Ảnh hưởng của thức ăn và độ mặn đến tốc độ sinh trưởng và tỷ lệ sống của ấu trùng cá chim vây vàng ( trachinotus blochii lacepde, 1801) tại vĩnh hòa nha trang

Do đónhiều đối tượng nuôi mới có giá trị kinh tế cao trong đó có các loài cá biển, thích hợp với điềukiện tự nhiên của nước ta đã được đưa vào sản xuất, từng bước thay thế cho con tôm nh

Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, tôi xin chân thành cảm ơn Th.S Nguyễn Địch Thanh đãđịnh hướng nội dung và tận tình hướng dẫn, chỉ bảo cũng như tạo mọi điều kiện thuận lợigiúp tôi vượt qua những khó khăn trong quá tr ình thực hiện đề tài.

Xin được gửi lời cảm ơn tới Th.S Lục Minh Diệp, Th.S Ngô Văn Mạnh, KS Đoàn XuânNam đã hướng dẫn và cho tôi những lời khuyên chân thành Xin gửi lời cảm ơn tới các bạnsinh viên K48, K49, K50 thực tập tốt nghiệp và làm việc tại trại thực nghiệm bộ môn Hải sản– Vĩnh Hòa – Nha Trang đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài

Cuối cùng, xin dành sự biết ơn đặc biệt đến gia đình, những người thân và bạn bè đãluôn động viên, cổ vũ và giúp đỡ tôi vượt qua những khó khăn trong quá trình học tập và thựchiện đề tài

Xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC

Trang

Mở đầu … …1

1 Tổng quan tài liệu …… 3

1.1 Tình hình nghề nuôi cá biển ở một số n ước trên thế giới và Việt Nam…………3

1.1.1 Tình hình nghề nuôi cá biển ở một số n ước trên thế giới …… 3

1.1.2 Tình hình nghề nuôi cá biển ở Việt Nam …… 7

1.2 Đặc điểm sinh học cá chim vây v àng …… 9

1.2.1 Hệ thống phân loại …… 9

1.2.2 Đặc điểm hình thái …… 9

1.2.3 Đặc điểm phân bố …… 10

1.2.4 Đặc điểm dinh dưỡng …… 11

1.2.5 Đặc điểm sinh trưởng …… 11

1.2.6 Đặc điểm sinh sản … …12

1.3 Tình hình nghiên c ứu và sản xuất giống cá chim vây v àng …… 12

1.3.1 Tình hình nghiên c ứu trên thế giới …… 12

1.3.2 Tình hình nghiên c ứu ở trong nước …… 13

1.4 Ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái …… 14

1.4.1 Nhiệt độ …… 14

1.4.2 Độ mặn … 15

1.4.3 Mật độ …… 15

1.4.4 pH …… 15

1.4.5 Oxy hòa tan …… 16

1.5 Chuyển đổi thức ăn ở cá …… 16

2 Phương pháp nghiên c ứu … …18

2.1 Đối tượng, địa điểm, thời gian nghi ên cứu …… 18

2.2 Nội dung nghiên cứu …… 18

2.3 Sơ đồ khối nội dung nghiên cứu …… 18

2.4 Phương pháp bố trí thí nghiệm …… 19

2.4.1 Thí nghiệm 1: Ảnh hưởng của thời điểm chuyển đổi thức ăn …… 19

2.4.2 Thí nghiệm 2: Ảnh hưởng của khẩu phần ăn …… 21

2.4.3 Thí nghiệm 3: Ảnh hưởng của độ mặn …… 23

2.5 Phương pháp thu th ập số liệu …… 24

2.6 Phương pháp xử lý số liệu …… 25

3 Kết quả nghiên cứu và thảo luận …… 26

3.1 Nguồn gốc của ấu trùng thí nghiệm …… 26

3.2 Các thông số môi trường trong các thí nghiệm …… 26

3.3 Ảnh hưởng của thời điểm chuyển đổi thức ăn …… 27

3.4 Ảnh hưởng của khẩu phần ăn …….32

3.5 Ảnh hưởng của độ mặn …….34

4 Kết luận và ý kiến đề xuất …….38

4.1 Kết luận …….38

4.2 Ý kiến đề xuất …….38

DANH MỤC CÁC BẢNG

trang

Bảng 1.1 Sản lượng nuôi trồng thủy sản của 10 quốc gia h àng đầu 4

Bảng 3.1 Các thông số môi tr ường thí nghiệm 26

Bảng 3.2 Các chỉ tiêu sinh trưởng và tỷ lệ sống của ấu trùng cá chim 27

Bảng 3.3 Ảnh hưởng của khẩu phần ăn 36

Bảng 3.4 Ảnh hưởng của độ mặn đến sinh tr ưởng và tỷ lệ sống 34

Bảng 3.5 Thời gian ấu trùng chết toàn bộ ở những nghiệm thức 5 ‰ – 20 ‰ 35

DANH MỤC CÁC HÌNH

Trang

Hình 1.1 Cá chim vây vàng 10

Hình 1.2 Bản đồ phân bố của cá chim vây vàng trên thế giới 11

Hình 2.1 Sơ đồ khối nội dung nghiên cứu 18

Hình 2.2 Sơ đồ khối thí nghiệm ảnh h ưởng của thức ăn 19

Hình 2.3 Sơ đồ khối thí nghiệm ảnh h ưởng của khẩu phần ăn 21

Hình 2.4 sơ đồ khối thí nghiệm ảnh hưởng của độ mặn 23

Hình 3.1 Ảnh hưởng của thời điểm chuyển đổi thức ăn 28

GIẢI THÍCH CÁC THUẬT NGỮ V À CHỮ CÁI VIẾT TẮT

Thuật ngữ:

Chuyển đổi thức ăn _Weaning: Luyện ăn cho quen, đây là quá trình một động vậtphụ thuộc trực tiếp hay dán tiếp v ào mẹ của nó (ví dụ túi no ãn hoàng) về thức ăn haybảo vệ đến một thời điểm cuối c ùng Trong nuôi tr ồng thủy sản, thuật ngữ n ày cũngđược dùng liên quan đến giai đoạn chuyển tiếp từ cho ăn thức ăn tươi sống đến cho ănthức ăn chế biến đối với cá bột

Ký hiệu viết tắt:

DLG (mm/ ngày): tốc độ sinh trưởng tuyệt đối tính theo chiều d ài

DWL ( g/ ngày): tốc độ sinh trưởng tuyệt đối tính theo khối l ượng

CV (%): tỉ lệ cá vượt đàn

TLS (%): tỷ lệ sống

FCR: hệ số chuyển đổi thức ăn

DO ( mg/L): hàm lượng oxy hòa tan

MỞ ĐẦU

Cá chim vây vàng (Trachinotus blochii Lacepde, 1801) là đối tượng nuôi mới có giá trị

kinh tế cao đang được thị trường các nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, HồngKông…ưa chuộng Hiện nay giá thu mua cá chim vây vàng tại các lồng bè dao động từ120.000 -170.000 đồng/ kg Đây là loài dễ nuôi, phổ thức ăn rộng có thể sử dụng các lo ài cátạp hoặc thức ăn công nghiệp để nuôi nên rất thích hợp với điều kiện tự nhi ên, môi trường vàkhả năng kinh tế của nhiều hộ gia đình ở nước ta Do đó khả năng phát triển nuôi th ươngphẩm cá chim vây vàng trong ao đất và lồng bè trên biển rất lớn

Trong những năm trở lại đây, nghề nuôi tôm n ước ta gặp nhiều khó khăn do chất l ượngmôi trường suy giảm, dịch bệnh thường xuyên bùng phát, mức độ rủi ro trong nuôi tôm ng àycàng cao nên gây ảnh hưởng lớn đến đời sống kinh tế và việc làm của nhiều hộ dân Do đónhiều đối tượng nuôi mới có giá trị kinh tế cao trong đó có các loài cá biển, thích hợp với điềukiện tự nhiên của nước ta đã được đưa vào sản xuất, từng bước thay thế cho con tôm nhằm đadạng hóa đối tượng nuôi, tạo công ăn việc l àm và tăng thu nhập cho người dân vùng ven biển.Tuy nhiên, hiện nay lượng con giống các loài cá biển sản xuất trong nước còn ít và không ổnđịnh nên vẫn phải phụ thuộc vào nguồn tự nhiên và nhập khẩu từ nước ngoài Cá chim vâyvàng tuy cũng là loài cá dữ song trong quá trình ương giống không xảy ra hiện t ượng ăn thịtlẫn nhau nên tỷ lệ sống của ấu trùng cá chim lớn hơn các loài cá khác, lượng con giống sảnxuất ra nhiều và ổn định nên có thể đáp ứng được nhu cầu về con giống của ngưởi nuôi Bêncạnh đó, thịt của cá chim vây vàng thơm ngon, dễ chế biến, có khả năng xuất khẩu dưới dạngthịt phi lê với số lượng lớn Mặt khác, bên cạnh nuôi ở lồng bè trên biển thì cá chim vây vàng

có khả năng thích ứng cao khi nuôi trong các ao đất có độ mặn tương đương với độ mặn nướcbiển Từ đó, việc mở rộng diện tích đặc biệt l à tận dụng những diện tích nuôi tôm kém hiệ uquả để nuôi cá chim vây vàng là một hướng đi mới có nhiều triển vọng nhằm từng bước sửdụng hợp lý nguồn tài nguyên thiên nhiên, đa dạng hóa đối tượng nuôi trồng thủy sản, tạoviệc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển kinh tế, xã hội của các địa phươngven biển như Khánh Hòa…

Cũng giống như các loài cá biển khác trong quy trình sản xuất giống nhân tạo cá chim

vây vàng phải sử dụng một lượng lớn thức ăn tươi sống đặc biệt là Artemia trong giai đoạn

dinh dưỡng ngoài và thức ăn tổng hợp trong quá tr ình ương nuôi từ 30 đến 60 ngày tuổi; cũngnhư phụ thuộc vào độ mặn của nước biển để ương nuôi ( > 30‰) đã làm cho giá thành củacon giống sản xuất ra còn cao và chưa chủ động trong sản xuất

Từ những thực tế nêu trên, được sự nhất trí của Khoa Nuôi trồng Thủy sản, Trường Đại

học Nha Trang tôi thực hiện đề t ài “Ảnh hưởng của thức ăn và độ mặn đến tốc độ sinh

trưởng và tỷ lệ sống của ấu trùng cá chim vây vàng ( Trachinotus blochii Lacepde, 1801)

tại Vĩnh Hòa – Nha Trang”.

Mục tiêu nghiên cứu: Xác định thời điểm chuyển đổi thức ă n, khẩu phần cho ăn và độ

mặn thích hợp nhất để rút ngắ n thời gian sử dụng Artemia, sử dụng hợp lý thức ăn tổng hợp

và nâng cao tỷ lệ sống của ấu trùng cá chim vây vàng trong quá trình ương nuôi

Đề tài thực hiện với ba nội dung chính:

- Ảnh hưởng của thời điểm chuyển đổi thức ăn đến sự sinh tr ưởng và tỷ lệ sống của

ấu trùng cá chim vây vàng.

- Ảnh hưởng của khẩn phần ăn đến tốc độ tăng tr ưởng và tỷ lệ sống của cá chim vây vảng từ 30 – 60 ngày tuổi.

- Nghiên cứu tác động của độ mặn đến sinh trưởng và tỷ lệ sống của ấu trùng.

Vì thời gian, kinh nghiệm và năng lực của bản thân còn hạn chế, tài liệu tham khảokhông nhiều nên không thể tránh khỏi những thiếu sót khi thực hiện đề t ài này Kính mong sựđóng góp ý kiến của thầy cô và bạn đọc để báo cáo được hoàn thiện hơn

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Tình hình nghề nuôi cá biển ở một số nước trên thế giới và ở Việt Nam.

1.1.1 Tình hình nghề nuôi cá biển ở một số nước trên thế giới.

Sự phát triển nhanh chóng của nghề nuôi thủy sản được bắt đầu những năm thập ni ên

1970 Đến nay, nghề nuôi thủy sản tiếp tục phát triển đa dạng với quy mô, hình thức và mức

độ chuyên môn hóa khác nhau Nếu như năm 1970 tốc độ tăng trưởng hàng năm về sản lượng

là 3,9%, thì năm 2006 tốc độ tăng trưởng là 36% Trên thế giới, châu Á là khu vực có sảnlượng nuôi trồng lớn nhất, chiếm 89% tổng sản l ượng và 77% tổng giá trị sản phẩm nuôitrồng thủy sản thế giới (năm 2006) Cũng trong năm này, tổng sản lượng thủy sản thế giới l à

51 triệu tấn và sản lượng khai thác là 92 triệu tấn Trong số đó, Trung Quốc chiếm 66,7%tổng sản lượng nuôi, các nước châu Á khác chiếm 22,8%, v à các nước khác ở châu Âu, châu

Mỹ, châu Úc… chiếm 10,5% Mười nước đứng đầu thế giới về sản l ượng nuôi trồng thủy sảntheo thứ tự gồm: Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam, Thái Lan, I ndonesia, Bangladesh, Nh ật Bản,Chi Lê, Na Uy và Mỹ Năm 2006, sản lượng nuôi trồng thủy sản của Việt Nam l à 1,67 triệutấn, đứng thứ 3 thế giới [ 13]

Bảng 1.1 Sản lượng nuôi trồng thủy sản của 10 quốc gia h àng đầu thế giới [8][13]

Nghề nuôi cá biển xuất khẩu chỉ mới thực sự phát triển v ào những năm 80 của thế kỷ

XX, nhưng đã đạt được những thành tựu to lớn và trở thành một hướng đi mới đầy triển vọngtrong ngành nuôi trồng thủy sản của thế giới nói chung và nhiều quốc gia nói riêng Nuôi cábiển đang thực sự phát triển mạnh ở các n ước thuộc khu vực Đông Á, Đông Nam Á, Tây Âu,Nam Mỹ, Địa Trung Hải, và Bắc Mỹ Các đối tượng được nuôi chủ yếu là cá hồi, cá tráp, cáchẽm, cá mú, cá măng và nhiều đối tượng mới có giá trị kinh tế cao đang đ ược nghiên cứu sảnxuất giống nhân tạo và nuôi thương phẩm…Dưới đây là tình hình phát triển và những thànhtựu đã đạt được trong nuôi cá biển của một số quốc gia tr ên thế giới

Trung Quốc là nước có lịch sử nuôi trồng thủy sản lâu đời , tuy nhiên nuôi cá biển ởnước này chỉ mới chú trọng trong những năm 80 Với những bước tiến nhảy vọt, chỉ sau thập

kỷ 90 họ đã có những thành tựu vượt bậc trong lĩnh vực n ày và trở thành cường quốc có sảnlượng nuôi cá biển số một thế giới Sau 10 năm Trung Quốc đã tăng sản lượng nuôi cá biểnlên 5 lần, từ 101.000 tấn ( năm 1990) l ên 503.000 tấn (năm 1999) Sản lượng cá biển nuôi củaTrung Quốc chiếm 20,5% tổng s ản lượng cá biển nuôi thế giới v à mục tiêu chính của nghềnuôi cá biển của nước này là phục vụ nhu cầu tiêu thụ nội địa [13] Kỹ thuật sản xuất giống cábiển nhân tạo ở Trung Quốc đ ã được bắt đầu từ những năm 1950 v à thực sự phát triển mạnhvào những năm 1980 Tính đến năm 2000, Trung Quốc đ ã sản xuất thành công con giốngnhân tạo của 54 loài thuộc 24 họ cá biển với số l ượng lớn đáp ứng cho nhu cầu nuôi th ươngphẩm Số lượng sản xuất hàng năm khoảng 10 tỷ con giống cá biển các loại v à tập trung chủ

yếu vào các loài có giá trị kinh tế như cá mú (Epinephelus spp), cá hồng (Lutjanus spp), yellowfin puffer (Takifugu xanthopterus ), large yellow croaker ( Pseudosciaena crocea), Japanese sea perch (Lateolabrax japonicus), Japanese flounder (Paralichthys olivaceus), cá

đù đỏ (Sciaenops ocellatus), cá tráp đỏ (Pagrus major), cá chẽm (Lates calcarifer), cá đối (Mugil cephalus), cá măng (Chanos chanos)[8].

Na Uy là cường quốc nuôi cá biển nổi tiếng trong 2 thập kỷ vừa qua v à là nước xuấtkhẩu cá biển nuôi số 1 thế giới Từ những năm đầu thập kỷ 80 của thế kỷ tr ước, Na Uy đã xácđịnh nuôi cá biển xuất khẩu là mũi nhọn của kinh tế đất n ước Mọi nguồn lực kinh tế v à trí tuệđược tập trung cho lĩnh vực n ày Họ đã chọn cá hồi Đại Tây Dương là đối tượng ưu tiên pháttriển Sau 20 năm, Na Uy đã đạt tới đỉnh cao trong công nghệ về nuôi cá biển Người ta cònđánh giá cao rằng, mô hình nuôi cá biển trong lồng của Na Uy l à mô hình nuôi của thế kỷ này

Để đạt được 420 nghìn tấn cá biển nuôi và giá trị 1,35 tỷ USD (năm 2000), Na Uy đã kiên trìphấn đấu trong suốt 20 năm Các mô hình nuôi cá bi ển ở Na Uy là nuôi trong lồng đơn hìnhtròn là chính, ngoài ra còn nuôi trong các l ồng hình chữ nhật xếp thành từng khối hay nuôi

trong bể bê tông xây ở sát bờ biển Điều đáng chú ý là mặc dù nuôi cá ở quy mô công nghiệptập trung cao độ, nhưng về cơ bản vẫn giữ được độ trong sạch cho môi tr ường nước biển ởcác khu vực nuôi tập trung Đây l à điều rất đáng quan tâm Ngo ài ra, trong suốt 20 năm nuôiliên tục nhưng chưa có đợt dịch bệnh nào gây tổn hại lớn cho cá nuôi Sản l ượng tăng lên liêntục Mục tiêu của nghề nuôi cá biển Na Uy là xuất khẩu Hầu hết các sản phẩm d ành cho xuấtkhẩu Theo kế hoạch phát triển nuôi cá biển của Na Uy tới năm 2010, sản lượng cá hồi ĐạiTây Dương sẽ đạt 1 triệu tấn, sản lượng cá tuyết Đại Tây Dương sẽ đạt 500 nghìn tấn [13].

Đài Loan Là quốc gia đạt được nhiều thành tích nuôi cá biển xuất khẩu của khu vựcvới lịch sử phát triển hơn 300 năm Đến nay họ nuôi nhân tạo đ ược hơn 20 loài cá biển, trong

đó có nhiều loài có giá trị xuất khẩu rất cao như cá mú, cá hồng, cá chẽm…Họ không chỉ xuấtkhẩu cá nuôi thương phẩm, mà còn xuất cả cá bố mẹ, cá giống, thức ăn cho cá, các máy móc,thiết bị phục vụ nuôi cá, chuyển giao công nghệ nuôi cá v à liên doanh với nước ngoài tronglĩnh vực nuôi cá biển Nh ìn chung, trình độ khoa học công nghệ về nuô i cá biển của Đài Loan,tuy chưa bằng Nhật Bản, nhưng cũng vào hàng tiên tiến ở khu vực Châu Á – Thái BìnhDương Sản lượng cá biển nuôi của Đ ài Loan không nhiều, khoảng 100 nghìn tấn/năm, sảnphẩm có giá trị xuất khẩu chỉ khoảng 1/3 Đối tượng cá biển nuôi ở Đài Loan khá phong phú

Các loài cá biển nuôi có giá trị xuất khẩu cao trước hết là cá chẽm (Lates calcarifer), đạt sản

lượng ổn định 10 nghìn tấn/ năm (1996) Họ xuất khẩu chủ yếu l à cá sống sang thị trường

Hồng Kông, Singapo, Nhật Bản…C á mú đen (Acanthopagrus macrocephalus ) được nuôi

rộng rãi với sản lượng 7.000 tấn (1996) Đây l à sản phẩm xuất khẩu rất quan trọng Giá cá

sống 8 - 9 USD/kg Cá mú (Epinephelus spp.) là những loài cá nuôi có giá trị kinh tế cao, sản

lượng 2.000 – 4.000 tấn/ năm Giá cá sống 20 – 22 USD/ kg Ngoài ra, họ còn nuôi cá hồng

(Lutjanidae), sản lượng 190 tấn, cá tráp đỏ (Pagrus major) 110 tấn, cá trác vàng (Sparidae)

1.133 tấn (1996) Các loài này đều có giá trị xuất khẩu cao [8;11;13]

Mãi đến năm 1986, Hy Lạp mới thí nghiệm nuôi nhân tạo hai loài cá Vược Địa TrungHải đang có nhu cầu rất cao ở thị tr ường Italia Họ dự đoán rằng 2 lo ài cá này đã bị khai tháckiệt quệ và trong tương lai có nhu c ầu tiêu thụ ngày càng tăng không ch ỉ ở Italia mà còn ở

Pháp, Đức, Tây Ban Nha Hai đối tượng được chọn nuôi là cá vược châu Âu (Dicentrachus labrax) và cá tráp vàng (Sparus aurata) theo tỷ lệ tương ứng là 52% và 48% Do ngay t ừ đầu

nghề nuôi cá đã theo phương thức công nghiệp, nuôi bằng lồng biển, thức ăn tổng hợp, chấtlượng cao, phòng trừ bệnh tốt nên sản lượng tăng nhanh Sản lượng cá nuôi của Hy Lạp tăngnhanh từ con số 0 năm 1986 l ên 21 nghìn tấn (1996) và 28 nghìn tấn (1997) Chỉ sau 10 năm,

Hy Lạp từ chỗ không có nghề nuôi cá biển, đ ã trở thành quốc gia nuôi cá biển xuất khẩu lớn

nhất khu vực Địa Trung Hải và dẫn đầu châu Âu về sản xuất cá vược Hiện nay, Hy Lạp có

220 cơ sở sản xuất cá vược.Trong đó, gần một nửa tự sản xuất đ ược con giống nhân tạo Tất

cả các cơ sở sản xuất đều là tư nhân và là thành viên c ủa “Liên hiệp nuôi trồng hải sản HyLạp” Nuôi cá vược xuất khẩu nhanh chóng trở th ành lĩnh vực sản xuất mũi nhọn của nghề cá

Hy Lạp Xuất khẩu đạt 140 triệu USD năm 1997 Chính kết quả n ày đã thúc đẩy phong tràonuôi cá Vược xuất khẩu lan ra nhanh chón g khắp các nước quanh khu vực Địa Trung Hải HyLạp vốn không có truyền thống về nuôi cá biển nhưng nhờ tiếp cận kỹ thuật sản xuất congiống rất tiến bộ của Pháp, Italia, Anh, NaUy, Nhật Bản trong lĩnh vực nuôi cá biển, n ên HyLạp nhanh chóng nắm bắt được các thành tựu mới này Chỉ sau thời gian ngắn, họ đã thànhcông trong khâu cho cá sinh s ản nhân tạo, sản xuất đ ược cá giống có chất lượng cao Còn thiết

bị lồng nổi và các máy móc khác họ nhập khẩu của Nhật Bản, NaU y Công nghiệp nuôi cábiển phát triển nhanh chóng trở th ành lĩnh vực sản xuất lớn của Hy Lạp Năm 2000, Hy Lạpđưa sản lượng nuôi cá biển lên 79 nghìn tấn giá trị 491 triệu USD, trở th ành hiện tượng mớitrong lĩnh vực nuôi cá biển không chỉ ở châu Âu m à còn trên phạm vi thế giới Thành côngcủa Hy lạp đã thúc đẩy nghề nuôi cá biển trong tất cả các quốc gia ven Địa Trung Hải Ngaynhững quốc gia Hồi giáo rất thờ ơ với hải sản cũng phát triển mạnh nghề nuôi cá biển tronglồng khắp xung quanh Địa Trung Hải Mục tiêu của Hy Lạp là nuôi cá biển xuất khẩu với hơn70% sản lượng được xuất khẩu sang Italia, Pháp, Đức, Tây Ban Nha [13]

Ở Australia, nuôi trồn g thủy sản phát triển khá nhanh Các đối tượng cá biển nuôi

chính là cá hồi Đại Tây Dương (Salmo salar), cá ngừ vây xanh (Thunnus maccoyii), cá chẽm (Lates calcarifer); gần đây một số đối tượng mới được phát triển nuôi nh ư: cá mulloway (Argyrosomus japonicus), cá tráp đỏ (Pagrus auratus), cá cam (Seriola lalandi) và cá mú (Epinephelus coioides, Cromileptes altivelis ); hệ thống nuôi cá biển chủ yếu ở Australia là

lồng nổi, ao và nuôi nước chảy Sản lượng cá biển năm 2000 của n ước này đạt gần 20.000 tấn,giá trị trên 170 triệu USD Tuy nhiên nuôi lồng trên biển hiện cũng đang gặp một số khó khăn

về kiểm soát địch hại như: hải cẩu, cá mập và sứa…[8]

Ở Indonesia các đối tượng cá biển có giá trị kinh tế cao như cá mú cọp (E fuscoguttatus) và cá mú chuột đang được tập trung đầu tư nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo

và nuôi thương phẩm Hiện nay, nguồn giống cá mú sản xuất ra hàng năm không những đủcung cấp cho nhu cầu nuôi trong n ước mà còn xuất khẩu sang các nước khác trong khu vực,sản lượng cá mú nuôi năm 2000 đạt 7.670 tấn [8;11]

Ở Thái Lan, các đối tượng cá biển nuôi chính l à cá chẽm (L calcarifer), cá mú (Epinephelus spp), cá hồng (Lutjanus spp) và cá măng (Chanos chanos), cá giống được ương

trong bể xi măng, ao, đăng hoặc lồng nổi từ cỡ 20 – 30 mm lên cỡ 80 – 100 mm trước khinuôi thương phẩm Giai đoạn nuôi thương phẩm cá chẽm, cá măng đ ược nuôi trong ao, đănghoặc lồng, cá mú hầu hết l à nuôi bằng lồng nổi cỡ nhỏ (3x3x3m hoặc 4x 4x3m), thức ăn sửdụng là cá tạp Nguồn giống cá chẽm nuôi đ ược cung cấp từ các trại sản xuất giống trongnước với số lượng khoảng 100 triệu con giống mỗi năm Trong khi đó, con giống của các lo ài

cá mú, cá hồng, cá măng giống chủ yếu đ ược thu từ tự nhiên hoặc nhập khẩu Thái Lan đ ã sảnxuất được giống nhân tạo các lo ài này nhưng không đủ cung cấp cho người nuôi Sản lượng

cá chẽm nuôi của Thái Lan năm 2000 l à 7.670,6 tấn đạt 17.356.000 USD và cá mú là 1.347,8tấn, giá trị 7.975.000 USD Tuy nhi ên, khó khăn lớn nhất của nghề nuôi cá biển Thái Lan hiệnnay là thị trường hẹp, thiếu con giống, dịch bệnh v à chi phí thức ăn cao [8;13]

Qua trên ta có thể thấy, nghề nuôi cá biển trên thế giới phát triển với quy mô, mức độthâm canh và trình độ áp dụng khoa học kỹ khác nhau nhưng đều thể hiện được xu hướngphát triển của lĩnh vực này trên thế giới Điều này mở ra một hướng đi mới cho việc giảm áplực lên ngành khái thác cá biển thế giới, duy trì nguồn lợi và sản lượng cung cấp cho thịtrường đồng thời góp phần bảo vệ môi trường tự nhiên và các hệ sinh thái biển

1.1.2 Tình hình nuôi cá biển ở Việt Nam.

Trước đây việc nuôi 1 số lo ài cá biển như cá đối, cá vược, cá chày chủ yếu theophương thức quảng canh và nuôi ghép với tôm, cua, rong biển đ ã được tiến hành ở nhiều vùngven biển miền Bắc Đã từng có đề tài nghiên cứu nuôi cá đối mục Tuy nhi ên, chỉ dựa vào congiống tự nhiên lấy theo nước thuỷ triều và không cho thêm thức ăn nên sản lượng rất thấp vàkhông có hiệu quả Ở miền Trung, nhiều v ùng nhân dân đã vớt giá cá măng biển, cá chình tựnhiên vào nuôi trong ao đ ầm Ở các tỉnh ven biển miền Nam nhiều n ơi cũng nuôi cá chẽm lấygiống từ tự nhiên Mô hình nuôi cá biển hiện đại cũng xuất hiện khá sớm ở v ùng biển Bán đảoSơn Trà (Đà Nẵng) vào đầu thập kỷ 90 với việc Sea prodex Đà Nẵng liên doanh với Nhật Bảnnuôi cá cam trong lồng Con giống khai thác tự nhi ên được nuôi trong các lồng nổi tới khi đạtkích thước thương phẩm rồi xuất sang Nhật Bản Thức ăn tinh cũng đem từ Nhật Bản sang.Gần đây, Đài Loan cũng đem kỹ thuật hiện đại nuôi cá song, cá mú trong lồng nổi sang thựchiện ở vùng biển Bà Rịa - Vũng Tàu Do thị trường Hồng Kông, Trung Quốc v à Nhật Bản cónhu cầu cao về cá sống rạn san hô, phong tr ào nuôi cá lồng trên biển gần đây phát triển ào ạt ởvùng biển Quảng Ninh và Cát Bà (Hải Phòng) Theo số liệu đã công bố, riêng tỉnh Quảng

Ninh đã có 1.200 lồng nuôi cá biển Phong trào nuôi cá chình trong l ồng gần đây phát triểnrầm rộ ở tỉnh Phú Yên [13].

Theo Nguyễn Trọng Nho và ctv (2000) số lượng lồng nuôi trên biển tăng gấp 10 lần.Năm 1998 có trên 10.000 l ồng, trong đó hơn 6000 được đặt ở ven biển Nha Trang v à Vịnh HạLong chiếm diện tích xấp xỉ khoảng 150 ha Số lượng cá và động vật thân mềm đạt 540 tấn,giá trị hơn 1 tỷ đồng Hầu hết các lồng n ày do tư nhân quản lý [9]

Năm 1994, Viện Hải Dương Học đã ngiên cứu một số đặc điểm sinh học sinh sản v à

sản xuất thành công giống nhân tạo 2 loài cá ngựa : Cá Ngựa Đen (Hippocampus kuda) và Cá Ngựa 3 chấm (H trimaculatus)[6].

Năm 1994 -1995, Viện Nghiên Cứu Hải Sản – Hải Phòng đã nghiên cứu sản xuất

thành công giống cá Mú Mỡ (Epinphelus tauvina), Cá Mú Đen (Epinphelus malabaricus ) tại

Vịnh Hạ Long Kết quả sau 3 tháng ương nuôi đạt chiều dài 13 cm tương ứng với khối lượng50g [5]

Năm 2001, Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sả n I đã nghiên cứu cho sinh sản nhân

tạo thành công loài Cá Giò (Rachycentron canadum) [5].

Năm 2002 -2004, Khoa Nuôi trồng Thủy sản, Trường Đại học Thủy sản _ Nha Trang

đã nghiên cứu sinh sản nhân tạo, ương giống và nuôi thương phẩm thành công 2 loài : Cá

chẽm (Lates calcarifer Bloch, 1790) và Cá chẽm mõm nhọn (Psammoperca waigiensis

Cuvier&Valencienes, 1828 ) [ 8;9;11]

Năm 2008 – 2009, Khoa Nuôi trồng Thủy sản, Trường Đại học Nha Trang đã nghiên

cứu sinh sản nhân tạo th ành công hai đối tượng cá biển mới là cá hồng bạc ( Lutjanus argentimaculatus) và cá chim vây vàng ( Trachinotus blochii) Điều này đã mở ta một hướng

đi mới cho nghề nuôi cá biển của Việt Nam nói chung và Khánh Hòa nói riêng nh ằm đa dạnghóa đối tượng nuôi

Nghề nuôi cá biển của Việt Nam p hát triển muộn hơn so với các quốc gia trên thế giới

và khu vực Trong thời gian qua, nhờ mở cửa thị tr ường nghề nuôi cá biển Việt Nam có điềukiện tiếp xúc với trình độ khoa học công nghệ của thế giới Do đó diện tích mặt n ước, sốlượng lồng bè, đối tượng nuôi và sản lượng cá biển nuôi không ngừng tăng l ên Tuy nhiên, sự

phát triển nghề nuôi cá biển ở n ước ta còn mang tính tự phát, thiếu quy hoạch và chưa có sựquản lý chặt chẽ của các c ơ quan chức năng Số lượng con giống của một số đối t ượng nuôisản xuất trong nước chưa đáp ứng được nhu cầu của người nuôi nên còn phải nhập từ cácnước trong khu vực như Thái Lan, Đài Loan, Indonesia… việc thiếu hụt con giống n ày đã đẩychi phí sản xuất lên cao và khó quản lý vấn đề lây lan dịch bệnh

1.2 Đặc điểm sinh học của cá chim vây vàng.

Loài: Trachinotus blochii (Lacepède, 1801)

Tên tiếng việt: cá chim vây vàng, cá sòng mũi hếch, cá chim trứng

Tên Tiếng Anh: Snub-noes pompano, Longfin pompano[ 5]

1.2.2 Đặc điểm hình thái.

Cơ thể cá có hình bầu dục, cao và dẹp bề ngang, chính giữa l ưng hình vòng cung Trênđường bên vẩy sắp xếp thành hàng có khoảng 135 – 136 cái, chiều dài so với chiều cao 1,6 –1,7 lần Đầu cá nhỏ, chiều cao của đầu lớn h ơn chiều dài đầu Cuống đuôi ngắn và dẹp Chiềudài của đầu so với môi 5,1 – 6,2 lần, so với đường kính mắt 3,9 – 4,3 lần Hốc mắt hẹp phíatrước, màng mỡ mắt không phát triển Miệng tù và chếch, xương hàm trên lồi, hàm trên vàhàm dưới có răng cưa nhỏ, răng phía sau thoái hóa Mặt trên lưỡi và môi có nhiều gai thịt,không có răng ở lưỡi 2 lỗ mũi nằm gần nhau và ở môi trên Mép phía trước xương nắp mang

có dạng hình cung tương đối lớn, mép sau cong Xương nắp mang sau phía sau trơn, màngnắp mang tách rời, mỗi tia mang có 8 – 9 tơ mang ngắn Đầu và thân có màu trắng bạc, đỉnhđầu có màu xanh xám Ở những cá thể trưởng thành thỉnh thoảng có màu vàng cam đặc biệttrên cơ thể nhất là vùng miệng và nửa sau của thân Phần đầu không có vảy, cơ thể có nhiềuvảy nhỏ dính vào dưới da [ 5;17;19 ]

Công thức vây: D.V – VI, I + 18 – 19; A.II, I + 16 – 17; P.I + 17 – 18; G.R 6 – 7 + 8 – 9

Phía trước đường bên có hình cung khá l ớn, trên đường bên vảy không có gờ Vâylưng thứ 1 hướng về phía trước, gai bằng và có 5 – 6 gai ngắn Ở cá giống giữa các gai cómàng liền nhau, cá trưởng thành màng thoái hóa thành nh ững gai tách rời nhau Vây l ưng thứ

2 có 1 gai và 19 – 20 tia vây, phần trước của vây kéo dài hình lưỡi liềm Tia vây dài nhất gấpchiều dài của đầu 1,2 – 1,3 lần Vây hậu môn có 1 gai v à 17 – 18 tia vây, phía trước có hai gaingắn Vây hậu môn và vây lưng thứ 2 hình dạng giống nhau, màu cam sẫm Vây ngực tươngđối ngắn, rộng, màu tối đen Đuôi xẻ thùy, vây đuôi hình lưỡi liềm Lưng màu xanh xám,bụng trắng bạc, mình không có vân đen, vây lưng màu ánh b ạc, rìa vây màu tro đen, vây hậumôn hơi vàng, vây đuôi màu tro

Hình 1.1 Cá chim vây vàng

1.2.3 Đặc điểm phân bố.

a Phân bố theo vùng địa lý.

Cá chim vây vàng phân b ố rộng khắp các vùng biển nước ấm, giới hạn trong vùngbiển nhiệt đới và cận nhiệt đới 320N – 320S [17] Chúng sống ở vùng biển mở và tìm thấy ở

Ấn Độ Dương, các vùng biển khác của Thái Bình Dương, Indonesia, từ phía nam Nhật Bảntới phía bắc Australia , phía đông của cảng Samoa Tonga và quần đảo Murshall [ 17]

Cá chim vây vàng còn phân b ố nhiều ở Trung Quốc, Đài Loan, Philippine Ở TrungQuốc, chúng phân bố nhiều ở v ùng biển Đông Hải, Hoàng Hải, Quảng Đông, Quảng Tây, HảiNam, Phúc Kiến [20]

Ở nước ta cũng tìm thấy cá chim vây vàng ở vùng biển phía Bắc [ 5]

b Phân bố theo vùng sinh thái.

Cá chim vây vàng là loài cá nước ấm, có tập tính di c ư, chúng sống ở tầng giữa vàtầng mặt Ở giai đoạn cá giống, sau m ùa đông hàng năm cá thư ờng tập trung thành từng đànlớn sống ở trong các vũng, vịnh, v ùng gần cửa sông Theo Potonetal (1989) cá trư ởng thànhsống ở vùng cát hoặc gần vùng rạn san hô, độ sâu dưới 7 m [14] Ngoài ra cá giống thườngthấy sống ở vùng cát hoặc gần vùng đất cát sét [ 17]

Cá chim vây vàng là đối tượng sống rộng muối, phạm vi thích hợp từ 3 - 33‰ , dưới20‰ cá sinh trưởng nhanh, trong điều kiện độ mặn cao cá sinh tr ưởng chậm Nhiệt độ thíchhợp cho cá chim vây vàng là 16 – 36oC, sinh trưởng tốt nhất trong khoảng 22 – 28oC Khảnăng chịu đựng biến đổi nhiệt độ kém , ban đêm nhiệt độ xuống cá không ngừng b ơi nhanh.Hàng năm, cuối tháng 12 đến đầu tháng 3 năm sau l à thời kỳ qua đông, cá không ăn Thôngthường khi nhiệt độ xuống d ưới 16oC cá chim ngừng bắt mồi, nhiệt độ thấp nhất m à cá chịuđựng là 14oC, nếu ở mức nhiệt độ này quá 2 ngày cá chết Oxy hòa tan thấp nhất 2,5 mg/lít[5].

Theo Bianchi ( 1985), cá chim trưởng thành sống đơn độc, riêng lẻ, chúng thích sốngtrong những vùng nước sạch sẽ gần những rạn san hô v à núi đá ngầm Nơi có độ mặn 30 –

32‰, nhiệt độ 29 – 310C, oxy hòa tan 4 – 6 ppm, pH 7,4 – 7,8 là phù hợp với chúng [5]

Hình 1.2 Bản đồ phân bố của cá chim vây v àng trên thế giới

(Phần màu đỏ thể hiện sự phân bố của cá chim vây v àng) [5]

1.2.4 Đặc điểm dinh dưỡng.

Cá chim vây vàng là loài cá ăn tạp thiên về động vật, có thể kiếm thức ăn ở trong cát,

cá trưởng thành có thể bắt những động vật vỏ cứng như : ngao, cua, ốc Khi mới nở ấu trùng

cá dinh dưỡng bằng noãn hoàng Giai đoạn cá giống thức ăn chủ yếu là luân trùng (Rotifer),

ấu thể Copepoda, Artemia Thức ăn chính của cá trưởng thành là các loại tôm cá nhỏ phù hợp

với cỡ miệng của chúng Trong điều kiện ương nuôi, thức ăn của cá giai đoạn sau khi ăn

Artemia là cá tạp xay nhỏ, tôm tép băm nhỏ hoặc thức ăn viên công nghiệp Cá nuôi thương

phẩm trong ao đất hay lồng b è được cho ăn chủ yếu là cá tạp hoặc thức ăn công nghiệp Ởđiều kiện môi trường nước bình thường cá chim vây vàng có cường độ bắt mồi thay đổi theonhiệt độ nước [5;17]

1.2.5 Đặc điểm sinh trưởng.

Cá chim vây vàng là loài sinh trư ởng nhanh, ít bệnh tật, ph ù hợp với điều kiện khí hậunhiệt đới nóng ẩm của n ước ta Cá trưởng thành có kích thước tương đối lớn, nhìn chungchiều dài có thể đạt 45 – 60 cm Cá sinh trưởng tốt trong điều kiện nuôi b ình thường, một năm

có thể đạt 0,7 – 1,2 kg Từ năm thứ hai trở đi mỗi năm trọng l ượng tuyệt đối là 1 kg TrươngBang Kiệt (2001) thực nghiệm nuôi ở ao với cá 0+ tuổi, thời kỳ đầu sinh trưởng chậm cá dài2,6 cm trọng lượng 0,52 g, qua 192 ngày nuôi đạt chiều dài 9,9 cm, trọng lượng 20,53 g Bìnhquân ngày trọng lượng tăng 0,6 g, ở cỡ cá th ương phẩm trung bình ngày đạt gần 20 g ở cỡ cá

Tuổi và kích thước thành thục lần đầu của cá chim vây vàng ngoài tự nhiên tương đốimuộn, cá thành thục ở tuổi 5+- 7+ Tuy nhiên, trong điều kiện nuôi nhân tạo cá có thể th ànhthục sớm hơn Theo Anony Mous (2007), trong đi ều kiện nuôi nhốt để cá đạt đ ược thành thục

và trở thành cá bố mẹ phải mất khoảng 3 năm [5;17]

Sức sinh sản tuyệt đối của Cá chim vây vàng đạt 40-60 vạn trứng/cá cái Theo Nur.Muflich Juniyanto, Syamsul Akbat and Zakimin (2008) cho sinh s ản cá chim vây vàng với tỷ

lệ đực cái là 1:1, kích thích bằng hormone Sử dụng kết hợp HCG 250 IU /kg và Fibrogen 50IU/kg cá cái thành thục, liều lượng tiêm cá đực bằng 1/2 cá cái và tiêm 2, khoảng cách giữacác lần là 24 giờ, cá thường đẻ trứng sau khi ti êm lần 2 từ 12 – 24 giờ, khoảng 60 - 70%lượng trứng trong buồng trứng, đ ường kính trứng thụ tinh khi trương nước: 0,8 – 0,85 mm[17]

1.3 Tình hình nghiên cứu và sản xuất giống cá chim vây vàng trên thế giới và ở Việt Nam.

1.3.1 Tình hình nghiên cứu trên thế giới:

Trên thế giới cá chim vây vàng được nghiên cứu cho sinh sản nhân tạo đầu ti ên ở ĐàiLoan vào năm 1989, qua 5 lần tiêm kích dục tố, trong đó có 4 lần cho đẻ trứng thụ tinh th ànhcông thu được trên 9 triệu trứng, số trứng thụ tinh tr ên 5 triệu trứng, qua nhiều hình thức thực

nghiệm ương nuôi cuối cùng thu được 386.000 cá giống kích th ước 2 - 3cm Đây là lần đầutiên sinh sản nhân tạo thành công giống cá chim vây vàng tuy nhiên tỷ lệ sống của ấu trùng cácòn thấp [20].

Năm 1993, Trung tâm chuy ển giao công nghệ, Trường Đại học Trung Sơn kết hợp vớiTrạm Nghiên cứu giống thủy sản Quảng Đông –Trung Quốc nghiên cứu cho sinh sản thànhcông cá chim vây vàng trên quy mô trại giống ương nuôi ấu trùng trong bể xi măng Năm

1998, Trung tâm kết hợp với Công ty TNHH giống thủy sản Thắng Lợi – Hải Nam– TrungQuốc, nghiên cứu thành công sản xuất giống nhân tạo cá chim vây vàng với quy trình ươngnuôi ấu trùng trong ao đất [5]

Cùng với Đài Loan và Trung Quốc là hai trung tâm chính trong nghiên c ứu sản xuấtgiống nhân tạo cá chim vây vàng, ở Malaysia người ta cũng tiến hành nghiên cứu sản xuấtgiống nhân tạo cá chim vây vàng tại Trung tâm phát triển thủy sản Kota Kinabalu - Malaysia.Bước đầu thu được một số kết quả khả quan khi đ ã cho sinh sản thành công và ương nuôiđược ấu trùng cá chim vây vàng trong bể [17]

Ở Indonesia cá chim vây vàng không phải là một đối tượng mới với ngư dân vì trongvùng biển của Indonesia loài cá này có rất nhiều Trong những năm gần đây khi giá cá chimvây vàng trên thị trường dao động trong khoảng 6 USD/ kg th ì nhiều người dân tập trung vàonuôi đối tượng vốn có trong tự nhi ên này Ở Trung tâm Phát triển Nuôi trồng Sinh vật biểnBatam, việc cho sinh sản nhân tạo cá chim vây vàng đã có những thành công nhất định.Người ta tiến hành nuôi vỗ cá bố mẹ trong các bể với tỷ lệ 1:1, cho ăn cá tạp, thức ăn tổnghợp, bổ sung thêm các loại Vitamine, khoảng 3% - 5% khối lượng cơ thể Cá bố mẹ đượctiêm HCG (2500UI/kg) và fibrogen (50UI/kg), sau 3 ngày cá đ ẻ 60% - 70%, tỷ lệ nở 65% -70% Sau 21 ngày chăm sóc tỷ lệ sống của ấu trùng là 20% - 25% [17] Ấu trùng cá chim vâyvàng được ương trong các bể có dung tích 6m3 với mật độ ấu trùng ương là 20 con/ lít nư ớc.Các thông số môi trường nước được duy trì ổn định (pH: 7,4 - 7,8, DO: 4 - 6ppm, nhiệt độnước: 29 - 31oC, độ mặn: 30 - 32‰…), thức ăn sử dụng là tảo Nanochloropsis sp., luân trùng, Artemia .Sau 35 ngày ương nuôi ấu trùng cá có thể đạt được kích thước 3,4 cm, nếu

quá trình chăm sóc tốt tốc độ tăng trưởng có thể đạt 1mm/ ngày Tỷ lệ sống của ấu trùng daođộng trong khoảng 20 - 25%

1.3.2 Tình hình nghiên cứu ở trong nước:

Năm 2004 Phân viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản Bắc Bộ đ ã nhập cá hương nuôilên cá giống

Năm 2005 Viện nghiên cứu Thủy sản I triển khai đề tài nghiên cứu “Nghiên cứu đặcđiểm sinh học, kỹ thuật nuôi th ương phẩm và tạo đàn cá hậu bị năm loài cá biển kinh tế”trong đó có cá chim vây vàng.

Năm 2006 Trường Cao đẳng Thủy sản đ ã nhập công nghệ sản xuất giống nhân tạo cáchim vây vàng từ Trường Đại học Trung Sơn – Trung Quốc với hiệu quả tỷ lệ đẻ trung bình87,5%, tỷ lệ thụ tinh trung bình 60%, tỷ lệ nở trung bình 80%, tỷ lệ sống từ cá bột lên cáhương trung bình 30% và đã sản xuất được 104.480 con giống cỡ 4 - 6cm Đây là nơi đầu tiên

ở nước ta sản xuất nhân tạo th ành công cá chim vây vàng Tuy nhiên, lượng con giống sảnxuất ra tỷ lệ sống chưa cao, số lượng con giống trong các đợt sản xuất chưa ổn định mới chỉcung ứng cho một phần nhỏ cho thị tr ường chưa đáp ứng được nhu cầu về con giống củangười nuôi Hơn nữa, vào mùa đông, nhiệt độ ở mỉền Bắc xuống thấp n ên không thể tiến hànhsản xuất giống cá chim vây vàng trái vụ được [1]

Năm 2009 trường Đại học Nha Trang triển khai đề tài “Thử nghiệm sản xuất giống cáchim vây vàng tại Khánh Hòa”, đến nay đề tài đã sản xuất được hơn 120.000 con giống cỡ 3 –

4 cm, bước đầu đáp ứng nhu cầu con giống của ng ười nuôi trong và ngoài tỉnh Điều này mở

ra tiềm năng phát triển nghề nuôi cá chim vây v àng ở Việt Nam nói chung và Khánh Hòa nóiriêng

1.4 Ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái đến sinh tr ưởng và tỉ lệ sống của cá biển 1.4.1 Nhiệt độ.

Nhiệt độ được coi là một yếu tố sinh thái quan trọng có ảnh hưởng lớn nhất đến thủysinh vật Cá là động vật biến nhiệt nên ảnh hưởng của nhiệt độ càng lớn Nhiệt độ ảnh hưởngđến tốc độ sinh trưởng và phát triển của cá thông qua quá tr ình hấp thu chuyển hóa thức ăn v àtrao đổi chất của cơ thể cá Mỗi loài cá biển có một khoảng giới hạn nhiệt độ thích hợp khácnhau trong đó cá có thể sinh trưởng và phát triển Nhiệt độ thích hợp cho cá chẽm sinh trưởng

và phát triển khoảng 26 – 320C, thích hợp nhất 28 – 310C; cá hồng ( Lutjanus) sinh trưởng và

phát triển tốt trong khoảng 16 – 330C, nhiệt độ thích hợp nhất là từ 26 – 300C [11].Moe và ctv(1968), có những nghiên cứu tác động của việc giảm nhiệt độ tr ên một số đối tượng cá thuộc

giống Trachinotus, thấy có dấu hiệu của sự căng thẳng bắt đầu khi nhiệt đ ộ giảm xuống con

12.20C Nhiệt độ tối thiểu cho cá trong thí nghiệm l à 100C, và tối đa là 380C Tuy nhiên, tronggiai đoạn cá giống nhỏ, cá có thể chịu đ ược nhiệt độ cao hơn nữa Gilbert (1986) đã khẳngđịnh cá có thể sống được ở môi trường 450C [27] Với cá chim vây vàng, trong thực tế sản

xuất tại các trại sản xuất nhi êt độ thích hợp cho sự phát triển của cá trong giai đoạn ấu trùng làkhoảng 22 – 28oC [5].

1.4.2 Độ mặn

Độ mặn ảnh hưởng đến khả năng điều h òa áp suất thẩm thấu của cá nói ri êng và thủysinh vật nói chung Mỗi loài thủy sinh vật thường chỉ sống ở những giới hạn độ mặn thích

hợp Tuy nhiên cá chẽm (Lates calcarifer) là loài rộng muối cho nên chúng có thể sống và

sinh trưởng bình thường trong thủy vực có độ mặn dao động từ 0 – 35 ‰ và khả năng đóthay đổi theo từng giai đoạn phát triển của cơ thể cá [11]

Độ mặn có ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng của cơ thể cá Khi độ mặn biến đổi, mộtphần năng lượng tiêu tốn vào quá trình điều hòa áp suất thẩm thấu Tuy nhiên sự ảnh hưởngnày không giống nhau giữa các loài cá biển, cá chẽm khi nuôi trong các thủy vực có độ mặnthấp sinh trưởng và phát triển nhanh hơn so với ở nơi có độ mặn cao; trong khi đó cá đốithường sinh trưởng kém ở vùng nước ngọt và độ mặn thấp trong khi sinh tr ưởng tốt ở cácvùng nước lợ, lợ mặn và nước mặn (có thể lên tới trên 70‰)[24]

Với cá chim vây vàng hiện vẫn chưa có những nghiên cứu đầy đủ về ảnh hưởng của

độ mặn lên sinh trưởng và tỷ lệ sống của cá con

1.4.3 Mật độ.

Trong ương nuôi ấu trùng cá biển mật độ có thể ảnh h ưởng đến sinh trưởng và tỷ lệsống của cá Mật độ quá cao dẫn đến sự cạnh tranh mạnh về dinh dưỡng và môi trường sống,làm giảm tốc độ sinh trưởng gây ảnh hưởng đến tỷ lệ sống và năng suất của quá trình ươngnuôi Hiện nay, trong quy trình sản xuất giống cá chẽm mật độ thích hợp đ ược khuyến cáoương ở ngày tuổi thứ 10 là 30 con/ lít [12] Theo Ngô Văn Mạnh (2008), khi ương nuôi cáchẽm mật độ cá bột ban đầu cho v ào bể thường từ 50 – 100 con/ lít, có thể thả tới 150 con/ lít,sau đó kết hợp phân cỡ san thưa mật độ xuống 10 – 20 con/ lít khi thu hoạch [8]

1.4.4 pH.

Độ pH có liên quan đến khả năng điều hòa áp suất thẩm thấu của thủy sinh vật v à hàmlượng khí độc trong môi tr ường nước như: H2S, NH3,…, do vậy, pH có ảnh hưởng rất lớn đếnđời sống của thủy sinh vật nói chung và cá biển nói riêng Độ pH thích hợp cho cá chẽm sinhtrưởng và phát triển là 7 – 9, tốt nhất là từ 7,5 – 8,5; pH từ 5 – 7 và từ 9 – 11 kéo dài làm cásinh trưởng chậm hoặc không có khả năng sinh sản; pH nhỏ h ơn 4 hoặc lớn hơn 11 cá sẽ chết[11]

1.4.5 Oxy hòa tan.

Đối với sinh vật nói chung v à cá nói riêng, oxy là nhân tố rất cần thiết để thực hiệnquá trình trao đổi chất, phục vụ cho hoạt động sống b ình thường của cơ thể, nếu thiếu oxysinh vật sẽ chết Theo Nguyễn Địch Thanh (2006), h àm lượng oxy thích hợp cho cá chẽm sinhtrưởng và phát triển là trên 3mg/ L Ở phạm vi từ 1 – 3 mg/ L sẽ ảnh hưởng đến sinh trưởngcủa cá, hàm lượng dưới 1 mg/ L cá có thể bị chết [11]

Hiện nay trên đối tượng cá chim vây vàng vẫn chưa có nhiều công trình hay kết luậnchính xác về ảnh hưởng của các yếu tố như: nhiệt độ, độ mặn, mật độ, pH, oxy hòa tan…đếnsinh trưởng và tỷ lệ sống của cá

1.5 Chuyển đổi thức ăn ở cá.

“Weaning”: Luyện ăn cho quen, đây là quá trình một động vật phụ thuộc trực tiếphay dán tiếp vào mẹ của nó (ví dụ túi no ãn hoàng) về thức ăn hay bảo vệ đến một thờiđiểm cuối cùng Trong nuôi trồng thủy sản, thuật ngữ n ày cũng được dùng liên quan đếngiai đoạn chuyển tiếp từ cho ăn thức ăn t ươi sống đến cho ăn thức ăn chế biến đối với cábột [7]

Trong sinh sản nhân tạo các lo ài cá biển thức ăn sử dụng cho giai đoạn đầu của

quá trình ương nuôi là các loài t ảo đơn bào: Nannochloropsis sp, Chlorella sp, ; luân trùng, Copepoda; Moina; Artemia;… Tuy nhiên, sự chuẩn bị thức ăn sống cho cá

thường không chủ động, tốn thời gian , chất lượng của thức ăn nhiều khi không đảm bảo,chi phí cao và đi ều này thường thấy trong sản xuất Hơn nữa, không một loại thức ănsống đơn thuần nào có thể cung cấp đầy đủ c hất dinh dưỡng đáp ứng nhu cầu để vật nuôisinh trưởng tối đa Việc kéo d ài thời gian sử dụng thức ăn sống cho cá con sẽ làm chogiá cá giống trở nên đắt hơn và điều này gây bất lợi cho người sản xuất giống v à ngườinuôi cá Bởi vậy, việc sử dụng thức ăn nhân tạo để dần thay thế cho thức ăn sống ở giaiđoạn này có ý nghĩa to lớn đối với ng ười sản xuất nói ri êng và ngành nuôi nói chung vì

nó làm giảm bớt áp lực về kinh tế cho con ng ười, đồng thời nâng cao tỷ lệ sống trongsản xuất cá giống [ 7]

Sự chuyển đổi thức ăn th ường bắt đầu khi ấu trùng cá hoàn chỉnh quá trình biến thái,chuyển sang giai đoạn hậu ấu tr ùng, khi mà chức năng của dạ dày đã hoạt động, sự tiêu hóa dạdày đã bắt đầu Thời điểm này cá có thể sử dụng, tiêu hóa thức ăn tổng hợp mà không có bất

cứ một trở ngại nào Giai đoạn này lượng thức ăn sống cũng giảm dần Thực tế l à cá càng lớn