Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t CHƯƠNG NG D NG K THU T MÔ PH NG TRONG QU N LÝ & K THU T (SIMULATION IN ENGINEERING AND MANAGEMENT) * M C TIÊU H C T P Sau hoàn t t h c t p chương 6, sinh viên s có kh năng: Mơ t bư c đ th c hi n m t mơ ph ng Gi i thích đư c nh ng ưu m c m c a k thu t mô ph ng Áp d ng phương pháp mô ph ng Monte-Carlo v n đ qu n lý – kinh doanh k thu t S d ng công c tin h c đ gi i tốn mơ ph ng GI I THI U H u h t đ u bi t đư c t m quan tr ng c a vi c ng d ng r ng rãi k thu t mô ph ng th c t Trên th gi i: + Trong cu c th nghi m bay vào vũ tr , ngư i ta dùng mô ph ng v t lý đ tái t o l i u ki n khơng gian Ví d nh ng u ki n phi tr ng l c (conditions of weightlessness) đư c mơ ph ng b i nh ng phịng ch a đ y nư c + T p đoàn công nghi p Boeing Airbus thư ng xây d ng nh ng mơ hình mơ ph ng nh ng chi c máy bay ph n l c (jet aircraft) s d ng vi c ki m tra đ c m h th ng khí đ ng l c h c (aerodynamic) c a máy bay + Nh ng t ch c quân đ i phòng th đ a phương có th th c hành vi c c u thoát sơ tán dân cư g p nh ng th m h a GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 468 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t thiên nhiên bão t , lũ l t…b ng nh ng mơ hình mơ ph ng máy tính + Qn đ i M mơ ph ng nh ng tr n chi n đ chi n lư c phòng th trò chơi chi n tranh (war game) máy tính + Nhà qu n lý thư ng mơ ph ng tình hu ng kinh doanh c nh tranh thương trư ng th gi i th c + Hàng ngàn doanh nghi p, t ch c ph xây d ng mơ hình mơ ph ng đ h tr vi c quy t đ nh v n đ ki m soát t n kho, qu n lý nhân s , b trí m t b ng, đ u tư d báo doanh s bán hàng… Trong th c t , v i phương pháp đ nh lư ng khác, mô ph ng nh ng cơng c phân tích đ nh lư ng đư c s d ng r ng rãi nh t kinh doanh qu n lý R t nhi u cu c kh o sát t p đoàn l n nh t nghi p M ti t l r ng 50% s doanh nư c s d ng k thu t mơ ph ng tốn kinh doanh qu n lý c a doanh nghi p Tư tư ng ch đ o c a k thu t mô ph ng b t chư c (imitate) l i th gi i th c b ng m t thu t tốn mà khơng nh hư ng đ n ho t đ ng c a Mơ ph ng đư c s d ng đ nghiên c u nh ng đ c m thu c tính c a h th ng; t đưa nh ng k t lu n quy t đ nh hành đ ng L ch s : Thu t toán c a phương pháp mô ph ng Monte Carlo đ i t lâu; nhà toán h c ngư i Anh Lord Kelvin s d ng m t nghiên c u vào năm 1901 Tuy nhiên, đư c cơng nh n th c đ t tên b i nhà toán h c ngư i Hungary tên John Von Neumann ông làm vi c d án ch t o bom nguyên t (atomic bomb) Los Alamos Th chi n II Trong d án này, nhà v t lý ph i đương đ u v i m t v n đ khó khăn xác đ nh đư c s di chuy n c a neutron bao xa lo i v t GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 469 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t li u khác (ví d : neutron diffusion in fissile material) Phương pháp Monte Carlo đư c Von Neumann áp d ng nh l i đ ngh c a đ ng nghi p t i Los Alamos có tên Stanislas Ulam nh m gi i quy t v n đ b ng cách phát m t s ng u nhiên đ mô ph ng hành vi c a h t neutron bư c c a k thu t mô ph ng: Xác đ nh v n đ (Define a Problem); Khai báo bi n liên quan đ n v n đ (Introduce Important Variables); Xây d ng mơ hình mô ph ng (Construct Simulation Model); Thi t l p t t c tình hu ng (hư ng gi i quy t) có th có đ ki m tra/ th nghi m (Specify Values to be Variables); Ch y th nghi m (Conduct the Simulation); Đưa k t qu (Examine the Results) bư c này, ta phân tích k t qu n u c n thi t s a đ i l i mơ hình tốn thay đ i s li u ban đ u đ xét cho tình hu ng khác Ch n phương án gi i quy t (Select Best Course of Action) Xác đ nh v n đ Khai báo bi n liên quan Xây d ng mơ hình mơ ph ng Thi t l p tình hu ng đ ki m tra Ch y th ngh m Đưa k t qu Ch n phương án gi i quy t Hình 6.1 Các bư c c a q trình mơ ph ng GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 470 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t Lý thuy t c a mô ph ng đư c đ c p t lâu, nhiên kh i lư ng tính tốn l n, ch th c s phát tri n m nh sau có đ i c a máy tính Vào th i m (th p niên 1940-1950); thư ng đư c dùng đ gi i toán v quân s qu n lý Trong chương này, trư c tiên s tìm hi u nh ng ưu m khuy t m c a mơ ph ng Ti p theo s trình bày phương pháp mô ph ng Monte Carlo m t s ng d ng c a k thu t mô ph ng kinh doanh qu n lý như: + Bài toán qu n lý t n kho; + Bài toán x p hàng; + Ho ch đ nh … Ph n cu i chương s gi i thi u vai trị c a máy tính đ i v i k thu t mô ph ng hư ng d n l p trình/gi i tốn mơ ph ng b ng Excel, ph n m m Insght, ph n m m Crystall Ball… ƯU VÀ KHUY T ĐI M C A PHƯƠNG PHÁP MÔ PH NG 2.1 Ưu m ưu m sau c a mơ ph ng giúp tr thành nh ng cơng c phân tích đ nh lư ng đư c s d ng r ng rãi công ty M : Mô ph ng phương pháp trung th c, khách quan, đơn gi n linh ho t (Straightforward and flexible) Mô hình mơ ph ng d dàng xây d ng chương trình máy tính (Computer software make simulation models easy to develop) GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 471 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t Có th áp d ng đ phân tích tình hu ng th c t ph c t p r ng l n (thư ng không th gi i đư c b ng mơ hình phân tích đ nh lư ng truy n th ng) (Enables analysis of large, complex, real-world situations) Đôi phương pháp nh t có th áp d ng đ nghiên c u m t v n đ Ví d ngư i ta mu n quan sát hành tinh vũ tr xa xăm Cho phép nhà qu n lý đ i tho i tr c ti p v i chương trình tính đ gi i quy t v n đ b ng cách đ t câu h i “What-If? (Cái s x y n u?) ch vòng vài phút (Allows “what-if?” questions) Nó khơng gây c n tr h th ng th gi i th c (Does not interfere with real-world system) Mô ph ng ch ti n hành th nghi m mơ hình ch khơng thí nghi m h th ng th c Ví d mơ ph ng b nh vi n Mơ ph ng có kh cho phép nghiên c u s nh hư ng luân phiên c a bi n lên k t qu c a tốn, t ta có th xác đ nh bi n quan tr ng nh t nh hư ng đ n k t qu (Enables study of interactions) Ti t ki m đư c th i gian (Enables time compression) Ví d : Tác d ng c a vi c đ t hàng, qu ng cáo, hay sách tr i qua nhi u tháng (có c năm) có th ti n hành mơ ph ng b ng máy tính th i gian ng n Cho phép đưa vào tình hu ng ph c t p mà phương pháp đ nh lư ng khác không gi i quy t đư c (Enables the inclusion of realworld complications) Ví d : Trong lý thuy t x p hàng đòi h i bi n nghiên c u ph i có phân ph i d ng mũ ho c phân ph i Posson (Exponential or Poisson Distributions) hay m t vài mơ hình qu n lý t n kho sơ đ m ng GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 472 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t lư i yêu c u bi n nghiên c u ph i có phân ph i chu n Trong đó, mơ ph ng có th s d ng b t kỳ phân ph i xác su t ngư i s d ng đ nh nghĩa 2.2 Khuy t m khuy t m c a phương pháp mô ph ng: C n ph i có th i gian dài chi phí đáng k đ xây d ng mơ hình mơ ph ng t t hồn ch nh cho nh ng tốn ph c t p (Often requires long, expensive development process) Ví d : Mơ hình ho ch đ nh sách c a cơng ty có th m t vài tháng đ n năm đ phát tri n Mô ph ng không đưa l i gi i t i ưu c th đ gi i quy t v n đ phương pháp đ nh lư ng khác (QHTT, PERT…) Nó ch cho k t qu d báo v i xác su t nh t đ nh (Does not generate optimal solutions; it is a trial-and-error approach.) Nhà qu n lý ph i t o t t c u ki n ràng bu c đ kh o sát l i gi i B n thân phương pháp mô ph ng không t đưa l i gi i (Requires managers to generate all conditions and constraints of realworld problem) M i mơ hình mơ ph ng nh t Nói cách khác, l i gi i c a m t v n đ thư ng không áp d ng đư c cho v n đ khác (Each model is unique and not typically transferable to other problems) MÔ PH NG MONTE-CARLO 3.1 Khái ni m Khi kh o sát m t h th ng ch a ph n t , mà m i ph n t m t bi n ng u nhiên, thư ng đư c th hi n b i phân b xác su t, phương pháp mơ ph ng Monte-Carlo có th áp d ng Khái ni m b n c a mô ph ng Monte-Carlo th c hi n GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 473 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t m t s mô ph ng d a ph n t ng u nhiên nh vào giá tr ng u nhiên đư c phát q trình mơ ph ng Có r t nhi u bi n ng u nhiên (mang b n ch t xác su t) h th ng th gi i th c, v n đ qu n lý kinh doanh (không ch c ch n) mà có th mơ ph ng Ví d : Nhu c u đ t hàng b n hàng ngày ho c hàng tu n (Inventory demand on a daily or weekly basis); Th i gian ch đ t hàng (Lead time for inventory orders to arrive); Th i gian gi a nh ng l n h ng máy (Times between machine breakdowns); Th i gian gi a nh ng l n di chuy n đ n phương ti n ph c v (Times between arrivals at a service facility); Th i gian ph c v (Service times); Th i gian hoàn thành công tác c a m t d án (Times to complete project activities); S nhân viên v ng m t m i ngày làm vi c (Number of employees absent from work each day) Monte-Carlo m t k thu t ch n s ng u nhiên t phân b xác su t Thu t ng Monte Carlo vơ thích h p/xác đáng b i nguyên lý b n n ch a sau trình gi ng vi c chơi trò chơi đánh b c sòng casino t i Monaco (bao g m trò bánh xe Roulette quay tròn, đ xúc s c…) 3.2 Các bư c th c hi n phương pháp mô ph ng Monte Carlo Phương pháp mô ph ng Monte-Carlo bao g m bư c sau: GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 474 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t Bư c 1: Th ng kê d li u quan sát kh c a bi n nghiên c u T thi t l p phân ph i xác su t cho nh ng bi n (Setting up a probability distribution for important variables) Tùy theo tính ch t v t lý c a t ng bi n ng u nhiên nghiên c u mà ta gán cho m t d ng phân ph i xác su t thích h p Đi u tùy thu c vào tính ch quan c a t ng nhà nghiên c u Ta ý r ng phân ph i xác su t không ph i ch d a vào nh t s li u quan sát kh , c n d a vào c lư ng có đư c t kinh nghi m c a nhà qu n lý Cũng có th s d ng phân ph i bi t Ngoài n u c n thi t, t s li u quan sát r i r c c a m t bi n ng u nhiên, ta có th liên k t v i m t phân ph i xác su t lý thuy t thích h p nh t S đánh giá m c đ phù h p (v i m t đ tin c y nh t đ nh) thư ng đư c đánh giá b ng cách s d ng phương pháp kh o sát bi n χ2 Bư c 2: L p b ng tính xác su t tích lũy cho m i bi n xác đ nh bư c (Building a cumulative probability distribution for each variable in step one) Bư c 3: Xác l p kho ng dao đ ng s ng u nhiên cho t ng giá tr c a bi n (Establishing an interval of random numbers for each variable) Bư c 4: T o s ng u nhiên (Generating random numbers) M t s đư c g i ng u nhiên đư c phát b i m t trình phát s ng u nhiên Chúng ta có th t o s ng u nhiên nh cách sau: + Bánh xe trò chơi roulette (Spins of roulette wheel); + Tra b ng s ng u nhiên (Table of Random Numbers) l p s n; GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 475 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t + S d ng hàm phát s ng u nhiên máy tính (Computer generating) B ng s ng u nhiên (Table of Random Numbers): đư c s p x p m t cách ng u nhiên, v y m i s có h i xu t hi n trình l y m u B ng 6.1 B ng s ng u nhiên (Ngu n: Barry Render, Ralph M.Stair Jr., Michael E Hanna, 2009 Quantitative Analysis for Management, 10th Edition, Prentice Hall International, Inc) Bư c 5: Ti n hành mô ph ng cho t ng chu i th (Actually simulating a series of trials) GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 476 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương VÍ D ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t MINH H A PHƯƠNG PHÁP MÔ PH NG MONTE CARLO Tình hu ng: C a hàng bán v xe Vinh Quang C a hàng Vinh Quang bán r t nhi u lo i v xe hơi, lo i l p có b t a trịn c a bánh xe (Radial tire) chi m m t th ph n l n toàn b doanh s bán hàng c a c a hàng Nh n th y chi phí t n kho c a m t hàng có th tăng lên đáng k , anh Quang - ch c a hàng - mong mu n đưa m t sách qu n lý s t n kho t i ưu cho lo i l p Anh ta mô ph ng nhu c u hàng ngày c a l p xe v i chu kỳ quan sát 200 ngày - Nhu c u hàng ngày c a l p có b t a tròn (Radial tire) đư c cho b ng sau B ng 6.2 Nhu c u hàng ngày c a l p có b t a trịn S lư ng l p xe tiêu th T n s (ngày) (cái/ngày) 10 20 40 60 40 30 T ng 200 Bư c 1: Thi t l p phân ph i xác su t cho nh ng bi n (Setting up a probability distribution for important variables) Gi s nhu c u kh v n tương lai Tính xác su t p (xi) cho t ng quan sát = T n s c a quan sát/ T ng s ngày quan sát B ng 6.3 Xác su t nhu c u c a l p có b t a trịn S lư ng l p xe tiêu T ns Xác su t GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 477 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t ngày c a l p có b t a trịn (Radial tire) 200 ngày qua đư c cho b ng sau B ng1.1 Nhu c u hàng ngày c a l p có b t a trịn S lư ng l p xe tiêu th T n s (ngày) (cái/ngày) 10 20 40 60 40 30 a Hãy tính s l p xe tiêu th trung b So sánh k t qu câu a v i nhu c u kỳ v ng hàng C a hàng v t li u xây d ng Phương Nam Ơng Nam, ơng ch kiêm nhà qu n lý c a c a hàng v t li u xây d ng Phương Nam, mu n đưa m t sách qu n lý t n kho t i ưu cho chi phí th p nh t cho s n ph m chuyên bán c a c a hàng: mũi khoan bê tông hi u NICHOLSON c a M Hình Mũi khoan bê tơng B n gi i toán theo bư c c a k thu t mô ph ng v i chu kỳ 10 ngày GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 530 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t Cho bi t: - Chính sách đ t hàng đ u tư đ u tiên c a ông Nam n u s lư ng đ t hàng Q =10 m tái đ t hàng ROP = - S mũi khoan bê tông bán đư c m i ngày 300 ngày v a qua đư c ghi nh n b ng sau B ng 2.1 Nhu c u tiêu th mũi khoan bê tông hàng ngày c a c a hàng v t li u xây d ng Phương Nam S lư ng mũi khoan tiêu th (cái/ngày) T n s (ngày) 15 30 60 120 45 30 - S ngày đ nh n đư c 50 đơn đ t hàng g i kh đư c cho b ng sau B ng 2.2 Th i gian ch (Leadtime) Lead time (ngày) T n s (ngày) 10 25 15 - T n kho đ u kỳ vào ngày (D tr ban đ u) 10 mũi khoan bê tông - Gi s r ng c a hàng ông Nam m c a kinh doanh 200 ngày năm Ông Nam c lư ng chi phí sau: - Chi phí m i l n đ t hàng = 10 (USD/l n) - Chi phí t n kho cho mũi khoan bê tông = USD/ năm = 6/200 = 0,03 USD/ngày - Th t thu (n u khơng có mũi khoan đ bán) = USD/ngày GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 531 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t Câu h i đ t t ng chi phí t n kho m i ngày ng v i sách đ t hàng ông Nam đưa (Q=10, ROP = 5) cho c a hàng bao nhiêu? C ng Vĩnh Long - Các sà lan ch đ y hàng hóa cát san l p xây d ng đ n c ng Vĩnh Long vào ban đêm sau m t chuy n dài d c theo dịng sơng Ti n sông H u t thành ph mi n Tây Nam B M t nghiên c u c a ông Long, giám đ c c ng Vĩnh Long, cho th y r ng s lư ng sà lan tháo d hàng hóa hàng ngày có khuynh hư ng thay đ i tùy thu c vào đ c m c a lo i hàng hóa mà chuyên ch S lư ng sà lan đ n c ng vào m i đêm t đ n chi c v i xác su t tương ng cho 0, 1, 2, 3, chi c đ n đư c cho b ng B ng 3.1 S lư ng sà lan đ n ngày S lư ng sà lan đ n Xác su t 0,13 0,17 0,15 0,25 0,20 0,10 - Ông Long cho bi t thông tin đ v t c đ tháo d hàng hóa hàng ngày (xem b ng 2) B ng 3.2 T c đ tháo d hàng hóa hàng ngày kho ng s ng u nhiên T c đ tháo d Xác su t (chi c/ngày) 0,05 0,15 0,50 0,20 GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 532 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t 0,10 - Theo lu t t i b n c ng, ơng Long cịn cho bi t thêm sà lan tháo d hàng hóa ph i d a nguyên t c FIFO (First-In, First-Out) - B n dùng mô ph ng đ nghiên c u s lư ng sà lan đ n, s lư ng tàu đư c tháo d s tr (do ch đ i đ tháo d hàng) giúp ông Long chu kỳ 15 ngày Công ty cung c p lư ng n Bình Minh - Cơng ty Bình Minh chuyên cung c p n t i vùng nông thôn đ ng b ng sông C u Long thông qua g n 200 máy phát n Các nhà qu n lý c a công ty th a nh n r ng n u công tác b o trì máy phát n đư c t t s gi m thi u s c h ng hóc c a máy Nhu c u n năm v a qua có m c cao nên cơng ty r t quan tâm đ n th i gian ch t (th i gian ng ng ho t đ ng) c a máy phát n B i máy ng ng ho t đ ng s làm công ty t n r t nhi u chi phí - Ơng Minh, giám đ c cơng ty Bình Minh, cho bi t trung bình c máy phát n ng ng ho t đ ng m t gi s làm công ty th t thu m t kho n ti n tương ng 75 USD Kho n th t thu đư c c tính d a vi c cơng ty Bình Minh ph i “mua l i” lư ng n t công ty cung c p n khác đ bán cho khách hàng Đ gi m thi u tình tr ng này, công ty n d ng m t nhóm nhân viên s a ch a b o trì có k gi i tr lương r t h u (kho ng 30 USD/1 gi ) làm liên t c gi / ca, 24 gi m t ngày, ngày m t tu n - Cơ Bình, trư ng nhóm s a ch a b o trì, đư c giao trách nhi m vi c phân tích tốn b o trì h ng hóc c a máy phát n Cho bi t th i gian gi a nh ng x y s c máy phát n h ng (ng ng ho t đ ng) theo th ng kê thay đ i t 0,5 gi đ n gi b ng 4.1 sau GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 533 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t B ng 4.1 Th i gian gi a nh ng l n máy phát n h ng c a cơng ty Bình Minh Th i gian gi a nh ng l n máy h ng (gi ) S l n 0,5 1,5 16 33 2,5 21 19 - Th i gian s a ch a máy phát n b h ng c a nhóm bào trì tùy theo s c thông thư ng dao đ ng t đ n gi đư c cho b ng sau B ng 4.2 Th i gian ph c v s a ch a máy phát n c a nhóm b o trì Th i gian yêu c u s a ch a máy h ng (gi ) S l n 28 52 20 T ng 100 - B n giúp Bình ti n hành mô ph ng v i chu kỳ 15 l n máy h ng T tính tốn: Chi phí cơng tác ph c v b o trì máy Chi phí máy phát n h ng (ng ng ho t đ ng) T ng chi phí b o trì c a h th ng máy phát n Ơng Hồng, ch c a hàng Huy Hồng chun bán lo i máy nư c nóng, mu n có m t s lư ng l n máy nư c nóng đ ln đáp ng nhu c u khách hàng ông ta nh n r ng u r t t n Ông Hoàng thu th p doanh s s n ph m máy nư c nóng t i c a hàng 50 tu n qua ghi nh n sau: GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 534 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t S lư ng máy nư c nóng bán đư c S tu n m i tu n 5 12 8 10 Câu h i: a N u ơng Hồng quy t đ nh gi s lư ng cung c p máy nư c nóng m i tu n có l n c a hàng ông ta s b th t thu mô ph ng 20 tu n? (Quy c phát s ng u nhiên c t7c a b ng s ng u nhiên b t đ u t s 10) b Doanh s trung bình m i tu n (k c khơng có hàng đ bán) c a s n ph m máy nư c nóng chu kỳ mơ ph ng 20 tu n bao nhiêu? c N u không dùng phương pháp mơ ph ng, tính giá tr kỳ v ng doanh s m i tu n so sánh v i k t qu câu b? Ông Nam, giám đ c ngân hàng Phương Nam, mu n xác đ nh c n có nhân viên giao d ch ngân hàng (thu ngân) th i gian nh ng gi cao m Chính sách c a ông đưa t i ngân hàng th i gian ch đ i trung bình t i đa c a khách hàng đ n th c hi n giao d ch t i ngân hàng không vư t phút Theo tình hình hi n t i, ông thu th p th ng kê đư c m t s d li u sau: Th i gian ph c v khách hàng đư c cho b ng sau: Th i gian ph c v khách hàng Xác su t (phút) GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 535 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t 0,00 0,25 0,20 0,40 0,15 Th i gian khách hàng đ n đư c cho b ng sau: Th i gian gi a l n khách hàng Xác su t đ n (phút) 0,10 0,35 0,25 0,15 0,10 0,05 Câu h i: V i mô ph ng 15 khách hàng, nhân viên giao d ch ngân hàng có đáp ng đư c sách ông Nam đ hay không? Cho bi t s ng u nhiên đư c l y c t c t c a b ng s ng u nhiên Ngư i ta nh n xét th y m i gi có 1, ho c 2, 3, 4, khách hàng đ n m t c a hàng v t li u xây d ng, theo lu t phân ph i xác su t sau: S khách/gi T n s x y Xác su t 10 0,10 40 0,40 30 0,30 15 0,15 5 0,05 100 1,00 Yêu c u: GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 536 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t a Mô ph ng s khách đ n t i 40 ngư i, tính s khách trung bình đ n c a hàng m i gi ; so sánh tr v i tr kỳ v ng s khách đ n theo phân ph i xác su t b Tính t ng s trung bình khách đ n c a hàng sau 20 gi Đáp s : a 2,8 khách, tr kỳ v ng = 2,65 khách b 56 khách GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 537 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t Đ i phòng cháy ch a cháy thành ph nh n đư c n tho i c p c u cách ho c gi , ho c 2, 3, 4, gi theo phân ph i xác su t sau: Kho ng cách th i gian gi a l n c p Xác su t c u (gi ) 0,05 0,10 0,30 0,30 0,20 0,05 T ng 1,00 Đ i thư ng tr c su t 24 gi m i ngày Yêu c u a Mô ph ng s l n g i c p c u ngày b So sánh th i gian trung bình cách quãng gi a l n g i c p c u v i th i gian kỳ v ng gi a l n g i theo phân ph i xác su t b ng T i k t qu khác nhau? c Tính xem có l n g i c p c u th i gian ngày đó? B n có th ch p nh n r ng s trung bình l n g i c p c u c a ngày đư c khơng? N u khơng b n mô ph ng th đ xác đ nh s trung bình này? Đáp s : a 3,5 gi b Tr kỳ v ng = 3,65 K t qu khác s lư ng mơ ph ng q c Có 21 l n g i c p c u th i gian ngày, chưa ph i s trung bình, c n ph i mô ph ng nhi u Cho bi t th i gian gi a l n đ n m t b n b c d c a sà lan ch cát theo phân ph i xác su t sau: GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 538 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t Th i gian gi a l n đ n (ngày) Xác su t 0,05 0,10 0,20 0,30 0,20 0,10 0,05 T ng 1,00 Th i gian đ b c cát kh i sà lan theo phương pháp xác su t sau: Th i gian b c d cát (ngày) Xác su t 0,10 0,20 0,40 0,30 T ng 1,00 Yêu c u tính a Th i gian ch đ i trung bình c a 20 l n đ n đ u tiên b S sà lan ch đ i trung bình hàng c T ng th i gian ch đ i h Đáp s : a Th i gian ch đ i trung bình = 12,85 ngày b S sà lan ch đ i trung bình hàng = 2,1 chi c c T ng th i gian ch đ i h = 17,85 ngày Nh n xét: Các k t qu không n đ nh 10 Trong m t ngày ph đ o đ án t t nghi p, sinh viên ngành xây d ng x p hàng trư c văn phòng khoa KTCN đ đ i vào s a 12 sinh viên đ n r i rác theo phân ph i xác su t sau: Th i gian gi a l n đ n (phút) Xác su t GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 539 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t 14 0,20 16 0,30 18 0,40 20 0,10 T ng 1,00 Th i gian s a theo phân ph i xác su t sau: Th i gian s a (phút) Xác su t 15 0,30 20 0,50 25 0,20 T ng 1,00 Yêu c u tính a Th i gian ch đ i trung bình hàng b S ngư i trung bình hàng c T ng th i gian trung bình h Đáp s : a Th i gian ch đ i trung bình hàng = 20 phút b Chi u dài trung bình c a hàng = 0,5 sinh viên c T ng th i gian trung bình h = 40 phút 11 Nhu c u v m t m t hàng v t li u xây d ng thay đ i hàng tu n, theo phân ph i xác su t sau: Nhu c u (chi c) Xác su t 0,10 0,15 0,30 0,25 0,20 T ng 1,00 GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 540 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t Th i gian đ i hàng v sau đ t hàng (tính b ng tu n) thay đ i theo phân ph i xác su t sau: Th i gian đ i hàng (tu n) Xác su t 0,35 0,45 0,20 T ng 1,00 Phí đ t hàng = 20 USD/l n Phí b o qu n = USD/chi c/tu n Phí thi u hàng = 10 USD/chi c/tu n - Lư ng t n tr ban đ u = chi c - Lư ng hàng đ t m i l n Q = ÷ 10 chi c - M c đ t hàng R = ÷ chi c Mơ ph ng chi phí t n tr hàng tu n kho ng th i gian 20 tu n Yêu c u tính - Chi phí t n tr c năm nh nh t - Lư ng hàng đ t nh nh t - M c đ t hàng th p nh t Đáp s : - Chi phí t n tr c năm nh nh t = 550 USD - Lư ng hàng đ t nh nh t = chi c - M c đ t hàng th p nh t = chi c 12 Nhu c u hàng ngày v m t m t hàng v t li u xây d ng thay đ i theo phân ph i xác su t sau: Nhu c u hàng ngày (chi c) Xác su t 17 0,05 18 0,10 19 0,20 20 0,30 GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 541 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t 21 0,20 22 0,10 23 0,05 T ng 1,00 Th i gian đ i hàng v sau đ t hàng (tính b ng ngày) bi n đ ng theo phân ph i xác su t sau: Th i gian đ i hàng (ngày) Xác su t 0,10 0,20 0,40 0,20 0,10 T ng 1,00 Phí đ t hàng = 100 USD/ l n Phí b o qu n = 10 USD/chi c/năm Phí thi u hàng = 100 USD/chi c/năm - Lư ng t n tr ban đ u = 80 chi c - Lư ng hàng đ t m i l n c đ nh Q = 200 chi c - M c đ t hàng R = 30 ÷ 70 chi c Mơ ph ng chi phí t n tr hàng tu n kho ng th i gian 30 ngày Yêu c u tính - Chi phí t n tr c năm nh nh t - Lư ng hàng đ t nh nh t - M c đ t hàng th p nh t Đáp s : - Chi phí t n tr c năm nh nh t = 270.600 USD - Lư ng hàng đ t nh nh t = 200 chi c - M c đ t hàng th p nh t = 56 chi c GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 542 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t 16 SÁCH VÀ WEBSITE THAM KH O 16.1.Sách tham kh o [1] Nguy n Th ng, Cao Hào Thi, Trư ng đ i h c Bách Khoa TP HCM, 1998 Phương pháp đ nh lư ng qu n lý, Nhà xu t b n Th ng Kê [2] Lê Văn Ki m, Ph m H ng Luân, 2005 Nh ng toán t i ưu qu n lý kinh doanh xây d ng, Nhà xu t b n Đ i h c Qu c Gia TP H Chí Minh [3] Huỳnh Trung Lương, Trương Tơn Hi n Đ c, 2003 Phương pháp Đ nh lư ng qu n lý v n hành, Nhà xu t b n Khoa h c K Thu t [4] Bernard W Taylor III, Virginia Polytechnic Institute and State University, 2007 Introduction to Management Science, 9th Edition, Prentice Hall International, Inc [5] Anderson, Sweeney, Williams, University of Cincinnati, 1997 An introduction to management science: Quantitative approaches to decision making, 8th Edition, West Publishing Company [6] Barry Render, Ralph M.Stair Jr., Michael E Hanna, Florida State University, 2008 Quantitative Analysis for Management, 10th Edition, Prentice Hall International [7] Hamdy A.Taha, University of Arkansas, Fayetteville, 2007 Operations research: An introduction, th Edition, Pearson Prentice Hall [8] Hillier, Lieberman, Stanford University, 2001 Introduction to Operations Research, 8th Edition, McGraw-Hill Companies 16.2 Website tham kh o http://elearning.ou.edu.vn http://highered.mcgraw-hill.com/sites/007299066x/student_view0/ GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 543 Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only Chương ng d ng mô ph ng qu n lý k thu t http://highered.mcgrawhill.com/sites/0073129038/information_center_view0/ GV ThS Nguy n Thanh Phong- Trư ng Đ i h c M Tp HCM 544 ... Không - - 63 9-3 =6 Không - - 57 6- Có 02b 3=3a