Khái niệm về các loại bệnh trên cây trồng pot

Vietnamnews, 06-11-2006Prime Minister urges action on pest infestation of rice crop HCM CITY — “Prime Minister Nguyen Tan Dung has again urged the extermination of brown planthopper p

Ph n 1: Đ i c ầ ạ ươ ng

Bài 1: Khái ni m b nh, nguyên nhân gây b nh ệ ệ ệ

Bài 2: Khái ni m t ệ ươ ng tác b nh ệ Bài 3: Sinh thái b nh ệ

Bài 4: Phòng ch ng ố

Ph n 2: Chuyên khoa ầ

Bài 5: N m và b nh n m ấ ệ ấ Bài 6: B nh n m h i cây l ệ ấ ạ ươ ng th c ự Bài 7: B nh n m h i cây rau, hoa, CAQ, CCN ệ ấ ạ Bài 8: Vi khu n/phytoplasma và b nh vi khu n/phytoplasma ẩ ệ ẩ Bài 9: Virus/viroid và b nh virus/viroid ệ

Bài 10: Tuy n trùng và b nh tuy n trùng ế ệ ế

Môn h c: B nh cây nông nghi p ọ ệ ệ

Bài 1: Khái ni m b nh, nguyên nhân gây b nh ệ ệ ệ

1.Đ nh nghĩa b nh cây ị ệ

2.T m quan tr ng (tác h i) ầ ọ ạ

3.Đ i t ố ượ ng (các lĩnh v c nghiên c u) ự ứ 4.Các nhóm tác nhân gây b nh ệ

5.Tính ký sinh c a tác nhân gây b nh ủ ệ

1 Đ nh nghĩa b nh cây ị ệ

phyto = cây pathos = b nh ệ logos = nghiên c u ứ

1.Đ nh nghĩa b nh cây ị ệ

phyto = cây pathos = b nh ệ logos = nghiên c u ứ Plant pathology = b nh cây h c ệ ọ

1 Đ nh nghĩa b nh cây ị ệ

cây kh e ? ỏ

1 Đ nh nghĩa b nh cây ị ệ

cây kh e ỏ  

 Q uang h p ợ

 Hô h p ấ

 V n chuy n (n ậ ể ướ c, khoáng, dinh d ưỡ ng)

 Trao  i ch t ( đổ ấ đườ ng,  m , ch t béo ) đạ ấ

 D  tr ự ữ

 Sinh s n ả

1 Đ nh nghĩa b nh cây ị ệ

nh ngh a 1 (giáo trình)

• B nh cây là tr ng thái không bình th ệ ạ ườ ng 

có quá trình b nh lý bi n  ng liên t c x y  ệ ế độ ụ ả

ra   trong cây do các y u t  ngo i c nh  ở ế ố ạ ả

không phù h p ho c ký sinh v t gây ra,  ợ ặ ậ

d n  n s  phá hu  ch c n ng sinh lý, c u  ẫ đế ự ỷ ứ ă ấ

t o, gi m  sút n ng su t, ph m  ch t cây  ạ ả ă ấ ẩ ấ

tr ng” ồ

1 Đ nh nghĩa b nh cây ị ệ

nh ngh a 2  (Plant Pathology, Agrios, 2005)

• B nh cây là m t lo t các ph n  ng nhìn th y  ệ ộ ạ ả ứ ấ

ho c không nhìn th y c a t  bào ho c m ô  ặ ấ ủ ế ặ

do m t sinh v t gây b nh ho c y u t  m ôi  ộ ậ ệ ặ ế ố

tr ng d n t i các thay  i b t l i v  hình  ườ ẫ ớ đổ ấ ợ ề

d ng, ch c n ng, s  th ng nh t ạ ứ ă ự ố ấ  c a cây ủ

1 Đ nh nghĩa b nh cây ị ệ

nh ngh a 3

• B nh cây ệ   là s   ự kích thích có tính t n th ổ ươ ng ,  liên t c ụ  b i m t  ở ộ tác nhân gây b nh ệ  ho c  ặ y u  ế

t  m ôi tr ng ố ườ  d n t i  ẫ ớ h y ho i ch c n ng ủ ạ ứ ă  

c a m ô và t  bào ký ch  d n t i  ủ ế ủ ẫ ớ phát tri n  ể tri u ch ng ệ ứ

Annual Review of Phytopathology 1995 33:269-102

• T ng s n l ng cây tr ng toàn th  gi i  ổ ả ượ ồ ế ớ

2 L ch s : b nh m c s ị ử ệ ố ươ ng khoai tây t i  ạ

b c Âu n m  1840  ã làm  1.5 tri u ng ắ ă đ ệ ườ i  Aix len ch t  ói ơ ế đ

2 T m quan tr ng c a b nh cây ầ ọ ủ ệ

3.   Vietnam , các b nh h i lúa nh   o  Ở ệ ạ ư đạ

ôn, b c lá xu t hi n hàng n m ạ ấ ệ ă

3 Ở  Vietnam , các b nh h i lúa nh   o  ệ ạ ư đạ

ôn, b c lá xu t hi n hàng n m ạ ấ ệ ă

Vi khu n ẩ

gây b nh ệ

V t b nh ế ệ trên lá

Ru ng b b nh ộ ị ệ

2 T m quan tr ng c a b nh cây ầ ọ ủ ệ

B nh b c lá (vi khu n:  ệ ạ ẩ Xanthom onas oryzae)

4 T i m i n Nam , b nh vàng lùn – lùn  ạ ề ệ

xo n lá  ang là nguy c  l n cho s n  ắ đ ơ ớ ả

xu t lúa ấ

• B nh: Vàng lùn ệ

• Virus gây b nh: Rice ệ

grassy stunt virus

Vietnamnews, 06-11-2006

Prime Minister urges action on pest

infestation of rice crop

HCM CITY — “Prime Minister Nguyen

Tan Dung has again urged the

extermination of brown planthopper pests

in order to curb the resulting ragged stunt

rice disease currently plaguing southern

rice fields.

Dung, who chaired a meeting on fighting

the rice disease in HCM City last

Saturday, said human resources and

materials, pesticides in particular, must

be supplied to stamp out the brown

planthoppers.”

N ông dân tnh Long A n  ỉ ang nh  b  cây lúa 

đ ổ ỏ

b nh ệ

Vietnam new s, 6­11­

2006

•10 %  di n tích b  nhi m  (1 tri u t n) ệ ị ễ ệ ấ

•Q uá 30% , Vi t Nam  s  ph i nh p g o ệ ẽ ả ậ ạ  

2 T m quan tr ng c a b nh cây ầ ọ ủ ệ

B nh vàng lùn – lùn xo n lá (c p nh t 2008) ệ ắ ậ ậ

Lúa b b nh vàng lún xo n lá và r y nâu cánh nh đang là m i nguy ị ệ ắ ầ ỏ ố

c v lúa năm nay KTNT- Ngày 18-7-2008, ông H Văn Chi n - giám ơ ụ ồ ế

đ c Trung tâm B o v th c v t phía Nam - cho bi t trong tu n qua đã có ố ả ệ ự ậ ế ầ

h n 5.000ha lúa hè thu và thu đông b b nh vàng lùn - lùn xo n lá, nâng ơ ị ệ ắ

t ng s di n tích lúa b b nh này lên 7.896ha, trong s đó h n 4.000ha b ổ ố ệ ị ệ ố ơ ị nhi m b nh n ng ễ ệ ặ

V n theo ông Chi n, t i nhi u t nh khu v c phía Nam đã xu t hi n ẫ ế ạ ề ỉ ự ấ ệ

r y nâu v i m t đ r t l n nh d báo T i Đ ng Tháp có t 2,9 tri u ầ ớ ậ ộ ấ ớ ư ự ạ ồ ừ ệ con vào b y đèn/đêm, t i Kiên Giang có 2,8 tri u con/b y/đêm Đ n nay ẫ ạ ệ ẫ ế toàn vùng có 137.746ha lúa hè thu và 25.931ha lúa thu đông b nhi m r y ị ễ ầ nâu Hi n đã xu t hi n cháy r y c c b trên di n tích 600ha các t nh ệ ấ ệ ầ ụ ộ ệ ở ỉ Kiên Giang, Long An, Đ ng Tháp, Bình Thu n, Đ ng Nai, Tây Ninh ồ ậ ồ

Th B y, 19-7-2008 ứ ẩ Báo Kinh t nông thôn ế

Tác h i c a b nh cây (tóm  t t) ạ ủ ệ ắ

.C ôn trùng, b nh h i và c  d i: 36.5 %   ệ ạ ỏ ạ

 C  d i: 12.2 %   ỏ ạ

 Côn trùng: 10.2 %

 B nh h i chi m  14.1 %  (t ng  ệ ạ ế ươ đươ ng 220 t   ỷ

U SD )   L ch s : b nh m c s ị ử ệ ố ươ ng khoai tây: 1.5 tri u  ệ

ng ườ i ch t   A ix len vào th  k  19  ế ở ơ ế ỷ

  n Ơ ướ c ta, b nh  o ôn khô v n h i lúa: th ệ đạ ằ ạ ườ ng  xuyên

M i n nam :  b nh lúa lùn xo n lá  ang c c k   ề ệ ắ đ ự ỳ

nghiêm  tr ng ọ

2 T m quan tr ng c a b nh cây ầ ọ ủ ệ

Không có kh năng lan ả truy n ề

truy n nhi m ề ễ

4 Các nhóm tác nhân gây

b nh ệ

1. Y u t   ế ố đấ đ t  ai b t l i ấ ợ : dinh d ưỡ ng, c u  ấ

1 N m: ấ 100.000 loài, trong đó 10.000 loài

4 Tuy n trùng: ế hàng ngàn loài, trong đó vài

trăm loài gây b nh cây ệ

5 Dich khu n bào (Phytoplasma) ẩ

N m gây b nh cây ấ ệ

c  i m  chung

Đặ đ ể

1.K hông có di p l c, d  d ệ ụ ị ưỡ ng

2.Sinh s n t o ra  ả ạ bào tử

3.T  bào s i n m  có vách t  bào, nhân;  ế ợ ấ ế

t  bào ch t có không bào và các bào  ế ấ quan.

h i qu   ạ ả ào

N m gây b nh cây ấ ệ

N m   ấ Rhizoctonia  solani gây b nh  ệ khô v n lúa, l  c   ằ ở ổ

r  cây tr ng c n ễ ồ ạ

c  i m  chung

Đặ đ ể

1.Virus là tác nhân gây b nh  c bi t  ệ đặ ệ

không có c u t o t  bào ấ ạ ế

2.Phân t  virus th ử ườ ng ch  g m  hai  ỉ ồ

th ườ ng là vài ch c t i vài tr m   ụ ớ ă nm ) nên 

ch  có th  quan sát  ỉ ể đượ c b ng kính hi n  ằ ể

vi  i n t  (  phóng  i t i thi u  đ ệ ử độ đạ ố ể

100.000). 

Virus gây b nh cây ệ

Virus gây b nh cây ệ

C u trúc c a  ấ ủ Tobacco m osaic virus (TM V)

Virus gây b nh cây ệ

Vi khu n gây b nh cây ẩ ệ

c  i m  chung

Đặ đ ể

1.Là vi sinh v t có c  th   ậ ơ ể đơ n bào

2.Là vi sinh v t  ậ ti n nhân ề : không có nhân th t,  ậ

b  gien DNA n m  t  do trong t  bào ch t ộ ằ ự ế ấ

3.T  bào  ế đượ c bao b c b i m t  ọ ở ộ m àng t  bào  ế

ch t  ấ bên trong và m t  ộ vách t  bào ế  v ng ch c  ữ ắ bên ngoài (t o ra hình th  c   nh c a vi  ạ ể ố đị ủ

Vách t bào ế

Màng t ế bào ch t ấ

B gien DNA ộ

Lông roi

Sinh s n b ng ả ằ phân đôi

Vi khu n ẩ Xanthomonas

oryzae

Vi khu n gây b nh cây ẩ ệ

Vi khu n gây b nh cây ẩ ệ

c  i m  chung

Đặ đ ể

• Là nhóm   ng v t h   ng thu c  độ ậ ạ đẳ ố

ngành giun tròn

•   a s   Đ ố hình giun kim  chia thành  u,  đầ

thân và  uôi. C  th  th đ ơ ể ườ ng dài 0,2 ­ 

1m m ,  ôi khi có loài dài t i kho ng 12  đ ớ ả

m m  M t s  loài có  ộ ố con cái phình to.

• T n công cây tr ng b ng cách dùng  ấ ồ ằ kim  chích hút   hút dinh d để ưỡ ng

Tuy n trùng th c v t ế ự ậ

Hình thái tuy n trùng ế

Tuy n trùng th c v t ế ự ậ

Tuy n trùng th c v t ế ự ậ

Ph n  u  ầ đầ

v i kim   ớ chích hút

Tr ng ứ

M t tuy n  ộ ế trùng non (hình  giun)  ang xâm   đ

nh p vào r ậ ễ

M t TT cái  ộ phình to  ang  đ

r  cà chua ễ

Tính ký sinh  

• Q uan h  gi a cây tr ng và vi sinh v t gây  ệ ữ ồ ậ

b nh là quan h  ký sinh.  ệ ệ

• Tính ký sinh là hình th c quan h  gi a hai  ứ ệ ữ

sinh v t m à m t sinh v t này ( v t ký sinh)  ậ ộ ậ ậ

s ng bám  và s  d ng các ngu n th c  n    ố ử ụ ồ ứ ă ở

m t sinh v t kia (ký ch )   s ng ộ ậ ủ để ố  

5 Tính ký sinh, tính gây b nh và tính chuyên hóa ệ

Tính ký sinh

Ký sinh chuyên tính: ch có kh năng s d ng các v t ch t h u c s n ỉ ả ử ụ ậ ấ ữ ơ ẵ

có trong t bào s ng ế ố VD n m g s t, s ấ ỉ ắ ươ ng mai, ph n tr ng ho c ấ ắ ặ virus

Bán ký sinh: s ng ký sinh trên t bào s ng là ch y u nh ng v n có ố ế ố ủ ế ư ẫ

kh năng s ng ả ố trên tàn d ư , mô suy nh ượ c ho c đã ch t ặ ế M t s ộ ố loài n m túi ấ

Bán ho i sinh ạ : ch y u s ng trên t bào suy nh ủ ế ố ế ượ c, đã ch t, trên tàn ế

d cây tr ng, trên đ t, trên h t, qu , ư ồ ấ ạ ả nh ng ư có th ký sinh trên t ể ế bào s ng ố Vd n m m c, n m ấ ố ấ Botrytis.

Ho i sinh: ạ ch có th s ng các t bào cây đã ch t ỉ ể ố ở ế ế , tàn d , đ t ư ấ Các

lo i này ý nghĩa l n phân gi i v t ch t h u c trong đ t tr ng M t ạ ớ ả ậ ấ ữ ơ ấ ồ ộ

s là nh ng vi sinh v t đ i kháng, có th đ ố ữ ậ ố ể ượ c s d ng trong vi c ử ụ ệ phòng ng a b nh cây (bi n pháp sinh h c) ừ ệ ệ ọ

5 Tính ký sinh, tính gây b nh và tính chuyên hóa ệ

chuyên hóa c a ký sinh v t.  ủ ậ

5 Tính ký sinh, tính gây b nh và tính chuyên hóa ệ

1.Tính chuyên hóa r ng ộ :  tính  a th c c a ký  đ ự ủ

sinh v t nh  các n m   ậ ư ấ Rhizoctnia, Sclerotium ,  v.v…  có th  phá h i trên nhi u cây tr ng nh   ể ạ ề ồ ư

u  , bông, l c, thu c lá, cà chua, lúa v.v

1.N u ch  thích  ng lây b nh trên các c  quan  ế ỉ ứ ệ ơ

 m t giai  o n, tu i sinh lý nh t  nh nào 

ó thì g i là "

đ ọ tính chuyên hóa giai  o n"  đ ạ

ho c "tính chuyên hóa tu i sinh lý" ặ ổ

2.N u ký sinh ch  thích  ng lây b nh vào lo i  ế ỉ ứ ệ ạ

m ô hay lo i c  quan nh t  nh (nhu m ô, m ô  ạ ơ ấ đị

m ch d n, lá, r , qu ) thì g i là " ạ ẫ ễ ả ọ tính chuyên  hóa m ô", "tính chuyên hóa c  quan".  ơ

5 Tính ký sinh, tính gây b nh và tính chuyên hóa ệ

Ngu n Internet v b nh ồ ề ệ cây

1 The Plant Pathology Internet Guide Book

Có t t c các ch đ liên quan t i b nh cây ấ ả ủ ề ớ ệ

http://www.pk.uni-bonn.de/ppigb/ppigb.htm

1 American Phytopathological Society (APS)

Website r t t t v môn h c b nh cây Có ấ ố ề ọ ệ

th truy c p vào ể ậ Education Center :

• Nhi u ch đ , bài h c v b nh cây ề ủ ề ọ ề ệ

• M t t đi n thu t ng có minh h a ộ ừ ể ậ ữ ọ

• http://www.apsnet.org/

Ngu n Internet v b nh ồ ề ệ cây