Khảo sát quy trình công nghệ sản xuất và đánh giá ảnh hưởng của nguyên liệu mía đến sản lượng và chất lượng đường thành phẩm

Như vậy để sản xuất được hiệu quả và có lợi nhuận cho nhà máy thì nhà máy phải thường xuyên cải tiến công nghệ và dây truyền sản xuất, đồng thời hạn chế những nguyên nhân làm ảnh hưởng h

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

Nha trang, Ngày…., tháng… , năm 2009

Lời cảm ơn!

Để hoàn thành đề tài tốt nghiệp này, trước hết tôi xin chân thành cảm

ơn thầy: PGS.TS Ngô Đăng Nghĩa đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và truyền đạt những kiến thức, kinh nghiệm quý báu cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Quý công ty- Nhà máy đường Cam Ranh đã tạo điều kiện cho tôi thực tập tại nhà máy, giúp đỡ và tận tình truyền đạt những kiến thức cho tôi

Đặc biệt là người thân và bạn bè đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt thời gian qua

Do những hạn chế về kiến thứccủa bản thân và điều kiện khách quan nên đề tài này không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được những lời nhận xét, đóng góp ý kiến đánh giá quý báu của quý thầy cô cùng bạn bè

để đề tài này hoàn thiện thêm

Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn!

Nha Trang, Ngày 20 tháng 06 năm 2009

Sinh viên thực hiện:

Bùi Thị Chiên

MỤC LỤC

Lời Mở Đầu 4

Chương 1 Tổng Quan Về Công Nghệ Sản Xuất Đường Trên Thế Giới 5

Chương 2: Tổng Quan Về Công Nghệ Sản Xuất Đường Tại Việt Nam 6

Chương 3 : Tổng Quan Về Trồng Mía 9

Chương 4 Phương Pháp Nghiên Cứu 13

I Khảo sát thực tế quy trình dây chuyền sản xuất tại nhà máy 13

II Bố trí thí nghiệm ảnh hưởng của nguyên liệu đến hiệu suất và chất lượng đường thành phẩm 14

1 Đặt vấn đề 14

2 Sơ đồ bố trí thí nghiệm 15

3.Phương pháp đánh giá 18

Chương 5 Kết Quả Khảo Sát Quy Trình Và Dây Chuyền Công Nghệ 20

I.Sơ lược về nhà máy 20

1 Quá trình hình thành và phát triển của nhà máy 20

2 Vị trí, vai trò nhà máy đường Cam Ranh đối với địa phương và đối với nền kinh tế 22

3.Cơ cấu tổ chức của nhà máy đường Cam Ranh: 24

4 Tình hình hoạt động của nhà máy trong thời gian qua: 28

II.Công nghệ dây chuyền sản xuất đường tại nhà máy 33

II.1 Nguyên liệu mía và thu hoạch mía 33

II.2.Vận chuyển mía, xử lý sơ bộ và lấy nước mía 33

II.3 Làm sạch nước mía 45

1 Nhiệm vụ của làm sạch nước mía 49

2 Cơ sở lý thuyết của làm sạch nước mía 50

3 Làm sạch nước mía 60

4 Hiệu suất làm sạch 66

5 Thiết bị của giai đoạn làm sạch nước mía 67

II.4 Cô đặc nước mía 77

1 Cơ sở lý thuyết 77

3 Cấu tạo của thiết bị cô đặc 83

II.5 Nấu đường và kết tinh 84

1 Động học của quá trình kết tinh đường 84

2 Cơ sở lý thuyết của quá trình kết tinh và các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình kết tinh 86

3 Quá trình nấu đường 88

II.6 Ly tâm, sấy, đóng bao và bảo quản đường 92

1 Ly tâm 92

2 Sấy đường 93

3 Làm nguội,sàng đường 94

4 Bảo quản đường 94

III.Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất và chất lượng đường thành phẩm 95

1 Nguyên liệu 95

2 Phương pháp xử lý mía sơ bộ 96

3 Phương pháp làm sạch nước mía 96

4 Phương pháp cô đặc 96

IV Đánh giá về sản lượng, kinh tế, kỹ thuật 97

Chương VI: Kết Quả Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Nguyên Liệu Đến Chất Lượng, Sản Lượng 98

Chương VII Kết Luận 99

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Sac : Sacarose Fruc : Fructose Glu : Glucose

Mía không những là cây giúp ta giải khát vào những mùa hè nóng lực, mà nó còn là cây sản xuất ra loại đường kính trắng phục vụ cho việc sinh hoạt của bà con nông dân và các ngành công nghiệp nhẹ khác: Ngành sản xuất bánh kẹo, ngành sản xuất rượi bia

Ngoài những đặc tính trên, người ta còn sản xuất mì chính từ phế liệu mía Như vậy cây mía là một cây công nghiệp có vài trò rất quan trọng, không những cung cấp năng lượng cho con người mà nó còn góp phần làm tăng trưởng kinh tế nước nhà, mà còn tạo công ăn việc làm cho người dân, tạo lợi nhuận cho nhà máy

Đường kính là loại sản phẩm chính của ngành công nghiệp sản xuất Đường mía Để sản xuất ra một kg đường kính trắng người ta phải đầu tư cả công nghệ sản xuất và một dây truyền sản xuất với máy móc thiết bị hiện đại Như vậy để sản xuất được hiệu quả và có lợi nhuận cho nhà máy thì nhà máy phải thường xuyên cải tiến công nghệ và dây truyền sản xuất, đồng thời hạn chế những nguyên nhân làm ảnh hưởng hiệu xuất thu hồi đường và chất lượng đường thành phẩm

Xuất phát từ lý do trên, đề tài: “ Khảo sát quy trình công nghệ sản xuất và đánh giá ảnh hưởng của nguyên liệu mía đến sản lượng và chất lượng đường thành phẩm.” có ý nghĩa thực tế và tính bước thiết với muïc tiêu:

- Đưa ra biện pháp nâng cao, cải tiến dây truyền công nghệ để tăng năng suất cho nhà máy

- Đưa ra biện pháp làm giảm ảnh hưởng của yếu tố nguyên liệu đến hiệu suất và chất lượng đường

Chương 1 Tổng Quan Về Công Nghệ Sản Xuất Đường Trên Thế Giới

Vào những năm gần cuối thế kỷ thứ 4 ( năm 398) người ấn độ và Trung Quốc đã chế biến mía thành tinh thể đường Từ đó kỹ thuật sản xuất đường chuyển sang các nước Châu Âu như Ba Tư, Italia, Bồ Đào Nha, đồng thời chuyển việc sản xuất đường sang một ngành công nghiệp Đến Tk 16, nhiều nhà máy được xây dựng

ở Anh, Pháp, Đức Vào thế kỷ 19 nhà máy đường hiện đại đầu tiên được xây dựng ở Anh

Thuở sơ khai công nghiệp đường còn thô sơ, dùng trâu bò kéo ép 2 trục bằng

gỗ, làm sạch chỉ dùng vôi, nấu đường bằng chảo dưới áp suất khí quyển, thực hiện kết tinh tự nhiên Đến khoảng 1867 ở đảo Ricuniông thuộc Pháp đã sử dụng máy ép

3 trục bằng gang, kéo bằng máy hơi nước Sau đó máy ép được cải tiến dùng nhiều trục ép, nhiều máy ép, và dùng nước thẩm thấu để nâng cao hiệu suất ép

Làm sạch bằng phương pháp vôi được sử dụng lâu đời ở Ấn Độ nhưng phương pháp vôi bộc lộ nhiều nhược điểm: lượng vôi dư trong nước mía làm tăng

sự phân hủy đường, khó kết tinh, làm tăng tổn thất đường Năm 1812 ( ông Berrnell người Pháp) đã dùng CO2 để trung hòa lượng vôi dư và lọc để loại kết tủa Cũng ở

Tk 19 kỹ sư Tratani người Italia dùng khí SO2 để trung hòa lượng vôi dư và tẩy màu nước mía Nhờ sự phát hiện đó công nghệ sản xuất đường đã tiến một bước dài đưa phương pháp CO2 đến hoàn chỉnh

Ngành công nghiệp đường đã có từ Tk 16 nhưng gần đây mới được cơ khí hóa, nhiều thiết bị quan trọng được pháp minh vào thế kỷ 19 Năm 1813 Howad phát minh ra nồi bốc hơi chân không, nhưng mới chỉ dùng một nồi nên hiệu quả bốc hơi còn thấp Đến năm 1943 Rillicux phát minh ra hệ bốc hơi nhiều nồi, hiệu quả bốc hơi cao, tiết kiệm hơn Năm 1837 Ponzolat phát minh ra máy ly tâm chuyển động ở đáy, lấy đường ở trên, kiểu kết cấu này không thuận lợi Sau đó Bossener phát minh ra máy ly tâm kiểu thùng quay Năm 1867 Weston đã cải tiến truyền động ở trên lấy đường ở dưới, nguyên lý này đang được dùng phổ biến ở các nhà máy đường hiện nay Năm 1892 máy ép 3 trục hiện đại được dùng ở Mỹ ; năm 1820 máy lọc ép khung bản ra đời; năm 1884 – thiết bị kết tinh làm lạnh; năm 1878 – máy sấy thùng quay Những thiết bị đó ngày càng được dùng trong các nhà máy thực phẩm và hóa học

Công nghiệp đường mấy chục năm gần đây phát triển rất nhanh, đã cơ khí hóa toàn bộ dây chuyền và việc tự động hóa đã được áp dụng khá rộng rãi ở nhiều khâu ví dụ như cơ khí hóa việc chặt mía, dùng thiết bị khuếch tán liên tục, phương pháp trao đổi ion, nấu đường liên tục và tự động, máy tính được sử dụng nhiều

Chương 2: Tổng Quan Về Công Nghệ Sản Xuất Đường Tại Việt Nam

Cùng với sự phát triển của ngành đường trên thế giới vào những năm 1958-

1960 ở miền Bắc đã xây dựng 3 nhà máy đường hiện đại: Sông Lam, Việt Trì có công suất 350 tấn mía/ngày, nhà máy đường Vạn Điểm có công suất 1000 tấn mía/ ngày , đồng thời xây dựng nhiều nhà máy đường thủ công, nhờ thế lượng đường mật thủ công chiếm tỷ lệ khá cao trong tổng sản lượng đường của nước ta

Sau năm 1975 tiếp tục thêm một số nhà máy đường hiện đại miền Nam: đường Quảng Ngãi(1500 tấn mía/ngày), Hiệp Hòa(1500 tấn mía/ngày), Bình Dương( 1500 tấn mía/ngày) Có 2 nhà máy luyện đường Biên Hòa (200tấn đường thô/ngày) và Khánh Hội (150 tấn đường thô/ngày) Và xây dựng thêm 2 nhà máy La Ngà ( 2000 tấn mía/ngày) Lam Sơn (1500 tấn mía/ngày)

Năm 1995 theo Nghị định của Thủ tướng Chính phủ xây dựng chương trình đến năm 2000 tổng sản lượng đường trong cả nước đạt 1 triệu tấn đường Từ đó đến nay nhà nước đã xây dựng thêm hơn 40 nhà máy đường được phân bố tương đố đều

ở 3 miền với tổng công suất thiết kế của nhà máy đường trong cả nước đủ để thực hiện mục tiêu trên Với số lượng nhà máy đường hiện nay cùng với sự quan tâm của Đảng, Nhà Nước và các bộ ngành thì ngành đường Việt Nam sẽ phát triển không ngừng, đảm bảo đáp ứng nhu cầu trong nước và tiến tới xuất khẩu ra nước ngoài

Tại Hội nghị tổng kết sản xuất mía đường được tổ chức mới đây ở Hà Nội, Hiệp Hội mía đường Việt Nam cho biết: niên vụ 2009- 2010 diện tích mía nguyên liệu cả nước dự kiến vào khoảng 290.000 ha, tăng 19.400 ha so với vụ năm trước, trong đó diện tích vùng nguyên liệu tập trung của các nhà máy là 221.816 ha với năng suất mía bình quân đạt 55 tấn/ha và sản lượng đạt 16 triệu tấn Trong đó có khoảng 40 nhà máy hoạt động với tổng công suất thiết kế là 105.750 tấn mía/ ngày Theo kế hoạch sản xuất của các nhà máy này dự kiến sản lượng đường chế biến sẽ đạt 1,3 triệu tấn, 300.000 tấn đường tinh luyện

Tuy nhiên niên vụ 2008- 2009 vừa qua, sản xuất mía giảm sút nghiêm trọng

về cả diện tích, năng suất và sản lượng Tỷ lệ phát huy công suất bình quân của các nhà máy chỉ đạt 60,7% so với thiết kế, giảm công suất 83,3 % so với vụ trước Nguyên nhân chủ yếu do thiếu nguyên liệu

Khắc phục tình trạng này cục Trồng trọt, Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn đã xác định được 4 nhân tố quan trọng: giống mía, phòng trừ sâu bệnh, tưới tiêu, cơ giới hóa canh tác Nhiều chương trình dự án khoa học nhằm nâng cao năng suất mía Song đến năm 2008 năng suất bình quân chỉ đạt 58 tấn/ha, tăng 6 tấn/ha

so với năm 1999

Năng suất mía của nước ta không chỉ thấp hơn so với mặt bằng chung thế giới mà còn kém xa so với các nước trong khu vực Theo số liệu của Viện quy hoạch và thiết kế nông nghiệp được tính toán và báo cáo vào tháng 11/2008 (đầu vụ thu hoạch mía) sản lượng bình quân năm 2009 sẽ đạt 59 tấn/ha Nhưng tổng kết vụ mía vừa qua cho thấy năng suất bình quân chỉ đạt 50tấn/ha thấp hơn cả trước đó 10 năm( năm 1999 đạt 51,6 tấn/ha)

Rất nhiều dự án đề tài giống mía cấp Nhà nước, cấp Bộ đã được triển khai trong những năm vừa qua, kết quả là những giống mía mới có năng suất cao đã được nghiệm thu và nhân rộng ra sản xuất Song đến nay 60% diện tích đất canh tác vẫn trồng những giống mía cũ năng suất thấp đã được trồng từ những năm 1980 Lý giải nguyên nhân trên, trung tâm nghiên cứu và phát triển mía đường cho biết trong

số 39 giống mía mới đã được công nhận ở nước ta hầu hết khi đã trồng đại trà đựợc

1 thời gian đã xảy ra hiện tượng thoái hóa, năng suất và chất lượng đều giảm Nhiều nhà trồng mía đã nhập giống mía cao sản từ nước ngoài về cung cấp cho bà con nông dân nhưng khi trồng lại phát sinh nhiều bệnh mới: bệnh trắng lá, trổ cờ sớm, bệnh than, rệp hại và đặc biệt trồi cỏ mía

Ngoài ra còn bất cập từ sản xuất đến thu hoạch Nhằm thúc đẩy cơ giới hóa trồng mía, các nhà khoa học nước ta đã nghiên cứu thành công nhiều loại máy móc phục vụ nghề này: các loại máy làm đất, máy làm cỏ, máy bón phân, máy chặt mía rải hàng, máy liên hợp thu hoạch mía Mặc dù vậy do các doanh nghiệp chế biến ít đầu tư vào lĩnh vực cơ giới, nông dân trồng mía thì thiếu vốn mua máy móc thiết bị, nên cơ giới hóa nghề trồng mía mới chỉ là khâu làm đất Diện tích mía được đầu tư đầy đủ và áp dụng đồng bộ các tiến bộ kỹ thuật còn rất thấp, đây chính là nguyên nhân kiến năng suất mía của nước ta chỉ mới đạt 69- 80% so với trung bình Thế giới

Viện khoa học và môi trường, Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn nhận định hầu hết lượng mía của Việt Nam không phải là thấp so với các nước trong khu vực như phàn nàn của các nhà máy đường Hầu hết mía chín đều đạt chữ đường 12- 13,5 CCS Nhưng chất lượng mía đưa vào sản xuất công nghiệp giảm thấp, chữ đường bình quân chưa tới 10 CCS Nguyên nhân chính là bởi tổ chức sản xuất đường và thu hoạch mía còn nhiều bất cập Thời vụ sản xuất đường không còn hợp

lý nhiều nhà máy ép cả mía non lẫn mía già Tình trạng nguyên liệu như thế đã gây tổn thất hàm lượng đường do ngấm các tạp chất, khiến chi phí nấu luyện tăng cao

Tổ chức thu hoạch vận chuyển chưa hợp lý, nhiều nơi mía được thu hoạch để 5- 7 ngày mới được cho vào ép, có nơi để mía trên 10 ngày

Theo tổng kết các chuyên gia sản xuất đường, mía thu hoạch xong nếu để 7 ngày mới đưa vào ép thì chữ đường sẽ giảm 2 CCS Trong sản xuất để tăng hiệu suất thu hồi đường thêm 1% hàm lượng đường là vô cùng khó khăn, đòi hỏi đầu tư công nghệ khá lớn Những bất cập trong thu hoạch đường đã gây tổn thất cho ngành đường 20% giá thành Tổn thất còn thể hiện ở tình trạng mất cân bằng trong dây chuyền sản xuất gồm cả mất cân bằng về hơi, điện, nước và mất cân bằngdo thiếu nguyên liệu cục bộ Công nghệ chế biến kém sẽ khiến tăng lượng đường bốc hơi theo nước khi chế luyện, tỷ lệ đường tồn dư trong mật rỉ, bã mía, chi phí nguyên liệu cho chế luyện

Hình 1: Cánh đồng mía

Chương 3 : Tổng Quan Về Trồng Mía

Cây mía có nguồn gốc từ Ấn Độ Cây mía xuất hiện là một loại sậy hoang dại đã trở thành một trong những cây công nghiệp quan trọng trên thế giới Mía trồng nhiều nhất ở châu Mỹ và châu Á.Châu Âu trồng mía ít nhất Các nước trồng mía như: CuBa, Braxin, Ấn Độ, Mêhicô, Trung Quốc, Úc, Haoai, Philipin, Nam Phi, Iđônêxia, Đôminica

Ở nước ta mía được trồng từ miền Nam đến miền Bắc Vùng trồng chủ yếu hiện nay của miền Bắc: Hà Sơn Bình, Hà Nam Ninh, Hải Hưng, một phần Hà Bắc

và Vĩnh Phú Mía được trồng tập trung ven

các con sông chính như hạ lưu sông Hồng,

sông Châu Giang, sông Đáy, sông Thái

Bình, Ở miền Trung mía được trồng nhiều

ở các tỉnh Nghĩa Bình, Phú Khánh, Tây

Nguyên Ở miền Nam mía tập trung chủ yếu

ở các tỉnh Tây Ninh, Sông Bé, Đồng Nai,

Bến Tre, Long An, Hậu Giang, Cửu Long,

An Giang

Cây mía thuộc họ hòa thảo( Graminée) giống

Sacarum(Sacharum)

Theo Denhin giống Sacarum ó thể chia làm 3 nhó chính:

Nhóm Sacharum officinarum là giống thường gặp và bao gồm phần lớn các chủng đang trồng phổ biến trên thế giới

Nhóm Sacharum violaceum : lá màu tím, cây ngắn cứng và không trổ cờ Nhóm Sacharum simense: cây nhỏ, cứng thân màu vàng pha nâu nhạt trồng từ lâu ở Trung Quốc

*Đặc tính các giống mía ở nước ta

1 Giống POJ 3016

Mọc thẳng thân to, khi non có màu xanh nhạt, khi chín có màu vàng lục, có lớp phấn dày, mầm không nhiều Đặc điểm là kém thích nghi với hoàn cảnh thiên nhiên, kém chịu hạn, chỉ thích nghi với những vùng đất tốt, nhiều nước, chịu sâu

bệnh kém hay bị sâu Giống mía này thuộc loại chín sớm, khi chín sớm hàm lượng đường 10 12%, chín muộn 1617%

2 Giống POJ 2878

Sinh trưởng tốt, thân thẳng, màu vàng lục, lớp phấn trắng xám có chấm đen Đặc điểm của giống mía này là dễ thích nghi với mọi khí hậu, khả năng kháng sâu bệnh tốt, chịu được hạn, bắt rễ nhanh nhưng thời gian chín kéo dài; là giống chín vừa và muộn Khi chín sớm có hàm lượng đường 69%, chín muộn 1414,5% Sản lượng bình quân 3540 tấn/ha

1516% Sản lượng trên đơn vị

diện tích rất cao khoảng 6570

tấn/ha nhưng xơ giòn khó ép Được trồng phổ biến ở nước ta

4 Giống Việt đường 54/143

Mọc thẳng, cây to Phấn non có màu xanh, phấn già có màu đỏ nến hoặc đỏ lẫn xanh vàng; thích nghi với điều kiện thâm canh, đề kháng tốt, năng suất cao Là loại giống chín sớm, hàm lượng đường cao 1315% Nhược điểm là tỷ lệ trổ cờ cao và hơi rỗng ruột

* Thu hoạch và bảo quản mía

Mía chín là lúc lượng đường trong thân mía đạt tối đa và lượng đường khử còn lại ít nhất

Các biểu hiện đặc trưng thời kỳ mía chín:

Hình 2: Giống mía Việt đường 54/143

- Hàm lượng đường giữa ngọn và gốc xấp xỉ nhau

- Hàm lượng đường khử dưới 1% có khi chỉ còn 0,3%

- Lá chuyển vàng, độ dài của lá giảm, các lá xít vào nhau, dóng ngắn dần

- Hàm lượng đường đạt cao nhất khi thu hoạch đúng thời vụ của giống mía

đó

Khi hàm lượng đường đạt tối đa, tùy giống mía và điều kiện thời tiết, lượng đường này duy trì khoảng từ 15 ngày cho đến 2 tháng Sau đó lượng đường bắt đầu giảm, thường gọi mía quá lứa hoặc quá chín Ở nước ta, mía chín khi thời tiết bắt đầu lạnh và khô, nơi nào có mùa khô rõ rệt nhất thì dễ dàng đạt được hàm lượng đường cao hơn nơi khác

Thông thường mía chín sau khi trồng 12 tháng, tuy nhiên sự chín của mía còn phụ thuộc vào giống mía và thời gian trồng Cùng một thời vụ trồng, giống chín sớm có thể chín trước giống chín muộn từ 1530 ngày, ví dụ cùng trồng tháng 12 thì giống Việt đường 54/134 chỉ sau 11 tháng đã chín còn giống F 134 phải sau

1314 tháng mới chín Thời gian chín của mía tơ thường kéo dài hơn mía gốc, ví

dụ thời gian chín của mía gốc là 12 tháng còn của mía tơ phải 1315 tháng

+) Thu hoạch

Trước đây việc thu hoạch mía chủ yếu bằng thủ công, dùng dao chặt sát gốc

và bỏ ngọn Nên người nông dân lấy cao lên phía ngọn hoặc khơi luống để chặt sát

từ dóng cuối cùng nên có lợi cho họ nhưng nhà máy gặp khó khăn khi sản xuất đường

Sau chiến tranh thế giới thứ 2, công nhân thiếu trầm trọng nên việc đốn chặt mía bằng cơ giới được phát triển Tuy nhiên ở Việt Nam hiện nay vẫn còn thu hoạch mía bằng phương pháp thủ công Sau khi chặt hàm lượng đường trong mía giảm nhanh Do đó mía cần vận chuyển ngay về nhà máy và ép càng sớm càng tốt Qua nghiên cứu người ta thấy rằng nếu mía đưa vào ép sau 8 ngày kể từ khi chặt hiệu suất thu hồi đường giảm 20%

Để hạn chế sự tổn thất đường sau khi thu hoạch thường dùng các biện pháp sau đây:

- Chặt mía khi trời rét hoặc hơi rét

Chặt mía cho ngả theo chiều luống mía, các cây mía gối lên nhau, ngọn cây này phủ lên gốc cây mía kia nhằm giảm lượng nước bốc hơi và để chóng rét

- Chất mía thành đống có thể giảm sự phân giải đường

- Dùng lá mía thấm nước để che cho mía lúc vận chuyển và có thể dùng nước phun vào mía

Đồng bằng sông Cửu Long là một trong những trọng điểm sản xuất mía đường của cả nước Toàn vùng có khoảng 70 nghìn ha với tổng lượng lớn hơn 3 triệu tấn mía/năm chiếm 36% sản lượng mía toàn quốc Trong đó Hậu Giang có 15.471 ha, Sóc Trăng gần 12 nghìn ha, diện tích còn lại thuộc các tỉnh Trà Vinh, Cà Mau, Kiên Giang, Bến Tre, Long An Điều kiện tự nhiên vùng đất này thường bị nước mặn xâm nhập thiếu nguồn nước ngọt cho các cây trồng khác nên mía trở thành cây trồng phù hợp nhất

Tây Ninh cũng là một vùng được coi là trồng với lượng mía lớn: niên vụ 2009 –

2010 diện tích trồng mía 17.200 ha

Miền Nam Trung bộ cũng là địa bàn trồng nhiều mía, diện tích trồng mía tập trung chủ yếu ở các nhà máy lớn như: nhà máy đường Quảng Ngãi, Ninh Hòa, Cam Ranh Ở Quảng Ngãi niên vụ 2008-2009 toàn tỉnh đạt 8.200 ha, sản lượng 495.300 tấn Còn ở phía Bắc mía được trồng tập trung ở các nhà máy như nhà máy đường Lam Sơn, nhà máy đường Việt Đài, Nhà máy đường Nông Cống với tổng diện tích là hơn 30.000 ha Trong đó Thanh Hóa sẽ ổn định ở 32.464 ha trồng mía vào niên vụ 2007-2008

Hình 3 :Vận chuyển mía

Chương 4 Phương Pháp Nghiên Cứu

I Khảo sát thực tế quy trình dây chuyền sản xuất tại nhà máy

* Thuyết minh quy trình

Mía cây từ bãi tồn trữ mía được đưa lên bàn lùa để phân phối mía qua dao chặt1,2 Qua đây mía được băm vụn và qua búa đập mía được đạp tơi ra để đưa vào

hệ thống khuếch tán và được ép kiệt qua máy ép 1,2

Nước mía hỗn hợp được đem đi xử lý sơ bộ đưa pH đến 6,7 6,8 đem đi gia nhiệt lần 1 đến nhiệt độ 50 550C Sau đó hấp thụ CO2 2 lần và đi gia nhiệt lần 2 đến nhiệt độ 700C Đem đi hấp thụ SO2 lần 1đưa pH giảm xuống 4,6  4,7, sau đó

bổ sung thêm một lượng H3PO4 và đem đi trung hoà sơ bộ ( bằng sữa vôi) đến pH= 5,8 5,9 Gia nhiệt lần 3 (t = 1040C) và đem trung hoà đến pH= 7,08 7,15 Sau

đó đưa vào thiết bị tản hơi và đem đi lắng trong Sau khi lắng trong ta thu được nước mía trong và nước bùn.Trong nước bùn còn chứa nhiều đường ta đem đi lọc chân không và thu được nước lọc trong và bùn Nước lọc trong lại gia vôi đưa về pH= 7,057,10 sau đó gia nhiệt đến t = 1040C và cho vào thiết bị tản nhiệt để đem

đi lắng( sử dụng keo trợ lắng).Sau khi lắng xong thu được nước trong và được đưa

về thùng chứa nước lắng trong Tất cả nước mía lắng trong được đưa đi hấp thụ CO2 lần 3 và đưa qua thiết bị điều chỉnh pH (sử dụng sữa vôi 80 Bé) Sau đó đem đi lọc tấm thu được nước lọc trong và đem đi gia nhiệt 4 ở t0 = 114  1170C Cho vào nồi bốc hơi hệ 1,2 để cô đặc đến 48 520Bx thì kết thúc Sau đó chuyển sang thùng để đem đi xử lý sơ bộ pH= 6,36,4 và đem đi hấp thụ SO2 lần 2 đưa pH xuống 5,8 5,9 Tiếp tục đi gia nhiệt lần 5 ở nhiệt độ 800C và đưa đi trung hoà đến pH= 6,16,2 Sau đó đem gia nhiệt lần 6 đến nhiệt độ t= 80  850C và đem đi lắng nổi, đem đi lọc tấm Nước mía sau khi lọc đem đi bốc hơi ở hệ 3,4 Sau khi bốc hơi ta thu được mật chè có nồng độ 720Bx Sau đó được bơm lên thùng chứa syrup nấu A Sau khi nấu A thu được đường non A, đem đi ly tâm ta thu được đường A và mật A Đường A được hồi dung bằng nước có nhiệt độ 800C đưa về 62 65 Bx Sau đó đem đi lọc khung bản, lọc màu nhựa Sau khi lọc sạch được đưa đi bốc hơi ở hệ bốc hơi 2 hiệu, sau đó đem đi nấu đường R1 ta thu được đường non R1, ly tâm thu được đuờng R1 và mật R1 Đường R1 đem đi sấy, sàng làm nguội t< 370C và đóng bao

đường non R2, đem đi ly tâm ta được đường R2 và mật R2, đường R2 nhập chung đường R1 để đi sấy, sàng, làm nguội rùi đóng bao tinh luyện Mật R2 đem đi nấu đường R3 thu được đường non R3 đem đi ly tâm được đường R3và mật R3, đường R3đem đi sấy, sàng, làm nguội thu được đường thượng hạn Mật R3 đem đi nấu đường

R4 thu đuợc đường non R4 ly tâm thu được đường R4 và mật R4 Đường R4 được nhập chung về đường A để hồi dung Mật R4 đưa về thùng syrup để nấu A Còn mật

A được đem đi nấu đường B thu được đường non B, ly tâm B thu được đường B và mật B Mật B nấu đường C thu được đường non C, ly tâm được đường C1 và mật rỉ Nấu tiếp C1 thu được Magma C1, ly tâm được mật C2 và đường C Mật C2 được đưa về mật B để nấu đường C Đường B và đường C được hồi dung về thùng chứa syrup đường B và C có Bx = 6265% Sau đó được đem đi lọc màu nhựa Sau khi lọc sạch được bơm về thùng chứa nấu đường thượng hạng và thu được đường non thượng hạng ,ly tâm được đường thượng hạng(đường R4) và mật đường thượng hạng Đường này đem đi sấy, sàng, làm nguội rồi đem đóng bao thượng hạng Mật đường thượng hạng được bơm về thùng chứa syrup để nấu A

II Bố trí thí nghiệm ảnh hưởng của nguyên liệu đến hiệu suất và chất lượng đường thành phẩm

1 Đặt vấn đề

Trong sản xuất đường mía có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất thu hồi đường và chất lượng đường thành phẩm Nhưng có thể nói nguyên liệu là yếu tố có ảnh hưởng rất lớn đến sản lượng và chất lượng đường thành phẩm Qua nhiều năm các nhà chuyên môn đã nghiên cứu và cũng tìm ra các biện pháp nhằm nâng cao hiệu suất và chất lượng đường nhờ vào việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng Qua đây em muốn phân tích xem yếu tố nguyên liệu có ảnh hưởng như thế nào đến hiệu suất và chất lượng đường thành phẩm

Nước ta là một nước có khí hậu nóng ẩm thuận lợi cho việc phát triển nghề trồng mía Qua nhiều năm nghiên cứu các nhà khoa học đã đưa ra nhiều giống mía có chữ lượng đường tương đối cao, tuy nhiên còn phụ thuộc vào khí hậu, đất đai, kỹ thuật chăm sóc, phương thức canh tác trồng trọt của từng vùng miền

Khánh Hòa là một tỉnh có diện tích trồng trọt tương đối lớn, đất đai lại màu mỡ, thời tiết mưa thuận gió hòa quanh năm nên chất lượng mía luôn đảm bảo, tuy nhiên

diện tích trồng mía còn eo hẹp, người nông dân không mặn mà với nghề trồng mía

do giá cả lên xuống bấp bênh, phân bón lại đắt Điều này làm ảnh hưởng lớn đến quá trình sản xuất của nhà máy Vì không được chăm sóc cẩn thận, lại do thời tiết khí hậu thay đổi phức tạp, mưa nhiều không thu hoạch kịp thời vụ do vậy chữ lượng đường giảm đáng kể làm ảnh hưởng đến hiệu suất thu hồi đường tuy không làm ảnh hưởng lớn đến chất lượng đường thành phẩm do kỹ thuật công nghệ tiên tiến của nhà máy Tuy nhiên nhà máy phải tốn một lượng hóa chất cho quá trình làm sạch tương đối nhiều, tổn thất lớn cho nhà máy

Ngoài ra do nguyên nhân khách quan như thời tiết mưa gió, bão lụt mía đã chặt mà không được vận chuyển về nhà máy kịp thời nên chữ đường giảm,hay đã chặt được vài ngày vẫn chưa được vận chuyển về nhà máy hoặc do quá trình sản xuất bị trì trệ mía không được đưa vào sản xuất ngay do vậy chữ đường giảm đáng kể làm ảnh hưởng đến hiệu suất thu hồi đường và chất lượng đường thành phẩm

Sâu xa của việc ảnh hưởng của nguyên liệu tới hiệu suất thu hồi đường và chất lượng đường thành phẩm là chữ lượng đường trong mía thay đổi do giống mía, cách thu hoạch và bảo quản, vận chuyển, quá trình sản xuất của nhag máy… Ở đề tài này em sẽ nghiên cứu chữ đường trong nguyên liệu ảnh hưởng như thế nào tới hiệu suất thu hồi và chất lượng đường thành phẩm

2 Sơ đồ bố trí thí nghiệm

a Sơ đồ bố trí thí nghiệm xác định ảnh hưởng của hàm lượng đường trong mía đến hiệu:

Nguyên liệu mía

Xử lý sơ

bộ Lấy nước mía bằng phương pháp khuếch tán

Làm sạch nước mía

Cô đặc

Nấu đường

Ly tâm, sấy, làm nguội,sàng Đóng bao thành phẩm

Chữ đường(%)

9,0 9,5 10,0 10,5 11,0

Cách tiến hành

Chuẩn bị: giả sử ta lấy các mẫu mía qua các năm

Mẫu 1: năm 2004 – 2005 tương ứng với chữ đường: 9.0%

Hiệu suất tổng thu hồi được tính như sau(%):

E = Eép ETHCL.(%)

Hay E = (khối lượng đường thành phẩm/ khối lượng đường trong mía) 100 (%)

Nguyên liệu mía

ETHCL là tỷ số giữa khối lượng đường thành phẩm bao gồm cả bán chế phẩm

có thể sản xuất ra đường thành phẩm so với lượng đường có trong nước mía hỗn hợp tính theo %

Eép = ( lượng đường có trong nước mía hỗn hợp/ lượng đường có trong mía) 100 (%)

b Sơ đồ bố trí thí nghiệm ảnh hưởng của chữ đường trong nguyên liệu đến chất lượn đường thành phẩm:

Cách tiến hành

Chuẩn bị: giả sử ta lấy các mẫu mía qua các năm

Mẫu 1: năm 2004 – 2005 tương ứng với chữ đường: 9.0%

cô đặc, nấu đường tương tự nhau trên một dây chuyền công nghệ

3.Phương pháp đánh giá

- Phương pháp hiệu suất thu hồi đường thực nghiệm

Kiểm nghiệm bằng phương pháp thực nghiệm là phương pháp đánh giá nhờ vào kết quả đạt được trong quá trình sản xuất trải qua theo thời gian Các kết quả thu được đem đi xử lý để đưa ra kết luận một giá trị nào đó đạt tiêu chuẩn cao nhất…

- Phương pháp đánh giá chất lượng đường thành phẩm bằng cảm quan

Kiểm nghiệm bằng phương pháp cảm quan đã có từ lâu Nó được xây dựng trên cơ

sở sử dụng các cơ quan để đo giá giá trị cảm quan( mùi vị, màu sắc, trạng thái)của đối tượng cần đo Các kết quả thu được sẽ được xử lý để kết luận một giá trị cao nhất hoặc so sánh hiệu quả với giá trị chuẩn

Để đánh giá chất lượng đường thành phẩm ta tiến hành theo phương pháp cho điểm theo bảng điểm được mô tả sau:

Đồng đều,mức độ bóng trung bình

Đồng đều ít, lẫn hạt to hạt nhỏ ở mức độ trung bình Mức độ đồng đều trung bình, lẫn nhiều hạt to,nhỏ

Hình 4: Hình ảnh mô phỏng nhà máy đường

Chương 5 Kết Quả Khảo Sát Quy Trình Và Dây Chuyền Công Nghệ

I.Sơ lược về nhà máy

1 Quá trình hình thành và phát triển của nhà máy

Nhà máy đường Cam Ranh là một đơn vị sản xuất kinh doanh trực thuộc Công ty Đường Khánh Hoà Nhà máy được thành lập theo quyết định số 904/QĐ-KSH ngày 23/7/2000 của Giám đốc Công ty đường Khánh Hoà

Nhà máy đường Cam Ranh được khởi công xây dựng vào tháng 7 năm 1998 với số vốn đầu tư ban đầu là 818 tỉ đồng, nhà máy nằm trên quốc lộ 1A thuộc xã Cam Thành Bắc, thị xã Cam Ranh, tỉnh Khánh Hoà

Phần lớn máy móc thiết bị của Nhà Máy đường Cam Ranh do Nhà Máy cơ khí Diên Khánh trực thuộc Công Ty Đường Khánh Hoà thiết kế, chế tạo, lắp đặt ngoài ra chỉ nhập một số máy móc thiết bị mà Việt Nam chưa có khả năng chế tạo hoặc chế tạo được nhưng giá thành quá cao như: Máy ép, nồi hơi, turbine phát điện, máy ly tâm, bơm chân không…

Trong thời gian hai năm xây dựng, đến tháng 01/2000 Nhà Máy chính thức đi vào sản xuất thử với công suất ban đầu là 3000 tấn mía / ngày

Với một Nhà Máy hoàn toàn mới về máy móc, thiết bị, đội ngũ cán bộ công nhân được đào tạo, bộ máy tổ chức sản xuất hợp lý và quản lý lao động rất có hiệu quả nên công suất của nhà máy không ngừng được nâng lên, sản phẩm đường sản xuất đạt chất lượng cao so với các loại đường sản xuất trong nước, sản phẩm của nhà máy đã từng đạt 3 Huy Chương Vàng tại triển lãm Quang Trung - TPHCM và tại Giảng Võ – Hà Nội

Đi đôi với việc mở rộng sản xuất, Nhà Máy còn đầu tư vùng nguyên liệu mía ở các khu vực Cam Ranh, Vạn Ninh, Vạn Giã, Khánh Sơn, Khánh Dương…Nhờ đó đã giúp cho người nông dân yên tâm trồng mía, họ đã chuyển đổi cơ cấu cây trồng, giúp xoá đói giảm nghèo Đồng thời, đảm bảo được nguồn nguyên liệu mía cho Nhà Máy hoạt động tốt, góp phần vào việc phát triển kinh tế Khánh Hoà nói riêng và cả nước nói chung

Chức năng, nhiệm vụ và tính chất hoạt động của nhà máy đường Cam Ranh: Chức năng:

- Nhà Máy Đường Cam Ranh có những chức năng sau:

 Sản xuất kinh doanh sản phẩm đường

 Kinh doanh phân vi sinh (Phân Komix)

 Đầu tư để mở rộng vùng nguyên liệu mía phục vụ hoạt động sản xuất

Nhiệm vụ

- Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch, không ngừng nâng cao hiệu quả mở rộng sản xuất kinh doanh trên cơ sở tự bù đắp chi phí, làm tròn nghĩa vụ đối với Công Ty Đường Khánh Hoà, với địa phương và xã hội

- Quản lý và khai thác nguồn vốn phục vụ sản xuất kinh doanh, sử dụng các nguồn vốn có hiệu quả, thực hiện tốt việc bảo toàn và phát triển vốn kinh doanh

- Mở rộng liên kết kinh tế với các cơ sở sản xuất kinh doanh trong và ngoài tỉnh thuộc các thành phần kinh tế Tăng cường hợp tác kinh tế và tạo niềm tin tuyệt đối với nông dân – đây là nhiệm vụ sống còn đối với bất kỳ Nhà Máy Đường nào

- Phát huy vai trò chủ đạo của nền kinh tế quốc doanh, góp phần vào việc đưa ngành đường trong tỉnh phát triển

- Thực hiện việc phân phối lao động và công bằng xã hội, cải thiện và không ngừng chăm lo đời sống vật, tinh thần của CBCNV nhà máy, thường xuyên bồi dưỡng và nâng cao trình độ khoa học kỹ thuật, chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ công nhân viên

- Hạch toán và báo cáo trung thực lên Công Ty

- Bảo vệ nhà máy, bảo vệ môi trường, giữ gìn an ninh trật tự và an toàn xã hội, làm tròn nghĩa vụ quốc phòng, tuân thủ pháp luật nước Cộng Hoà Xã Hội Chủ

Tính chất hoạt động:

- Nhà máy đường Cam Ranh là nhà máy trực thuộc Công Ty Đường Khánh Hoà nhưng vẫn tổ chức thực hiện hạch toán kế toán và chịu trách nhiệm về kết quả sản xuất kinh doanh của mình, đảm bảo có lãi để tái sản xuất, mở rộng nhằm bảo toàn

và phát triển vốn - hạch toán phụ thuộc theo hình thức báo sổ lên Công Ty

- Thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ, chế độ một Thủ Trưởng trong quản lý điều hành sản xuất kinh doanh trên cơ sở thực hiện quyền làm chủ của cán bộ công nhân viên trong đơn vị, không ngừng nâng cao hiệu quả sản xuất theo đúng hướng phát triển của Đảng và Nhà Nước

- Nhà máy tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh trên cơ sở tuân thủ chính sách pháp luật Việt Nam và Bản Điều Lệ Công Ty

2 Vị trí, vai trò nhà máy đường Cam Ranh đối với địa phương và đối với nền kinh tế

Đối với nền kinh tế:

Vị Trí:

- Hiện nay việc phát triển ngành mía đường của nước ta là một trong những chương trình KT – XH lớn của Đảng và NHà Nước, vì thế cần phải tập trung các nguồn lực để xây dựng các vùng nguyên liệu phục vụ cho việc sản xuất mía đường

Và Chính Phủ cũng xác định ngành mía đường có một vị trí khá quan trọng cho sự phát triển kinh tế đất nước

- Trong tương lai không xa, với sự đầu tư đúng đắn của Chính Phủ thì sản phẩm đường của Việt Nam sẽ đạt chất lượng đến đỉnh cao và hướng đến xuất khẩu sang các thị trường nước ngoài là đều có khả năng trở thành hiện thực ; bên cạnh đó Đảng và Nhà Nước cũng nhận định rằng, phát triển ngành chế biến mía đường sẽ tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển, lợi ích mang lại cũng thiết thực

+ Tạo công ăn việc làm, ổn định về mặt xã hội, góp phần xoá đói giảm nghèo

+ Phục vụ cho việc sản xuất của các doanh nghiệp trong nước có sử dụng hàm lượng đường: nước giải khát, trái cây, bánh kẹo…

+ Đóng góp vào ngân sách Nhà Nước và thúc đẩy các ngành công nghiệp khác phát triển

Vai trò:

Ngành chế biến mía đường nước ta đã có từ lâu đời, rất gần gũi quen thuộc với mọi người nông dân, người ta có thể tận dụng mọi thứ từ nguyên liệu mía để sản xuất ra các sản phẩm phụ ngoài sản phẩm đường như: giấy, phân bón… Do đó, phát triển ngành chế biến mía đường có vai trò quan trọng, góp phần làm cho nền kinh tế tăng trưởng nhanh

Ngành mía đường không chỉ là một ngành kinh tế đơn thuần vì mục đích lợi nhuận mà nó là một ngành kinh tế quan trọng, góp phần trong việc xoá đói giảm nghèo ở những vùng nông thôn, giảm bớt gánh nặng xã hội, vả lại cây mía là cây dễ trồng, hiệu quả cao Trong những năm gần đây, nhờ phát triển ngành mía đường mà

bộ mặt nông thôn ngày càng đổi mới, hiện đại hơn, đời sống nhân dân cũng được nâng cao

Hiện nay, việc sản xuất đường chưa đáp ứng cho nhu cầu xã hội một cách tốt nhất, chất lượng đường đôi khi chưa được đảm bảo Vì vậy việc tăng năng lực sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm là điều cần thiết, một mặt góp phần thực hiện chủ trương chính sách của Đảng và Nhà Nước, mặt khác đưa ngành mía đường trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn mang lại hiệu quả thiết thực cho xã hội

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, đời sống xã hội cũng được nâng cao, nhu cầu tiêu dùng của người dân cũng tăng theo Hơn nữa, từ lâu đường đã trở thành nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống hàng ngày của người dân Vì thế ngành chế biến đường cần phải có sự quan tâm và đầu tư đúng hướng, Nhà Nước phải có những chính sách cụ thể để ngành mía đường của nước ta phát triển ngày một vững mạnh hơn

Đối với địa phương:

Đối với tỉnh Khánh Hoà, chương trình phát triển mía đường là một trong

năm chương trình kinh tế xã hội lớn của Tỉnh (bên cạnh chương trình phủ điện nông thôn, chương trình nước sạch và vệ sinh môi trường, chương trình trồng 5 triệu hecta rừng, chương trình giao thông)

Với mục tiêu phát triển lâu dài trong việc phát triển vùng nguyên liệu, nâng cao công suất, tăng thu nhập cho người lao động và đóng góp vào ngân sách ngày

việc làm cho hơn 200 lao động, đặc biệt là tạo điều kiện cho người nông dân trồng mía để tăng thêm thu nhập

Bên cạnh đó, sự mở rộng sản xuất của nhà máy đã góp phần quan trọng trong

sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước, nông nghiệp nông thôn ở địa phương, làm thay đổi bộ mặt nông thôn với cơ sở vật chất kỹ thuật khang trang hơn Nhà máy luôn quan tâm đến sức khoẻ của CBCNV, thường xuyên tổ chức khám bệnh định kỳ và có chế độ bồi dưỡng thoả đáng giúp cho anh em công nhân luôn gắn bó và yêu thích công việc hơn Ngoài ra, nhà máy còn tổ chức những chuyến tham quan du lịch các nơi nhằm giúp cho anh em thư giãn tinh thần trong những ngày làm việc nặng nhọc

Có thể nói ngành chế biến mía đường chiếm một vị trí khá quan trọng, do đó Công Ty Đường Khánh Hoà nói chung và nhà Máy Đường Cam Ranh nói riêng đóng một vai trò không nhỏ trong sự nghiệp phát triển kinh tế của tỉnh nhà, đóng góp vào ngân sách Nhà Nước và hàng năm cung cấp một lượng sản phẩm đường khá lớn phục vụ nhu cầu sản xuất, tiêu dùng trong nước

3.Cơ cấu tổ chức của nhà máy đường Cam Ranh:

3.1 Cơ cấu tổ chức quản lý:

Phòng hoá nghiệm

Phòng Kinh

tế

Phòng tổ chức hành chính:

- Quản lý công tác văn thư, hành chính sự nghiệp, phúc lợi

- Quản lý nhân sự, tiếp nhận lao động, quản lý hồ sơ, hợp dồng lao động, quản lý tiền lương, thưởng…

- Phụ trách công tác đời sống vật chất, tinh thần cho toàn thể CBCNV của nhà máy

Phòng kinh tế:

- Phòng kinh tế chịu sự chỉ đạo chung của Giám Đốc và sự quản lý chuyên

ngành của trưởng phòng (kế toán trưởng), phó phòng (quản lý vật tư nguyên liệu)

- Xây dựng và có kế hoạch tài chính hàng năm, đảm bảo vốn cho sản xuấtkinh doanh của nhà máy

- Chịu trách nhiệm về hoạch tài chính hàng năm, đảm bảo vốn cho sản xuất kinh doanh của nhà máy

- Chịu trách nhiệm về hạch toán kinh tế và thống kê theo pháp luật

- Kinh doanh vật tư tổng hợp

- Tham mưu cho giám đốc để soạn thảo các hợp đồng kinh tế và các đối tác kinh tế

- Quản lý kho tàng và các phương tiện vận tải

- Theo dõi mùa vụ, nghiên cứu đầu tư vùng nguyên liệu và có kế hoạch thu mua mía

- Lấy mẫu mía và đo chữ đường (CCS)

- Nhiệm vụ cụ thể của từng cá nhân do trưởng phòng và phó phòng phân công

Phòng tổ chức sản xuất:

- Giúp giám đốc trong công tác điều hành sản xuất và quản lý kỹ thuật của

Nhà Máy Trưởng phòng (quản đốc Nhà Máy)

- Quản lý trực tiếp phân xưởng sản xuất đường

- Điều hành hoạt động sản xuất của Nhà Máy

- Quản lý về máy móc thiết bị và công nghệ sản xuất trong NHà Máy

- Phục vụ việc lắp đặt thiết bị máy móc

- Cơ cấu tổ chức quản lý của Nhà Máy Đường Cam Ranh tương đối hợp lý,

bộ máy gọn nhẹ đảm bảo công tác điều hành trong nhà máy, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ mà Công Ty giao phó Tuy bộ máy gọn nhẹ nhưng vẫn đảm bảo đầy đủ chức năng và nhiệm vụ, điều đó tác động tích cực đến kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, tăng thu nhập, công việc ổn định, làm cho công nhân viên tin tưởng hơn, yên tâm hơn khi làm việc Vì vậy, họ quyết tâm đem hết sức lực và trí tuệ để phục vụ, xây dựng Nhà Máy ngày càng vững mạnh hơn

3 2 Cơ cấu tổ chức sản xuất:

- Quy trình tổ chức sản xuất được tổ chức theo sơ đồ sau:

- Quản đốc phân xưởng là người Tổng Điều Độ đảm bảo sản xuất được tiến hành nhịp nhàng, liên tục và đạt hiệu quả cao, quản lý sản phẩm khi chưa nhập kho Quản

Tổ hoá chế

Tổ

xử lý nước mía

Tổ lắng lọc

Tổ nấu đườn

g

Tổ

ly tâm

Tổ thành phẩm

Tổ bảo trì cơ điện

Tổ cấp nước

đốc phân xưởng là người có quyền cao nhất trong phân xưởng và chịu trách nhiệm trước Giám Đốc về kết quả sản xuất trong phân xưởng

- Ở phân xưởng, tổ chức sản xuất gồm 3 ca làm việc liên tục 24/24h:

+ Ca 1: Từ 6h đến 14h

+ Ca 2: Từ 14h đến 22h

+ Ca 3: Từ 22h đến 6h

( Cứ 2 ngày đổi ca một lần )

- Trong mỗi ca sản xuất có 2 điều độ ca có trách nhiệm điều hành sản xuất trong

ca, để phục vụ cho điều độ ca hoàn thành nhiệm vụ mỗi ca có 3 thợ cơ khí, 2 thợ điện và 2 kiểm nghiệm sản xuất Bộ phận kiểm nghiệm thuộc phòng hoá nghiệm, trong ca sản xuất phải phục vụ cho điều độ ca, kiểm tra sản xuất theo yêu cầu của điều độ ca

- Công nhân tăng ca sẽ được phục vụ ăn tại chỗ khi đến giờ ăn quy định

- Phòng kỹ thuật giúp cho phân xưởng giải quyết các yêu cầu về kỹ thuật như: Điện, nước, thiết bị….Đưa ra chế độ điều hành thích hợp với từng giai đoạn sản xuất, chuẩn bị tu sửa thiết bị khi hết vụ sản xuất

- Xưởng cơ điện vừa phục vụ sửa chữa kịp thời và gia công thay thế các phụ tùng khi cần thiết phục vụ cho sản xuất, bảo dưỡng thiết bị khi hết vụ sản xuất

- Các công nhân sản xuất trong các tổ công nghệ được bố trí như sau:

12 Bơm nước mía 2

14 Bơm sirup và bơm chân không 1

15 Bơm mật, hồi dung, đường B 1

Nắm bắt tình hình cụ thể nhu cầu của người dân trong huyện muốn đầu tư trồng mía và với những chỉ tiêu mà công ty giao, nhà máy đã chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh cho phù hợp với tình hình thực tế

Căn cứ lập kế hoạch sản xuất:

- Chi tiêu thực hiện của năm trước

- Khả năng ảnh hưởng của nhà máy đến hoạt động sản xuất kinh doanh: nhân sự, máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ v v

- Tình hình cung ứng nguyên liệu phục vụ sản xuất của năm trước để lập kế hoạch mở rộng diện tích mía nguyên liệu, góp phần đáp ứng công suất của nhà máy

- Điều kiện khách quan của môi trường: mưa, nắng để lập kế hoạch trồng và thu hoạch đúng lúc

* Hằng năm, nhà máy phải thực hiện một số chỉ tiêu quan trọng do công ty giao cho :

- Chỉ tiêu nộp ngân sách

- Sản lượng sản phẩm sản xuất

- Chỉ tiêu lợi nhuận

- Nhận thức được tầm quan trọng của quá trình sản xuất, nhà máy đã chuyển khai tốt tất cả các loại hoạt động : tuyển dụng, bố trí vào từng khâu của các quá trình sản xuất một cách hợp lý, chủ dộng đầu tư nguồn nguyên liệu, và sản xuất sản phẩm có chất lượng cao

Tuy nhiên, trong thời gian gần đây, sự biến động giá của đường kính trắng trong nước và thế giới ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động sản xuất kinh doanh của nhà máy Do đó, tình hình sản xuất kinh doanh của nhà máy có rất nhiều biến động Tình hình tiêu thụ:

Marketing:

Hoạt động Marketing và tiêu thụ sản phẩm là khâu quan trọng của quá trình sản xuất, nó phản ánh kết quả cuối cùng về kế hoạch sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, tiêu thụ tốt sẽ tạo điều kiện thúc đẩy các hoạt động khác phát triển, nâng cao thu nhập của người lao động

Trong thời gian qua, hoạt động marketing của nhà máy đường Cam Ranh nhìn chung chưa được chú trọng Vì tình hình tiêu thụ chủ yếu là do công ty lo nên hoạt động marketing không phải là vấn đề quan trọng của nhà máy, điều này có thể chấp nhận ở mọi mức độ nhất định, hơn nữa sản phẩm đường lại là nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống hàng ngày Tuy nhiên đã hoạt động trong nền kinh tế thị trường, tất yếu phải chịu áp lực về sự cạnh tranh quyết liệt, cho nên dù là loại sản phẩm nào đi chăng nữa thì marketing vẫn giữ một vai trò quan trọng

Hạn chế của nhà máy đường Cam ranh là chưa có đội ngũ tiếp thị nghiên cứu thị trường và tìm kiếm khách hàng, công tác quảng cáo, chào hàng hầu như không

có và nhà máy cũng không có kinh phí cho hoạt động này

Do đó, Công ty cần phải tạo điều kiện và cấp kinh phí hỗ trợ cho nhà máy đường Cam Ranh nằm đẩy mạnh công tác marketing để chiếm lĩnh thị phần, cạnh tranh với các doanh nghiệp khác Song, cần phải thể hiện tính thực tế (hay nói cách khác là tính trung thực) trong hoạt động marketing để tạo sự tin tưởng của khách hàng đối với sản phẩm của nhà máy

ty đảm trách, nhà máy chỉ có trách nhiệm trong việc tiêu thụ tại chỗ (bán sỉ và lẻ tại nhà máy), số lượng không nhiều Nên việc quản lý tiêu thụ tại nhà máy không có gì phức tạp

Sản phẩm sau khi sản xuất đưa vào kho nhà máy, sau đó được gửi đến kho của công

ty tại hai địa điểm chính tại TP HCM - phân phối cho khu vực miền Nam TP Vinh – phân phối cho khu vực phía Bắc Tại công ty hoặc nhà máy - phân phối cho khu vực miền Trung Hàng tháng, công ty sẽ tính riêng tiền thuê kho và chi phí cho việc tiêu thụ sản phẩm của nhà máy, sau đó công ty sẽ báo cụ thể cho nhà máy

* Đối với sản phẩm tiêu thụ tại nhà máy:

Để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng tại địa phương, các vùng lân cận và các khách hàng thương xuyên liên hệ giao dịch, nhà máy tổ chức việc mua bán tại chỗ dưới hai hình thức sỉ và lẻ

- Bán lẻ (hình thức đơn giản gọn nhẹ): khi khách hàng có nhu cầu mua tại nhà máy với số lượng ít, nhân viên sẽ phục vụ chu đáo, giá cả phải chăng, đối tượng chủ yếu là những người thường xuyên liên hệ với nhà máy và CBCNV trong nhà máy

- Bán sỉ: với khách hàng quen thuộc của nhà máy, nếu họ có nhu cầu mua với số lượng nhiều thì có thể điện thoại đến nhà máy hoặc liên hệ trực tiếp, sau đó nhà máy sẽ giao hàng tận nơi, giá cả hợp lý, phương thức thanh toán chủ yếu bằng tiền mặt

* Đối với sản phẩm tiêu thụ tại công ty:

Thường thì công ty phải lo đầu ra cho các đơn vị trực thuộc, do đó, công ty

có trách nhiệm lớn trong việc tiêu thụ sản phẩm đường của nhà máy đường Cam Ranh Hiện công ty có một cửa hàng giới thiệu sản phẩm đặt tại TP Nha Trang và 2 kho hàng lớn tại thành phố HCM và thành phố Vinh

- Đối với cửa hàng giới thiệu sản phẩm:

Có nhiệm vụ bán và giới thiệu sản phẩm đường do nhà máy sản xuất, cung cấp đường phục vụ cho nhân dân trong tỉnh với 2 hình thức bán sỉ và lẻ

Đối với 2 kho hàng lớn:

Khi có hợp đồng mua bán thì công ty thuê các dịch vụ vận chuyển gần nơi đặt hàng

để chuyên chở đến tận nơi khách hàng yêu cầu, giá cả hợp lý, thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản qua ngân hàng

Vào thời điểm cuối tháng, công ty tập hợp tổng sản lượng tiêu thụ và giá cả, sau đó sẽ báo cụ thể về cho nhà máy

Tóm lại: dù sản phẩm tiêu thụ tại nhà máy hay do công ty bán hộ thì tiêu thụ vẫn là khâu quan trọng, đảm bảo sự tồn tại và phát triển lâu dài của nhà máy Nếu

bế tắc trong khâu tiêu thụ thì nhà máy sẽ gặp nhiều khó khăn Vì vậy, cả nhà máy lẫn công ty cần phải có nhiều giải pháp cụ thể để đẩy mạnh công tác tiêu thụ, mang lại kết quả khả quan

Tình hình tiêu thụ sản phẩm:

Trên thị trường hiện nay, thực phẩm có chứa đường chiếm tỷ trọng khá lớn Trước tình hình đó các doanh nghiệp sản xuất đường trong cả nước đã chú trọng cải tiến, đổi mới dây chuyền công nghệ, thiết bị máy móc không ngừng

Cùng với xu thế đó, Nhà máy Đường Cam Ranh đầu tư đúng mức trong việc cải tiến nâng cao chất lượng sản phẩm đạt tiêu chuẩn hơn, công nghệ chế biến với hiệu suất thu hồi khá lớn, giúp nhà máy tìm kiếm thêm thị trường tiêu thụ Mặc khác làm

giảm sự cạnh tranh trong thu mua nguyên liệu mía đối với các lò đường thủ công trong tỉnh nhờ vào khả năng tăng giá mua mía

Hiện nay, Công Ty Đường Khánh Hòa đang khuếch trương thị trường tiêu thụ sản phẩm của mình trong cả nước, do hệ thống kế toán của Công ty vẫn đang hạch toán nội bộ với các nhà máy, nên việc tiêu thụ sản phẩm của Nhà Máy phụ thuộc vào Công ty theo lệnh xuất của Công Ty

Sản phẩm đường chủ yếu tiêu thụ trong nước

* Thị trường Miền nam:

Đây là thị trường chủ yếu của công ty các khách hàng chủ yếu là:

Công Ty Thương Mại dịch vụ Q10

Công Ty TNHH Thành Thành Công

Công Ty Công Nghệ Thực Phẩm HCM

* Thị trường Miền Trung:

Chủ yếu là tại Khánh Hòa, nhưng ở thị trường này sản phẩm bị cạnh tranh bởi Nhà Máy Đường Quảng Ngãi do giá cả thấp hơn, phù hợp với người tiêu dùng Công Ty Dịch Vụ Thương Mại Khánh Hòa

Công Ty Thương Mại Tổng Hợp Phú Yên

* Thị trường Miền Bắc:

Sản phẩm tiêu thụ trên thị trường này ít, nhưng càng ngày thị trường càng được

mở rộng và nhiều người tiêu dùng biết đến

Hiện nay, Công Ty đang có hướng nghiên cứu để mở rộng thêm các thị trường nước ngoài như Singapo, Philipin nhằm đẩy mạnh công tác tiêu thụ

II.Công nghệ dây chuyền sản xuất đường tại nhà máy

II.1 Nguyên liệu mía và thu hoạch mía

Nhà máy thu mua nguyên liệu ở các vùng trong tỉnh Khánh Hoà như : Diên Khánh, Khánh Vĩnh, Khánh Sơn, Cam Ranh…và các vùng lân cận khác như Phan Rang, Phan Thiết, Đắc lắc…Mía đựơc đưa về nhà máy tập trung ở bãi mía.Thời gian để nhiều nhất là 2- 3 ngày để tránh tổn thất đường trong mía,tốt nhất là được lấy nước mía ngay

Tỉnh Khánh Hoà là vùng đất rộng lớn màu mỡ và có khí hậu tốt cho việc trồng mía

Đa số mía ở đây có chất lượng tốt,hàm lượng đường Sacarose cao,đường khử thấp nên việc sản xuất đường cát trắng là rất thuận lợi Tuy nhiên diện tích trồng mía cũng chưa đủ so với công suất của nhà máy Đây là một nhược điểm rất lớn Ngoài

ra việc sản xuất đường chỉ có tính chất thời vụ (nhà máy làm việc 3 - 4 tháng, các tháng còn lại bảo hành sửa chữa) Do vậy nhà máy phải trả chi phí rất lớn cho việc bảo dưỡng máy móc thiết bị trong thời gian dài Tuy nhiên nhà máy đã đóng góp không nhỏ vào việc tăng thu nhập,tạo công ăn việc cho người nông dân ở tỉnh Khánh Hoà, và đóng góp một phần tài chính cho đất nước

II.2.Vận chuyển mía, xử lý sơ bộ và lấy nước mía

1 Vận chuyển mía

Việc vận chuyển mía và cấp mía cho các công đoạn có tầm quan trọng đặc biệt, nó góp phần làm giảm tổn hao đường trong mía đảm bảo cho quá trình sản xuất liên tục giữ vững công suất nhà máy, nâng cao hiệu suất lấy nước mía và tổng lượng thu hồi đường

Mía được vận chuyển từ đồng ruộng về nhà máy bằng các xe tải qua hệ thống đường bộ, được tập kết trên bãi rộng Mía được vận chuyển vào hệ thống khuếch tán qua các phương tiện sau: bàn lùa, cầu cẩu, cần cẩu, xe goòng, máy cào, băng tải, băng xả mía

Sơ đồ vận chuyển mía từ bãi vào :

Hình 6: Cần cẩu

Cần cẩu:

Nhà máy sử dụng 2 loại cần cẩu di động và cố định Phạm vi hoạt động của cần tuỳ thuộc vào chiều dài và góc quay cho phép

của cần, thường dùng loại quay được xung quanh

3600 Khi chọn cần cẩu chú ý 3 đặc tính: sức nâng,

bán kính hoạt động, chiều cao nâng tối đa

Đặc điểm : Vận chuyển nguyên liệu một cách dễ

m

t C N

60

2

C: Năng suất mía ép (tấn/h) t: Thời gian cần cho mỗi lần đi về ( h) m: Trọng tải của goòng, ( tấn)

Hình 5: Sơ đồ vận chuyển mía từ bãi vào búa đập

Đặc điểm: là thiết bị chuyên dùng để vận chuyển

Bục xả mía: có 2 loại bục nghiêng xả mía: cố định và chuyển động Bục cố định

thường dùng ở các nhà máy không lớn độ nghiêng của mặt bục từ 280  300 Bục chuyển động có thể nghiêng nhiều ít tùy thuộc vào yêu cầu.Ở nhà máy Cam Ranh đang sử dụng loại bục này

Băng xả mía: Để đảm bảo lượng mía đổ xuống băng chuyền thì nhà máy thiết kế 2

băng xả mía đặt thẳng góc với băng chuyền có thể điều chỉnh được tốc độ Băng xả mía ngắn thường được bố trí trên một chiếc cân để có thể cân luôn trọng lượng mía

Máy cào mía:( bàn lùa mía)

Nguyên lý hoạt động của máy cào mía cũng tương tự như người ta kéo rơm

rạ bằng cào Bộ phận chủ yếu của máy là

cần cào Trên đầu gắn một bàn cào gồm 4 

5 răng có thể nâng lên hạ xuống và di

chuyển lui được Máy cào lắp vuông góc

với băng chuyền và đối diện với xe goòng

chở mía để cào từ xe goòng xuống băng

chuyền mía

Băng chuyền mía:

Mía được vận chuyển vào máy chặt1,2, búa đập, thiết bị khuếch tán, máy ép nhờ băng chuyền kiểu mắc xích

Hình 7: Xe goòng chở mía tới cần cẩu và chở mía từ vùng nguyên liệu về nhà máy

Hình:8 Cầu cẩu

mía

Cầu cẩu:

Trước đây người ta sử dụng loại cầu cẩu nâng

lên hạ xuống và chạy tới chạy lui trong cùng một

mặt phẳng đứng nhưng tác dụng loại cẩu đó hạn chế

chỉ dùng để bốc mía từ trên xe xuống Hiện nay đã

sử dụng loại cầu cẩu lớn hơn có khả năng di chuyển

không những ngang mà còn theo chiều dọc nên có

thể đưa mía tới mọi vị trí Nhà máy Cam Ranh cũng đã sử

dụng loại cầu cẩu này có tính kinh tế hơn

2 Xử lý sơ bộ và lấy nước mía bằng phương pháp khuếch tán

Nhà máy lấy nước mía bằng phương pháp khuếch tán

2.1 Hệ khuếch tán

Hệ khuếch tán mía bao gồm việc xử lý nước mía, khuếch tán nước mía, ép nước ra khỏi bã và xử lý sau khi lấy nước mía

a Xử lý mía

Quá trình xử lý mía được thể hiện theo quy trình

Mía nguyên liệu

Băng tải mía sau búa dâp

Băng tải phân phối mía

và thiết bị khuyếch tán

Thiết bị khuyếch tán Băng tải sau khuyếch tán Băng tải lên máy ép 1 Máy ép 1

Máy ép 2

Lọc

Ngăn 8 Ngăn 9

Đầu dò

cân mía

Lọc Đầu dò

cân mía

Hình:10: Máy chặt

Mục đích: Phá vỡ tế bào mía thuận lợi cho quá trình trích ly đường trong mía, nâng cao năng suất và hiệu suất trích ly đường bằng phương pháp khuyếch tán Cây mía có lớp vỏ rất cứng và có lớp sáp bao quanh nên khó thấm nước nếu cho cả cây mía thì sẽ không trích ly được đường do vậy phải phá vỡ tế bào mía để nước mía có thể thoát ra ngoài, đồng thời nước có thể thẩm thấu vào bên trong tế bào trích ly đường ra nhờ sự chênh lệch nồng độ chất tan Quá trình phá vỡ tế bào nhờ các thiết bị khỏa bằng mía, máy chặt 1, máy chặt 2 và búa đập mía

+) Máy khỏa bằng

Cây mía thường không thẳng, đổ xuống băng lôn xộn do vậy phải sử dụng máy khỏa bằng nhằm mục đích san đều lớp mía đổ xuống trên băng để mật độ mía trên băng đồng đều thuận lợi cho quá trình chặt mía

Máy gồm 1 trục quay có từ 24 đến 32 cánh cong được lắp trên mặt băng ở đoạn bằng, quay ngược chiều với chiều băng mía, chiều cao từ mặt băng đến cánh tay mía tùy theo yêu cầu độ dày của lớp mía, tốc độ quay khoảng 40 50 vòng/phút

+) Máy chặt

Mục đích: Phá vỡ

lớp vỏ cứng của mía, tế bào

mía lộ ra ngoài, nước mía

chảy ra dễ dàng, băng tải

luôn đầy trọng tải tạo điều

kiện thuận lợi cho công đoạn sau làm việc ổn định

Máy chặt cây mía thành những mảnh nhỏ, phá vỡ các tế bào mía, san mía thành những lớp dày ổn định trên băng, nâng cao mật độ mía trên băng từ

125150kg/m3 lên đến 250300kg/m3 Khi nắp máy chặt nâng cao năng suất và hiệu suất trích ly đường bằng phương pháp khuyếch tán

Cấu tạo: Máy chặt gồm một trục lớn lồng cố định vào các tấm đĩa có khe để lắp lưỡi dao được đỡ trên hai đầu bằng ổ bi Trên mỗi đĩa, lưỡi dao được lắp đối nhau và cân bằng trọng lượng Khoảng cách giữa các lưỡi dao kề nhau thường là 50mm, tuy vậy có vài nơi giảm xuống tới dưới 30mm Miệng cắt là khoảng cách