Công nghệ cao hay Kỹ thuật cao là công nghệ có hàm lượng cao về nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; được tích hợp từ thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại; nhằm tạo ra sản ph
Trang 1ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG CSII TP HỒ CHÍ MINH
Trang 2Công nghệ cao hay Kỹ thuật cao là công nghệ có hàm lượng cao về nghiên
cứu khoa học và phát triển công nghệ; được tích hợp từ thành tựu khoa học
và công nghệ hiện đại; nhằm tạo ra sản phẩm có chất lượng, tính năng vượt trội, trị giá gia tăng cao và thân thiện với môi trường; đóng một vai trò rất quan trọng đối với việc hình thành ngành sản xuất, dịch vụ mới hoặc hiện đại hóa, công nghiệp hóa các ngành sản xuất, dịch vụ hiện có
Không có sự phân định rõ ràng một loại công nghệ nào đó thuộc loại công nghệ cao dựa vào thời gian, vì vậy nên các sản phẩm được quảng cáo là công nghệ cao trong những năm 1960 hiện nay có thể sẽ được xem là công nghệ thông thường hay công nghệ thấp Sự không rõ ràng trong định nghĩa về công
Trang 3nghệ cao dễ dẫn đến các doanh nghiệp, các nhà tiếp thị thường mô tả gần như toàn bộ các sản phẩm mới là công nghệ cao.
Việc phát triển và ứng dụng công nghệ cao trong nền sản xuất của mỗi nước đều chiếm vị trí quan trọng Nhiều nước đã có chiến lược phát triển các ngành, lĩnh vực mũi nhọn có ứng dụng công nghệ cao Ấn Độ, Trung Quốc và
Israel là các ví dụ điển hình cho chiến lược đầu tư phát triển các ngành công nghệ cao ở những nước đang phát triển Israel, trong vòng 20 năm trở lại đây
đã trở thành một thế lực công nghệ cao hùng mạnh trên thế giới, chuyển đổi căn bản từ một nước của hợp tác xã nông nghiệp thành một trung tâm công nghệ hiện đại Mỗi năm đất nước này có tới hàng ngàn hãng công nghệ mới
ra đời, thu hút một lượng lớn những người lao động có trình độ và chất
lượng cao, có tác động mạnh đến mức độ đầu tư và phát triển của đất nướcMột số lĩnh vực công nghệ cao
• Công nghệ vũ trụ, Vũ trụ
• Công nghệ sinh học
• Công nghệ thông tin
• Công nghệ nano
• Người máy (Robot)
Tên ngành công nghiệp
Công nghệ cao
Dược phẩm
Máy bay & Tầu vũ trụ
Y khoa, các dụng cụ chính xác
Trang 4Radio, ti vi và các thiết bị giao tiếp
Office, accounting & các bộ phận máy tính
II.PHÁT MINH VÀ SÁNG CHẾ
2.1 Phát minh
Phát minh là từ để chỉ việc tìm ra những sự vật, hiện tượng, quy luật có sẵn trong tự nhiên nhưng trước đó con người chưa biết tới
Phát minh, hay khám phá, phát hiện là việc tìm ra những gì tồn tại trong
tự nhiên hoặc xã hội một cách khách quan mà trước đó chưa ai biết, nhờ đó làm thay đổi cơ bản nhận thức con người
Ví dụ
M Faraday là người đã phát minh ra hiện tượng cảm ứng điện từ T
Edisson lại là người sáng chế ra bóng đèn, máy ghi âm I Newton đã phát minh ra định luật vạn vật hấp dẫn
Năm 1923 Kỹ sư người Scotland, J Berd đăng ký phát minh ra chiếc máy có khả năng dệt hình ảnh nhận từ những tính hiệu điện từ mà sau này chúng ta gọi là Máy vô tuyến truyền hình Năm 1932 Hảng BBC của Anh bắt đầu phát các chuơng trình truyền hình thường kỳ Ngày nay sóng hình có thể đạt tới mọi nơi trên trái đất qua trạm chuyển tiếp, cáp truyền hình hoặc là vệ tinh
Trang 5Sáng chế được bảo hộ dưới hình thức cấp Bằng độc quyền giải pháp hữu ích nếu không phải là hiểu biết thông thường và đáp ứng các điều kiện sau: có tính mới, có khả năng áp dụng công nghiệp (Điều 4.12, Điều 58 Luật
SHTT)
Các tiêu chuẩn bảo hộ sáng chế:
- Có tính mới so với trình độ kỹ thuật trên thế giới;
- Có trình độ sáng tạo,và;
- Có khả năng áp dụng công nghiệp
Ví dụ:
E Rubik đã sáng chế ra khối vuông 6 mặt kỳ ảo mang tên ông
Phân biệt phát minh và sáng chế
Phát minh và sáng chế đều thể hiện những bước tiến của trí tuệ con người Phát minh thường là những môn khoa học cơ bản, mang tính lý thuyết, được ghi nhận công lao của người tìm ra, nhưng không phải là đối tượng được bảo
Nhận ra quy luật tự nhiên vốn tồn tại
Tạo ra phương tiện mới về nguyên lý
kỹ thuật, chưa từng tồn tại
Trang 6Không trực tiếp, mà phải qua sáng chế
Có thể trực tiếp hoặc phải qua thử nghiệm
Giá trị thương
Mua bán patent và licence
Bảo hộ pháp
lý
Bảo hộ tác phẩm dựa theo phát hiện chứ không bảo hộ bản thân các phát hiện
Bảo hộ tác phẩm dựa theo phát minh chứ không bảo hộ bản thân các phát minh
Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp
Năm Phát minh hay khám phá Nhà phát minh Quốc tịch
Trang 71450 máy in Johannes Gutenberg Đức
1709 đàn piano Bartolomeo Cristofori Ý
1714 nhiệt kế (thủy ngân) Daniel Gabriel Fahrenheit Đức
1780 kính hai tròng Benjamin Franklin Mỹ
1819 ống nghe khám bệnh René-Théophile-Hyacinthe Laennec Pháp
1877 máy hát đĩa (nhựa) Thomas Alva Edison Mỹ
Trang 81879 bóng đèn sợi tóc Thomas Alva Edison Mỹ
1903 máy bay Wilbur Wright và Orville Wright Mỹ
1922 isulin Sir Frederick Grant Banting Canada
1960 tia laser Charles Hard TownesLeonard Schawlow và Arthur Mỹ
Danh mục các phát minh
500.000
Trang 93400 TCN Chữ viết hình nêm người Lưỡng HàSumer,
Chữ tượng hình (có thể đã xuất hiện sau chữ viết
2500 TCN
Thuật châm cứu (mãi đến năm 400 TCN tác phẩm
về thuật châm cứu Hoàng Đế nội kinh mới xuất
hiện)
Hoàng Đế, Trung Quốc
3000-2000
TCN
Sắt (mốc thời gian chưa xác định, nhưng đến khoảng 1500 TCN sắt đã được sử dụng rất phổ biến)
Trang 10
300-200
TCN
La bàn (đây chỉ đơn thần là phát hiện ra từ tính của nam châm, chiếc la bàn thô sơ này kém hiệu quả)
Giải pháp kỹ thuật được công nhận có khả năng áp dụng nếu căn cứ vào bản chất của giải pháp kỹ thuật được mô tả trong sáng chế, giải pháp hữu ích, có thể thực hiện được giải pháp đó trong việc chế tạo, sản xuất hàng loạt sản phẩm, hoặc áp dụng lặp đi lặp lại quy trình là nội dung của sáng chế và đạt được kết quả ổn định (Điều 60, Điều 61, Điều 62 Luật SHTT)
Ví dụ:
1- Hệ thống Camera quan sát: lắp đặt ở các nơi công cộng như hành lang,
cầu thang máy, cầu thang bộ, sảnh, khu vực để xe, khu vui chơi, thể thao, Khi đó bạn có thể nhanh chóng phát hiện các sự việc bất thường diễn ra trong khách sạn mà không làm ảnh hưởng đến sự riêng tư của khách mà vẫn đảm bảo giải quyết sự việc một cách sớm nhất Bạn cũng có thể lưu lại những hình ảnh này để xem lại khi cần thiết bằng các thiết bị ghi hình
chuyên dụng với chất lượng hình ảnh cao, hoặc trực tiếp giám sát toà nhà qua mạng Internet trong trường hợp bạn phải đi công tắc xa nhờ thiết bị đầu ghi/ card ghi hình truyền xa qua mạng
2- Hệ thống chấm công bằng thẻ từ, vân tay: giúp bạn quản lý giờ giấc
làm việc của nhân viên một cách chính xác, nâng cao tính tự giác của nhân viên trong Khách sạn dẫn đến hiệu quả công việc tăng lên rõ rệt Có thể kết nối hệ thống với máy tính để in báo cáo dễ dàng Kết hợp phần mềm quản lý
Trang 11nhân sự, chấm công, tính lương, công việc chấm công tính lương hàng tháng cho nhân viên của bạn sẽ được thực hiện chính xác, mang tính chuyên
nghiệp cao
3- Hệ thống báo cháy, chữa cháy tự động: Với hệ thống này mọi cơ sở hạ
tầng, vật chất, dụng cụ, thiết bị của bạn sẽ được bảo vệ một cách tốt nhất khỏi những thiệt hại vô cùng to lớn mà ngọn lửa có thể mang lại Hệ thống báo cháy với các đầu báo khói, báo nhiêt, và tủ trung tâm sẽ thông báo cho bạn chính xác vùng nào đang có nguy cơ và nguyên nhân gây nên cháy giúp bạn phát hiện nguy cơ cháy từ sớm để bạn có thể có biện pháp loại trừ một cách tốt nhất Trong trường hợp vì một nguyên nhân nào đó mà bạn không kịp loại trừ để nguy cơ gây cháy chuyển thành đám cháy thì hệ thống chữa cháy tự động sẽ giúp bạn dập đám cháy một cách nhanh nhất mà không cần bất cứ một tác động nào của bạn
4- Hệ thống báo động chống đột nhập: với các mắt thần hồng ngoại, các
công tắc từ và các trung tâm báo động sẽ giúp bạn bảo vệ tài sản trong khách sạn cũng như tài sản của khách khỏi bất cứ một âm mưu trộm cắp, đột nhập trái phép nào từ bên ngoài Điều này sẽ tạo một tâm lý rất yên tâm đối với khách khi họ ở trong khách sạn của bạn Bất cứ một sự đột nhập trái phép nào cũng sẽ bị đầu báo, công tắc từ phát hiện và Tủ trung tâm sẽ phát tín hiệu báo động cho bạn và những người xung quanh biết bằng loa, còi đồng thời tự động gọi đến số điện thoại được cài đặt sẵn ( số của chủ nhân, của công an hay PCCC, )
3.2 Giải pháp hữu ích
giải pháp hữu ích là giải pháp kỹ thuật và giải pháp đó được công nhận là
có tính mới so với trình độ kỹ thuật trên thế giới khi: Thứ nhất, giải pháp kỹ thuật không trùng với giải pháp kỹ thuật đã được mô tả và đã nộp cho cơ quan cấp bằng độc quyền về sáng chế hoặc giải pháp hữu ích trước đó Thứ hai, trước đó giải pháp kỹ thuật này chưa bộc lộ công khai ở trong hay ngoài nước dưới hình thức sử dụng hay mô tả trong bất kỳ nguồn thông tin nào mà căn cứ vào đó người có trình độ trung bình có thể thực hiện giải pháp kỹ thuật đó
4 LI-XĂNG VÀ PA-TĂNG
4.1 Li-Xăng:
Trang 12Li-xăng là giấy phép sử dụng sáng chế Đó là việc chuyển giao một số quyền tài sản nào đó giữa hai hoặc nhiều bên theo những điều kiện nhất định về việc phân chia quyền và nghĩa vụ cụ thể giữa các bên đó Li-xăng khác với việc “bán” là quyền sở hữu không được chuyển nhượng mà vẫn thuộc chủ sở hữu đầu tiên Trong hợp đồng li-xăng,chủ sở hữu - được gọi là bên chuyển giao - chuyển giao một số quyền chiếm hữu và sử dụng nhất định (nhưng không phải quyền sở hữu) cho người nhận những quyền đó ( bên nhận
chuyển giao ) Người phát triển công nghệ (nhà sáng chế) nên luôn luôn giữ lại quyền sở hữu tài sản trí tuệ - và chỉ chuyển giao một số quyền theo các điều kiện cụ thể Nếu không còn quyền sở hữu thì người phát triển công nghệ KHÔNG THỂ đặt ra các điều khoản hay điều kiện cho việc chuyển giao
Chủ thể Li-xăng - Người nắm độc quyền sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp, Người được chủ sở hữu công nghiệp chuyển quyền sử dụng đối tượng SHCN và cho phép chuyển quyền sử dụng thứ cấp (tiếp tục chuyển quyền sử dụng) có quyền chuyền quyền sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp đó
4.2.Pa-tăng
Pa-tăng là một bằng sáng chế, là một tài liệu luật pháp, được chấp nhận bởi chính phủ cho một nhà phát minh Pa-tăng trao quyền nhất định cho nhà phát minh tận dụng vật sáng chế cá biệt cho một số năm nhất định Là một hình thức sở hữu trí tuệ Nó bao gồm một tập hợp các quyền độc quyền được cấp bởi một nhà nước có chủ quyền một nhà phát minh hoặc nhận chuyển
nhượng của họ trong một thời gian giới hạn thời gian đổi lấy việc công bố công khai của sáng chế
Thủ tục cấp bằng sáng chế, yêu cầu được đặt trên cấp bằng sáng chế, và mức
độ độc quyền khác nhau giữa các quốc gia theo quy định của pháp luật quốc gia và các hiệp định quốc tế Thông thường, tuy nhiên, một ứng dụng bằng sáng chế phải bao gồm một hoặc nhiều yêu cầu xác định sáng chế phải đáp ứng các yêu cầu cấp bằng độc quyền liên quan như tính mới và không hiển nhiên Độc quyền được cấp một cấp bằng sáng chế trong hầu hết các quốc gia là quyền ngăn chặn người khác làm, sử dụng, bán, hoặc phân phối các sáng chế được cấp bằng sáng chế mà không được phép
5.CÔNG NGHỆ CAO
Trang 13Công nghệ cao là công nghệ có hàm lượng cao về nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; được tích hợp từ thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại; nhằm tạo ra sản phẩm có chất lượng, tính năng vượt trội, trị giá gia tăng cao và thân thiện với môi trường; đóng một vai trò rất quan trọng đối với việc hình thành ngành sản xuất, dịch vụ mới hoặc hiện đại hóa, công nghiệp hóa các ngành sản xuất, dịch vụ hiện có Không có sự phân định rõ ràng một loại công nghệ nào đó thuộc loại công nghệ cao dựa vào thời gian, vì vậy nên các sản phẩm được quảng cáo là công nghệ cao trong những năm 1960 hiện nay có thể sẽ được xem là công nghệ thông thường hay công nghệ thấp
Sự không rõ ràng trong định nghĩa về công nghệ cao dễ dẫn đến các doanh nghiệp, các nhà tiếp thị thường mô tả gần như toàn bộ các sản phẩm mới là công nghệ cao
Việc phát triển và ứng dụng công nghệ cao trong nền sản xuất của mỗi nước đều chiếm vị trí quan trọng Nhiều nước đã có chiến lược phát triển các ngành, lĩnh vực mũi nhọn có ứng dụng công nghệ cao Ấn Độ, Trung Quốc
và Israel là các ví dụ điển hình cho chiến lược đầu tư phát triển các ngành công nghệ cao ở những nước đang phát triển Israel, trong vòng 20 năm trở lại đây đã trở thành một thế lực công nghệ cao hùng mạnh trên thế giới, chuyển đổi căn bản từ một nước của hợp tác xã nông nghiệp thành một trung tâm công nghệ hiện đại Mỗi năm đất nước này có tới hàng ngàn hãng công nghệ mới ra đời, thu hút một lượng lớn những người lao động có trình độ và chất lượng cao, có tác động mạnh đến mức độ đầu tư và phát triển của đất nước
Tên ngành công nghiệp Total R&D-intensity (1999, in %) ISIC Rev 3
Công nghệ cao
Trang 14Radio, ti vi và các thiết bị giao tiếp 7.48 32
Office, accounting & các bộ phận
6 MỘT SỐ NGÀNH CẦN CÓ CÔNG NGHỆ MANG HÀM LƯỢNG CHẤT XÁM CAO VÀ NGUỒN LỰC CÔNG NGHỆ PHỤ THUỘC CÁC YẾU TỐ:
6.1 Một số ngành cần có công nghệ mang hàm lượng chất xám cao
• Radio, ti vi và các thiết bị giao tiếp
• Office, accouting & các bộ phận máy tính
6.2 Nguồn lực công nghệ phụ thuộc các yếu tố sau:
• Đội ngũ cán bộ KH&CN và kỹ thuật viên có trình độ chuyên môn cao
• Chi phí nhập khẩu công nghệ (dự trữ ngoại tệ)
• Hạ tầng cơ sở kỹ thuật tiên tiến, đồng bộ
7 XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ CỦA MỘT
QUỐC GIA
Trang 15Xu hướng phát triển công nghệ viễn thông
và giải pháp hữu ích
Công nghệ nguồn
Nhận
Chuyển giao
Công nghệ thứ cấp lần
1,2,3…
Trang 16Hiện nay, do "Công nghệ đã trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp", nên có thể hiểu "Công nghệ là một tổ hợp, bao gồm chủ yếu thông tin, kiến thức, lao động-tay nghề, vật tư-thiết bị, quản lý-tổ chức trong một quá trình gồm nhiều giai đoạn nhằm biến các tri thức khoa học thành hàng hóa hoặc dịch
vụ có sức cạnh tranh trên thị trường" Theo Luật Chuyển giao Công nghệ
của Việt Nam "Công nghệ là giải pháp, quy trình, bí quyết kỹ thuật có kèm hoặc không kèm công cụ, phương tiện dùng để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm"
• Công nghệ nguồn: Là công nghệ được tạo ra lần đầu từ các phát
minh, sáng chế, giải pháp hữu ích
• Công nghệ thứ cấp: Công nghệ thứ cấp được chuyển giao lần thứ
nhất, hoặc là công nghệ thứ cấp lần thư 2, lần thứ 3 Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan đều có những công nghệ hiện đại nhưng phần lớn đều không phải là công nghệ nguồn nhưng được chuyển giao lần đầu từ
Mỹ hoặc Anh, ví dụ điện thoại di động SAMSUNG rất hiện đại nhưng phải sử dụng tới 40% phát minh sáng chế của Mỹ Như vậy, SAMSUNG không làm chủ công nghệ nguồn Việt Nam tiếp nhận công nghệ từ Nhật Bản, Hàn Quốc, nhưng thực chất các công nghệ đó
đi sau công nghệ nguồn ít nhất là 2 đến 3 thế hệ Các nước đang phát triển cũng có khả năng tạo ra được công nghệ nguồn nhưng chưa hẳn đấy là công nghệ tiên tiến và hiện đại Ví dụ, công nghệ sản xuất kẹo dừa ở Bến Tre là công nghệ nguồn, nhưng công nghệ này lại sử dụng các thao tác lạc hậu
• Chuyển giao công nghệ: Theo Luật Chuyển giao Công nghệ của Việt
Nam "Chuyển giao công nghệ là chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng một phần hoặc toàn bộ công nghệ từ bên có quyền chuyển giao công nghệ sang bên nhận công nghệ"
8 CÁC KÊNH CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ:
• Chuyển giao công nghệ qua thương mại hàng hóa: Công nghệ có
thể được chuyển giao xuyên qua các đường biên giới quốc tế với rất nhiều kênh, trong đó kênh thương mại hàng hoá được coi là một trong những kênh rất quan trọng Thông qua khối lượng hàng hoá xuất nhập khẩu, ẩn chứa trong đó tiềm năng các loại hình chuyển giao công nghệ Chỉ tính riêng việc nhập khẩu cho ngành công nghiệp một số công nghệ thiết bị mới đã có thể cải thiện một cách trực tiếp hiệu quả sản xuất khi được đưa vào dây chuyền sản xuất Như vậy, bản thân thương mại quốc tế cũng là một hình thức trung tâm của việc chuyển giao công nghệ