước của máy dao động kí điện tử * ở Hình 19.1
Trang 2- Tranh vẽ phóng to Hình 19.3 * SGK
Ngoài ra có thể lựa chọn giải pháp như các gợi ý ở phần chung của chương
(Lưu ý : Các thứ có dấu * là quan trọng hơn)
Hình 19.1
Đồ thị u, i trên màn hình dao động kí điện tử khi trong mạch chỉ có tụ điện
Học sinh
- Cấu tạo của tụ điện, công thức tính điện dung (ôn lại ở lớp 11)
- Kiến thức và kĩ năng của bài trước có liên quan
III- GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC
Bài Tụ điện trong mạch điện xoay chiều có nội dung tiếp nối phần Mạch điện xoay chiều có điện trở thuần và có cấu trúc tương tự Vì vậy có thể vận dụng các gợi ý về tổ chức hoạt động dạy học của bài trước để tổ chức hoạt động dạy học cho bài này
Tuy vậy cũng cần chú ý vài điểm khác biệt chính sau :
Trang 31 Để đặt vấn đề nên khai thác phần mở bài trong SGK, nếu có một chiếc quạt điện
đã tháo sẵn trong đó có tụ điện thì sẽ dễ tạo ra tình huống có vấn đề cho HS là “Tụ điện cách điện, vậy nó có tác dụng gì mà lại dùng?”
Cũng có thể để HS nêu thắc mắc qua thực tế quan sát thấy tụ điện ở các lĩnh vực khác
2 Việc tổ chức hoạt động để giải quyết vấn đề cũng tương tự như cách làm ở bài trước GV có thể tham khảo, vận dụng các hoạt động 3, 4, 5, 6 của bài trước cho bài này
Đặc biệt cũng cần làm rõ sự thống nhất về ý nghĩa trong ba cách biểu diễn dòng điện và hiệu điện thế của mạch điện xoay chiều chỉ có tụ điện Cụ thể là Hình 19.2, Hình 19.4 và công thức (19.1), (19.2) trong SGK
§20 CUỘN CẢM TRONG MẠCH ĐIỆN XOAY CHIỀU
I- MỤC TIÊU
Biết trong mạch điện xoay chiều, cuộn cảm có tác dụng làm cho U nhanh pha so với I một góc /2
Hiểu ý nghĩa biểu thức của dòng điện xoay chiều có cuộn cảm
Hiểu ý nghĩa và tính toán được giá trị của cảm kháng
Biết biểu diễn u, i bằng giản đồ vectơ
Trang 4Có kĩ năng quan sát để hiểu ý nghĩa của đồ thị u(t) và i(t) trên màn dao động
kí hoặc trên tranh mô phỏng
II- CHUẨN BỊ
Bài này có nội dung và cấu trúc tương tự bài Tụ điện trong mạch điện xoay chiều nên cũng cần chuẩn bị tương tự
Giáo viên
- Bộ dụng cụ thí nghiệm như đã trình bày trong SGK Cuộn cảm là loại có lõi sắt từ, điện trở thuần, vôn kế, ampe kế, nguồn điện xoay chiều, ngắt điện và các dây nối
- Máy dao động kí điện tử hai chùm tia và các phụ kiện Chú ý nơi đặt máy
để HS dễ quan sát
- Tranh vẽ phóng to mặt trước của máy dao động kí điện tử * (hình 20.1)
- Tranh vẽ phóng to các Hình 20.1, 20.3 * SGK
Ngoài ra có thể lựa chọn giải pháp như các gợi ý ở phần chung của chương
Hình 20.1
Đồ thị u, i trên màn hình dao động kí khi trong mạch chỉ có cuộn cảm
Trang 5(Lưu ý : các thứ có dấu * là quan trọng hơn)
Học sinh
Bài này có liên quan nhiều đến kiến thức lớp 11, vì vậy nên yêu cầu HS ôn lại các nội dung :
- Định luật cảm ứng điện từ, hiện tượng tự cảm
- Biểu thức suất điện động cảm ứng
- Chất sắt từ, mạch từ
- Kiến thức và kĩ năng của §14 có liên quan Nên nhắc lại về mối liên quan giữa các ô của đồ thị với vị trí của núm VOLTS/DIV trên máy dao động kí
III- GỢI Ý VỀ TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC
Bài Cuộn cảm trong mạch điện xoay chiều có nội dung tiếp nối bài Tụ điện trong mạch điện xoay chiều và có cấu trúc tương tự Vì vậy có thể vận dụng các gợi ý về tổ chức hoạt động dạy – học của bài trước để tổ chức hoạt động dạy – học cho bài này
Tuy vậy cũng cần chú ý vài điểm khác nhau sau :
1 Để đặt vấn đề, nên khai thác phần mở bài trong SGK, tạo ra tình huống có vấn
đề trong HS là “Cuộn cảm trong mạch điện xoay chiều ngoài tác dụng cản trở dòng điện đo điện trở thuần còn có tác dụng gì khác?”
Cũng có thể để HS nêu thắc mắc qua thực tế quan sát thấy cuộn cảm ở các dụng cụ điện như đèn ống
Trang 62 Việc tổ chức hoạt động để giải quyết vấn đề cũng tương tự như cách làm ở bài trước GV có thể tham khảo, vận dụng các hoạt động 3, 4, 5, 6 của §17 – 18 cho bài này