điều hòa thân nhiệt ths cam ngọc phượng

Xử trí hạ thân nhiệt nặng & trung bình.. Không giống như trẻ em & người lớn, đối với SS ổn định thân nhiệt là hồi sức hô hấp... ■ Bức xạ: qua những vật rắn lạnh xung quanh, dù không tiế

BS ThS CAM NGỌC PHƯỢNG,

KHOA HSSS,

BV NĐ1 ĐIỀU HÒA THÂN NHIỆT

MỤC TIÊU

1 Nêu Δ rối loạn thân nhiệt.

2 Xử trí hạ thân nhiệt nặng & trung bình.

3 Thực hành XT tăng thân nhiệt

NỘI DUNG

Định nghiã

Thân nhiệt bình thường trẻ SS : 36O5 C – 37O5 C

Hạ thân nhiệt: Thân nhiệt cặp nách < 36.5oC

Tăng thân nhiệt: Thân nhiệt cặp nách > 37.5oC.

Không giống như trẻ em & người lớn, đối với SS

ổn định thân nhiệt là hồi sức hô hấp

■ Thân nhiệt ở SS duy trì nhờ cơ thể sử dụng năng

lượng & oxy để chuyển hoá lớp mỡ nâu thành acid béo & sinh nhiệt.

■ Trẻ sanh càng non hoặc SDD bào thai: mỡ /cơ thể

càng ít, lớp mỡ nâu ít

 hạ thân nhiệt sau sanh

Cơ chế mất nhiệt ở trẻ sơ sinh qua da

4 cơ chế:

■ Bốc hơi: nước ối ra khỏi cơ thể.

■ Đối lưu: qua KK lạnh xung quanh, gió lùa.

■ Bức xạ: qua những vật rắn lạnh xung quanh, dù không tiếp xúc với những vật này (bức tường, cửa sổ, thành lồng ấp, …).

■ Dẫn truyền: qua mặt phẳng lạnh (bàn cân, nệm).

BỐC HƠI ĐỐI LƯU

DẪN TRUYỀN BỨC XẠ

■ Các NN gây hạ thân nhiệt :

do mất nhiệt qua môi trường ngoài, môi trường lạnh (NĐ xung quanh, mặt giường lạnh, gió lùa), trẻ không mặc đủ áo, trẻ bị ướt

do nhiễm trùng.

■ Yếu tố nguy cơ:

sanh non, nhẹ cân < 2500g,

sanh ngạt, hạ ĐH, trẻ bệnh

■ Hậu quả:

➡ tiêu thụ O 2 , ➢ O 2 máu,

toan chuyển hoá, co thắt mạch máu phổi,

hạ ĐH, axit béo cạnh tranh với bilirubin trong việc gắn kết với albumin dễ gây VD nhân,

➡ tỉ lệ TV.

■ Các NN gây ➡ thân nhiệt:

trẻ tiếp xúc với môi trường quá nóng (NĐ phòng cao, nằm trong LA/ đèn sưởi quá nóng).

NKH

■ Hạ thân nhiệt & tăng thân nhiệt đều có thể là dấu hiệu BL (NKH).

Đánh giá – Chẩn đoán

■ Hỏi: Xác định NĐ môi trường tiếp xúc của trẻ:

Trẻ có được lau khô & giữ ấm sau sinh?

Trẻ có được mặc quần áo đủ ấm?

Trẻ có nằm tách khỏi mẹ?

■ Hỏi: Trẻ có sanh non, nhẹ cân ?

■ Trẻ có sanh ngạt ?

■NĐ trẻ? Tìm:

■Tìm các dấu hiệu nghi ngờ NKH: Li bì, bú kém, SHH.

■Nếu trẻ được nuôi trong LA hoặc dưới đèn sưởi thì kiểm tra:

Chẩn đoán phân biệt

 Trẻ tiếp xúc với môi

trường lạnh Thân nhiệt < 32

0 C

Khó thở Nhịp tim < 100 lần/ph

Bú kém hoặc bỏ bú

Li bì Phù cứng bì Thở chậm, nông

Hạ thân nhiệt nặng

 Trẻ tiếp xúc với môi

trường lạnh Thân nhiệt 32

0 C -36,4 0 C

Khó thở Nhịp tim < 100 lần/ph

Bú kém hoặc bỏ bú

Li bì

Hạ thân nhiệt trung bình

Chẩn đoán phân biệt

 Trẻ không tiếp xúc với

môi trường lạnh hoặc

nóng

Thân nhiệt dao động 36 0 C - 39 0 C mặc

dù trẻ ở trong môi trường NĐ TT

Sau 3-4 lần theo dõi NĐ bình thường,

thân nhiệt lại dao động

Thân nhiệt dao động, nghĩ tới nhiễm

Bú kém hoặc bỏ búNhịp thở liên tục > 60 lần/phNhịp tim > 160 lần/ph

Li bìKích thích

Tăng thân nhiệt

Xử trí hạ thân nhiệt

- Xử trí cấp cứu: thông đường thở, hổ trợ HH, tuần hoàn trước

khi XT hạ thân nhiệt.

- Nếu trẻ thở chậm < 20 lần/ph:

 Bóp bóng qua mặt nạ.

- Nguyên tắc chung:

Xử trí mất nhiệt, Cung cấp Oxy,

Xử trí NN.

Sưởi ấm ngay = LA hoặc giường sưởi, đèn sưởi ấm

Đặt NĐ lồng ấp > thân nhiệt trẻ 1 – 1,50C ➡ NĐ lồng ấp mỗi 0,5 - 10C đến khi đạt thân nhiệt ⊥

Không nên ủ ấm bằng chai nước nóng, nằm than vì dễ gây phỏng & hít khí CO / khói than dễ gây ngạt thở.

Cởi bỏ áo ướt

Nếu có bà mẹ & trẻ không có dấu

BL khác: khuyên ủ ấm = PP Căng

gu ru

Nếu không thể dùng PP Căng gu ru:

Quấn tã, mặc áo, đội mũ & đắp chăn ấm cho trẻ;

Dùng đèn sưởi ấm cho trẻ

Xử trí / Hạ

thân

nhiệt

Xử trí NN Điều trị NKH, đặt chai dịch truyền & dây truyền

dưới đèn sưởi để sưởi ấm dịch

Theo dõi 1 giờ/1 lần các dấu nguy hiểm (N/ thở < 20 lần/ph,

mỗi 0,5 - 10C đến khi đạt thân nhiệt ⊥

Đo NĐ trẻ 1 giờ/lần / 3 giờ: Nếu thân nhiệt trẻ ➡ 0,50

C/giờ: t/ dõi như hạ thân nhiệt nặng

Nếu thân nhiệt không tăng hoặc tăng < 0,50C/giờ: Tìm

dấu NKH (bú kém, nôn, khó thở)

Đánh giá Khi thân nhiệt ổn định, t/dõi NĐ 3 giờ/lần / 12 giờ

Nếu trẻ bú tốt & không có dấu hiệu BL: cho trẻ ra

viện Luôn giữ ấm cho trẻ tại nhà

• Như hạ thân nhiệt nặng

Xử trí Sốt, tăng thân nhiệt

■ Nếu nhịp thở > 60 lần/ph hoặc có rút lõm hoặc thở rên  xử trí SHH

■ Nếu tăng thân nhiệt do chăm sóc ( nhiệt của đèn sưởi, LA), thời tiết quá nóng , do nắng:

➢ NĐ lồng ấp Nếu trẻ / LA : mở cửa sổ LA cho đến khi NĐ lồng ấp về ⊥

Cởi bỏ áo từng phần hoặc toàn bộ / 10 phút sau đó mặc lại cho trẻ;

Đo thân nhiệt 1 giờ/ lần cho đến khi thân nhiệt của trẻ ⊥

Đo NĐ lồng ấp 1 giờ/ lần & điều chỉnh NĐ phù hợp;

Kiểm tra lại qui trình chăm sóc để đảm bảo tình trạng thân nhiệt ổn định;

■ Nếu tăng thân nhiệt do nhiễm khuẩn:

– Cởi áo cho trẻ từng phần hoặc toàn bộ / 10 phút sau đó mặc lại;

– Tìm các dấu NKH (bú kém, nôn, khó thở), kiểm tra thân nhiệt trẻ đến khi về ⊥

– Chườm cho trẻ /10-15 phút bằng nước có NĐ < NĐ hiện tại của cơ thể 4 0 C;

– Đo thân nhiệt trẻ 1 giờ/ lần;

– Nếu sau 2 giờ, thân nhiệt vẫn cao thì điều trị NKH ;

– Thận trọng khi dùng thuốc hạ sốt.

■ Đảm bảo cung cấp đầy đủ dinh dưỡng & nước cho trẻ:

niêm mạc)  TTM duy trì & ➡ thêm 10% lượng dịch tính theo CN

giữ ấm trẻ / nhà & đề phòng ủ ấm trẻ quá mức.

Phòng ngừa

Đảm bảo dây chuyền sưởi ấm :

- Chổ sanh ấm,

- lau khô trẻ với khăn ấm,

- thực hiện PP Căng gu ru,

- mặc áo ấm,

- không tắm trẻ / 24 giờ đầu sau sanh.

XIN CÁM ƠN SỰ CHÚ Ý LẮNG NGHE CỦA QUÝ VỊ